Addl. Commissioner Of Income Tax, Gujarat v. I.m. Patel And Co

Case: ADDL. COMMISSIONER OF INCOME TAX, GUJARAT versus I.M. PATEL AND CO. [[1992] 2 S.C.R. 914] (1992) अतिरिकआयकिआयुक, गुजिाि बनाम आई.एम. पटेलएंडकंपनीअपैल28, 1992[ नयायमूरिगणःएसमोहनऔिजी.एन. िे,] आयकिअतितनयम, 1961: िािा271 (1)(ए)-देिसेरिटनिदातिलकिनेपिजुमािना-तनिािरििीकोदेिीकायुतक्तयुक्तकािण- सातबिकिनेकाभाि –आपिातिकमनःतथिति- क्याथिातपिकिनाअपेतििहै। प्रतिवादी-तनिािरििीपिलगािाििीनवर्षोंकेतलएदेिीसेआयकिरिटनिदातिलकिनेकेतलएमूलयांकनवर्षोंकेतलएआयकिअतितनयम1961 कीिािा271(1)(ए) िहिजुमािनालगायागयािा।तनिािरििी, द्वािाअपीलपिअपीलीयसहायकआयुक्तनेपुष्टककया।िाजथवनेरिब्यूनलकेसमिअपीलदायिकी।रिब्यूनलनेतनिािरििीकेपिमेंप्रश्नकाफैसलाककयाऔिउच्चन्यायालयकोकानूनकाप्रश्नसंदर्भककयाक्यारिब्यूनलकेतलएिािा271(1)(ए) केिहितनिािरििीपिलगाएगएिीनआकलन- वर्षिकेजुमािनेकोिद्दकिनाकानूनमेंउतिििा।उच्चन्यायालयकीिण्डपीठनेप्रकणिकोपूणिपीठकोसंदर्भककया, तजसनेकानूनकेप्रश्नपितनणियकदयाककउतििकािणउसअपिािकाएकघटकिातजसकेतलएदंडकाप्राविानककयागयाहैऔिकिलगानेवालेप्रातिकािीकोप्रिमदृष्टयाउतििकािणकीअनुपतथितिसातबिकिनीहोगीऔिकानूनकेअनुसाितनथिािणकेतलएमामलोंकोिण्डपीठकोवापसकिकदया।िण्डपीठनेमानाककतनिािरििीनेदेिीकेतलएउतििकािणकदिायािाऔििाजथवकेतिलाफप्रश्नकाजवाबकदयािा।उक्तआदेशसेिुब्िहोकििाजथवनेविमानअपीलेंप्रथिुिकीहैं। िाजथवकीििफसे, यहिकिकदयागयाककअतितनयमकीिािा271 (1) (ए) औितवपिीििािा271 (1) (सी) केिहिजुमािनालगानेकेबीिएकबुतनयादीअंििहै, तजसमेंपहलासंबंतििहैसमयपिरिटनिदातिलकिनेकीबाध्यिाजबककबादवालाइसेछुपानेसेसंबंतििहैऔिपहलेवालेमामलेमेंकोईआपिातिकमनःतथितिसतममतलिनहींहै। तनिािरििीनेिकिकदयाककआपिातिकमनःतथितिप्रासंतगकिीऔििािा271(1)(ए) यािािा271 (1) (सी) केिहिआनेवालेमामलेकेबीिज्यादाअंििनहींिा। अपीलकीअनुमतिदेिेहुए, इसन्यायालयने, प्रतिपाकदिककयाकक: 1.1. आपिातिकदातयत्वकेअतिकांशमामलोंमेंतविातयकाकीमंशायहहैककदंडकोतनवािककेरूपमेंकामकिनािातहए।वैिातनकद्वािाअपिािकासृजनइसिािणापिआगेबढ़िाहैककसमाजकोदोर्षीकेकृत्ययालोपसेितिपहुंििीहै।अपिािकीपुनिावृतिकोहिोत्सातहिकिनेकेतलएएकतनवािकसजादीजानीिातहए।हालाँकक, िािा271 (1) (ए) केिहिकायिवाहीकेमामलेमें, ऐसालगिाहैककतविातयकाकाइिादािाजथवकेनुकसानकेिथ्यपिजोिदेनाऔिइसििहकेनुकसानकेतलएएकउपिािप्रदानकिनाहै, हालांककइसमेंकोईसंदेहनहींहैदंडमेंप्रपीड़नकाित्वमौजूदहै।इससंबंिमें, वेशिेंतजनमेंजुमािनामापाजानाहै, महत्वपूणिहैं।जबिककानूनकीभार्षामेंआपिातिकमनःतथितिकेित्वको थिातपिकिनेकीआवश्यकिाकासंकेिदेनेवालीकोईबािनहो, आमिौिपियहसातबिकिनेकेतलएपयािप्तहैकककानूनकेअनुपालनमेंिूकहुईहै।[920 ए-सी] 1.2. िािा271(1)(ए) मेंऐसाकुछभीनहींहैजोअपेतििकिेककउसप्राविानकेिहिजुमािनालगानेसेपहलेआपिातिकमनःतथितिसातबिककयाजानािातहए।[920-डी] गुजिाित्रावणकोिएजेंसीबनामआयकिआयुक्त, केिल, 177 आईटीआि455 एससी; आयकिआयुक्तबनामकलयाणदासिथिोगी, 193 आईटीआि713 पितवश्वासककयागयाऔिउपयोगककयागया। मोिवीकॉटनमिेंट्सइंडतथियलकॉपोिेशनतलतमटेडबनामगुजिाििाज्य, 36एसटीसी347; आयकिआयुक्तबनामगुजिाित्रावणकोिएजेंसी, 103 आईटीआि149; अतिरिक्त. आयकिआयुक्त, गुजिािबनामआई.एम. पटेलएंडकंपनी, 107 आईटीआि214, संदर्भ। तसतवलअपीलीय: तसतवलअपील1979 का2626-28.िेत्रातिकािसंख्या 1973 केआयकिसंदभिसंख्या24 मेंगुजिािउच्चन्यायालयकेतनणियऔिआदेशकदनांक13.12.1976 प्रमाणपत्रद्वािाअपील। अपीलकिािकीओिसेजे. िाममूर्ि, िणबीििंद्राऔिए. सुभातर्षनी(एनपी)। सुनीलडोगिाऔिपी.एि. पािेिप्रतिवादीकीओिसे। न्यायालयकातनणियसुनायागयाद्वािा नयायमूरिःएस. मोहन, सभीिीनअपीलोंकोसामान्यतनणियकेिहितनपटायाजासकिाहैक्योंककमूलयांकनवर्षिअलग-अलगहैंजबककतनिािरििी-प्रतिवादीएकहीहै।तविािािीनिीनमूलयांकनवर्षि1964-65, 1965-66 औि1966-67 हैं। वर्षि1964-65 केतलए, तनिािरििीने48,000 रुपयेलौटायाजबककउनकामूलयांकन58,557 कीआयपिककयागयाएवंरुपये9,690 काजुमािनालगायागया।वर्षि1965-66 केतलए, तनिािरििीने45,000 रुपयेकीआयलौटायीउनकामूलयांकनरुपये52,337 कीआयपिपेनालटीसतहिरु. 6,115 ककयागयािा।वर्षि1966-67 केतलए, उन्होंनेरुपये51,000 कीआयलौटादीजबककउनकामूलयांकनरुपये62,560 कीआयपिककयागयािाएवं3,915 रुपयेकाजुमािनालगायागया।इसथििपि, यहकहाजानाआवश्यकहैककसंबंतििमूलयांकनवर्षोंकेतलएरिटनि, कानूनकेअनुसाि, क्रमशः31 जुलाई, 1964, 31 जुलाई, 1965 औि31 जुलाई, 1966 कोदातिलककयाजानािातहएिा।हालाँकक, तनिािरििीनेइनसभीवर्षोंकेतलए24 माि, 1967 कोरिटनिदातिलककया।इनतवलंतबिरिटनिकोदातिलकिना, तजसनेमूलयांकनप्रातिकािीकोआयकिकीिािा271 (1) (ए) केिहिजुमािनालगानेकेतलएबाध्यककया।अतितनयम, 1961, (इसकेबादइसे"अतितनयम" केरूपमेंसंदर्भककयागयाहै) जबतनिािरििीनेआयकिअतिकािीकेआदेशकेतिलाफअपीलकेमाध्यमसेजुमािनालगानेकीयिाििापिसवालउठाया; अपीलीयसहायकआयुक्तनेइसकीपुतष्टकी।इसकेबादमामलारिब्यूनलमेंलेजायागया।रिब्यूनलनेतनिािरििीकेपिमेंफैसलासुनायावकानूनकेतनम्नतलतििप्रश्नकाउललेिककया: Case: ADDL. COMMISSIONER OF INCOME TAX, GUJARAT versus I.M. PATEL AND CO. [[1992] 2 S.C.R. 914] (1992) Section: ISSUES A ADDL. COMMISSIONER OF INCOME TAX, GUJARAT v. J.M. PATEL AND CO. APRIL 28, 1992 B [S. MOHAN AND G.N. RAY, JJ.J . Income Tax Act, 1961 : Section 271 (J){a)-Penalty for belated filing of retum-Assessee C prevented by 'reasonable cause'-Burden of proof-Mens reo-Wliether re-quired to be established. For the belated filing of Income-tax returns, for three consecutive assessment years, the respondent-assessee was imposed penalty under section 271(1)(a) of the Income-tax Act, 1961. On appeal by the assessee, D the Appellate Assistant Commissioner confirmed the same. Revenue preferred an appeal before the Tribunal. The Tribunal decided the ques-tion in favour of the assessee and referred to the High Court the question of law as to whether the Tribunal was justified in law in cancelling the penalty levied on the assessee under section 271(1)(a) for the three assess-E ment years. The Division Bench of the High Court referred the matter to a Full Bench which decided the question of law that reasonable cause was an ingredient of the.offence for which the penalty has been provided and that the taxing authority has prim a f acie. to prove absence of reasonable cause, and returned the matte..S to the Division Bench for disposal in accordance with law. The Division Bench hP.ld that the assessee had shown F reasonable cause for the delay and answered the question against the Revenue .. Aggrieved by the said order the Revenue has preferred the present appeals. E F On behalf of the Revenue, it was contended that there has been a G fundamental distinction between the levy of penalty under section 271(1)(a) as opposed to sectfon 271(1)(c) of the Act in that the former related to obligation to file return in time while the latter dealt with concealment. And in the former case no mens rea was involved. The assessee contended that mens rea was relevant and there was not H much difference between a case falling under section 271(1)(a) or Section -- -( -{ ,i \ -,.,.i - • - A 271(1)(c). Allowing the appeal, ~his Court, HELD : 1.1. In most cases of criminal liability the intention of the Legislature is that the penalty should serve as a deterrent. The creation of an offence by statue proceeds on the assumption that society suffers B injury by the act or omission of the defaulter and that a deterrent sentence must be imposed to discourage the repetition of the offence. In t&e case of a proceeding under section 271(1)(a), however, it seems that the inten-tion of the Legislature is to emphasise the fact of loss of revenue and to provide a remedy for such loss, although no doubt an element