Additional Commissioner Of Income Tax, Gujarat, I, Ahmedabad v. M/S. Gurjargravures Private Limited

Case: ADDITIONAL COMMISSIONER OF INCOME TAX, GUJARAT, I, AHMEDABAD versus M/S. GURJARGRAVURES PRIVATE LIM... [[1978] 2 S.C.R. 169] (1978) ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ ਦਾ ਵਾਧੂ ਕਿਮ/ਨਰ, ਗੁਜਰਾਤ, I, ਅਿਹਮਦਾਬਾਦ ਬਨਾਮ. ਮੈਸਰਜ਼ ਗੁਰਜਰਗਰੋਵਰਸ ਪ>ਾਇਵੇਟ ਿਲਿਮਟੇਡ 8 ਨਵੰਬਰ, 1977 [ ਏ. ਸੀ. ਗੁਪਤਾ ਅਤੇ ਪੀ. ਐਨ. ਿਸੰਘਲ ਜੇ.] ਆਮਦਨ-ਟੈਕਸ ਐਕਟ, 1961 ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵQ। 251(1)(ਏ) ਐWਸ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। 31 ( 3 ) ਐਕਟ ਦਾ 1922 ਅਪੀਲ ਦੇ ਿਨਪਟਾਰੇ ਿਵੱਚ ਅਪੀਲ ਸਹਾਇਕ ਕਿਮ/ਨਰ ਦੀਆਂ /ਕਤੀਆਂ. ਜਵਾਬਦੇਹ ਮੁੱਲQਕਣਕਰਤਾ ਇੱਕ ਕੰਪਨੀ ਹੈ ਜੋ ਤQਬੇ ਦੀ \ਕਰੀ ਅਤੇ ਲੇਬਲ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਆਪਣਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਚਲਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਮੁੱਲQਕਣ ਸਾਲ 1963-64 ਲਈ, ਕਰਦਾਿਤ ਨ` ਆਮਦਨ-ਕਰ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਧਾਰਾ 84 ਦੇ ਤਿਹਤ ਆਪਣੇ ਮੁਨਾਫੇ ਦੇ ਇੱਕ ਿਹੱਸੇ ਦੇ ਸਬੰਧ ਿਵੱਚ ਕੋਈ ਛੋਟ ਨਹc ਮੰਗੀ, ਹਾਲQਿਕ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਲQ ਿਵੱਚ ਕਰਦਾਿਤ ਨ` ਮੰਿਗਆ ਅਤੇ ਆਮਦਨ-ਕਰ ਅਿਧਕਾਰੀ ਨ` ਇਸ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਿਲਆ। ਸਾਲ 1 ਲਈ ਮੁਲQਕਣQ ਦੇ ਆਦੇ/Q ਿਵਰੁੱਧ ਅਪੀਲ ਨੂੰ ਖਾਰਜ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਅਪੀਲ ਸਹਾਇਕ ਕਿਮ/ਨਰ ਨ` ਇਸ ਲਈ ਿਕਹਾ ਿਕ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਿਧਕਾਰੀ ਵੱਲe ਗਲਤੀ ਦਾ ਸਵਾਲ ਨਹc \ਠਦਾ ਿਕgਿਕ ਧਾਰਾ 84, ਜੋ ਉਸ ਤe ਪਿਹਲQ ਪਿਹਲੀ ਵਾਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਦੇ ਤਿਹਤ ਛੋਟ ਲਈ ਕੋਈ ਦਾਅਵਾ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਿਧਕਾਰੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹc ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ। ਿਟ>ਿਬਊਨਲ ਨ` ਅਗਲੀ ਅਪੀਲ \ਤੇ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਿਦ>/ਟੀਕੋਣ ਅਪਣਾਇਆ ਅਤੇ ਿਕਹਾ ਿਕ "ਿਕgਿਕ ਸਮੁੱਚਾ ਮੁਲQਕਣ ਅਪੀਲ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੁੱਲjਾ ਸੀ। ਸਹਾਇਕ ਕਿਮ/ਨਰ ਨ` ਿਕਹਾ ਿਕ 'ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹc ਸੀ। ਿਟ>ਿਬਊਨਲ ਨ` ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਿਧਕਾਰੀ ਨੂੰ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 84 ਤਿਹਤ ਢੁਕਵc ਰਾਹਤ ਦੇਣ ਦਾ ਿਨਰਦੇ/ ਿਦੱਤਾ। ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਿਮ/ਨਰ ਦੇ ਇ/ਾਰੇ \ਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨ` ਮਾਲੀਏ ਦੇ ਿਵਰੁੱਧ ਅਤੇ ਕਰਦਾਿਤ ਦੇ ਹੱਕ ਿਵੱਚ ਜਵਾਬ ਿਦੱਤਾ। ਅਦਾਲਤ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਦੀ ਆਿਗਆ ਿਦੰਦੇ ਹੋਏ, ਆਯੋਿਜਤ(1)'ਿਵਚਾਰ' ਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਨਹc ਹੈ ਿਕ ਮੁੱਲQਕਣ ਦੀ ਪ>ਿਕਿਰਆ ਿਵੱਚ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਿਧਕਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਿਕਸੇ ਵੀ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਅਚਾਨਕ ਜQ ਜ਼ਾਮਨੀ ਜQਚ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। E ਮੁੱਲQਕਣ ਕ>ਮ ਿਵੱਚ ਇਹ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਕੁਝ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਿਕ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਿਧਕਾਰੀ ਨ` ਿਵ/ੇ/ ਿਵ/ੇ ਜQ ਿਵ/ੇ/ ਮਾਮਲੇ \ਤੇ ਆਪਣਾ ਿਦਮਾਗ ਲਗਾਇਆ ਹੈ।ਆਮਦਨ ਦਾ ਸਰੋਤ ਇਸ ਦੀ ਟੈਕਸਯੋਗਤਾ ਜQ ਗੈਰ-ਟੈਕਸਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਿਧਆਨ ਿਵੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਜੇਕਰ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਿਧਕਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਆਮਦਨ ਦੀ ਕੋਈ ਵਸਤੂ ਦੇਖੀ ਗਈ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਦੀ ਕਰਯੋਗਤਾ ਜQ ਗੈਰ-ਕਰਯੋਗਤਾ ਦੇ ਿਦ>/ਟੀਕੋਣ ਤe ਜQਚ ਨਹc ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਤQ ਇਹ ਨਹc ਿਕਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਿਕ ਉਸ ਨ` ਲਾਭ ਦੇ ਇੱਕ ਿਹੱਸੇ ਦੀ ਕਰਯੋਗਤਾ ਦੇ ਿਦ>/ਟੀਕੋਣ ਤe ਜQਚ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਤQ ਇਹ ਨਹc ਮੰਿਨਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਿਕ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਿਧਕਾਰੀ ਨ` ਇਸ ਦੀ ਗੈਰ-ਕਰਯੋਗਤਾ ਦੇ ਸਵਾਲ \ਤੇ ਵੀ ਿਵਚਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। [ 172 ਐWਫ-ਜੀ] ਆਮਦਨ ਕਿਮ/ਨਰ-ਟੈਕਸ (ਕrਦਰੀ), ਕਲਕੱਤਾ। ਰਾਏ ਬਹਾਦੁਰ ਹਰਦੁਤਰਾਏ ਮੋਤੀਲਾਲ ਚਮਾਰੀਆ (1967) 66 ਆਈ. ਟੀ. ਆਰ. 443 ਨ` ਅਰਜ਼ੀ ਿਦੱਤੀ। ਆਮਦਨ ਕਿਮ/ਨਰ-ਟੈਕਸ v. /ਾਪੂਰਜੀ ਪੁੱਲeਜੀ ਿਮਸਤਰੀ (1962-44 ਆਈ. ਟੀ. ਆਰ. 891; ਨਾਰeਦਾਸ ਮਨu ਰਦਾਸ ਬਨਾਮ. ਆਮਦਨ ਕਿਮ/ਨਰ-ਟੈਕਸ (1957) 31 ਆਈ. ਟੀ. ਆਰ. 909. ਿਜ਼ਕਰ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਹੈ। (2) ਤੁਰੰਤ ਮਾਮਲੇ ਿਵੱਚ; (ਏ) ਕੇਸ ਦੇ ਤੱਥQ 'ਤੇ, ਸਵਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਿਦੱਤਾ ਿਗਆ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੂੰ ਨQਹ ਿਵੱਚ ਜਵਾਬ ਿਦੱਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ; (ਅ) ਨਾ ਤQ ਕਰਦਾਿਤ ਦੁਆਰਾ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਿਧਕਾਰੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੋਈ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਅਿਜਹੇ ਦਾਅਵੇ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਲਈ ਿਰਕਾਰਡ \ਤੇ ਕੋਈ ਜੀ ਸਮੱਗਰੀ ਸੀ; (ਸੀ) ਿਟ>ਿਬਊਨਲ ਦੁਆਰਾ ਿਤਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕੇਸ ਦੇ ਿਬਆਨ ਿਵੱਚ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਧਾਰਨਾ ਦਾ ਕੋਈ ਅਧਾਰ ਨਹc ਹੈ ਿਕ ਸਬੰਧਤ ਮੁਲQਕਣ ਸਾਲ ਿਵੱਚ ਲਾਭ ਦੇ ਇੱਕ ਿਹੱਸੇ ਨੂੰ ਧਾਰਾ 84 ਦੇ ਤਿਹਤ ਟੈਕਸ ਤe ਛੋਟ ਿਦੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਿਕ ਕਰਦਾਿਤ ਉਸ ਛੋਟ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਿਵੱਚ ਅਸਫਲ ਿਰਹਾ ਿਜਸ ਦਾ ਉਹ ਹੱਕਦਾਰ ਸੀ। ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਤe ਿਕ ਮੁਲQਕਣ ਸਾਲ ਤe ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਲQ ਿਵੱਚ, ਸੈਕ/ਨ 84 ਦੇ ਤਿਹਤ ਟੈਕਸ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਰਾਹਤ ਿਦੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਇਹ ਨਹc ਮੰਿਨਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਿਕ ਸੈਕ/ਨ ਦੇ ਤਿਹਤ ਛੋਟ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਠਿਹਰਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਿਨਰਧਾਰਤ /ਰਤQ ਵੀ ਿਪਛਲੇ ਸਾਲ ਿਵੱਚ ਪੂਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। [ 172 ਏ-ਸੀ, ਜੀ-ਐਚ 173 ਏ-ਬੀ] ਿਸਵਲ ਅਪੀਲ ਿਨਆਂਇਕ ਫੈਸਲਾਃ ਿਸਵਲ ਅਪੀਲ ਨੰਬਰ 1655\1972 : ਗੁਜਰਾਤ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ 13/14 ਸਤੰਬਰ, 1971 ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਅਤੇ ਆਦੇ/ ਤe ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ ਸੰਦਰਭ ਨੰ. 2/70 ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਲਈ ਬੀ. ਬੀ. ਆਹੂਜਾ ਅਤੇ ਆਰ. ਐWਨ. ਸਚਥੀ। ਜਵਾਬਦੇਹ ਲਈ ਜੀ. ਐWਲ. ਸੰਘੀ, ਰਿਵੰਦਰ ਨਰਾਇਣ, ਡੀ. ਐWਨ. ਿਮ/ਰਾ, ਜੇ. ਬੀ. ਦਾਦਾਚੰਜੀ ਅਤੇ ਓ. ਸੀ. ਮਾਥੁਰ। ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਿਦੱਤਾ ਿਗਆ ਸੀਜੀ. ਗੁਪਤਾਜੇ. ਵਧੀਕ ਕਿਮ/ਨਰ ਵੱਲe ਇਹ ਅਪੀਲ ਗੁਜਰਾਤ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੁਆਰਾ ਿਦੱਤੇ ਗਏ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਐਕਟ, 1961 ਦੀ ਧਾਰਾ 261 ਦੇ ਤਿਹਤ ਇੱਕ ਸਰਟੀਿਫਕੇਟ \ਤੇ ਗੁਜਰਾਤ, I, ਅਿਹਮਦਾਬਾਦ ਿਵੱਚ ਅਪੀਲ ਦੇ ਿਨਪਟਾਰੇ ਿਵੱਚ ਅਪੀਲ ਸਹਾਇਕ ਕਿਮ/ਨਰ ਦੀਆਂ /ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੱਕ ਸਵਾਲ \ਠਦਾ ਹੈ। ਜਵਾਬਦੇਹ, ਇੱਕ ਕੰਪਨੀ ਜੋ ਤQਬੇ ਦੀ \ਕਰੀ ਅਤੇ ਲੇਬਲQ ਦੇ ਿਨਰਮਾਣ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਨ` ਹੇਠ ਿਦੱਤੇ ਗਏ ਮੁਲQਕਣ ਦੇ ਆਦੇ/ ਿਵਰੁੱਧ ਅਪੀਲ ਸਹਾਇਕ ਕਿਮ/ਨਰ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ।ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਾਨੂੰਨ, 1961 ਦੀ ਧਾਰਾ 143 (3) ਅਤੇ ਅਪੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਆਧਾਰ ਇਹ ਸੀ ਿਕ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਿਧਕਾਰੀ ਨ` ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਧਾਰਾ 84 ਤਿਹਤ ਕਰਦਾਿਤਆਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਾ ਦੇਣ ਿਵੱਚ ਗਲਤੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਮੁਲQਕਣ ਡੀ ਸਾਲ 1963-64 ਸੀ। ਹਾਲQਿਕ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਿਧਕਾਰੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੋਈ ਦਾਅਵਾ ਨਹc ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ ਜਦe ਉਸ ਨ` ਇਹ ਮੁਲQਕਣ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਿਕ ਕਰਦਾਿਤ ਧਾਰਾ 84 ਦੇ ਤਿਹਤ ਆਪਣੇ ਮੁਨਾਫੇ ਦੇ ਇੱਕ ਿਹੱਸੇ ਦੇ ਸਬੰਧ ਿਵੱਚ ਛੋਟ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਸੀ। ਅਪੀਲ ਸਹਾਇਕ Case: ADDITIONAL COMMISSIONER OF INCOME TAX, GUJARAT, I, AHMEDABAD versus M/S. GURJARGRAVURES PRIVATE LIM... [[1978] 2 S.C.R. 169] (1978) \ » ° | | A | : |i,\~i - | | AIT MAST ATT, TAMA Haq mat Taq swede fafaes(The Additional Commissioner ‘of Income-tax, Gujarat M/s. Gurjargravures Private Ltd.). : (gaaraz,1977) — : — (aararfanfa go ato ara ate Glo GHo fram)oiaetafafaan,1961(1961tT43)——aTeT251 (1)(¥)——[aafee sfosan gemma UH, 1922—geet 31(3)-are 34 8 mete ae GT HT A GEare afsart & ana fratfedt are cat gz ST erata fear arm att a dt da wa st araa ae F faccafata at ate arent alee at——aerrs waa (wae)sree are fare me CA aS BY TAM AEE BT AHA | arg at gain ate aacar fafantn ar sare Fearet fraifedr aertt 3 arrax afufara, 1961 41 aTet 143(3)* ota feu ae frater area % faeg wares aged (aire)Rana wira Ht ait ala BT Fe Aa A A TH AAT Asot fa araee afsaret a afafara at arr 84 % mei fratfedtat are rea + aa H ya at21 gata faster ae1963-64can freq aac afarart& aaa se wee sat set fraterqt fiat Gat arg arar adi fear war at fe faeifedt are 84® gota wat arat F aH ant st aaa Ge FT THAT | 1 ATARTaadsfaart (ait) a are F & ga wdtarare ar oe wea ad adl aTfeT goat atif FTay vat fe wraat aneara 94% adie we wr are arat aét feat var at| afaeoTx gam ufana gfearr sara ait ae afafraifes fra fe afe agra araat (otter)& ame aed fratox ga: frarxfeat war ar at fretted & are at a ae at aT ATE TTTaet att aerate afeaer 4 saeco afertt at afafrrer atard 84 % aefte aafaar wade 2a ar fate fear1 craraadaut + fratfedh & ara 84 % eft we at crear ar aT aTTHTafearet + crar edtaret wx fear| seq aqraray at fran feuwt* It Ser ara Tee fafreaast gfeaz fh 1 Tea eae on fafa* fees sera wrraa & atta at aEATT TAT HA ET, afafaatfica—ara saat aeifaatat aga dt we oTFrater at ofear & ofr at ae @, fate at favaaeg atedaedt # atcafs aeidt & fac ara gaat at at até ae OatFrater& free far arrex afsartt3 ae shearat ararg @ atag at farraeg at ant adt ait ate wearers arqad (atte)at fratfedt are sega at vg fet ata H ve ot feat Feate gat fae ag staat aoa at afar ster vet eefh (427 3) ae warag&@ fe afe ore at fat we We BtATTWat & at Tae at F ag anar ara afar fe seat aera* ye oygreat afaard a fearcat fear % waft fraifad+ Saw amet tat are sar adi fear ar afseen art darzfac we WHA e Hat H ga. gaara F fae are wrx At@1 Wt go edtart fear.ae at ae agar fe serra fasteray & oerdadi agi a faaifedt ar ara s4 a ata aqarsaaata feat arat arfer ati farg eae ae GH Ae aTor wadt fe ara # mitt oz & fau ad at arated seatart fafa maf at dt qaadh atFHgeet fer mTatt (at 5)|oo afs grax afaardt & ena Ho ore ar we ardt z, fegae vast Fuse waa wHUaaa B efeesmm A wet wameat B at gaa art H ag at wer or awa B fH sat Ta Ifrat frat %, ae afafraifea wear aera wel & fe arat F | . < ° . | < ad oo | =f | . > Fi ° ” | . . | & yo: .“4 | an N : UH AMT at Hag gaat Heduar H afeeatn F cleat wt aaamare aaa F art FH ag aaa oar arfeo fe sax gaataera F Tet oe at feare fear 21 afeeco are darefaq me Area H SIT Fag sears vat g fe va oe F asaaaq & far ofaee oe are aret adi et Wo aar yam araie vee waa F amet far war aTi Tega AraHR a ataraqrane a afrare aedt Hers amar afar afacteare sat fearre arg ara ma at atya wie at a (Fr a 6) marae fro : [1967]66 argoto Wito 443:|:MaRt wae (Sale)FWA TT ceraglat gtaaera atetata qafeat[The Commissioner of Income-tax (Central)~Calcutta Vs. Rai Bahadur Hardutroy Moti-lal Chamaria];ee_544 Argo gto Wo 891:ATRL aA TATA ATTRA. aati frett|_(TheCommissioner. ofIncome-taxVs.~'*Shapoorji Pallonji Mistry).83 [1962] [1957]-31 TeoeloArto909:.AVN ANCA TINT- AIH MYR..(Narrondas ManordassVs. The Commis-_.sioner of Income-tax)..| | 3 fafa adtet afermrfeet: 1972 af fafa ota der 1655 1970% wera free der 2% aragee ea ®‘area 13/14 faaray, 1971 avy facta att ate ® free at tee «saat to AY orga aKoSATo Udo Has miei | | Ta . oc Meret at are a. wat aloTato ate, watzarea,sto Tro fas, sodto BaraisttAIX Yo Ato!:3 | a, . < a _ faRrasaferazet ~ — ataat AT a—.ft YIto THo FaeTera HY AIT AHatSto Ato aerawos Hea ; arora Bt free earatfaafa To ato qa + fear 7 amenfanfe wet— | Case: ADDITIONAL COMMISSIONER OF INCOME TAX, GUJARAT, I, AHMEDABAD versus M/S. GURJARGRAVURES PRIVATE LIM... [[1978] 2 S.C.R. 169] (1978) અસવીકરણ: સ્થાનિક ભાષામાં અનુવાદિત આ ચુકાદા/હુકમનો હેતુ પક્ષકારોનેતેમની ભાષામાં જાણકારી ઉપલબ્ધ કરાવવા માત્રનો છે અને તેનો અન્યથાઉપયોગ થઇ શકશે નહિ. અન્ય તમામ વ્યવહારિક તેમજ સરકારી ઉદ્દેશો માટેમૂળ અંગ્રેજી ચુકાદો/હુકમ જ પ્રમાણિત અને માન્ય રહેશે. DISCLAIMER:Thetranslatedjudgmentinvernacularlanguage is meant for the restricted use of the litigant tounderstand it in his/ her language and may not be usedforanyotherpurpose. Forallpracticalandofficialpurposes, the English version of the judgment shall beauthentic and shall hold the field for the purpose ofexecution and implementation.===================================================દીવાની અપીલ નં. ૧૬૫૫/૧૯૭૨ અરજદારઃ I અમદાવાદ આવકવેરાના વધારાના કમિશનર, ગુજરાત, , વી. સામાવાળામેસર્સ ગુર્જરગ્રેવર્સ પ્રાઇવેટ લિમિટેડ ચુકાદાની તારીખ 08/11/1977 ખંડઃ બેન્ચગુપ્તા, એ. સી. ખંડઃબેન્ચગુપ્તા, એ. સી. શિંગલ, પી. એન. સ્થાનઃ ચુકાદાઓ1978 AIR 40 1978 SCR (2) 169 ૧૯૭૮ એઆઇઆર ૪૦૧૯૭૮એસસીઆર (૨) ૧૬૯1977 એસસીસી (4) 571 ૧૯૭૭ એસસીસી (૪) ૫૭૧ એક્ટઃ આવકવેરાનો કાયદો, 1961 ૧૯૬૧ એસ. કલમ ૨૫૧(૧) (એ) 251 (1)(એ) ની સમકક્ષ. કલમ ૩૧(૩) ઓફ એકટ ૧૯૨૨ 31(3) 1922 નાઅધિનિયમ-અપીલના નિકાલમાં અપીલ સહાયક કમિશનરની સત્તાઓ - હેડનોટેઃ હેડનોટ પ્રતિવાદી આકારણીકાર એક એવી કંપની છે જે તાંબાની કોતરણી અને ઉત્પાદનલેબલનો વ્યવસાય કરે છે. આકારણી વર્ષ 1963-64 ૧૯૬૩ - ૬૪ માટે,કરદાતાએ આવકવેરાના કાયદાની કલમ 84 ૮૪ હેઠળ તેના નફાના એક કોઇભાગના સંદર્ભમાં કોઈ છૂટ માંગી ન હતી, જોકે પછીના વર્ષોમાં કરદાતાએ માંગકરી હતી અને આવકવેરાના અધિકારીએ તેને સ્વીકારી હતી. વર્ષ 1963-64૧૯૬૩ - ૬૪ માટે આકારણીના આદેશો સામેની અપીલને અપીલ સહાયકકમિશનરે ફગાવી દેતા, અપીલ સહાયક કમિશનરે, તેથી, એવું માન્યું હતું કેઆવકવેરાના અધિકારી તરફથી ભૂલનો પ્રશ્ન ઊભો થતો નથી કારણ કે કલમ 84હેઠળ મુક્તિ માટે કોઈ દાવો કરવામાં આવ્યો નથી, જે તેમની પહેલાં પ્રથમ વખતકરવામાં આવ્યો હતો, જે આવકવેરાના અધિકારી સમક્ષ કરવામાં આવ્યોહતો.ટ્રિબ્યુનલે આગળની અપીલ પર એક અલગ દ્રષ્ટિકોણ અપનાવ્યો હતોઅને જણાવ્યું હતું કે "અપીલ સહાયક કમિશનર સમક્ષ સમગ્ર આકારણી ખુલ્લીહોવાથી" "કરદાતાના દાવાને ધ્યાનમાં ન લેવાનું કોઈ કારણ નથી".ટ્રિબ્યુનલે આવકવેરાના અધિકારીને કાયદાની કલમ 84 હેઠળ યોગ્ય રાહત આપવાનોનિર્દેશ આપ્યો હતો. આવકવેરાના કમિશનરના કહેવા પર ગુજરાત ઉચ્ચ અદાલતેમહેસૂલ વિરુદ્ધ અને કરદાતાની તરફેણમાં જવાબ આપ્યો હતો. અદાલતને અપીલ કરવાની મંજૂરી આપવી, પકડી રાખોઃ(1) ’'વિચારણા' નો અર્થ મૂલ્યાંકનની પ્રક્રિયામાં આવકવેરાનાઅધિકારી દ્વારા કોઈ પણ બાબતની આકસ્મિક અથવા સંપાર્શ્વિક તપાસ કરવાનોનથી.આકારણી ક્રમમાં એવું દર્શાવવા માટે કંઈક મન હોવું જોઈએ કે આવકવેરાનાઅધિકારીએ ચોક્કસ વિષય અથવા આવકના ચોક્કસ સ્રોત પર તેની કરપાત્રતાઅથવા તેની બિન-કરપાત્રતાને ધ્યાનમાં રાખીને તેનું મન લાગુ કર્યું.જોઆવકવેરાના અધિકારી દ્વારા આવકની કોઈ વસ્તુની નોંધ લેવામાં આવે, પરંતુતેની કરપાત્રતા અથવા બિન-કરપાત્રતાના દૃષ્ટિકોણથી તેના દ્વારા તપાસકરવામાં ન આવે તો તે તેના દ્વારા ધ્યાનમાં લેવામાં આવી હોવાનું કહી શકાતુંનથી, તો આવકવેરાના અધિકારીએ તેની કરપાત્રતાના દૃષ્ટિકોણથી નફાના એકભાગની તપાસ કરીને તેની બિન-કરપાત્રતાના પ્રશ્ે પણ ધ્યાનમાં લીધોહોવાનું ન માનવું જોઈએ.[172 એફ-જી] આવકવેરાના કમિશનર (કેન્દ્રીય), કલકત્તા વિરુદ્ધ રાય બહાદુર હરદુરોયમોતીલાલ ચમારિયાએ (1967) 66 આઇ. ટી. આર. 443 અરજી કરી હતી. આવકવેરાના કમિશનર વિ. શાપૂરજી પુલોનજી મિસ્ત્રી (1962 44 આઇ. ટી.આર. 891; નરોન્ડેય મનોર્દાસ વિ. આવકવેરાના કમિશનર (1957) 31 આઇ.ટી. આર. 909.ઉલ્લેખ કર્યો છે. (2) તાત્કાલિક કેસમાં; (એ) કેસની હકીકતો પર, ઉચ્ચ અદાલતને મોકલવામાંઆવેલા પ્રશ્ો જવાબ નકારાત્મક હોવો જોઈએ; (બી) ન તો કરદાતા દ્વારાઆવકવેરાના અધિકારી સમક્ષ કોઈ દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે ન તો આવાદાવાને ટેકો આપતી કોઈ સામગ્રી રેકોર્ડ પર હતી; (સી) ટ્રિબ્યુનલ દ્વારા તૈયારકરવામાં આવેલા કેસના નિવેદનમાં ઉચ્ચ અદાલત દ્વારા એવી ધારણા માટે કોઈઆધાર નથી કે સંબંધિત આકારણી વર્ષમાં નફાના એક ભાગને કલમ 84 હેઠળકરમાંથી મુક્તિ આપવામાં આવી હતી અને કરદાતા તે છૂટનો દાવો કરવામાંનિષ્ફળ ગયો હતો જેના માટે તે સ્વીકાર્ય રીતે હકદાર હતો.તે સ્વીકાર કે પ્રશ્નમાંઆકારણી વર્ષ પછીના વર્ષોમાં, કલમ 84 હેઠળ કરદાતાને રાહત આપવામાંઆવી હતી, તે ધારણા કરી શકાતી નથી કે કલમ હેઠળ મુક્તિ માટેના દાવાનેન્યાયી ઠેરવતી નિર્ધારિત શરતો પણ અગાઉના વર્ષમાં પૂર્ણ કરવામાં આવી હતી.[172 - , - 173 - ]A C G HA B ચુકાદોઃ સિવિલ અપીલેટ જ્યુરિસડીક્શનઃ1972 ની સિવિલ અપીલ નંબર 1655. ગુજરાત હાઈકોર્ટના 13/14 સપ્ટેમ્બર, 1971 ના ચુકાદા અને આદેશમાંથીઆવકવેરાના સંદર્ભ નંબર 2/70. Case: ADDITIONAL COMMISSIONER OF INCOME TAX, GUJARAT, I, AHMEDABAD versus M/S. GURJARGRAVURES PRIVATE LIM... [[1978] 2 S.C.R. 169] (1978) A ADDITIONAL COMMISSIONER OF INCOME TAX, GUJARAT, I, AHMEDABAD v. M/S. GURJARGRAVURES PRIVA1E LIMI1ED November 8, 1977 (A. C. GUPTA AND P. N. SHINGHAL JJ.J B Income-tax Act, 1961, s.251(1)(a) equivalent to s.31(3) of A.ct of 1922-Powers of 1he Appellate Assistant Commissioner in dispcsing of an ap[J<Ql-Scope of, The respondent assessee is a Company carrying on its business of copper engraving and manufacturing labels. For the assessment year 1963-64, the assessee did not ask for any ex.emption in respect of a portion of its profits ·under section 84 of the Income-tax Act, though in the subsequent years the ........ did aak and the Income-tax Officer accepted it. Dismissing the appeal against the orders of the assessments for the year 1963-64, the Appellate Assistant Commissioner, therefore, held that the question of error on the part of the Income-true Officer did not arise as no claim for exemption under sec-.tion 84, which was made for the first time before him, bad been made before the Income-tax Officer. The Tribunal, on further appeal, took a different view and held that "since the entire assessment was open before the Appellate Assistant Commissioner" there was no "reason for not entertaining the claim of the assessee.'' The Tribunal directed the Income-tax Officer to allow appropriate relief under section 84 of the Act. On a reference made at the instance oC ·Commissioner of Income-tax, the Gujarat High Court answered it a2ainst the ·revenue and in favour of the assessee. C D Allowing the appeal the Court, HELD : (l) 'Consideration' does not mean incidental or collateral examtna-tion of any matter by the Income-tax Offi.cer in the process of a5Sessment. There must be something in the assessment order to show that the Income-tax -Ofttccr applied his mind to the particular subject matter or the particular source of income with a view to its taxability or its Iion-taxability. If an item of income noticed by the Income-tax Officer, but not examined by him from the point of view of its taxability or non-taxability cannot be said to have been considered by him, the Income-tax Officer examining a portion of the profits from the point of view of its taxability should not be deemed to have also considered the question of its non-taxability. [172 F-G] E F Commissioner of Income-tax (Central), Calcutta. v. Rai Bahadur Harcturray Motilal Chamaria (1967) 66 J.T.R. 443 applied. Commissioner of Income-tax v. Shapoorji Pullonji Mistry ( 1962 44 l.T.R. 891; Narro11das Manordass v. Comntissioner of Income-tax (1957) 31 l.T.R. 909. referred to. (2) In the instant case; (a) on the facts of the case, the question referred to the1 f1if!:h Court should have been answered in the negative; (b) Neither any claim was made by the assessee before. the Income-tax Officer nor was there any material on record supporting such a claim; ( c) in the statement of the case, drawn uD bv the Tribunal there is no basis for an assumption by the High Court that a oortion of the profit in the relevant assessment year was exempt from -tax under section 84 and that the assessee failed to claim an exemption to which he was admittedly entitled. From that admission that in the years subsequent to the aRsessment year in question, a relief under section 84 had been allowed ·to the assessee, it cannot be presumed that the prescribed conditions justifying a ·claim for exemption under the· section were aJso fulfilled in an earlier vear. G H [172 A-C, G-H 173 A-Bl -'"T.'"<f A From the Judgment and Order dated 13th/14th September. 197ll of the Gujarat High Court in Income Tax Reference No. 2/70. B. B. Ahuja and R. N. Sachthey for the Appellant. G. L. Sanghi, Ravinder Narain, D. N. Mishra, J. B. Dadachanii and 0. C.. Mathur for t]Je Respondent. B The Judgment of the Court was delivered by Case: ADDITIONAL COMMISSIONER OF INCOME TAX, GUJARAT, I, AHMEDABAD versus M/S. GURJARGRAVURES PRIVATE LIM... [[1978] 2 S.C.R. 169] (1978) ਕਿਮ/ਨਰ ਨ` ਖਾਰਜ ਕਰ ਿਦੱਤਾਇਸ ਆਧਾਰ \ਤੇ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਿਕ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਿਧਕਾਰੀ ਵੱਲe ਗਲਤੀ ਦਾ ਸਵਾਲ ਨਹc \ਠਦਾ ਿਕgਿਕ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਧਾਰਾ 84 ਤਿਹਤ ਛੋਟ ਦਾ ਕੋਈ ਦਾਅਵਾ ਨਹc ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ। ਿਟ>ਿਬਊਨਲ ਨ` ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਿਦ>/ਟੀਕੋਣ ਅਪਣਾਇਆ ਅਤੇ ਿਕਹਾ ਿਕ "ਿਕgਿਕ ਸਮੁੱਚਾ ਮੁੱਲQਕਣ ਅਪੀਲ ਸਹਾਇਕ ਕਿਮ/ਨਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੁੱਲjਾ ਸੀ" ਇਸ ਲਈ "ਮੁੱਲQਕਣਕਰਤਾ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ ਪੇ/ ਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹc ਸੀ"। ਿਟ>ਿਬਊਨਲ ਨ` ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਿਧਕਾਰੀ ਨੂੰ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 84 ਤਿਹਤ ਢੁਕਵc ਰਾਹਤ ਦੇਣ ਦਾ ਿਨਰਦੇ/ ਿਦੱਤਾ। ਇਹ ਿਰਕਾਰਡ ਿਵੱਚ ਹੈ ਿਕ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਲQ ਿਵੱਚ ਕਰਦਾਿਤ ਨ` ਧਾਰਾ 84 ਤਿਹਤ ਛੋਟ ਮੰਗੀ ਅਤੇ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਿਧਕਾਰੀ ਨ` ਦਾਅਵਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਿਲਆ। ਇਨj Q ਤੱਥQ \ਤੇ ਿਟ>ਿਬਊਨਲ ਨ` ਹੇਠ ਿਲਖੇ ਸਵਾਲ ਆਮਦਨ ਕਿਮ/ਨਰ ਦੇ ਇ/ਾਰੇ \ਤੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੂੰ ਭੇਜੇ। " ਭਾਵr ਤੱਥQ ਅਤੇ ਹਾਲਾਤQ ਿਵੱਚ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਿਵੱਚ ਿਟ>ਿਬਊਨਲ ਇਹ ਮੰਨਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਸੀ ਿਕ ਅਪੀਲ ਮਰਹੂਮ ਸਹਾਇਕ ਕਿਮ/ਨਰ ਨੂੰ ਮਨu ਰੰਜਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ ਧਾਰਾ 84 ਤਿਹਤ ਰਾਹਤ ਦਾ ਸਵਾਲ, ਅਤੇ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਿਧਕਾਰੀ ਨੂੰ ਲੋ|cਦੀ ਰਾਹਤ ਦੇਣ ਦਾ ਿਨਰਦੇ/ ਦੇਣਾ? ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨ` ਇਸ ਸਵਾਲ ਦਾ ਹQ ਿਵੱਚ ਜਵਾਬ ਿਦੱਤਾ। ਮਾਲ ਿਵਭਾਗ ਵੱਲe ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਦੀ /ੁੱਧਤਾ \ਤੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਸਮੇਤ ਕਈ ਅਿਧਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਿਜ਼ਕਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਮਦਨ ਕਿਮ/ਨਰ ਿਵੱਚ ਅਦਾਲਤ-ਟੈਕਸ /ਾਪੂਰਜੀ ਪਾਲੋਨਜੀ ਿਮਸਤਰੀ, (1) ਅਤੇ ਨਰeਦਾਸ ਮਨu ਰਦਾਸ ਬਨਾਮ ਦਾ ਕੇਸ। ਆਮਦਨ ਕਿਮ/ਨਰ ਟੈਕਸ, (2) ਬੰਬਈ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੁਆਰਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਿਗਆ, ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨ` ਪਾਇਆ ਿਕ ਐਚ ਨ` ਚੰਗੀ ਤਰjQ ਸੈਟਲ ਕੀਤਾ ਹੈ ਿਕ ਆਮਦਨ ਜQ ਕਟੌਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਈਟਮQ ਿਜਨj Q ਿਵੱਚ ਨੂੰ ਮੁੱਲQਕਣ ਦੀ ਪ>ਿਕਿਰਆ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰੱਿਖਆ ਿਗਆ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਲQਕਣ ਦਾ ਇੱਕ ਿਵ/ਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਿਕ ਜੇ ਆਮਦਨ ਦੀ ਕੋਈ ਵਸਤੂ ਜQ ਕਟੌਤੀ ਲਈ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਿਜਸ \ਤੇ ਆਮਦਨ-ਕਰ ਅਿਧਕਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਕਾਰਵਾਈ ਨਹc ਕੀਤੀ ਜQਦੀ, ਤQ ਇਹ ਮੁੱਲQਕਣ ਦੇ ਿਵ/ੇ ਦਾ ਿਹੱਸਾ ਨਹc ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਅਪੀਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਰਹੂਮ ਸਹਾਇਕ ਕਿਮ/ਨਰ ਕੋਲ ਮੁੱਲQਕਣਕਰਤਾ ਦੁਆਰਾ ਪਸੰਦ ਕੀਤੀ ਅਪੀਲ ਿਵੱਚ ਇਸ \ਤੇ ਿਵਚਾਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਦੀ /ਕਤੀ ਨਹc ਹੋਵੇਗੀ। ਦੋਵr ਫੈਸਲੇ, ਆਮਦਨ ਕਿਮ/ਨਰ-ਟੈਕਸ /ਾਪੂਰਜੀ ਪਾਲੋਨਜੀ ਿਮਸਤਰੀ (\ਪਰ) ਅਤੇ ਨਾਰeਦਾਸ ਮਨu ਰਦਾਸ ਬਨਾਮ। ਆਮਦਨ-ਕਰ ਕਿਮ/ਨਰ (\ਪਰ), ਭਾਰਤੀ ਆਮਦਨ-ਕਰ ਐਕਟ, 1922 ਦੀ ਧਾਰਾ 31 (3) \ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹਨ ਜੋ ਅਪੀਲ ਦੇ ਿਨਪਟਾਰੇ ਿਵੱਚ ਅਪੀਲ ਸਹਾਇਕ ਕਿਮ/ਨਰ ਦੀਆਂ /ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪਿਰਭਾਿ/ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਆਮਦਨ-ਕਰ ਕਾਨੂੰਨ, 1961 ਦੀ ਧਾਰਾ 251 (1) (ਏ), ਜੋ ਿਕ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੇਸ \ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਪ>ਬੰਧ ਹੈ, ਿਜਵr ਿਕ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨ` ਦੇਿਖਆ ਹੈ, ਆਮਦਨ-ਕਰ ਕਾਨੂੰਨ, 1961 ਦੀ ਧਾਰਾ 31 (3) ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਿਵੱਚ ਲਗਭਗ ਸਮਾਨ 1922 . ਕਾਨੂੰਨ ਿਵੱਚ ਸਥਾਿਪਤ ਸਿਥਤੀ ਨੂੰ ਿਧਆਨ ਿਵੱਚ ਰੱਖਿਦਆਂ, ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨ` ਮਾਲ ਦੀ ਇਸ ਦਲੀਲ \ਤੇ ਿਵਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਿਕਹਾ ਿਕ ਕਰਦਾਿਤਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਛੋਟ ਲਈ ਕੋਈ ਦਾਅਵਾ ਨਹc ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ। ਆਮਦਨ-ਕਰ ਅਿਧਕਾਰੀ, ਇਸ \ਤੇ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਿਵਚਾਰ ਜQ ਕਾਰਵਾਈ ਨਹc ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ ਮੁੱਲQਕਣ ਦਾ ਿਵ/ਾ ਨਹc ਿਕਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ-ਇਹ ਦਲੀਲ ਿਦੱਤੀ ਗਈ ਜਾਪਦੀ ਹੈ ਿਕ ਿਸਰਫ਼ ਇਸ ਲਈ ਿਕ ਆਮਦਨ ਦੀ ਿਕਸੇ ਿਵ/ੇ/ ਵਸਤੂ \ਤੇ ਟੈਕਸ ਲਗਾਇਆ ਿਗਆ ਸੀ, ਇਸ ਨਾਲ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਨਹc ਿਲਆ ਿਗਆ ਸੀ ਿਕ ਇਸ ਨੂੰ ਟੈਕਸ ਤe ਛੋਟ ਨਹc ਿਦੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਅਪੀਲ ਸਹਾਇਕ ਕਿਮ/ਨਰ ਨੂੰ ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਿਵਚਾਰ ਕਰਕੇ ਦਖਲ ਦੇਣ ਅਤੇ ਆਿਗਆ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਈ /ਕਤੀ ਨਹc ਸੀ ਛੋਟ ਲਈ ਅਿਜਹਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨਾ। ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨ` ਇਸ ਦਲੀਲ ਨੂੰ ਖਾਰਜ ਕਰ ਿਦੱਤਾ।ਹੇਠ ਿਦੱਤੇ ਤਰਕ \ਤੇ: " ਇੱਥੇ, ਮੌਜੂਦਾ ਮਾਮਲੇ ਿਵੱਚ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਿਧਕਾਰੀ ਨੂੰ ਲਾਭ ਦੇ ਇੱਕ ਖਾਸ ਿਹੱਸੇ \ਤੇ ਟੈਕਸ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਿਕਹਾ ਿਗਆ ਹੈ, ਿਜਸ ਨੂੰ ਧਾਰਾ 84 ਤਿਹਤ ਟੈਕਸ ਤe ਛੋਟ ਿਦੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਿਕ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਟੈਕਸ ਿਵੱਚ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ ਿਕgਿਕ ਕਰਦਾਿਤਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਛੋਟ ਦਾ ਕੋਈ ਦਾਅਵਾ ਨਹc ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ, ਪਰ ਤੱਥ ਇਹ ਹੈ ਿਕ ਇਹ ਮੁੱਲQਕਣ ਦੀ ਪ>ਿਕਿਰਆ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਸਪ/ਟ ਅਤੇ ਿਨਰਿਵਵਾਦ ਰੂਪ ਿਵੱਚ ਮੁੱਲQਕਣ ਦਾ ਿਵ/ਾ ਸੀ। ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਿਕ ਕਰਦਾਿਤਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਅਿਧਕਾਰੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਛੋਟ ਲਈ ਕੋਈ ਦਾਅਵਾ ਨਹc ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ, ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ ਅਿਧਕਾਰੀ ਦਾ ਕੋਈ ਸਪੱ/ਟ ਜQ ਅਪ>ਤੱਖ ਫੈਸਲਾ ਨਹc ਸੀ, ਿਜਸ ਿਵੱਚ ਿਕਹਾ ਿਗਆ ਸੀ ਿਕ ਕਰਦਾਿਤਆਂ ਦੇ ਲਾਭ ਦੇ ਇੱਕ ਿਨ/ਿਚਤ ਿਹੱਸੇ ਨੂੰ ਧਾਰਾ 84 ਦੇ ਤਿਹਤ ਛੋਟ ਨਹc ਿਦੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।ਪਰ ਇਸ ਲਈ ਿਕ ਅਪੀਲ ਸਹਾਇਕ ਕਿਮ/ਨਰਿਕਸੇ ਿਵ/ੇ/ ਨੁਕਤੇ \ਤੇ ਅਪੀਲ ਿਵੱਚ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਕਰਨ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹc ਹੈ ਿਕ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਿਧਕਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਿਦੱਤੇ ਗਏ ਨੁਕਤੇ ਦਾ ਕੋਈ ਫੈਸਲਾ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ ਜੇਕਰ ਆਮਦਨ ਦੀ ਿਵ/ੇ/ ਵਸਤੂ ਿਜਸ ਦੇ ਸਬੰਧ ਿਵੱਚ ਿਬੰਦੂ ਉਠਾਇਆ ਜਾਣਾ ਹੈ, ਆਮਦਨ-ਟੈਕਸ ਦੁਆਰਾ ਿਵਚਾਰ ਲਈ ਆgਦੀ ਹੈ।ਅਿਧਕਾਰੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਪ>ਿਕਿਰਆ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਹੈ ਮੁੱਲQਕਣ " Case: ADDITIONAL COMMISSIONER OF INCOME TAX, GUJARAT, I, AHMEDABAD versus M/S. GURJARGRAVURES PRIVATE LIM... [[1978] 2 S.C.R. 169] (1978) | 3 fafa adtet afermrfeet: 1972 af fafa ota der 1655 1970% wera free der 2% aragee ea ®‘area 13/14 faaray, 1971 avy facta att ate ® free at tee «saat to AY orga aKoSATo Udo Has miei | | Ta . oc Meret at are a. wat aloTato ate, watzarea,sto Tro fas, sodto BaraisttAIX Yo Ato!:3 | a, . < a _ faRrasaferazet ~ — ataat AT a—.ft YIto THo FaeTera HY AIT AHatSto Ato aerawos Hea ; arora Bt free earatfaafa To ato qa + fear 7 amenfanfe wet— | Ta TST Taree are meat Mafra,1961 Ftara 261 8 HHA WaT TAIT H ATITT TL AVL AAS WATrad 1 aaa Te ge aT A ott ar frverase atwere arat(alt)at afeaatHF araA UH TeJOTAT TUT F|a| 7 | 2. werét 3,at aid ot seehig wet ak aaah aTfafaain. ea aT aqraTe wet are teal 3, araax< afafray,1961 a are 143(3) ¥ ala feo av frater orem &were wat (atta) & aner oiler at ate ate F ara¥ 3 um ae a fe araae ofsardt A areee ofafres at are'g4 % oedta fauifedd at grrr a aa A weadt ate1aefraterwa zatay faator 1963-64 go @ fear| farg tar arg araax erat afaarddi feat F amet wa va ferafratfettat erat act avai2 1 agae & cae waa