of coercion is present in the _penalty. In this connection, the terms in which the penalty C falls to be measured are significant. Unless there is something in the language of the statute indicating the need to establish the element of mens rea, it is generally sufficient to prove that a default in complying with the statute has occurred. [920 A-C] D 1.2. There is nothing in section 271(l)(a) which requires that mens rea must be proved before pena!ty can be levied under that provision. [920-D] Gujarat Travancore Agency v. Commissioner of Income Tax, Kera/a, 177 ITR 455 SC; Commissioner of Income Tax v. Kalyan Dass Rastogi, i93 E ITR 713, relied on and applied .. Morvi Cotton Merchants Industrial Corpn. Ltd. v. State of Gujarat, 36 STC 347; Commissioner of Income Tax v. Gujarat Travancore Agency, 103 ITR 149; Addi. Commissioner of Income Tax, Gujarat v. J.M. Patel and Co., 107 ITR 214, referred to. CIVIL APPELLATE JURISDICTION: Civil Appeal Nos. 2626-28 of 1979. On Appeal by Certificate from the Judgment and Order dated 13.12.1976 of the Gujarat High Court in Income-tax Reference No. 24 of G 1973. J. Ramamurthy, Ranbir Chandra and A. Subhashini (NP) for the Appellant. H Sunil Dogra and P.H. Parekh for the Respondent. A The Judgment of the Court was delivered by Case: ADDL. COMMISSIONER OF INCOME TAX, GUJARAT versus I.M. PATEL AND CO. [[1992] 2 S.C.R. 914] (1992) , ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆಯ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕಮಿಷನರ್ಗುಜರಾತ್‍ ವಿರುದ್ಧ ಐ. . ಎಮ್ಪಟೇಲ್ ಮತ್ತು ಕಂಪನಿ ಏಪ್ರಿಲ್ 28, 1992 (ಎಸ್. ಮೋಹನ್ ಮತ್ತು ಜಿ.ಎನ್. ರೇ, ಜೆಜೆ.) ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಕಾಯಿದೆ, 1961: ಸೆಕ್ಷನ್ 271 (1)(ಎ)-ತಡವಾಗಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ವಿವರ ಪಟ್ಟಿಗೆ ದಂಡ ಸಮಂಜಸ–- - mens rea – ಕಾರಣವು ಮೌಲ್ಯಮಾಪಕರನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ ಪುರಾವೆಯ ಹೊರೆ ರುಜುವಾತುಪಡಿಸುವಅಗತ್ಯವಿದೆಯೇ? ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ವಿವರ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಸತತವಾಗಿ ಮೂರು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆವಿಳಂಬವಾಗಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ, ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಕಾಯಿದೆ, 1961 ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 271(1)(ಎ) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ-. ಪ್ರತಿವಾದಿಕರದಾತನಿಗೆ ದಂಡವನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಯಿತುಕರದಾತನ ಮೇಲ್ಮನವಿಯಲ್ಲೂ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಹಾಯಕ. ಆಯುಕ್ತರು ಆದೇಶವನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆತೆರಿಗೆ ಇಲಾಖೆಯು ನ್ಾಮಂಡಳಿಯ ಮುಂದೆ ಮೇಲ್ಮನವಿ. , ಸಲ್ಲಿಸಿರುತ್ತದೆನ್ಾಮಂಡಳಿಯು ಕರದಾತನ ಪರವಾಗಿ ತೀರ್ಪನ್ನು ನೀಡಿಆದಾಯ ತೆರಿಗೆಯ ಕಾಯ್ದೆಯಸೆಕ್ಷನ್ 271 (1) (ಎ)ರಡಿಯಲ್ಲಿ ಕರದಾತನಿಗೆ ವಿಧಿಸಲಾದ ಸತತ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ದಂಡವನ್ನುರದ್ದುಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ನ್ಾಮಂಡಳಿಗೆ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥನೆ ಇದೆಯೇ ಎಂಬ ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು. ಉಚ್ಚ ನ್ಲಯಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿರುತ್ತದೆಉಚ್ಚ ನ್ಲಯದ ವಿಭಾಗೀಯ ಪೀಠವು ಸದರಿ ಕಾನೂನಿನ . ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣ ಪೀಠಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿರುತ್ತದೆಪೂರ್ಣ ಪೀಠವು ಸದರಿ ಕಾನೂನು ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತನ್ಾಸಮ್ಮತವಾದ ಕಾರಣವು ದಂಡವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ ಅಪರಾಧದ ಒಂದು ಅಂಶವಾಗಿದೆ ಮತ್ತುಸಮಂಜಸವಾದ ಕಾರಣದ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ತೆರಿಗೆ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು ಪ್ರಾಥಥಮಿಕದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬ ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ಪೂರ್ಣ ಪೀಠಕ್ಕೆ ವಿಷಯವನ್ನುವರ್ಗಾಯಿಸಿತು ಮತ್ತು ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡಲು ವಿಭಾಗೀಯ ಪೀಠಕ್ಕೆ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು. ಹಿಂತಿರುಗಿಸಿದೆವಿಭಾಗೀಯ ಪೀಠವು ಕರದಾತನು ವಿಳಂಬಕ್ಕೆ ಸಮಂಜಸವಾದ ಕಾರಣವನ್ನು ತೋರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟು ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ತೆರಿಗೆ ಇಲಾಖೆಯ ವಿರುದ್ಧ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿರುತ್ತಾರೆಈ ಆದೇಶದಿಂದ.ಅಸಮಾಧಾನಗೊಂಡ ತೆರಿಗೆ ಇಲಾಖೆಯು ಪ್ರಸ್ತುತ ಮೇಲ್ಮನವಿಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದೆ ತೆರಿಗೆ ಇಲಾಖೆಯ ಪರವಾಗಿ, ಕಾಯಿದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 271(1)(ಸಿ) ಹಾಗೂ ಅದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಸೆಕ್ಷನ್271(1)(ಎ) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ದಂಡ ವಿಧಿಸುವಿಕೆೆಯ ನಡುವೆ ಮೂಲಭೂತ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಮೊದಲನೇಯ ದಂಡವು ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ವಿವರ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನಿಗದಿತ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸದೇ ಇದ್ದಾಗ ಮತ್ತುಎರಡನೇ ದಂಡವನ್ನು ಉದ್ದೇಶ ಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ವಿವರವನ್ನು ಮರೆಮಾಚಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ, mens rea.ವಿಧಿಸುವುದಾಗಿದ್ದುಮೊದಲನೇ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಭಾಗಿಯಾಗಿಲ್ಲ ಕರದಾತನು mens reaಯಾವುದೇ ರೀತಿ ಸಂಬಂಧಿತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಸೆಕ್ಷನ್ 271(1)(ಎ)ಅಥಥವಾ ಸೆಕ್ಷನ್ 271(1)(ಸಿ) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಪ್ರಕರಣದ ನಡುವೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿಲ್ಲ ಎಂದು.ವಾದಿಸಿರುತ್ತಾರೆ .ಮೇಲ್ಮನವಿಯನ್ನು ಈ ನ್ಲಯವು ಅಂಗೀಕರಿಸಿರುತ್ತದೆ 3 1.1. , ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಹೊಣೆಗಾಗಾರಿಕೆೆಯ ಬಹುತೇಕ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿದಂಡವು ಪ್ರತಿಬಂಧಕವಾಗಿ. ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದು ಶಾಸಕಾಂಗದ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆತಪ್ಪಿತಸ್ಥನ ಕಾರ್ಯ ಅಥಥವಾ ಲೋಪವುಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಗಾಗಾಯವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಪರಾಧದ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯನ್ನುನಿರುತ್ಸಾಹಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರತಿಬಂಧಕ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಊಹೆಯ ಮೇಲೆ ಅಪರಾಧವನ್ನುರಚಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಸೆಕ್ಷನ್ 271(1)(ಎ)ರಡಿಯಲ್ಲಿ ದಂಡದ ಇರುವಿಕೆೆಯು ದಬ್ಬಾಳಿಕೆೆಯಾದರೂಸಹ ಆದಾಯ ನಷ್ಟವಾದಾಗ ಅದಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ಶಾಸಕಾಂಗದ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ, . ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದಂಡವನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಬಳಸುವ ನಿಯಮಗಳು ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆಅದರಲ್ಲಿ ಏನಾಾದರೂ, mens reaಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ವನ್ನು ರುಜುವಾತುಪಡಿಸುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಶಾಸನದ ಭಾಷೆಯು.ಶಾಸನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವಲ್ಲಿ ತಪ್ಪುವ ಸಂಭವವಿದೆ ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದರೆ ಸಾಕಾಗುತ್ತದೆ[920 A-C] 1.2. mens reaದಂಡವನ್ನು ವಿಧಿಸುವ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ವನ್ನು ರುಜುವಾತುಪಡಿಸಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಬಗ್ಗೆಸೆಕ್ಷನ್ 271(1)(ಎ) ನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಉಲ್ಲೇಖವಿರುವುದಿಲ್ಲ.