art (atte) st aad F are ge mare 84% oae oiler weaifesae a fie sreneofsardt at are a aadbar are oatA aél soar aiife are a4 Boole we Hfae ae aaaa feat gt al wat art afaaer a fara sfeeatr aaaaitag afafaaifer for fe “dfs age aad (adit)FOana aver frator ga: qe fear war ar wa: fraifedta ataat wen wer FH far ary aren at F ”aeqeare alsa4 te. _ face a | | we RY 7) , , _7; ( ( p a | ;| :‘.:_ oA A t mraeat atraret at ag fate fear fis ofirfroat art 94 ®mart wafer mate sare fear ore1 afte ox ag ara| wae @ fe qearqadl aut # faaifedt & art ga & mitt aeat srdar ay ate are oafeareF ager etareax frat)ST meat FH TTT Te waeF AT METAY Tom axfreafafad set Sea errqrear at frefre fot | “aT aT F Tea ate ofeeafeal FH ofireco We atatraifta wer 3 farw, fis TET AIST ATR (Sete )eT aT 84% ate aay at we mem eT afcaT ae araae aferare at ae fate 83H fare, ae 2_f& oraera sate aaa fro are?” | THT UTATAT TMT TMT FT TaTTATH Sax feat| caer framvee fatter at yaar at amt ane aid a 2 wT MTT3. agaat THTgett feat! & wfe ara fate are Hee gu Hose ferry araere eq greeatfafrrayoat ara’. sea eararer arer adaara aateara azarare aga!ater arma Hoof fate Roa seararewag frome at fs ag gfert 2 fe are ara Reifa ageat ad ot Frater at efor ® aia at ae %, fetor atfaraaeg afsa auth ¢ site afe aekdt ® fac are sear ad atare wa Cat @ freak fre oaae afer Fag afer atATS& agat frat a faoraegar ant el ert ate agranarea (adr) at fratfedt ara sega at af, felt ote Fwe ot frat wet we vam fe se sfear sae at ahsara vet shit1 arner aresary mast geist fared!at aclerata aateeta TAT awe aTqaa?ares AY afafrraa afert aera gaa tea,1999 @ are 31(3)4aments & frail ata at fivere aed ama wees mae(sritet) at afecat at feared fron wear &1 arrare afer, 2 31AkoEto WIXo 909 | «0 Beata eararata fasig afast ~ [1978] 4 Ao fro qo 1961%f ara 251(1)(%)wt gare amet are Aaa atal att atat starr 3, ag car fH sea wararaa 4 fraconafeat @,1922 ara wfafeaa at arr 31(3) & fratFQt wart &|:CO 4. fafa at gearfoa feafa ox faa autFe oNseq raraTaaFt useq fara at ga adie at frat fae wtae at fe fratfedt sro orree afsart & ama we aT ateaTat at faa at H HTey Tad gaoe fareadt feat aaaag sfear al agate wa: Sa aa F art F ae ad} war wTana fe ag faatco at fasaaeg 21 gah afaferar ga artqm feat war fe ara wa & gafae aaife ara at feet faeAEat amarI FC fe AMAT sa ae TT & we Ar, wren BAH adt at gate H ag TaqEnt fafefesa aeITHal AAAT ara(atta) at ge % far Ce at qe frat wa gu a vaAAAS BW BQ eeTas Hw st we ofa ora ad 21 Haarated + agecte freafafar vats arene ae AMAT Heat Case: ADDITIONAL COMMISSIONER OF INCOME TAX, GUJARAT, I, AHMEDABAD versus M/S. GURJARGRAVURES PRIVATE LIM... [[1978] 2 S.C.R. 169] (1978) ચુકાદોઃ સિવિલ અપીલેટ જ્યુરિસડીક્શનઃ1972 ની સિવિલ અપીલ નંબર 1655. ગુજરાત હાઈકોર્ટના 13/14 સપ્ટેમ્બર, 1971 ના ચુકાદા અને આદેશમાંથીઆવકવેરાના સંદર્ભ નંબર 2/70. અપીલકર્તા માટે બી. બી. આહુજા અને આર. એન. સચથે. પ્રતિવાદી માટે જી. એલ. સંઘી, રવિંદર નારાયણ, ડી. એન., મિશ્રા, જે. બી.દાદાચંજી અને ઓ. સી. માથુર. ગુજરાત હાઈકોર્ટ દ્વારા મંજૂર કરાયેલ આવકવેરાના અધિનિયમ, 1961 ની કલમ261 હેઠળ પ્રમાણપત્ર પર ગુજરાત, 1, અમદાવાદ ખાતેના કરવેરાના વધારાનાકમિશનર દ્વારા GUPTA, .-JThis અપીલ દ્વારા કોર્ટનો ચુકાદો આપવામાંઆવ્યો હતો, જે અપીલનો નિકાલ કરવામાં અપીલ સહાયક કમિશનરની સત્તાઓસંબંધિત પ્રશ્ન ઉઠાવે છે. તાંબાના કોતરણી અને લેબલ્સના ઉત્પાદનનો વ્યવસાય કરતી કંપનીપ્રતિવાદીએ આવકવેરાના કાયદા, 1961 ની કલમ 143 (3) હેઠળ કરવામાંઆવેલા મૂલ્યાંકનના આદેશ સામે અપીલ સહાયક કમિશનરને અપીલ કરી હતીઅને અપીલનો એક આધાર એ હતો કે આવકવેરાના અધિકારીએ ભૂલ કરીહતી.કાયદાની કલમ 84 હેઠળ કરદાતાઓને કોઈપણ લાભ આપવો. મૂલ્યાંકનવર્ષ 1963-64 હતું.જોકે આવકવેરાના અધિકારી સમક્ષ જ્યારે તેમણે આકારણી પૂર્ણ કરી કે કરદાતા કલમ 84 હેઠળ તેના નફાના એક ભાગના સંદર્ભમાં મુક્તિમેળવવા માટે હકદાર છે ત્યારે કોઈ દાવો કરવામાં આવ્યો ન હતો.અપીલ સહાયકકમિશનરે અપીલને આ આધાર પર ફગાવી દીધી હતી કે આવકવેરાના અધિકારીતરફથી ભૂલનો પ્રશ્ન ઊભો થયો નથી કારણ કે કલમ 84 હેઠળ છૂટ માટે તેમનીસામે કોઈ દાવો કરવામાં આવ્યો નથી.ટ્રિબ્યુનલ એક અલગ દ્રષ્ટિકોણ જુએ છેઅને જણાવ્યું હતું કે "સમગ્ર" આકારણી અપીલ સહાયક કમિશનર સમક્ષ ખુલ્લીહોવાથી "" કરદાતાના દાવાને ધ્યાનમાં ન લેવાનું કોઈ કારણ નથી ".ટ્રિબ્યુનલેતે મુજબ આવકવેરાના અધિકારીને કાયદાની કલમ 84 હેઠળ યોગ્ય રાહતઆપવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો. તે રેકોર્ડ પર છે કે પછીના વર્ષોમાં કરદાતાએકલમ 84 હેઠળ મુક્તિ માંગી હતી અને આવકવેરાના અધિકારીએ દાવો સ્વીકાર્યોહતો.આ હકીકતો પર ટ્રિબ્યુનલે આવકવેરાના કમિશનરના કહેવા પર નીચેનોપ્રશ્ન હાઈકોર્ટને મોકલ્યો હતોઃ "શું હકીકતો પર અને કેસના સંજોગોમાં ટ્રિબ્યુનલ માટે એવુંમાનવું સક્ષમ હતું કે અપીલ સહાયક કમિશનરે કલમ 84 હેઠળરાહતનો પ્રશ્ન સ્વીકારવો જોઈએ અને આવકવેરાના અધિકારીનેજરૂરી રાહત આપવા માટે નિર્દેશ આપવો જોઈએ? હાઈકોર્ટે આ સવાલનો સકારાત્મક જવાબ આપ્યો હતો.આ નિર્ણયની ચોકસાઈપર મહેસૂલ દ્વારા અમારી સામે સવાલ ઉઠાવવામાં આવે છે. આવકવેરાના કમિશનર વિરુદ્ધ શાપૂરજી પાલોનજી મિસ્ત્રી, (1) માં આઅદાલતના નિર્ણય અને બોમ્બે હાઈકોર્ટ દ્વારા નક્કી કરવામાં આવેલા નરોંદાસમનોર્દાસ વિરુદ્ધ આવકવેરાના કમિશનર, (2) ના કેસ સહિત સંખ્યાબંધસત્તામંડળના નિર્ણયનો ઉલ્લેખ કરતા, ઉચ્ચ અદાલતે એવું સારી રીતે નક્કી કર્યુંહતું કે આવક અથવા કપાતની વિવિધ ચીજોમાં આવકવેરાના કમિશનર વિરુદ્ધશાપૂરજી પાલોનજી મિસ્ત્રી વિરુદ્ધ આવકવેરાના કમિશનર વિરુદ્ધ આવકવેરાનાકમિશનર વિરુદ્ધ આવકવેરાના કમિશનર વિરુદ્ધ આવકવેરાના કમિશનર વિરુદ્ધઆવકવેરાના કમિશનર વિરુદ્ધ આવકવેરાના કમિશનર વિરુદ્ધ આવકવેરાનાકમિશનર વિરુદ્ધ આવકવેરાના કમિશનર વિરુદ્ધ આવકવેરાના કમિશનર વિરુદ્ધઆવકવેરાના કમિશનર વિરુદ્ધ આવકવેરાના કમિશનર વિરુદ્ધ આવકવેરાનાકમિશનર વિરુદ્ધ આવકવેરાના કમિશનર વિરુદ્ધ આવકવેરાના કમિશનર વિરુદ્ધઆવકવેરાના કમિશનર વિરુદ્ધ આવકવેરાના કમિશનર વિરુદ્ધ આવકવેરાનાકમિશનર વિરુદ્ધ આવકવેરાના કમિશનર વિરુદ્ધ આવકવેરાના કમિશનર વિરુદ્ધઆવકવેરાના કમિશનર વિરુદ્ધ આવકવેરાના કમિશનર વિરુદ્ધ આવકવેરાનાકમિશનર વિરુદ્ધ આવકવેર (1)(1962) 44 આઇ. ટી. આર. 891. (2)(1957) 31 ટી. ટી. આર. 909 આકારણીની પ્રક્રિયાને આધિન હોય તો તે આકારણીનો વિષય બને છે, અને જોઆવકની કોઈ વસ્તુ અથવા કપાત માટેનો દાવો હોય કે જેની આવકવેરાનાઅધિકારી દ્વારા પ્રક્રિયા કરવામાં આવતી નથી, તો તે આકારણીના વિષયનોભાગ નહીં હોય અને અપીલ સહાયક કમિશનરને આકારણી કરનાર દ્વારા પસંદકરવામાં આવેલી અપીલમાં તેના પર વિચાર કરવાની અને પ્રક્રિયા કરવાની સત્તાનહીં હોય.આવકવેરાના કમિશનર વિરુદ્ધ શાપૂરજી પાલોનજી મિસ્ત્રી (ઉપરોક્ત)અને નરોંદાસ મનોર્દાસ વિરુદ્ધ આવકવેરાના કમિશનર (ઉપરોક્ત) એમ બંનેનિર્ણયો ભારતીય આવકવેરાના કાયદા, 1922 ની કલમ 31 (3) પર આધારિતછે, જેમાં અપીલના નિકાલમાં અપીલ સહાયક કમિશનરની સત્તાઓનેવ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવી છે.આવકવેરો અધિનિયમ, 1961 ની કલમ 251(1) (એ), જે અમારી સમક્ષના કેસને લાગુ પડતી જોગવાઈ છે, તે ઉચ્ચઅદાલતે નોંધ્યું છે તેમ, 1922 ના અધિનિયમની કલમ 31 (3) ની દ્રષ્ટિએલગભગ સમાન છે. કાયદામાં સ્થાપિત સ્થિતિની નોંધ લીધા પછી, ઉચ્ચ અદાલતે મહેસૂલની દલીલપર વિચાર કરવા માટે આગળ વધ્યું હતું કે કરદાતા દ્વારા આવકવેરાના અધિકારીસમક્ષ મુક્તિ માટે કોઈ દાવો કરવામાં આવ્યો ન હતો, તેને તેના દ્વારા ધ્યાનમાંલેવામાં આવ્યો ન હતો અથવા તેના પર પ્રક્રિયા કરવામાં આવી ન હતી અને તેથી Case: ADDITIONAL COMMISSIONER OF INCOME TAX, GUJARAT, I, AHMEDABAD versus M/S. GURJARGRAVURES PRIVATE LIM... [[1978] 2 S.C.R. 169] (1978) G H [172 A-C, G-H 173 A-Bl -'"T.'"<f A From the Judgment and Order dated 13th/14th September. 