[920-D] , 177 ITR 455ಗುಜರಾತ್ ಟ್ರಾವಂಕೂರ್ ಏಜೆನ್ಸಿ ವಿರುದ್ಧ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಆಯುಕ್ತರುಕೇರಳ SC; ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಆಯುಕ್ತರ ವಿರುದ್ಧ ಕಲ್ಣ್ ದಾಸ್ ರಸ್ತೋಗಿ, 193 ITR 713 ರ ಮೇಲೆ, .ಅವಲಂಬಿತರಾಗಿದ್ದುಅವುಗಳನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗಿದೆ ಮೊರ್ವಿ ಕಾಟನ್ ಮರ್ಚೆಂಟ್ಸ್ ಇಂಡಸಟಯಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ವಿರುದ್ಧ ಗುಜರಾತ್ರಾಜ್ಯ, 36 STC 347; ಕಮಿಷನರ್ ಆಫ್ ಇನ್ಕಮ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ವಿರುದ್ಧ ಗುಜರಾತ್ ಟ್ರಾವಂಕೂರ್ ಏಜೆನ್ಸಿ, 103ITR 149; ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆಯ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆಯುಕ್ತರು, ಗುಜರಾತ್ ವಿರುದ್ಧ J.M. ಪಟೇಲ್ ಮತ್ತು ಕಂಪನಿ107 ITR 214 ಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಿವಿಲ್ ಮೇಲ್ಮನವಿ ನ್ಾವ್ಯಾಪ್ತಿ: 1979 ರ ಸಿವಿಲ್ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಂಖ್ಯೆ 2626-28. ಗುಜರಾತ್‍ ಉಚ್ಚ ನ್ಲಯ ದಿನಾಂಕ 13-12-1976 ರಂದು ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಸಂಖ್ಯೆ 24/1973 ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ತೀರ್ಪು ಮತ್ತು ಆದೇಶದ ಪ್ರಮಾಣ ಪತ್ರದ ಮೂಲಕ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಮೇಲ್ಮನವಿ.ಮೇರೆಗೆ ಮೇಲ್ಮನವಿದಾರರ ಪರವಾಗಿ ಜೆ.ರಾಮಮೂರ್ತಿ, ರಣಬೀರ್ ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಎ.ಸುಭಾಷಿಿಣಿ (ಎನ್‌ಪಿಿ)... .ಪ್ರತಿವಾದಿ ಪರವಾಗಿ ಸುನಿಲ್ ಡೋಗ್ರಾ ಮತ್ತು ಪಿಿಎಚ್ಪಾಾರೇಖ್ . .ಈ ನ್ಲಯದ ತೀರ್ಪುನ್ನು ಶ್ರೀ ಎಸ್ವೆ‍ೂೕಹನ ನ್ಮೂರ್ತಿಗಳು ಹೊರಡಿಸಿರುತ್ತಾರೆ -ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ವರ್ಷಗಳು ಬೇರೆಬೇರೆಯಾದರೂ ಸಹ ಕರದಾತಎದುರುದಾರನು ಒಬ್ಬನೇಆಗಿರುವುದರಿಂದ ಎಲ್ ಮೂರು ಮೇಲ್ಮನವಿಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಸಾಮಾನ್ಯ ತೀರ್ಪಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮೂರು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ವರ್ಷಗಳು 1964-65, 1965-66 ಮತ್ತು1966-67. Case: ADDL. COMMISSIONER OF INCOME TAX, GUJARAT versus I.M. PATEL AND CO. [[1992] 2 S.C.R. 914] (1992) ਵਧੀਕ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਕਮਮਸ਼ਨਰ, ਗੁਜਰਾਤ ਬਨਾਮ ਆਈ.ਐਮ. ਪਟੇਲ ਅਤੇ ਕੰਪਨੀ 28 ਅਪਰੈਲ, 1992 [ਐਸ. ਮੋਹਨ ਅਤੇ ਜੀ. ਐਨ. ਰੇ, ਜੇ.ਜੇ.) ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਐਕਟ, 1961: ਧਾਰਾ 271 (1) (ਏ) - ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਮਰਟਰਨ ਭਰਨ ਲਈ ਜੁਰਮਾਨਾ- ਮਨਰਧਾਰਕ ਨ ੰ 'ਵਾਜਬ ਕਾਰਨ' ਦੁਆਰਾ ਰੋਮਕਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ- ਸਬ ਤ ਦਾ ਬੋਝ-ਮੇਨਸ ਰਰਓ- ਕੀ ਸਥਾਮਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਮਰਟਰਨ ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਭਰਨ 'ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਮਤੰਨ ਮੁਲਾਂਕਣ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਉੱਤਰਦਾਤਾ-ਕਰਦਾਤਾ 'ਤੇ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਐਕਟ, 1961 ਦੀ ਧਾਰਾ 271 (1) (ਏ) ਤਮਹਤ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਗਾਇਆ ਮਗਆ ਸੀ। ਟੈਕਸਦਾਤਾ ਦੀ ਅਪੀਲ 'ਤੇ ਅਪੀਲ ਸਹਾਇਕ ਕਮਮਸ਼ਨਰ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ। ਰੈਵੇਮਨਊ ਨੇ ਮਟਰਮਬਊਨਲ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਅਪੀਲ ਭੇਜੀ। ਮਟਰਮਬਊਨਲ ਨੇ ਮਨਰਧਾਰਕ ਦੇ ਹੱਕ ਮਵੱਚ ਸਵਾਲ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਾਨ ੰਨ ਦੇ ਸਵਾਲ ਨ ੰ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨ ੰ ਭੇਮਜਆ ਮਕ ਕੀ ਮਟਰਮਬਊਨਲ ਨੇ ਮਤੰਨ ਮੁਲਾਂਕਣ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਧਾਰਾ 271 (1) (ਏ) ਦੇ ਤਮਹਤ ਮਨਰਧਾਰਕ 'ਤੇ ਲਗਾਏ ਗਏ ਜੁਰਮਾਨੇ ਨ ੰ ਰੱਦ ਕਰਨਾ ਕਾਨ ੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਇਜ਼ ਸੀ। ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਮਿਵੀਜ਼ਨ ਬੈਂਚ ਨੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਨ ੰ ਫੁਲ ਬੈਂਚ ਕੋਲ ਭੇਜ ਮਦੱਤਾ, ਮਜਸ ਨੇ ਕਾਨ ੰਨ ਦੇ ਸਵਾਲ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਮਕ ਵਾਜਬ ਕਾਰਨ ਉਸ ਅਪਰਾਧ ਦਾ ਮਹੱਸਾ ਹੈ ਮਜਸ ਲਈ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਗਾਇਆ ਮਗਆ ਹੈ ਅਤੇ ਟੈਕਸ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੀ ਅਥਾਰਟੀ ਨ ੰ ਪਮਹਲੀ ਨਜ਼ਰ ਮਵਚ ਵਾਜਬ ਕਾਰਨ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਸਾਬਤ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਨ ੰਨ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨਪਟਾਰੇ ਲਈ ਮਾਮਲੇ ਮਿਵੀਜ਼ਨ ਬੈਂਚ ਨ ੰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਮਦੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਿਵੀਜ਼ਨ ਬੈਂਚ ਨੇ ਮਕਹਾ ਮਕ ਮੁਲਾਂਕਣ ਨੇ ਦੇਰੀ ਦਾ ਵਾਜਬ ਕਾਰਨ ਮਦਖਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਮਾਲ ਦੇ ਮਵਰੁੱਧ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਮਦੱਤਾ ਸੀ। ਉਕਤ ਆਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਦੁਖੀ ਮਾਲ ਨੇ ਮੌਜ ਦਾ ਅਪੀਲਾਂ ਨ ੰ ਤਰਜੀਹ ਮਦੱਤੀ ਹੈ। ਮਾਲ ਮਵਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਦਲੀਲ ਮਦੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਮਕ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 271 (1) (ਸੀ) ਦੇ ਉਲਟ ਧਾਰਾ 271 (1) (ਏ) ਤਮਹਤ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਗਾਉਣ ਮਵਚ ਬੁਮਨਆਦੀ ਅੰਤਰ ਹੈ, ਮਜਸ ਮਵਚ ਪਮਹਲਾਂ ਮਰਟਰਨ ਸਮੇਂ ਮਸਰ ਭਰਨ ਦੀ ਮਜ਼ੰਮੇਵਾਰੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ ਜਦਮਕ ਬਾਅਦ ਮਵਚ ਲੁਕਾਉਣ ਨਾਲ ਨਮਜੱਮਿਆ ਮਗਆ ਹੈ। ਅਤੇ ਪਮਹਲੇ ਕੇਸ ਮਵੱਚ ਕੋਈ ਮੇਨਸ ਰਰਓ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾ ਨੇ ਦਲੀਲ ਮਦੱਤੀ ਮਕ ਮੇਨਸ ਰਰਓ ਢੁਕਵਾਂ ਹੈ ਅਤੇ ਧਾਰਾ 271 (1) (ਏ) ਜਾਂ ਧਾਰਾ 271 (1) (ਸੀ) ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਕੇਸ ਮਵਚ ਮਜ਼ਆਦਾ ਅੰਤਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। 914 XXXXXX ਵਧੀਕ ਕਮਮਸ਼ਨਰ ਬਨਾਮ ਪਟੇਲ ਐਿ ਕੰਪਨੀ 915 ਅਪੀਲ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਮਦੰਦੇ ਹੋਏ, ਇਹ ਅਦਾਲਤ, ਰਿਹਾ ਰਿਆ ਰਿ: 1.1. ਅਪਰਾਮਧਕ ਦੇਣਦਾਰੀ ਦੇ ਮਜ਼ਆਦਾਤਰ ਮਾਮਮਲਆਂ ਮਵੱਚ ਮਵਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਮਕ ਜੁਰਮਾਨਾ ਇੱਕ ਰੋਕਥਾਮ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਿਾਨ ੂੰਨ ਦੁਆਰਾ ਅਪਰਾਧ ਦੀ ਮਸਰਜਣਾ ਇਸ ਧਾਰਨਾ 'ਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਹੈ ਮਕ ਅਪਰਾਧੀ ਦੇ ਕੰਮ ਜਾਂ ਅਣਗਮਹਲੀ ਨਾਲ ਸਮਾਜ ਨ ੂੰ ਨੁਿਸਾਨ ਪਹੁੂੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਪਰਾਧ ਦੀ ਦੁਹਰਾਈ ਨ ੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਇੱਕ ਰਨਰੋਧਿ ਸਜ਼ਾ ਮਦੱਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਧਾਰਾ 271 (1) (ਏ) ਦੇ ਤਮਹਤ ਕਾਰਵਾਈ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਮਵੱਚ, ਹਾਲਾਂਮਕ, ਅਮਜਹਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਮਕ 14 ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਮਾਲੀਆ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਤੱਥ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਅਮਜਹੇ ਨੁਕਸਾਨ ਲਈ ਉਪਾਅ ਪਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਮਕ ਇਸ ਮਵੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਮਕ ਜੁਰਮਾਨੇ ਮਵੱਚ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਦਾ ਤੱਤ ਮੌਜ ਦ ਹੈ। ਇਸ ਸਬੰਧ ਮਵੱਚ, ਉਹ ਸ਼ਰਤਾਂ ਮਜਨਹਾਂ ਮਵੱਚ ਜੁਰਮਾਨਾ ਮਾਮਪਆ ਜਾਣਾ ਹੈ ਮਹੱਤਵਪ ਰਨ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕਾਨ ੰਨ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਮਵੱਚ ਕੁਝ ਅਮਜਹਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਜੋ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਤੱਤ ਨ ੰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰ ਰਤ ਨ ੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਮਕ ਕਾਨ ੰਨ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਮਵੱਚ ਕੋਈ ਅਸਫਲਤਾ ਰਹੀ ਹੈ।। [920 A-C] 1.2. ਧਾਰਾ 271 (1) (ਏ) ਮਵੱਚ ਅਮਜਹਾ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਮਜਸ ਲਈ ਇਹ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੋਵੇ ਮਕ ਉਸ ਮਵਵਸਥਾ ਤਮਹਤ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਗਾਉਣ ਤੋਂ ਪਮਹਲਾਂ ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸਾਬਤ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। [920-D] ਗੁਜਰਾਤ ਤਰਾਵਣਕੋਰ ਏਜੰਸੀ ਬਨਾਮ ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਮਮਸ਼ਨਰ, ਕੇਰਲ, 177 ਆਈ.ਟੀ.ਆਰ. 455 ਐਸ.ਸੀ; ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਕਮਮਸ਼ਨਰ ਬਨਾਮ ਕਮਲਆਣ ਦਾਸ ਰਸਤੋਗੀ, 193 ਆਈ.ਟੀ.ਆਰ. 713 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅਰਜ਼ੀ ਮਦੱਤੀ। ਮੋਰਵੀ ਿੋਟਨ ਮਰਚੈਂਟ ਇੂੰਡਸਟਰੀਅਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਮਲਮਮਟਿ ਬਨਾਮ ਗੁਜਰਾਤ ਰਾਜ, 36 ਐਸ.ਟੀ.ਸੀ. 347; ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਕਮਮਸ਼ਨਰ ਬਨਾਮ ਗੁਜਰਾਤ ਤਰਾਵਣਕੋਰ ਏਜੰਸੀ, 103 ਆਈ.ਟੀ.ਆਰ. 149; ਵਧੀਿ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਕਮਮਸ਼ਨਰ, ਗੁਜਰਾਤ ਬਨਾਮ ਆਈ.ਐਮ. ਪਟੇਲ ਐਿ ਕੰਪਨੀ, 107 ਆਈ.ਟੀ.ਆਰ. 214 ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਮਦੱਤਾ ਮਗਆ ਹੈ। ਮਸਵਲ ਅਪੀਲੀ ਅਮਧਕਾਰ ਖੇਤਰ: 1979 ਦੀ ਮਸਵਲ ਅਪੀਲ ਨੰਬਰ 2626-28 । 1973 ਦੇ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਰੈਫਰੈਂਸ ਨੰਬਰ 24 ਮਵੱਚ ਗੁਜਰਾਤ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ 13.12.1976 ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਅਤੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਸਰਟੀਮਫਕੇਟ ਦੁਆਰਾ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਵੱਲੋਂ ਜੇ. ਰਾਮਮ ਰਤੀ, ਰਣਬੀਰ ਚੰਦਰਾ ਅਤੇ ਏ. ਸੁਭਾਸ਼ੀਨੀ (ਐਨ.ਪੀ.) ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਉੱਤਰਦਾਤਾ ਵੱਲੋਂ ਸੁਨੀਲ ਿੋਗਰਾ ਅਤੇ ਪੀ.ਐਚ. ਪਾਰੇਖ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ। XXXXXX 916 ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੀਆਂ ਮਰਪੋਰਟਾਂ [1992] 2 ਐਸ.ਸੀ.ਆਰ. ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਫੈਸਲਾਂ ਹੇਠ ਦੁਆਰਾ ਸੁਣਾਇਆ ਰਿਆ ਐਸ. ਮੋਹਨ, ਜੇ. ਸਾਰੀਆਂ ਮਤੰਨਾਂ ਅਪੀਲਾਂ ਦਾ ਸਾਂਝੇ ਫੈਸਲੇ ਦੇ ਤਮਹਤ ਰਨਪਟਾਰਾ ਿੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਮਕਉਂਮਕ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੇ ਸਾਲ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਮਕ ਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾ - ਉੱਤਰਦਾਤਾ ਇਕੋ ਮਜਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਰਵਚਾਰ ਅਧੀਨ ਮਤੰਨ ਮੁਲਾਂਕਣ ਸਾਲ 1964-65, 1965-66 ਅਤੇ 1966-67 ਹਨ। Case: ADDL. COMMISSIONER OF INCOME TAX, GUJARAT versus I.M. PATEL AND CO. [[1992] 2 S.C.R. 914] (1992) અસવીકરણ: સ્થાનિક ભાષામાં અનુવાદિત આ ચુકાદા/હુકમનો હેતુ પક્ષકારોનેતેમની ભાષામાં જાણકારી ઉપલબ્ધ કરાવવા માત્રનો છે અને તેનો અન્યથા ઉપયોગથઇ શકશે નહિ. અન્ય તમામ વ્યવહારિક તેમજ સરકારી ઉદ્દેશો માટે મૂળ અંગ્રેજીચુકાદો/હુકમ જ પ્રમાણિત અને માન્ય રહેશે. DISCLAIMER:Thetranslatedjudgmentinvernacularlanguage is meant for the restricted use of the litigant tounderstand it in his/ her language and may not be used forany other purpose For all practical and official purposes the. , English version of the judgment shall be authentic and shallholdthefieldforthepurposeofexecutionandimplementation. =================================================== અરજદારઃ એડી. આવકવેરાના કમિશનર, ગુજરાત વી. એસ. સામાવાળા: આઇ.એમ.પટેલ એન્ડ કો. ચુકાદાની તારીખ ૨૮/૦૪/૧૯૯૨ ખંડઃ મોહન, એસ. (જે) ખંડઃ મોહન, એસ. (જે)રે, જી. એન. (જે) સાઇટેશન: 1992 AIR 1762 1992 SCR (2) 914 1993 એસ. સી. સી. એસ. પી.(1) 621 જેટી 1992 (3) 614 1992 સ્કેલ (1) 1313 અધિનિયમ: આવકવેરાનો કાયદો , ૧૯૬૧ : કલમ 271 (1)(અ) વિલંબિત રિટર્ન ફાઇલ કરવા માટે દંડ-'વાજબી કારણ' દ્વારાઅટકાવાયેલ આકારણી-પુરાવો-પુરુષોના કારણનો બોજ સ્થાપિત કરવાની જરૂરછે કે કેમ. હેડનોટ: આવકવેરાના વળતરને વિલંબિત રીતે દાખલ કરવા માટે, સતત ત્રણ મૂલ્યાંકનવર્ષો સુધી, પ્રતિવાદી-મૂલ્યાંકનકર્તાને કલમ 271 (1) (એ) આવકવેરાનોકાયદો, 1961 મુજબ દંડ ફટકારવામાં આવ્યો હતો. મૂલ્યાંકનકર્તાની અપીલ પર,અપીલ સહાયક કમિશનરે તેની પુષ્ટિ કરી હતી. રેવન્યુએ ટ્રિબ્યુનલ સમક્ષ અપીલકરવાનું પસંદ કર્યું હતું. ટ્રિબ્યુનલે આ પ્રશ્ો નિર્ણય કરદાતાની તરફેણમાં કર્યો હતોઅને કાયદાનો પ્રશ્ન હાઈકોર્ટને મોકલ્યો હતો કે શું ટ્રિબ્યુનલ કરદાતાને લાદવામાંઆવેલ દંડકલમ 271 (1) મુજબ ત્રણ વર્ષ માટે રદ કરવા ન્યાયીક છે. ઉચ્ચઅદાલતની ખંડપીઠે આ બાબતને પૂર્ણ પીઠને મોકલી હતી, જેણે કાયદાના પ્રશ્ોનિર્ણય કર્યો હતો કે વાજબી કારણ એ ગુનાનો એક ઘટક છે જેના માટે દંડનીજોગવાઈ કરવામાં આવી છે અને કરવેરા અધિકારી પાસે વાજબી કારણની ગેરહાજરીસાબિત કરવા માટે પ્રથમ દૃષ્ટિ છે, અને કાયદા અનુસાર નિકાલ માટે આ બાબતોનેખંડપીઠે પરત કરી હતી.ડિવિઝન બેન્ચે ચુકાદો આપ્યો હતો કે કરદાતાએ વિલંબમાટે વાજબી કારણ દર્શાવ્યું હતું અને મહેસૂલ સામેના પ્રશ્ો જવાબ આપ્યોહતો.ઉપરોક્ત આદેશથી નારાજ મહેસૂલ વિભાગે હાલની અપીલને પ્રાધાન્ય આપ્યુંછે. મહેસૂલ વતી એવી દલીલ કરવામાં આવી હતી કે દંડની વસૂલાત વચ્ચે મૂળભૂતતફાવત છે કલમ ૨૭૧ (૧) (એ), કાયદાની કલમ 271 (1) (સી) ના વિરોધમાં, જેમાં પહેલું સમયસર રિટર્ન ફાઇલ કરવાની જવાબદારી સાથે સંબંધિત છે, જ્યારેપછીનું છુપાવવા સાથે સંબંધિત છે.અને પહેલાના કેસમાં કોઈ મેન્સ રિયા સામેલ નહતી. મૂલ્યાંકનકર્તાએ દલીલ કરી હતી કે મેન્સ રિયા સુસંગત છે અને કેસ કલમ૨૭૧(૧)(એ) કે કલમ ૨૭૧(૧)(સી) વચ્ચે વધારે તફાવત નથી. અપીલનેમંજૂરી આપતા, આ અદાલત, પકડી રાખોઃ1.11 ફોજદારી જવાબદારીના મોટાભાગના કિસ્સાઓમાંવિધાનસભાનો ઈરાદો એ છે કે દંડ પ્રતિબંધક તરીકે કામ કરવો જોઈએ.પ્રતિમા દ્વારાગુનાની રચના એ ધારણા પર આગળ વધે છે કે ચૂક કરનારના કૃત્ય અથવા ભૂલથીસમાજને નુકસાન થાય છે અને ગુનાના પુનરાવર્તનને નિરુત્સાહિત કરવા માટેનિવારક સજા લાદવી આવશ્યક છે.હેઠળની કાર્યવાહીના કિસ્સામાં વિભાગ271(1)(અ) , જો કે, એવું લાગે છે કે વિધાનસભાનો ઈરાદો મહેસૂલની ખોટની હકીકત પરભાર મૂકવાનો અને આવા નુકસાન માટે ઉપાય પૂરો પાડવાનો છે, જોકે તેમાં કોઈશંકા નથી કે દંડમાં બળજબરીનું એક તત્વ હાજર છે.આ સંબંધમાં, જે શરતોમાં દંડમાપવામાં આવે છે તે નોંધપાત્ર છે.જ્યાં સુધી કાયદાની ભાષામાં મેન્સ રિયાનાતત્વને સ્થાપિત કરવાની જરૂરિયાત સૂચવતી કોઈ વસ્તુ ન હોય ત્યાં સુધી, સામાન્યરીતે તે સાબિત કરવા માટે પૂરતું છે કે કાયદાનું પાલન કરવામાં ડિફોલ્ટ થયું છે. [920 એ-સી] 1.2.તેમાં કંઈ નથી કલમ 271 (1) (એ) જે જરૂરી છે કે તે જોગવાઈ હેઠળ દંડ વસૂલવામાં આવે તે પહેલાં પુરુષોનું કારણ સાબિત કરવું આવશ્યક છે. [૯૨૦- ડી] ગુજરાત ત્રાવણકોર એજન્સી વિ. આવકવેરા કમિશનર કરવેરા , કેરળ, ૧૭૭ આઇ.ટી.આર ૪૫૫ SC; આવકવેરાના કમિશનર વિરુદ્ધકલ્યાણ દાસ રસ્તોગી, 193 ITR 713, પર આધાર રાખ્યો અને અરજી કરી. મોરવી કોટન મર્ચન્ટ્સ ઇન્ડસ્ટ્રિયલ કોર્પોરેશન.લિમિટેડ વિ. રાજ્ય ગુજરાતમાંથી , ૩૬ એસટીસી ૩૪૭ ; આવકવેરાના કમિશનર વિ. ગુજરાત ત્રાવણકોર એજન્સી , ૧૦૩ આઇ. ટી. આર. ૧૪૯;એડિશનલ.આવકવેરાના કમિશનર, ગુજરાત વિરુદ્ધ આઇ. એમ. પટેલ એન્ડકંપની, ૧૦૭ આઇ. ટી. આર. ૨૧૪, ઉલ્લેખ કર્યો છે. ચુકાદોઃ સિવિલ અપીલેટ જ્યુરિસડીક્શનઃ 1979 ની સિવિલ અપીલ નંબર 2626-28. 1973 ના આવકવેરાના સંદર્ભ નંબર 24 માં ગુજરાત હાઈકોર્ટના ચુકાદા અનેઆદેશની તારીખ 13.12.1976 ના પ્રમાણપત્ર દ્વારા અપીલ પર. Case: ADDL. COMMISSIONER OF INCOME TAX, GUJARAT versus I.M. PATEL AND CO. [[1992] 2 S.C.R. 914] (1992) "क्यािथ्योंऔिपरितथितियोंमें, न्यायातिकिणनेिीनमूलयांकनवर्षों1964-65 से1966-67 केतलएिािा271(1)(ए) केिहितनिािरििीपिलगाएगएजुमािनेकोिद्दकिनाकानूननउतििठहिायाहै।" मूलरूपसेयहमामलागुजिािउच्चन्यायालयकीिण्डपीठकेसमिआया।हालाँकक, मामलेकोपूणिपीठकेपासभेजकदयागयाक्योंककिण्डपीठनेिुदको36 एसटीसी347 मोिवीकॉटनमिेंट्सइंडतथियलकॉिपोिेशनतलतमटेडबनामगुजिाििाज्यऔि1972 केतवशेर्षतसतवलआवेदनसंख्या1059 में18 जुलाई, 1974 मेंरिपोटिककएगएतपछलेिण्डपीठकेफैसलेसेसहमिहोनेमेंअसमिपाया।इनमामलोंमें, िण्डपीठनेआयकिअतितनयम, 1961 केिािा271(1)(ए) केप्राविानोंकेिहितविािककया।।तबक्रीकिअतितनयमकेिहि, जहां"उतििकािणकेतबना" शब्दभीतनिािरििककएगएहैंदंडकाप्राविानकिनेवालीिािामें, "उतििकािण" कीअनुपतथितिकोसातबिकिनेकाबोझिाजथवपिहै। इसप्रकाि, िण्डपीठनेमहसूसककयाककयेतनणिय, हालांककतबक्रीकिसेसंबंतिििे, अतितनयमकीिािा271(1)(ए) कीव्याख्यापिसीिाअसिडालिेहै, संदभिकदयाजानाहै। न्यायतनणियपितविािकिनेकेबादगुजिािउच्चन्यायालयकीपूणिपीठ, अंििःकेिलउच्चन्यायालयकीपूणिपीठद्वािा103 आईटीआि149 आयकिआयुक्तबनामगुजिाित्रावणकोिएजेंसीमेंव्यक्ततविािसेअसहमिहुयीऔितनष्कर्षितनकालाजोतनम्नानुसािहै: "उपिोक्ततवमशिकेआलोकमें, हमािेतनष्कर्षिइसप्रकािहैं:- (1) आयकिअतितनयम, 1961 कीिािा271(1)(ए) केिहि, प्रश्नगिरिटनिप्रथिुिकिनेमेंउतििकािणकेतबनातवफलिाअपिािकाएकघटकहै; (2) िािा271(1)(ए) उनमामलोंमेंदंडकाप्राविानकििीहैजहांतनिािरििीनेयािोजानबूझकिकानूनकीअवहेलनाकीहोयाअपमानजनकयाबेईमानआििणकादोर्षीहो, याउललंघनमेंयाअपनेदातयत्वकेप्रतिजानबूझकिउपेिाकीहो। (3) तवभागपितवतिकभािहैयहहैककवहकुछसबूिपेशकिकेयहथिातपिकिेककप्रिमदृष्टयातनिािरििीतबनाककसीउतििकािणकेसमयकेतबनारिटनिप्रथिुिकिनेमेंतवफलिहाहै।िािा271(1)(ए) मेंतनर्दिष्ट, उसिािामेंतनर्दिष्टप्रासंतगकअन्यिािाओंकेसािपढ़ें।एकबािजबयहप्रािंतभकभाि, जोिुच्छहोसकिाहै, तवभागद्वािावहनकिकदयागया, िोयहतनिािरििीकेतलएहैककवहसंिुलनकेसंभावनाओंपिएकतसतवलमामलेकीििहकदिाएककतनर्दिष्टसमयकेभीििरिटनिदातिलकिनेमेंतवफलिहनेमेंउसकेपासउतििकािणिे; (4) केवलतनिािरििीद्वािाकदएगएथपष्टीकिणकीतमथ्यािातवभागकोजुमािनालगानेकेसमयतनिािरििीकेतिलाफअपनामामलाथिातपिकिनेमेंमददनहींकिसकिीहै। उपिोक्ततवमशिकोध्यानमेंिििेहुएऔिहमािेतनष्कर्षिकोध्यानमेंिििेहुए, हमअपनेद्वािापुनःपूछेगएप्रश्नकाउििइसप्रकािदेिेहैं: "उतििकािणउसअपिािकाएकघटकहैतजसकेतलएजुमािनाप्रदानककयाजािाहैऔिकिलगानेवालेप्रातिकािीकोप्रिमदृष्टयालगिाहैउतििकािणकीअनुपतथितिकोउसअिमेंतसद्धकिेंजोककयागयाहैजैसाककऊपिबिायागयाहै।" प्रकिणअबिण्डपीठकेसमितवतिनुसाितनथिािणकेतलएजाएगा।" इसकेबाद, मामलािण्डपीठकेसामनेआया, तजसनेमानाककरिब्यूनलद्वािाव्यक्तककयागयातविािककतनिािरििीनेिथ्योंऔिमामलेकीपरितथितियोंमें"उतििकािण" कदिायािा, गलिहै।िदनुसाि, संदभिकाउििसकािात्मकऔििाजथवकेतवरुद्धकदयागया।इनपरितथितियोंमें, तसतवलअपीलोंकोिाजथवद्वािाप्राितमकिादीजानीिातहए। िाजथवकीओिसेउपतथििवकीलजे. नेककयाकककेिलकातवद्वानश्रीिाममूर्िप्रथिुिउच्चन्यायालयतनणिय103 आईटीआि149 जोककआिेतपितनणियसेतभन्नहै, जोककअब107 आईटीआि214, अतिरिक्तआयकिआयुक्त, गुजिािबनामआई.एम. पटेलएंडकंपनी, मेंरिपोटिककयागयाहै, जोककगुजिाित्रावणकोिएजेंसीबनामआयकिआयुक्त, केिल177 आईटीआि455 एससीमामलेमेंइसन्यायालयद्वािापुतष्टकीगईहै।इसकेअतिरिक्त, वहीतसद्धांि, जैसाककसुप्रीमकोटिकेउपिोक्तफैसलेमेंतनिािरििककयागयाहै, आयकिआयुक्तबनामकलयाणदासिथिोगी193 आईटीआि713 मेंदोहिायाजानािातहए। इसतनणियकेआिािपि, तवद्वानवकीलकािकिआगेबढ़िाहैककिािा271(1)(ए) वअतितनयमकीिािा271(1)(सी) केतवपिीिजुमािनालगानेकेबीिएकबुतनयादीअंििहै।पहलातनयििािीिकेभीििरिटनिदातिलकिनेकेतलएतनिािरििीकेदातयत्वसेसंबंतििहै, जबककबादवालालोपसेसंबंतििहैजहांवैिातनकदातयत्वलगायागयाहैककतनिािरििीकोतनयििािीिकेभीििरिटनिदातिलकिनेकीआवश्यकिाहै।यहउसेकदिानाहैककक्याउसे"उतििकािण" केरूपमेंतवलंतबिरिटनिदातिलकिनािातहए? "उतििकािण" कीपैिवीकिनेऔिउसेसातबिकिनेकाभािअंििःतनिािरििीपिहै।परिणामिःकोई'आपिातिकमनःतथिति' उत्पन्नहीनहींहोसकिा।इसकेतवपिीि, यकदयहिािा271(1)(सी) केिहिआयकोछुपानेकामामलाहैिोआपिातिकमनःतथितिकाप्रश्नआसकिाहै।दुभािग्यवश, इसअपीलकेतनणियमेंइसअंििकोध्यानमेंनहींििागयाजोकककेिलउच्चन्यायालयकेपूणिपीठकेरिपोटिककयेगयेतनणिय103 आईटीआि149 (सुप्रा) तनणियकाऔतित्यलागूनकिनेकेसंबंिमेंहै।तजसकेकािणयहहुआमामलेकायहीपहलू177 आईटीआि455 (सुप्रा) मेंथपष्टहुआ, तजसेबादमें193 आईटीआि713 (सुप्रा) मेंलागूककयागया।इसप्रकाि, यहिकिककयागयाककिाजथवसफलहोनेकाहकदािहै. इसकेतविोिमें, तनिािरििीकेतवद्वानवकीलनेहमािाध्यानआिेतपितनणियमेंआनेवालेअंशोंकीओिआकर्र्षककया, तजसमेंमनःतथितिकोसातबिकिनेकीआवश्यकिापिजोिकदयागयािा।उनकेमुिातबकिािा271(1)(ए) याउपिािा(1)(सी) केिहिआनेवालेमामलेमेंज्यादाअंििनहींहै। Case: ADDL. COMMISSIONER OF INCOME TAX, GUJARAT versus I.M. PATEL AND CO. [[1992] 2 S.C.R. 914] (1992) CIVIL APPELLATE JURISDICTION: Civil Appeal Nos. 2626-28 of 1979. On Appeal by Certificate from the Judgment and Order dated 13.12.1976 of the Gujarat High Court in Income-tax Reference No. 24 of G 1973. J. Ramamurthy, Ranbir Chandra and A. Subhashini (NP) for the Appellant. H Sunil Dogra and P.H. Parekh for the Respondent. A The Judgment of the Court was delivered by S. MOHAN, J. All the three appeals can be dealt with under the \ common judgment since the assessment years are different while the assessee- the respondent is one and the same. The three assessment years in question are 1964-65, 1965-66 and 1966-67. B For the year 1964-65, the assessee returned an income Rs. 48,000 while he was assessed on an income of· Rs. 58,557 imposing a penalty of Rs. 9,690. For the year 1965-66, the assessee returned an income of Rs.45,000. He was assessed· on an income of Rs. 52,337 together with the C penalty of Rs. 6,115. For the year 1966-67, he returned an income of Rs. 51,000 while he was assessed on an income of Rs. 62,560 and a penalty of Rs. 3,915 was imposed. It requires to be stated, at this stage, that for the respective assessment years the returns, as per the statute, ought to have been filed on July 31, 1964, July 31, 1965 and July 31, 1966 respectively. However, the assessee filed the returns for all these years on March 24, D 1967. It was the filing of these belated returns which obliged the assessing authority to impose penalty as warranted under Section 271(1)(a) of the Income-true Act, 1961, (hereinafter referred to as "the Act"). When. the assessee questioned the correctness of the imposition of penalty by way of an. appeal against the order of the Income-true Officer; the Appellate E Assistant Commissioner confirmed the same. Thereupon, the matter was taken up to the Tribunal. The Tribunal deciding in favour of the assessee referred the following question of law: F "Whether in the facts and circumstances, the tribunal in jus-tified in law in cancelling the penalty levied on the assessee under Section 27i(l)(a) for the three assessment years 19<*65 to 1966-67." Originally, the matter came up before a Division. Bench of the Gujarat High Court. However, the matter was referred to the Full Bench beca'.use the Division Bench found itself unable to agree with the view taken G by the earlier Division Bench ruling reported in 36 STC 347 Morvi Cotton Merchants Industrial Corpn. _Ltd. v. State of Gujarat and in Special Civil Application No.1059 of 1972 decided by the same Bench of July 18, 1974. In these cases, the Division Bench took the view under the provisions of Section 271(1)(a) of the Income-true Act, 1961. Under the Sales True Act, H wher.e also the words "without reasonable cause" have been set out in G -- :- -- Section providing for penalty, the burden is on the Revenu,e to prove A absence of "re~onableness ca1Jue." I Thus, the Division Bencp felt since these decisions,· though related to sales tax, had a direct bearinr; on an interpretation of Sc:ction 271(1)(a) [[of the Act the reference ]][[com~s ]]I [[to be made. ]] ~ [[of the Act the reference ]][[com~s ]]I [[to be made. ]] B The Full Bench of th'.! Gujarat High Court, after i ·eferring to the case-law, ultimately disagre.ed with the view expressed by the Full Bench of the Kerala High Court 1eported in 103 ITR i49 Commis.s ioner of Income Ta:X v. Gujarat Travancore Agency and concluded as [1].mder; c "In the light of the above discussion, our conclusions' a re as follows: - ~ (1) Under Section 271(1)(a) of the Incom·t::tax Act, 1961, failure without reasonable cause to furnish return in question is an ingredient of the offence; (2) Section 271(1)(a) provides for penalty in cases where the assessee has either acted deliberately in defia11 .ce of law or was guilty of conduct contumacious or dishonest, or acted in con-scious disregard of his obligation. r Case: ADDL. COMMISSIONER OF INCOME TAX, GUJARAT versus I.M. PATEL AND CO. [[1992] 2 S.C.R. 914] (1992) ಮೇಲ್ಮನವಿದಾರರ ಪರವಾಗಿ ಜೆ.