197ll of the Gujarat High Court in Income Tax Reference No. 2/70. B. B. Ahuja and R. N. Sachthey for the Appellant. G. L. Sanghi, Ravinder Narain, D. N. Mishra, J. B. Dadachanii and 0. C.. Mathur for t]Je Respondent. B The Judgment of the Court was delivered by -GUPTA, J.-This appeal by the, Additional Commissioner of In-come-tax, Gujarat, I, Alimedabad, on a certificate under section 261 of the ~ncome-t~x Act, 1961 gra1!_ted by the Gujarat High Court, rai~es a questmll relating to the powers of the Appellate Assistant Commis-sioner in disposing of an appeal. c The respondent, a company carrying on the business of copper engraving and· manufacturing of !ables, appealed. to the Appellate Assistant Commissioner against an order of asse:;sment made unde'r section 143(3) of the Income-Tax Act, 1961, anc\ one oftne grounds of appeal was that the Income-tax officer had erred in not giving the assessee any benefit under section 84 of the Act. The assessment D year was 1963-64. No claim however had been made before the Income-tax officer when be completed tlie assessment that the assesse'e was entitled to an exemption in respect of a portion of its profits under section 84. The Appellate Assistant Commissioner dismissed the appeal on the ground that the question of error on the part of the Income-tax officer did not arise as no claim for exemption under sec-tion 84 had been made before him. The Tribunal took a different E view and held that "since the entire assessment was open before the Appellate Assistant. Commissioner" there was no "reason for not en-tertaining the claim of the assessee". The Tribunal accordingly direct-ed the Incoine-tax officer to allow appropriate relief under section 84 of the Act. It is on record that in the subsequent years the asse8see asked for exemption under section 84 and the Income-tax officer accept-ed the claim. On these facts the! Tribunal referred the following ques-F tion to the High Court at the instance of the Commissioner of Incom,e-~ . ~ ~ "Whether on the facts and in the circumstances of the case it was competent for the Tribunal to hold that the Appel-late Assistant Commissioner should have entertained the question of relief under section 84, and to direct the Income-tax officer to allow necessary relief ?" G The High Court answered die question in the affirmative. The cor-rectness of this decision is questioned before us by the Revenue. Referring to a number of authorities including the decision of this Court in Commissioner of Income-Tax v. Shapoorji Pallonji Mistry,(1) and the case of Narrondas Marwrdass v. Commissioner of Income-Tax,(2) decided by the Bombay High Court, the High Court found it well settled that the various items of income or deductions which have H (I) (1962) 44 I.T.R. 891. (2) (1957) 31 l.T.R. 909. • ' : been subjected to the process of assessment constitute the subject matter of assessment, and that if there is any item of income or claim for deduction which is not processed by the Income-tax officer, it weuld not be a part of the subject matter of assessment and the Appel-late Assistant Commissioner would not have the power to consider and process it in an appeal preferred by the assessee. Both the decisions, Commissioner of Income-Tax v. Shapoorji Pallonji Mistry (supra) and Narrondas M.anordass v. Commissioner of Income-Tax (supra), are based on section 31 (3) of the Indian Income-Tax Act, 1922 defining the powers of the Appellate Assistant Commissioner in disposing of an appeal. Section 251(1)(a) of the Income-Tax Act, 1961 which is the provision applicable to the case before us, is, as the High Court has noticed, almost similar in terms to section 31 ( 3) of the Act of 1922. Case: ADDITIONAL COMMISSIONER OF INCOME TAX, GUJARAT, I, AHMEDABAD versus M/S. GURJARGRAVURES PRIVATE LIM... [[1978] 2 S.C.R. 169] (1978) 84 ਦੇ ਤਿਹਤ ਛੋਟ ਨਹc ਿਦੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।ਪਰ ਇਸ ਲਈ ਿਕ ਅਪੀਲ ਸਹਾਇਕ ਕਿਮ/ਨਰਿਕਸੇ ਿਵ/ੇ/ ਨੁਕਤੇ \ਤੇ ਅਪੀਲ ਿਵੱਚ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਕਰਨ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹc ਹੈ ਿਕ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਿਧਕਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਿਦੱਤੇ ਗਏ ਨੁਕਤੇ ਦਾ ਕੋਈ ਫੈਸਲਾ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ ਜੇਕਰ ਆਮਦਨ ਦੀ ਿਵ/ੇ/ ਵਸਤੂ ਿਜਸ ਦੇ ਸਬੰਧ ਿਵੱਚ ਿਬੰਦੂ ਉਠਾਇਆ ਜਾਣਾ ਹੈ, ਆਮਦਨ-ਟੈਕਸ ਦੁਆਰਾ ਿਵਚਾਰ ਲਈ ਆgਦੀ ਹੈ।ਅਿਧਕਾਰੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਪ>ਿਕਿਰਆ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਹੈ ਮੁੱਲQਕਣ " “ਸਾਨੂੰ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨਾਲ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਸਿਹਮਤ ਹੋਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹc ਲੱਗਦਾ ਿਕ ਜੇਕਰ ਆਮਦਨ ਦੀ ਿਕਸੇ ਵਸਤੂ \ਤੇ ਟੈਕਸ ਲਗਾਇਆ ਜQਦਾ ਹੈ, ਤQ ਇਸ ਦੀ ਗੈਰ-ਟੈਕਸਯੋਗਤਾ ਦੇ ਸਵਾਲ \ਤੇ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਿਧਕਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਿਵਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਹਾਲQਿਕ ਕਰਦਾਿਤ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਅਿਜਹਾ ਕੋਈ ਦਾਅਵਾ ਨਹc ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ। ਇਹ ਿਸੱਧਾ ਹੈ ਇਸ ਅਦਾਲਤ ਦੁਆਰਾ ਆਮਦਨ ਕਿਮ/ਨਰ-ਟੈਕਸ ਿਵੱਚ ਲਏ ਗਏ ਿਦ>/ਟੀਕੋਣ ਦਾ ਿਵਰੋਧ ਕੀਤਾ ਿਗਆ। ਕੇਸ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਿਵਸਤਾਰ ਨਾਲ ਦਰਸਾਉਣ ਤe ਪਿਹਲQ, ਅਸc ਸੋਚਦੇ ਹQ ਿਕ ਅਪੀਲ ਅਧੀਨ ਫੈਸਲੇ ਿਵੱਚ ਿਦਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਗਲਤ ਧਾਰਨਾ ਵੱਲ ਇ/ਾਰਾ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨ` ਮੰਿਨਆ ਿਕ ਸਬੰਧਤ ਮੁੱਲQਕਣ ਸਾਲ ਿਵੱਚ ਲਾਭ ਦੇ ਇੱਕ ਿਹੱਸੇ ਨੂੰ ਧਾਰਾ 84 ਦੇ ਤਿਹਤ ਟੈਕਸ ਤe ਛੋਟ ਿਦੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਿਸਰਫ ਕਰਦਾਿਤ ਛੋਟ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਿਵੱਚ ਅਸਫਲ ਿਰਹਾ। ਕੇਸ ਦੇ ਤੱਥQ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਫੈਸਲੇ ਿਵੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਹੈ ਿਕ ਕਰਦਾਿਤ "ਸਵੀਕਾਰਯੋਗ" ਸੀ। ਛੋਟ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ "। ਦੁਬਾਰਾ, \ਪਰ ਿਦੱਤੇ ਹਵਾਲੇ ਿਵੱਚ, ਇਹ ਮੰਿਨਆ ਿਗਆ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਿਕ ਲਾਭ ਦੇ ਇੱਕ ਖਾਸ ਿਹੱਸੇ ਨੂੰ ਧਾਰਾ 84 ਦੇ ਤਿਹਤ ਟੈਕਸ ਤe ਛੋਟ ਿਦੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਸਾਨੂੰ ਿਟ>ਿਬਊਨਲ ਦੁਆਰਾ ਿਤਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕੇਸ ਦੇ ਿਬਆਨ ਿਵੱਚ ਇਸ ਧਾਰਨਾ ਦਾ ਕੋਈ ਅਧਾਰ ਨਹc ਿਮਲਦਾ। ਜੋ ਗੱਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਾਪਦੀ ਹੈ ਉਹ ਇਹ ਸੀ ਿਕ ਪ>/ਨ ਿਵੱਚ ਮੁੱਲQਕਣ ਸਾਲ ਤe ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਲQ ਿਵੱਚ, ਧਾਰਾ 84 ਦੇ ਤਿਹਤ ਕਰਦਾਿਤ ਨੂੰ ਰਾਹਤ ਿਦੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਪਰ ਇਸ ਤe ਇਹ ਨਹc ਮੰਿਨਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਿਕ ਸੈਕ/ਨ ਦੇ ਤਿਹਤ ਛੋਟ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਠਿਹਰਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਿਨਰਧਾਰਤ /ਰਤQ ਸਨ ਇਹ ਵੀ ਿਪਛਲੇ ਸਾਲ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ। ਹੁਣ ਆਮਦਨ ਕਿਮ/ਨਰ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਵੱਲ ਮੁ|ਦੇ ਹQ-ਟੈਕਸ v. ਰਾਏ ਬਹਾਦੁਰ ਹਰਦੁਤਰਾਏ ਮੋਤੀਲਾਲ ਚਮਾਰੀਆ (\ਪਰ), ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਆਮਦਨ-ਟੈਕਸ ਐਕਟ, 1922 ਦੀ ਧਾਰਾ 3 ਅਦਾਲਤ ਨ` ਆਮਦਨ-ਟੈਕਸ ਦੇ ਿਮ/ਨਰੀ ਸਮੇਤ ਪਿਹਲQ ਦੇ ਅਿਧਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਿਵਚਾਰ \ਤੇ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ। /ਾਪੂਰਜੀ ਪਾਲੋਨਜੀ ਿਮਸਤਰੀ ਅਤੇ ਨਾਰeਦਾਸ ਮਨu ਹਰਦਾਸ ਬਨਾਮ। ਆਮਦਨ-ਕਰ ਕਿਮ/ਨਰ (\ਪਰ ਦੱਿਸਆ ਿਗਆ ਹੈ), ਿਕ ਅਪੀਲ-ਮਰਹੂਮ ਸਹਾਇਕ ਕਿਮ/ਨਰ ਨੂੰ ਧਾਰਾ 31 (3) ਦੇ ਤਿਹਤ ਆਮਦਨ ਦੇ ਿਕਸੇ ਸਰੋਤ ਦਾ ਮੁਲQਕਣ ਕਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਅਿਧਕਾਰ ਖੇਤਰ ਨਹc ਸੀ ਿਜਸ \ਤੇ ਆਮਦਨ-ਕਰ ਅਿਧਕਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਕਾਰਵਾਈ ਨਹc ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਿਕ "ਅਪੀਲ ਸਹਾਇਕ ਈ. ਕਿਮ/ਨਰ ਲਈ ਿਰਕਾਰਡ ਤe ਬਾਹਰ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨਾ ਖੁੱਲjਾ ਨਹc ਹੈ ਅਰਥਾਤ ਕਰਦਾਿਤ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਿਰਟਰਨ ਜQ ਆਮਦਨ-ਕਰ ਅਿਧਕਾਰੀ ਦਾ ਮੁਲQਕਣ ਆਦੇ/ ਆਮਦਨ ਦੇ ਨਵr ਸਰੋਤQ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਦੇ ਉਦੇ/ ਨਾਲ ਅਤੇ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 31 (3) ਦੇ ਤਿਹਤ ਵਾਧੇ ਦੀ /ਕਤੀ ਆਮਦਨ ਦੇ ਸਰੋਤQ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਹੈ ਜੋ ਐਕਟ ਦੁਆਰਾ ਿਵਚਾਰਨ ਦਾ ਿਵ/ਾ ਿਰਹਾ ਹੈ। ਆਮਦਨ-ਟੈਕਸਯੋਗਤਾ ਦੇ ਿਦ>/ਟੀਕੋਣ ਤe ਟੈਕਸ ਅਿਧਕਾਰੀ "। ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਿਵੱਚ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਿਧਕਾਰੀ ਦੁਆਰਾ 'ਿਵਚਾਰ' ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ, ਇਹ ਵੀ ਸਮਝਾਇਆ ਿਗਆ : 'ਿਵਚਾਰਨ' ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹc ਹੈ ਿਕ ਸੰਭਾਵੀ ਜQ ਜਮQਦਰੂ ਜQਚ ਮੁੱਲQਕਣ ਦੀ ਪ>ਿਕਿਰਆ ਿਵੱਚ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਿਧਕਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਕੋਈ ਵੀ ਮਾਮਲਾ। ਮੁੱਲQਕਣ ਕ>ਮ ਿਵੱਚ ਇਹ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਕੁੱਝ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਿਕ ਆਮਦਨ-ਕਰ ਅਿਧਕਾਰੀ ਨ` ਆਪਣੇ ਿਦਮਾਗ ਨੂੰ ਿਵ/ੇ/ ਿਵ/ੇ ਜQ ਆਮਦਨ ਦੇ ਿਵ/ੇ/ ਸਰੋਤ \ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਟੈਕਸਯੋਗਤਾ ਜQ ਇਸ ਦੀ ਗੈਰ-ਟੈਕਸਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਿਧਆਨ ਿਵੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ, ਨਾ ਿਕ ਿਕਸੇ ਅਨੁਸੰਿਗਕ ਸਬੰਧ ਨੂੰ। ਜੇ, ਿਜਵr ਿਕ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਿਵੱਚ ਮੰਿਨਆ ਿਗਆ ਹੈ, ਆਮਦਨ-ਕਰ ਅਿਧਕਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਆਮਦਨ ਦੀ ਕੋਈ ਵਸਤੂ ਵੇਖੀ ਗਈ ਹੈ ਪਰ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਦੀ ਟੈਕਸਯੋਗਤਾ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤe ਜQਚ ਨਹc ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜQ ਇਹ ਨਹc ਿਕਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਿਕ ਟੈਕਸਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਿਵਚਾਿਰਆ ਿਗਆ ਹੈ, ਇਹ ਮੰਨਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹc ਹੈ ਿਕ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਿਧਕਾਰੀ ਨੂੰ ਿਸਰਫ ਇਸ ਦੀ ਟੈਕਸਯੋਗਤਾ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤe ਮੁਨਾਫੇ ਦੇ ਇੱਕ ਿਹੱਸੇ ਦੀ ਜQਚ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਮੰਿਨਆ ਜQਦਾ ਹੈ ਿਕ ਇਸ ਦੀ ਗੈਰ-ਟੈਕਸਯੋਗਤਾ ਦੇ ਸਵਾਲ \ਤੇ ਵੀ ਿਵਚਾਰ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਹੈ। ਿਜਵr ਿਕ ਅਸc ਪਿਹਲQ ਦੱਿਸਆ ਹੈ, ਿਟ>ਿਬਊਨਲ ਦੁਆਰਾ ਿਤਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕੇਸ ਦੇ ਿਬਆਨ ਿਵੱਚ ਇਹ ਿਜ਼ਕਰ ਨਹc ਹੈ ਿਕ ਛੋਟ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਿਰਕਾਰਡ \ਤੇ ਕੋਈ ਸਮੱਗਰੀ ਸੀ ਜੋ ਪਿਹਲੀ ਵਾਰ ਅਪੀਲ ਸਹਾਇਕ ਕਿਮ/ਨਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇੱਕ ਕੇਸ \ਤੇ ਿਵਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਿਜੱਥੇ ਮੁਲQਕਣਕਰਤਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਿਵੱਚ ਅਸਫਲ ਿਰਹਾ ਹਾਲQਿਕ ਇਸ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਲਈ ਿਰਕਾਰਡ \ਤੇ ਸਬੂਤ ਸਨ, ਜQ ਇੱਕ ਕੇਸ ਿਜੱਥੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਿਵੱਚ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਜQ ਨਾਕਾਫ਼ੀ ਸਬੂਤ ਪੇ/ ਨਹc ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ। ਮੌਜੂਦਾ ਮਾਮਲੇ ਿਵੱਚ ਨਾ ਤQ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਿਧਕਾਰੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੋਈ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਅਿਜਹੇ ਦਾਅਵੇ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਸਮੱਗਰੀ ਿਰਕਾਰਡ ਿਵੱਚ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਸਾਡਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਿਕ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਦੇ ਤੱਥQ 'ਤੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੂੰ ਭੇਜੇ ਗਏ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਇਸ ਿਵੱਚ ਿਦੱਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ।ਨਕਾਰਾਤਮਕ. ਅਪੀਲ ਦੀ ਆਿਗਆ ਹੈ ਪਰ ਕੇਸ ਦੇ ਹਾਲਾਤQ ਿਵੱਚ ਅਸc ਕਰਦੇ ਹQ ਖਰਿਚਆਂ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਆਰਡਰ ਨਹc। ਐਸ. ਆਰ. ਅਪੀਲ ਦੀ ਆਿਗਆ ਿਦੱਤੀ ਗਈ। Case: ADDITIONAL COMMISSIONER OF INCOME TAX, GUJARAT, I, AHMEDABAD versus M/S. GURJARGRAVURES PRIVATE LIM... [[1978] 2 S.C.R. 169] (1978) “sega ama Fo arax ofsarnta araga antTl BU AMAT fra a 84 HF Het Ht awe sier sh7qe et wear @ fe sat ge ae ax gafae amaifefratfedt 4 sae amet we ¥ fare ars rar set fear artfarg aa az & fe gam fac faater at ofear quartwe WR agee ey A ak mdfae ey 8 faatorayfasaaeg 21 ag ae 2 fH fastfedt art mraat afaardt& anawe F fou are aay a feu wa F grey waxafrara at car até afwersa aaafaafeafafaeagaét at fat ag afefratfca fear var et fe fratfedt& ara & feet unt at ara 84% aedtt we sea adh@1 fag gafaa fe agra aaa (ate) fait aeGt mate H eeaaT Ba HT THATe Frat afer ae wavyatefeatfe are afrerdaro sea ae ar farsa se| se ear Hae cates ata fe oa at ag faagwea fame acarer Fag mar yorar aver wat 8, araax 7 | . | ‘ a : - : . } : a ' ” AL , 7) , aes % feared sega gf 2 ak wet vat farfrater at ofsar agarg & 1”|. 5. eT ST aT ASa aa aENa gar WATTaad ¢ fe af ara at fadt we ae ax amar arate oatwas aH agawar arn age fe saat saecdaar ® weaTe aTaat afeared a+ fare we feat 2 gafe fratfett2 sakSAMara Cat FTTH BIE ataWaaggt at PATered aT | ae ateatitere wee raesafer! (Farr)azastoH Se TATA are aToqeoafeeaty H yeaera:fares 2ga mma & ofa ofan feet & fee wae qaay alae facia # via soar ® art # aka ac gaweeqAad 21 Seq aTaT Fe ag wereosx at fF aTfatter ay % ara st arr 4B aeta we awe area atsae fratiedt we ar ara at F gama tel| RTA FH qeaye awit axa ana fig F ag ofafafad fear waar e.of&fratfedt sea ea & ge aT ewAIT Ba: IT set VETTae rere st ae ote ett & fe amet & fed arr ataT 84% alt HL A ge sree atafraron srt dare feeTe Aras % aT Han ce goer HF fac ae arare adiaad é1 at Eo eatare feat qaT at ag 4 at fe seqrefrater ag % qvarqadi aaf ¥fratfedt #1 arr 4% atemq aaa fat war ary ferq sae ag saureot agt atat andl fe ara # afte ee % fae ad at carttfaa sectaait fafaa wat at it qdadf ag HF ge ax fear war ar) 6. TT ART ATT TAT MATT. BTA Hiebert aafeat art araa & fafreay ox fare at, ag efoert senyeam Gaz, 1922 41 are 31(2) * weta wera araaa (site)ara faaicr % ger fee art ar Ararat ari sa eared 3qaadt astral ae faare act ox, frat mee sae aaa . . | | ; | “640: .seaan ratarafacia sfwta [1978] 4 Bee [ao Ho | WTTTHT getty Fret’ atte TORT HATRRTR TAT ATTHT | ATAat araa aftafaa %, ag afafraifcr fear fe ageray(sitet) et “ara ® ae ata ar rater wet, frat art q,mrarat afraret 3 wPear agt aaarg at” ert 31(3) ae matt“dafaafear sa vat at. ate ae fe were WT (aitt)afta & aex walafautfedt are A we fare waarmarae frend % frat mee Fo at ge wT A ataelat aaa 2 fe ag a® av Mal a TAT wT AN UHat art 31(3) % aeta frater aera at afaa ara For ATTan fadfiear & ot weraaat® gfteatn & oreac aired.frare at farracgwe 1 ea aae Hoag at eqse fat war aTfe staat afsardt gro ‘feara a afsa |“fear’ & faator at ofeatFo arvac afeares are feat faaaat arasfire aaa ataizas coer afate sat st ara aeafore azat aret are ata araere ea & ditt urfao fH araaxafaardt > fafase farraeg 1t waar aia & fara ata TX Tae!ware wea gaat Aaa F sftenty Shear fea TGfs frdt oraufre ded #1” afe sar fe ge ama Fiafuftatfer frat wat 8, arret ofeartt & eave F aa at Aeoat 3, freqag caat aedaa waa aaeeaaT F gfeata& cater adt seared at saw art Hoag al eel MT aaaSOfr vax va ox fearcfrat 2, ae afafasifcr wert area aeqian& fearatF aw am aaa gaatwedaaF sfeestrfe et art ara afar F ae Foag aaa Ta -arfaygaa gassax gaat yd ah: wacrdaar feat 2 F afreco set oe are Mt faare dare fear fee ay g 1 aa star fsaya ¥ ag sexe adlt fe va we F aa F anda F fayafara ot are areal veh tt, HTara sam aT Ae AeA,area & ane fear wat at| aet ae 8 8a ae oe faaremea atater aal at Tes faa fratfedt eran act F aH TEAJs | . || « . | . | : | a -_ | - a We Ho Alto 891. | . 1 44.91%8 31 ATkoZo AIXo 909. so — | ¥ SS aM>: | | a safe afate ox gaaranda wet & facater wae aT waaTWar arreat frat atar far war ar fg ate aver am agiFear var at aaa sus att A arraicr ater Fe feat wat aTTeGT ATS TT GY raat afar & amet srg erat feat TaraT att at a ce ad a -aada at & feu afate ox atearaat atye ft 1 owe: gt ae afaftife wate fe aaae qaFe mare ae sea aaraa at fecha get wr sux Case: ADDITIONAL COMMISSIONER OF INCOME TAX, GUJARAT, I, AHMEDABAD versus M/S. GURJARGRAVURES PRIVATE LIM... [[1978] 2 S.C.R. 169] (1978) કાયદામાં સ્થાપિત સ્થિતિની નોંધ લીધા પછી, ઉચ્ચ અદાલતે મહેસૂલની દલીલપર વિચાર કરવા માટે આગળ વધ્યું હતું કે કરદાતા દ્વારા આવકવેરાના અધિકારીસમક્ષ મુક્તિ માટે કોઈ દાવો કરવામાં આવ્યો ન હતો, તેને તેના દ્વારા ધ્યાનમાંલેવામાં આવ્યો ન હતો અથવા તેના પર પ્રક્રિયા કરવામાં આવી ન હતી અને તેથી દાવાને મૂલ્યાંકનનો વિષય ન કહી શકાય.એવી દલીલ કરવામાં આવી હોવાનુંજણાય છે કે માત્ર આવકની કોઈ ચોક્કસ વસ્તુ પર કર લાદવામાં આવ્યોહોવાથી, તે તેની સાથે એવો નિર્ણય લેતી નથી કે તેને કરમાંથી મુક્તિ આપવામાંઆવી નથી અને અપીલ સહાયક કમિશનરને તે મુજબ કોઈ સત્તા નથી.મુક્તિમાટે આવા દાવાને ધ્યાનમાં લઈને અને મંજૂરી આપીને દખલ કરવી.ઉચ્ચઅદાલતે નીચેના તર્ક પર દલીલને નકારી કાઢી હતીઃ "અહીં, વર્તમાન કિસ્સામાં આવકવેરાના અધિકારીએનફાના ચોક્કસ ભાગ પર કર લાદ્યો હતો, જેને કલમ 84હેઠળ કરમાંથી મુક્તિ આપવામાં આવી હતી.એવું હોઈ શકેછે કે તેમણે તેને કરવેરામાં લાવ્યો હતો કારણ કે કરદાતાદ્વારા તેમની સમક્ષ મુક્તિ માટે કોઈ દાવો કરવામાં આવ્યોન હતો, પરંતુ હકીકત એ છે કે તે 'આકારણીની પ્રક્રિયાનેઆધિન હતી અને તે સ્પષ્ટપણે અને નિર્વિવાદપણેઆકારણીનો વિષય હતો.તે સાચું છે કે કરદાતા દ્વારાઆવકવેરાના અધિકારી સમક્ષ મુક્તિ માટે કોઈ દાવોકરવામાં આવ્યો ન હોવાથી, આવકવેરાના અધિકારીનો કોઈનિર્ણય, સ્પષ્ટ અથવા ગર્ભિત ન હતો, જેમાં એવું માનવામાંઆવ્યું હતું કે કરદાતાઓના નફાના ચોક્કસ ભાગને કલમ 84 હેઠળ મુક્તિ આપવામાં આવી નથી.પરંતુ અપીલસહાયક કમિશનરને કોઈ ચોક્કસ મુદ્દા પર અપીલમાં દખલકરવાનો અધિકાર હોવો જોઈએ તે માટે, આવકવેરાનાઅધિકારી દ્વારા આપવામાં આવેલા મુદ્દાનો નિર્ણય હોવોજરૂરી નથી.તે પૂરતું છે જો આવકની ચોક્કસ વસ્તુ કે જેનાસંબંધમાં મુદ્દો ઉઠાવવાનો છે તે આવકવેરાના અધિકારીદ્વારા વિચારણા માટે આવી હોય અને તેના દ્વારામૂલ્યાંકનની પ્રક્રિયાને આધિન હોય. અમે ઉચ્ચ અદાલત સાથે સહમત થવું શક્ય નથી કે જો આવકની કોઈ વસ્તુ પર કર લાદવામાં આવે છે, તો તેની બિન-કરપાત્રતાના પ્રશ્ે આવકવેરાનાઅધિકારી દ્વારા ધ્યાનમાં લેવો જોઈએ, જોકે કરદાતા દ્વારા અગાઉ આવો કોઈદાવો કરવામાં આવ્યો ન હતો.આ આવકવેરાના કમિશનરમાં આ અદાલત દ્વારાલેવામાં આવેલા દ્રષ્ટિકોણનો સીધો વિરોધ છે. (કેન્દ્રીય),.કલકત્તા વિ. બહાદુર હરદુત્રોય મોતીલાલ ચમારિયા (1) આ કેસનોવધુ વિગતવાર ઉલ્લેખ કરતા પહેલા, અમે તેને જરૂરી માનીએ છીએ.અપીલહેઠળના ચુકાદામાં દેખાતી ખોટી ધારણા તરફ ધ્યાન દોરવું.જો ઉચ્ચ અદાલતેધાર્યું હોય કે સંબંધિત આકારણી વર્ષમાં નફાના એક ભાગને કલમ 84 હેઠળકરમાંથી મુક્તિ આપવામાં આવી છે, તો માત્ર કરદાતા જ છૂટનો દાવો કરવામાં નિષ્ફળ ગયો.કેસની હકીકતો વર્ણવતા ચુકાદામાં નોંધવામાં આવે છે કેમૂલ્યાંકનકર્તા "સ્વીકૃત રીતે મુક્તિ મેળવવા માટે હકદાર" હતા.ફરીથી, ઉપરટાંકવામાં આવેલા અર્કમાં, એવું માનવામાં આવ્યું હોવાનું જણાય છે કે નફાનાઅમુક ભાગને કલમ 84 હેઠળ કરમાંથી મુક્તિ આપવામાં આવી હતી.ટ્રિબ્યુનલદ્વારા તૈયાર કરવામાં આવેલા કેસના નિવેદનમાં અમને ધારણા માટે કોઈ આધારમળતો નથી.જે બાબત સ્વીકારવામાં આવી હોવાનું જણાય છે તે એ હતું કે,મૂલ્યાંકન વર્ષ પછીના વર્ષોમાં, કરદાતાને કલમ 84 હેઠળ રાહત આપવામાંઆવી હતી.પરંતુ આમાંથી એવું માની શકાતું નથી કે કલમ હેઠળ મુક્તિ માટેનાદાવાને યોગ્ય ઠેરવતી નિર્ધારિત શરતો પણ અગાઉના વર્ષમાં પૂર્ણ કરવામાંઆવી હતી. હવે આવકવેરાના કમિશનર વિરુદ્ધ રાય 'બહાદુર હરદુત્રોય મોતીલાલ ચમારિયા(ઉપરોક્ત) ના નિર્ણય તરફ વળતાં, આ ભારતીય આવકવેરાના અધિનિયમ,1922 ની કલમ 31 (3) હેઠળ અપીલ સહાયક કમિશનર દ્વારા મૂલ્યાંકનમાંવધારો કરવાનો કેસ હતો.આ અદાલતે આવકવેરાના કમિશનર વિરુદ્ધ શાપૂરજીપાલોનજી મિસ્ત્રી અને નરોંદાસ, મનોહરદાસ વિરુદ્ધ આવકવેરાના કમિશનર(સુપ્રા) સહિત અગાઉના અધિકારીઓની વિચારણા પર ચુકાદો આપ્યોહતો.અપીલ સહાયક કમિશનરને કલમ 31 (3) હેઠળ "આવકવેરાના અધિકારીદ્વારા પ્રક્રિયા ન કરવામાં આવેલી આવકના સ્રોતનું મૂલ્યાંકન કરવા" અને Case: ADDITIONAL COMMISSIONER OF INCOME TAX, GUJARAT, I, AHMEDABAD versus M/S. GURJARGRAVURES PRIVATE LIM... [[1978] 2 S.C.R. 169] (1978) F:Iaving noticed the established position in law, the High Court pro-ceeded to consider the contention of the Revenue which was that no claim for exemption having been made by the asses'see before the Income-tax officer, it was not considered or processed by him and the claim could not therefore be said to be the subject matter of assess-ment. It appears to hav¢ been argued further that merely because a particular item of income was taxed, it did not carry with it a decision that it was no.t exempt from tax and the Appellate As·sisfant Commis-sioner had accordingly no power to interfere by considering and allow-ing such claim for exemption. The High Court rejected the contention on the following reasoning : "Here, in the present case the Income-tax Officer sub-.iected to tax a certain portion of the profit which was exempt from tax under section 84. It may be that he brought it to tax because no claim for exemption was made before him by the assessee, but the fact remains that it was subjected to the process of assessment and it clearly and indubitably formed the subjeet matter of assessment. It is true that no claim for exemption having been made by the as·sessee before the In-come-tax Officer, there was no decision of the Income-tax Officer, express or implied, holding that a certain portion of profit o.f assessee was not exempt from under section 84. But in order that the Appellate Assistant Commissioner sho01ld be entitled to interfere in apoeal on a particular point, it is not necessary that there should be a decision of the point given by the Income-tax Officer. It is enou~h if the particular item of income in relation to which the point is to be raised has come in for consideration by the Income-tax Officer and bas been subjected by him to