ರಾಮಮೂರ್ತಿ, ರಣಬೀರ್ ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಎ.ಸುಭಾಷಿಿಣಿ (ಎನ್‌ಪಿಿ)... .ಪ್ರತಿವಾದಿ ಪರವಾಗಿ ಸುನಿಲ್ ಡೋಗ್ರಾ ಮತ್ತು ಪಿಿಎಚ್ಪಾಾರೇಖ್ . .ಈ ನ್ಲಯದ ತೀರ್ಪುನ್ನು ಶ್ರೀ ಎಸ್ವೆ‍ೂೕಹನ ನ್ಮೂರ್ತಿಗಳು ಹೊರಡಿಸಿರುತ್ತಾರೆ -ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ವರ್ಷಗಳು ಬೇರೆಬೇರೆಯಾದರೂ ಸಹ ಕರದಾತಎದುರುದಾರನು ಒಬ್ಬನೇಆಗಿರುವುದರಿಂದ ಎಲ್ ಮೂರು ಮೇಲ್ಮನವಿಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಸಾಮಾನ್ಯ ತೀರ್ಪಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮೂರು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ವರ್ಷಗಳು 1964-65, 1965-66 ಮತ್ತು1966-67. 1964-65 ವರ್ಷಕ್ಕೆ, ಕರದಾತನು ರೂ.48,000/- ಆದಾಯವನ್ನು ತೋರಿಸಿರುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಆತನಆದಾಯವು ರೂ.58,557/- ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿ ರೂ.9,690/- ದಂಡವನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ. 1965-66,.45,000/-, ವರ್ಷಕ್ಕೆಕರದಾತನು ರೂಆದಾಯವನ್ನು ತೋರಿಸಿದ್ದುಆತನ ಆದಾಯವು.52,337/- .6,115/- . 1966-67 ,ರೂಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿ ರೂದಂಡವನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆವರ್ಷಕ್ಕೆಕರದಾತನು ರೂ.51,000/- ಆದಾಯವನ್ನು ತೋರಿಸಿದ್ದು, ಆತನ ಆದಾಯವು ರೂ.62,560/- ಎಂದು.3,915/- . , ನಿರ್ಧರಿಸಿ ರೂದಂಡವನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆಆಯಾ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿಶಾಸನದ ಪ್ರಕಾರ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ವಿವರ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಜುಲೈ 31, 1964; ಜುಲೈ 31, 1965 ಮತ್ತು ಜುಲೈ 31, 1966 . , ರಂದು ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೇಳಬಹುದುಆದಾಗ್ಯೂಕರದಾತನು ಎಲ್ವರ್ಷಗಳ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ವಿವರ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಮಾರ್ಚ್ 24, 1967 ರಂದು ಸಲ್ಲಿಸಿರುತ್ತಾನೆ. ಆದಾಯತೆರಿಗೆ ವಿವರ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ವಿಳಂಬವಾಗಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 271(1)(ಎ)ಅಡಿಯಲ್ಲಿ (ಇನ್ನು ಮುಂದೆ "ದಿ ಆಕ್ಟ್" ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ) ದಂಡ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು. ದಂಡವನ್ನು ವಿಧಿಸಿರುತ್ತದೆಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಅಧಿಕಾರಿಯು ದಂಡ ವಿಧಿಸಿ ಮಾಡಿದ ಆದೇಶದ ಸಾಚಾತನವನ್ನು, ಕರದಾತನು ಈ ಮೇಲ್ಮನವಿಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದುಸದರಿ ಆದೇಶವನ್ನು ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಹಾಯಕ ಆಯುಕ್ತರು. ದೃಢಪಡಿಸಿದರುತ್ತಾರೆಇದಾದ ಮೇಲೆ ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ನ್ಧಿಕರಣದ ಮುಂದೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು. ಹೋಗಲಾಯಿತುಕರದಾತನ ಪರವಾಗಿ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿರುವ ನ್ಾಮಂಡಳಿಯು ಈ ಕೆೆಳಗಿನ ಕಾನೂನಿನ:ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ ", ಪ್ರಕರಣದ ವಾಸ್ತವ ಸಂಗತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿಮೂರು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ವರ್ಷಗಳಾದ1964-65 ರಿಂದ 1966-67 ಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕರವನ್ನು ಪಾಾವತಿಸಲು ಕರದಾತನಿಗೆ ಮಾಡಿದ್ದ ಆದೇಶವನ್ನುಸೆಕ್ಷನ್ 271(1)(ಎ)ರಡಿಯಲ್ಲಿ ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವ ನ್ಾಮಂಡಳಿಯು ಕ್ರಮವು ಕಾನೂನಿನಡಿಯಸಮರ್ಥನೆಯಾಗಿದೆಯೇ" , ಮೂಲತಃವಿಷಯವು ಗುಜರಾತ್ ಉಚ್ಚ ನ್ಲಯದ ಮುಂದೆ ಒಂದು ವಿಭಾಗ ಪೀಠದಮುಂದೆ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಬಂದಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ ವಿಭಾಗೀಯ ಪೀಠವು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಜುಲೈ 18,1974 ರಂದು ವಿಶೇಷ ಸಿವಿಲ್‍ ಅರ್ಜಿ ಸಂಖ್ಯೆ 1059/1972 ರಲ್ಲಿ 36 ಎಸ್‌ಟಿಿಸಿ 347 ಮೊರ್ವಿ ಕಾಟನ್ಮರ್ಚೆಂಟ್ಸ್ ಇಂಡಸಟಯಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ವಿರುದ್ಧ ಗುಜರಾತ್ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಕಾರಣ ವಿಷಯವನ್ನು ಪೂರ್ಣ ಪೀಠಕ್ಕೆವರ್ಗಾಯಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಭಾಗೀಯ ಪೀಠವು ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಕಾಯಿದೆ, 1961 ರ ಸೆಕ್ಷನ್271 (1) (ಎ)ರ ನಿಬಂಧನೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಮಾರಾಟ ತೆರಿಗೆ ಕಾಯ್ದೆ , "" ,ಅಡಿಯಲ್ಲಿಸಮಂಜಸ ಕಾರಣವಲ್ಲಎಂಬ ಪದಗಳನ್ನು ದಂಡವನ್ನು ವಿಧಿಸುವ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗಿದೆ"ಸಮಂಜಸತೆಯ ಕಾರಣ" ಇಲ್ಲದಿರುವುದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವ ಹೊಣೆಯು ತೆರಿಗೆ ಇಲಾಖೆಯ ಮೇಲೆ.ಇರುತ್ತದೆ , , ಹೀಗಾಗಾಗಿಈ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಮಾರಾಟ ತೆರಿಗೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದರೂಉಲ್ಲೇಖವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕಾದಕಾಯಿದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 271 (1) (ಎ) ನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಮೇಲೆ ನೇರವಾದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ.ವಿಭಾಗೀಯ ಪೀಠವು ಭಾವಿಸಿದೆ , ಗುಜರಾತ್‍ ಉಚ್ಚ ನ್ಲಯದ ಪೂರ್ಣ ಪೀಠವುನಿರ್ಧರಿತ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ, 103 ITR 149 ನಂತರಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕೇರಳ ಉಚ್ಚ ನ್ಲಯದ ಪೂರ್ಣ ಪೀಠವು ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆಆಯುಕ್ತರ ವಿರುದ್ಧ ಗುಜರಾತ್ ತಿರುವಾಂಕೂರು ಏಜೆನ್ಸಿ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ತೀರ್ಪನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳದೇ ಈ:ಕೆೆಳಗಿನಂತೆ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದೆ ", : -ಮೇಲಿನ ಚರ್ಚೆಯ ಬೆಳಕಿಿನಲ್ಲಿನಮ್ಮ ತೀರ್ಮಾನಗಳು ಈ ಕೆೆಳಗಿನಂತಿವೆ (1) ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಕಾಯಿದೆ, 1961 ರ ಪರಿಚ್ಛೇದ 271(1)(ಎ) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ,ಸಮಂಜಸವಾದ ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಹ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ವಿವರ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು;ವಿಫಲವಾಗಿರುವುದು ಅಪರಾಧದ ಅಂಶವಾಗಿದೆ (2) ಸೆಕ್ಷನ್ 271(1)(ಎ) ಕರದಾತನು ಕಾನೂನನ್ನು ಧಿಕ್ಕರಿಸಿ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿವರ್ತಿಸಿದರೆ ಅಥಥವಾ ಅಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ನಡವಳಿಕೆೆಯ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರೆ ಅಥಥವಾ ಅವರಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿ ವರ್ತಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ದಂಡವನ್ನು.ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ (3) ಕರದಾತನು ಸಮಂಜಸವಾದ ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆ ಸೆಕ್ಷನ್‍ 271(1)(ಎ) ಮತ್ತು ಇತರೇಸೆಕ್ಷನ್‍ಗಳಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ವಿವರ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನುಸಲ್ಲಿಸಿರುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಸಾಕ್ಷಿ ಹಾಜರು ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ರುಜುವಾತುಪಡಿಸುವ.ಹೊಣೆಗಾಗಾರಿಕೆೆ ಇಲಾಖೆಯ ಮೇಲೆ ಇರುತ್ತದೆಆರಂಭಿಕ ಹೊಣೆಗಾಗಾರಿಕೆೆಯನ್ನು, ಇಲಾಖೆಯು ರುಜುವಾತುಪಡಿಸಿದ ನಂತರಸಿವಿಲ್ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಸಂಭವನೀಯತೆಗಳಸಮತೋಲನದ ಮೇಲೆ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ವಿವರ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನುನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ವಿಫಲವಾದೆ ಎನ್ನುವ ಸಮಂಜಸವಾದ;ಕಾರಣವನ್ನು ಕರದಾತನು ರುಜುವಾತುಪಡಿಸಬೇಕು (4)ಕರದಾತನು ಒದಗಿಸಿದ ವಿವರಣೆಯು ಕೇವಲ ಸುಳ್ಳು ಎನ್ನುವ ಕಾರಣವು ದಂಡವನ್ನುವಿಧಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕರದಾತನ ವಿರುದ್ಧ ತನ್ನ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಿಸಲು ಇಲಾಖೆಗೆ.ಸಹಾಯ ಮಾಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ Case: ADDL. COMMISSIONER OF INCOME TAX, GUJARAT versus I.M. PATEL AND CO. [[1992] 2 S.C.R. 914] (1992) ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਵੱਲੋਂ ਜੇ. ਰਾਮਮ ਰਤੀ, ਰਣਬੀਰ ਚੰਦਰਾ ਅਤੇ ਏ. ਸੁਭਾਸ਼ੀਨੀ (ਐਨ.ਪੀ.) ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਉੱਤਰਦਾਤਾ ਵੱਲੋਂ ਸੁਨੀਲ ਿੋਗਰਾ ਅਤੇ ਪੀ.ਐਚ. ਪਾਰੇਖ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ। XXXXXX 916 ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੀਆਂ ਮਰਪੋਰਟਾਂ [1992] 2 ਐਸ.ਸੀ.ਆਰ. ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਫੈਸਲਾਂ ਹੇਠ ਦੁਆਰਾ ਸੁਣਾਇਆ ਰਿਆ ਐਸ. ਮੋਹਨ, ਜੇ. ਸਾਰੀਆਂ ਮਤੰਨਾਂ ਅਪੀਲਾਂ ਦਾ ਸਾਂਝੇ ਫੈਸਲੇ ਦੇ ਤਮਹਤ ਰਨਪਟਾਰਾ ਿੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਮਕਉਂਮਕ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੇ ਸਾਲ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਮਕ ਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾ - ਉੱਤਰਦਾਤਾ ਇਕੋ ਮਜਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਰਵਚਾਰ ਅਧੀਨ ਮਤੰਨ ਮੁਲਾਂਕਣ ਸਾਲ 1964-65, 1965-66 ਅਤੇ 1966-67 ਹਨ। ਸਾਲ 1964-65 ਲਈ, ਕਰਦਾਤਾ ਨੇ 48,000 ਰੁਪਏ ਦੀ ਆਮਦਨ ਵਾਪਸ ਕੀਤੀ, ਜਦੋਂ ਮਕ ਉਸ ਦੀ ਆਮਦਨ 58,557 ਰੁਪਏ ਸੀ ਅਤੇ 9,690 ਰੁਪਏ ਦਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਗਾਇਆ ਮਗਆ। ਸਾਲ 1965-66 ਲਈ, ਕਰਦਾਤਾ ਨੇ 45,000 ਰੁਪਏ ਦੀ ਆਮਦਨ ਵਾਪਸ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ 52,337 ਰੁਪਏ ਦੀ ਆਮਦਨ ਅਤੇ 6,115 ਰੁਪਏ ਦੇ ਜੁਰਮਾਨੇ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਕੀਤਾ ਮਗਆ ਸੀ। ਸਾਲ 1966-67 ਲਈ, ਉਸਨੇ 51,000 ਰੁਪਏ ਦੀ ਆਮਦਨ ਵਾਪਸ ਕੀਤੀ, ਜਦੋਂ ਮਕ ਉਸਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ 62,560 ਰੁਪਏ ਦੀ ਆਮਦਨ 'ਤੇ ਕੀਤਾ ਮਗਆ ਅਤੇ 3,915 ਰੁਪਏ ਦਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਗਾਇਆ ਮਗਆ। ਇਸ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਇਹ ਦੱਸਣਾ ਜ਼ਰ ਰੀ ਹੈ ਮਕ ਸਬੰਧਤ ਮੁਲਾਂਕਣ ਸਾਲਾਂ ਲਈ, ਕਾਨ ੰਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਰਟਰਨ ਕਰਮਵਾਰ 31 ਜੁਲਾਈ, 1964, 31 ਜੁਲਾਈ, 1965 ਅਤੇ 31 ਜੁਲਾਈ, 1966 ਨ ੰ ਦਾਖਲ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਮਕ, ਟੈਕਸਦਾਤਾ ਨੇ 24 ਮਾਰਚ, 1967 ਨ ੰ ਇਨਹਾਂ ਸਾਰੇ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਮਰਟਰਨ ਦਾਖਲ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਮਰਟਰਨ ਭਰਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸੀ ਮਜਸ ਨੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਅਥਾਰਟੀ ਨ ੰ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਐਕਟ, 1961 ਦੀ ਧਾਰਾ 271 (1) (ਏ) (ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ "ਐਕਟ " ਵਜੋਂ ਜਾਮਣਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਦੇ ਤਮਹਤ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਮਜਬ ਰ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਟੈਿਸਦਾਤਾ ਨੇ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਅਮਧਕਾਰੀ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਮਵਰੁੱਧ ਅਪੀਲ ਰਾਹੀਂ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਸਹੀਤਾ 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਚੁੱਕੇ; ਅਪੀਲ ਸਹਾਇਕ ਕਮਮਸ਼ਨਰ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਾਮਲਾ ਮਟਰਮਬਊਨਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਮਗਆ। ਮਟਰਮਬਊਨਲ ਨੇ ਮਨਰਧਾਰਕ ਦੇ ਹੱਕ ਮਵੱਚ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਉਂਮਦਆਂ ਕਾਨ ੰਨ ਦੇ ਹੇਿ ਮਲਖੇ ਪਰਸ਼ਨ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਮਦੱਤਾ: "ਬੈਂਚ ਨੇ ਮਕਹਾ ਮਕ ਤੱਥਾਂ ਅਤੇ ਹਾਲਾਤਾਂ 'ਚ ਮਟਰਮਬਊਨਲ ਨੇ ਮਤੰਨ ਮੁਲਾਂਕਣ ਸਾਲ 1964-65 ਤੋਂ 1966-67 ਲਈ ਧਾਰਾ 271 (1) (ਏ) ਤਮਹਤ ਟੈਕਸਦਾਤਾ 'ਤੇ ਲਗਾਏ ਗਏ ਜੁਰਮਾਨੇ ਨ ੰ ਰੱਦ ਕਰਨਾ ਕਾਨ ੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਇਜ਼ ਿਮਹਰਾਇਆ ਹੈ।" ਅਸਲ 'ਚ ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਗੁਜਰਾਤ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਮਿਵੀਜ਼ਨ ਬੈਂਚ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਮਕ, ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਫੁਲ ਬੈਂਚ ਨ ੰ ਭੇਮਜਆ ਮਗਆ ਸੀ ਮਕਉਂਮਕ ਮਿਵੀਜ਼ਨ ਬੈਂਚ ਨੇ 36 ਐਸ.ਟੀ.ਸੀ. 347 ਮੋਰਵੀ ਿੋਟਨ ਮਰਚੈਂਟ ਇੂੰਡਸਟਰੀਅਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਮਲਮਮਟਿ ਬਨਾਮ ਗੁਜਰਾਤ ਰਾਜ ਮਵੱਚ ਮਰਪੋਰਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਮਪਛਲੇ ਮਿਵੀਜ਼ਨ ਬੈਂਚ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਅਤੇ 1972 ਦੀ ਮਵਸ਼ੇਸ਼ ਮਸਵਲ ਅਰਜ਼ੀ ਨੰਬਰ 1059 ਮਵੱਚ 18 ਜੁਲਾਈ, 1974 ਦੇ ਉਸੇ ਬੈਂਚ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਨਾਲ ਸਮਹਮਤ ਹੋਣ ਮਵੱਚ ਖੁੁੱਦ ਨ ੂੰ ਅਸਮਰੱਥ ਪਾਇਆ। ਇਨਹਾਂ ਮਾਮਮਲਆਂ 'ਚ ਮਿਵੀਜ਼ਨ ਬੈਂਚ ਨੇ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਐਕਟ 1961 ਦੀ ਧਾਰਾ 271 (1) (ਏ) ਦੇ ਉਪਬੰਧਾਂ ਤਮਹਤ ਇਹ ਮਵਚਾਰ ਮਲਆ। ਸੇਲਜ਼ ਟੈਕਸ ਐਕਟ ਦੇ ਤਮਹਤ, ਮਜੱਥੇ ਜੁਰਮਾਨੇ ਦੀ ਮਵਵਸਥਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਧਾਰਾ ਮਵੱਚ "ਮਬਨਾਂ ਵਾਜਬ ਕਾਰਨ ਦੇ" ਸ਼ਬਦ ਮਨਰਧਾਰਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਮਾਲੀਆ 'ਤੇ "ਵਾਜਬਤਾ ਕਾਰਨ" ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਨ ੰ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਦਾ ਬੋਝ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। XXXXXX ਵਧੀਕ ਕਮਮਸ਼ਨਰ ਬਨਾਮ ਪਟੇਲ ਐਿ ਕੰਪਨੀ [ਮੋਹਨ, ਜੇ.] 917 ਇਸ ਲਈ ਮਿਵੀਜ਼ਨ ਬੈਂਚ ਨੇ ਮਮਹਸ ਸ ਕੀਤਾ ਮਕ ਮਕਉਂਮਕ ਇਹ ਫੈਸਲੇ ਹਾਲਾਂਮਕ ਮਵਕਰੀ ਟੈਕਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 271(1)(ਏ) ਦੀ ਮਵਆਮਖਆ 'ਤੇ ਮਸੱਧਾ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਜਰਾਤ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਫੁਲ ਬੈਂਚ ਨੇ ਕੇਸ-ਕਾਨ ੰਨ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਖਰਕਾਰ ਕੇਰਲ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਫੁਲ ਬੈਂਚ ਦੁਆਰਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਮਵਚਾਰ ਨਾਲ ਅਸਮਹਮਤੀ ਜਤਾਈ ਮਜਸ ਨ ੰ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਕਮਮਸ਼ਨਰ ਬਨਾਮ ਗੁਜਰਾਤ ਤਰਾਵਣਕੋਰ ਏਜੰਸੀ 103 ਆਈ.ਟੀ.ਆਰ. 149 ਮਵੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਮਗਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਮਸੱਟਾ ਹੇਿ ਮਲਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸੀ। " ਉਪਰੋਕਤ ਮਵਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਮਵੱਚ, ਸਾਿੇ ਮਸੱਟੇ ਹੇਿ ਮਲਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ: - (1) ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਐਕਟ, 1961 ਦੀ ਧਾਰਾ 271(1)(ਏ) ਦੇ ਤਮਹਤ, ਮਬਨਾਂ ਵਾਜਬ ਕਾਰਨ ਦੇ ਮਰਟਰਨ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਮਵੱਚ ਅਸਫਲ ਰਮਹਣਾ ਅਪਰਾਧ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਸਾ ਹੈ; (2) ਧਾਰਾ 271 (1) (ਏ) ਉਨਹਾਂ ਮਾਮਮਲਆਂ ਮਵੱਚ ਜੁਰਮਾਨੇ ਦਾ ਪਰਬੰਧ ਕਰਦੀ ਹੈ ਮਜੱਥੇ ਕਰਦਾਤਾ ਨੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਕਾਨ ੰਨ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜਾਂ ਉਹ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਜਾਂ ਬੇਈਮਾਨੀ ਦਾ ਦੋਸ਼ੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਮਜ਼ੰਮੇਵਾਰੀ ਦੀ ਅਣਦੇਖੀ ਕਰਮਦਆਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। (3) ਮਵਭਾਗ 'ਤੇ ਕਾਨ ੰਨੀ ਬੋਝ ਹੈ ਮਕ ਉਹ ਕੁਝ ਸਬ ਤ ਪੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸਥਾਪਤ ਕਰੇ ਮਕ ਪਮਹਲੀ ਨਜ਼ਰ ਮਵੱਚ ਕਰਦਾਤਾ ਮਬਨਾਂ ਮਕਸੇ ਵਾਜਬ ਕਾਰਨ ਦੇ ਧਾਰਾ 271 (1) (ਏ) ਮਵੱਚ ਮਨਰਧਾਰਤ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਮਬਨਾਂ ਮਰਟਰਨ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਮਵੱਚ ਅਸਫਲ ਮਰਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ੁਰ ਆਤੀ ਬੋਝ ਜੋ ਥੋੜਹਾ ਮਜਹਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਮਵਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਮਨਭਾਇਆ ਮਗਆ ਹੈ, ਇਹ ਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾ ਨ ੰ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੇ ਸੰਤੁਲਨ ਬਾਰੇ ਮਸਵਲ ਕੇਸ ਵਾਂਗ ਮਦਖਾਉਣਾ ਹੈ ਮਕ ਉਸ ਕੋਲ ਮਨਰਧਾਰਤ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮਰਟਰਨ ਭਰਨ ਮਵੱਚ ਅਸਫਲ ਰਮਹਣ ਦਾ ਵਾਜਬ ਕਾਰਨ ਸੀ; (4) ਮਨਰਧਾਰਕ ਦੁਆਰਾ ਮਦੱਤੇ ਗਏ ਸਪਸ਼ਟੀਕਰਨ ਦੀ ਮਸਰਫ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਮਵਭਾਗ ਨ ੰ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਗਾਉਣ ਸਮੇਂ ਮਨਰਧਾਰਕ ਮਵਰੁੱਧ ਆਪਣਾ ਕੇਸ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਮਵੱਚ ਮਦਦ ਨਹੀਂ ਮਮਲ ਸਕਦੀ। ਉਪਰੋਕਤ ਮਵਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਅਤੇ ਸਾਿੇ ਮਸੱਟੇ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ, ਅਸੀਂ ਹੇਿ ਮਲਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਿੇ ਦੁਆਰਾ ਦੁਬਾਰਾ ਮਤਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪਰਸ਼ਨ ਦਾ ਜਵਾਬ ਮਦੰਦੇ ਹਾਂ: Case: ADDL. COMMISSIONER OF INCOME TAX, GUJARAT versus I.M. PATEL AND CO. [[1992] 2 S.C.R. 914] (1992) મોરવી કોટન મર્ચન્ટ્સ ઇન્ડસ્ટ્રિયલ કોર્પોરેશન.લિમિટેડ વિ. રાજ્ય ગુજરાતમાંથી , ૩૬ એસટીસી ૩૪૭ ; આવકવેરાના કમિશનર વિ. ગુજરાત ત્રાવણકોર એજન્સી , ૧૦૩ આઇ. ટી. આર. ૧૪૯;એડિશનલ.આવકવેરાના કમિશનર, ગુજરાત વિરુદ્ધ આઇ. એમ. પટેલ એન્ડકંપની, ૧૦૭ આઇ. ટી. આર. ૨૧૪, ઉલ્લેખ કર્યો છે. ચુકાદોઃ સિવિલ અપીલેટ જ્યુરિસડીક્શનઃ 1979 ની સિવિલ અપીલ નંબર 2626-28. 1973 ના આવકવેરાના સંદર્ભ નંબર 24 માં ગુજરાત હાઈકોર્ટના ચુકાદા અનેઆદેશની તારીખ 13.12.1976 ના પ્રમાણપત્ર દ્વારા અપીલ પર. જે.રામામૂર્તિ, અપીલકર્તા માટે રણબીર ચંદ્ર અને એ. સુભાશિની (NP). પ્રતિવાદી માટે સુનીલ ડોગરા અને પી. એચ. પારેખ. કોર્ટનો ચુકાદો એસ. મોહન, જે. દ્વારા આપવામાં આવ્યો હતો. ત્રણેય અપીલ પરસામાન્ય ચુકાદા હેઠળ કાર્યવાહી કરી શકાય છે કારણ કે આકારણીના વર્ષો અલગઅલગ હોય છે જ્યારે કરદાતા-પ્રતિવાદી એક જ હોય છે.પ્રશ્નમાં ત્રણ મૂલ્યાંકન વર્ષ1964-65,1965-66 અને 1966-67 છે. વર્ષ 1964-65 માટે, કરદાતાની આવક રૂ. 48, 000 જ્યારે તેમની આવક રૂ. 58,557 નો 9,690 દંડ ફટકાર્યો હતો. વર્ષ 1965-66 માટે, કરદાતાએ રૂ.45,000 નીઆવક પરત કરી હતી.તેમની આવકનું મૂલ્યાંકન રૂ. 52,337 દંડ સાથે રૂ. 6,115વર્ષ 1966-67 માટે, તેમણે રૂ. 51, 000 જ્યારે તેમનું મૂલ્યાંકન રૂ. 62, 560 નોદંડ અને રૂ. 3,915 લાદવામાં આવ્યા હતા.આ તબક્કે એ જણાવવું જરૂરી છે કેસંબંધિત મૂલ્યાંકન વર્ષો માટે, કાયદા અનુસાર, વળતર અનુક્રમે 31 જુલાઈ,1964,31 જુલાઈ, 1965 અને 31 જુલાઈ, 1966 ના રોજ દાખલ કરવામાં આવ્યું હોવું જોઈએ.જોકે, કરદાતાએ 24 માર્ચ, 1967 ના રોજ આ તમામ વર્ષોનું રિટર્ન ભર્યુંહતું.આ વિલંબિત વળતરની ફાઇલિંગ હતી જેણે આકારણી અધિકારીને નીચે મુજબદંડ લાદવાની ફરજ પાડી હતી. કલમ 271 (1) (એ) આવકવેરાનો કાયદો, 1961(ત્યારબાદ તેને "કાયદો" તરીકે ઓળખવામાં આવે છે).જ્યારે કરદાતાએઆવકવેરાના અધિકારીના આદેશ સામે અપીલ દ્વારા દંડ લાદવાની ચોકસાઈ પરસવાલ ઉઠાવ્યો ત્યારે અપીલ સહાયક કમિશનરે તેની પુષ્ટિ કરી હતી.ત્યારબાદ આમામલાને ટ્રિબ્યુનલ સુધી લઈ જવામાં આવ્યો હતો.ટ્રિબ્યુનલે કરદાતાની તરફેણમાંનિર્ણય લેતા કાયદાના નીચેના પ્રશ્ો ઉલ્લેખ કર્યો હતોઃ " ભલે હકીકતો અને સંજોગોમાં, ટ્રિબ્યુનલે કાયદામાં કરદાતા પર લાદવામાં આવેલા દંડને રદ કરવામાં ન્યાયીઠેરવ્યો હોય કલમ 271 (1) (એ) ત્રણ મૂલ્યાંકન વર્ષમાટે 1964-65 થી 1966-67 ". શરૂઆતમાં આ મામલો ગુજરાત હાઈકોર્ટની ડિવિઝન બેન્ચ સમક્ષ આવ્યો હતો.જોકે, આ બાબતને ફુલ બેન્ચને મોકલવામાં આવી હતી કારણ કે ડિવિઝન બેન્ચ 36એસ. ટી. સી. 347 માં નોંધાયેલા અગાઉના ડિવિઝન બેન્ચના ચુકાદા દ્વારા લેવામાંઆવેલા અભિપ્રાય સાથે સહમત થવામાં અસમર્થ હતી. મોરવી કોટન મર્ચન્ટ્સઇન્ડસ્ટ્રિયલ કોર્પ.લિમિટેડ વી.ગુજરાત રાજ્ય અને 1972 ની વિશેષ નાગરિક અરજીNo.1059 માં 18 જુલાઈ, 1974 ની તે જ બેન્ચ દ્વારા નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો.આ કિસ્સાઓમાં, ડિવિઝન બેન્ચે આ જોગવાઈઓ હેઠળ અભિપ્રાય લીધો હતો કલમ 271 (1) (એ) આવકવેરાનો કાયદો, 1961. વેચાણવેરાના કાયદા હેઠળ ,જ્યાં દંડની જોગવાઈ કરતી કલમમાં "વાજબી કારણ વિના" શબ્દો પણ નિર્ધારિત કરવામાં આવ્યા છે, ત્યાં "વાજબી કારણ" ની ગેરહાજરીને સાબિત કરવા માટેમહેસૂલ પર બોજ છે. આમ, ડિવિઝન બેન્ચને લાગ્યું કે આ નિર્ણયો, વેચાણવેરાને લગતા હોવા છતાં,તેના અર્થઘટન પર સીધી અસર કરે છે કલમ 271 (1) (એ) કાયદાનો સંદર્ભઆપવામાં આવે છે. ગુજરાત હાઈકોર્ટની પૂર્ણ ખંડપીઠે કેસ-કાયદાનો ઉલ્લેખ કર્યા પછી આખરે કેરળહાઈકોર્ટની પૂર્ણ ખંડપીઠે 103 આઇ. ટી. આર. 149 માં રજૂ કરેલા અભિપ્રાય સાથેઅસંમત થયા હતા. આવક કમિશનર ટેક્સ વિ. ગુજરાત ત્રાવણકોર એજન્સી અનેનીચે પ્રમાણે તારણ કાઢ્યુંઃ "ઉપરોક્ત ચર્ચાના પ્રકાશમાં, અમારા તારણો નીચે મુજબ છેઃ- (1) હેઠળ કલમ 271 (1) (એ) આવકવેરાના કાયદા, 1961 મુજબ, વ્યાજબીકારણ વગર વળતર રજૂ કરવામાં નિષ્ફળતા એ ગુનાનો એક ઘટક છે; (2) કલમ 271 (1) (એ) એવા કિસ્સાઓમાં દંડની જોગવાઈ કરવામાં આવે છે કેજ્યાં કરપાત્ર વ્યક્તિએ કાયદાની અવગણના કરીને ઇરાદાપૂર્વક કામ કર્યું હોય અથવા દૂષિત અથવા અપ્રમાણિક વર્તન માટે દોષિત હોય, અથવા તેનીજવાબદારીની સભાન અવગણના કરીને કામ કર્યું હોય. (3) કાયદાકીય બોજ વિભાગ પર છે કે તે કેટલાક પુરાવાઓ રજૂ કરીને સ્થાપિત કરેકે પ્રથમ દૃષ્ટિએ કરદાતા વાજબી કારણ વગર તેમાં નિર્દિષ્ટ સમય વિના વળતર રજૂકરવામાં નિષ્ફળ ગયો છે. કલમ 271 (1) (એ) તે વિભાગમાં ઉલ્લેખિત સંબંધિતઅન્ય વિભાગો સાથે વાંચો.એકવાર આ પ્રારંભિક બોજ કે જે થોડો હોઈ શકે છે તેવિભાગ દ્વારા વિસર્જિત થઈ ગયા પછી, તે આકારણી કરનારનું છે કે જે સિવિલકેસની જેમ સંભાવનાઓના સંતુલન પર દર્શાવે છે કે તેની પાસે નિર્દિષ્ટ સમયનીઅંદર રિટર્ન ફાઇલ કરવામાં નિષ્ફળ રહેવાનું વાજબી કારણ હતું; Case: ADDL. COMMISSIONER OF INCOME TAX, GUJARAT versus I.M. PATEL AND CO. [[1992] 2 S.C.R. 914] (1992) इसकेतविोिमें, तनिािरििीकेतवद्वानवकीलनेहमािाध्यानआिेतपितनणियमेंआनेवालेअंशोंकीओिआकर्र्षककया, तजसमेंमनःतथितिकोसातबिकिनेकीआवश्यकिापिजोिकदयागयािा।उनकेमुिातबकिािा271(1)(ए) याउपिािा(1)(सी) केिहिआनेवालेमामलेमेंज्यादाअंििनहींहै। हमनेउपिोक्तप्रथिुतियोंपिसाविानीपूविकतविािककयाहै।हमािातविािहैककिाजथवसफलहोनेकाहकदािहै।वथिुिःतजसप्रश्नकोलेकिहमचिंतििहैं, वहअबअछूिानहींिहगयाहैजैसाककश्रीिाममूर्िनेठीकहीबिायाहै।177 एफटीआि455 मेंपृष्ठ457 (सुप्रा) पिन्यायालयनेतनम्नतलतििशब्दोंमेंप्रश्नकाउििकदया: - "तनिािरििीकेतलएतवद्वानवकीलनेइससवालपिहमािेसामनेतवथिृिदलीलेंपेशकीहैंककक्याअतितनयमकीिािा271 (1) (ए) केिहिलगाएगएजुमािनेमेंआपिातिकमनःतथितिकाित्वशातमलहैऔिअपनीदलीलकेसमिनमेंकहाककयहऐसाकििाहै, उन्होंनेयहप्रदर्शकिनेकेतलएइसन्यायालयऔिउच्चन्यायालयद्वािाकईमामलोंकोतलयाहैककअतितनयमकीिािा271(1)(ए) केिहिदंडकेमाध्यमसेकायिवाहीप्रकृतिमेंअि-आपिातिकहैऔिइसतलए, आपिातिकमनःतथितिकाित्व, िािा271(1)(ए) केिहिजुमािनालगानेसेपहलेयहएकअतनवायिआवश्यकिाहै।हमेंउनसभीतनणियोंकोसंदर्भकिनेकीआवश्यकिासेिाहितमलीहै।वाथिवमें, उनमेंसेकईपिउच्चन्यायालयद्वािातविािककयागयािाऔिउन्हेंअपीलकेतनणियमेंसंदर्भककयागयाहै।हमािेतलएिािा271(1)(ए) काउललेिकिनापयािप्तहै, तजसमेंप्राविानहैककयकदआयकिअतिकािीइसबािसेसंिुष्टहैकककोईभीव्यतक्त, तबनाउतििकािणके, कुलआयकारिटनिप्रथिुिकिनेमेंतवफलिहाहै, िोजुमािनालगायाजासकिाहैऔििािा276सीमेंयहप्राविानहैककयकदकोईव्यतक्तजानबूझकििािा139(1) केिहिअपेतििआयकारिटनितनयिसमयमेंप्रथिुिकिनेमेंतवफलिहिाहै, िोउसेएकअवतिकेतलएकठोिकािावासकीसजादीजाएगीतजसेएकवर्षििकबढ़ायाजासकिाहैयाजुमािनेकेसाि।यहथपष्टहैककपहलेमामलेमेंजोअपेिाहैवहएकनागरिकदातयत्वहैजबककबादमेंजोलगायागयाहैवहएकआपिातिकसजाहै।इसमेंकोईतववादनहींहोसकिाहैककिािा276(3) केप्राविानोंकोध्यानमेंिििेहुए, जोतडफॉलटिकीओिसेजानबूझकितवफलिाकीबािकििाहैऔिदंडकीप्रकृतिकोध्यानमेंिििेहुए, जोदंडात्मकहै, उसप्राविानकेिहिकोईसजािबिकनहींदीजासकिीजबिकककआपिातिकमनःतथितिकाित्वलागूनहोजाए।आपिातिकदातयत्वकेअतिकििोंमामलोंमेंतविातयकाकीअपेिायहहैककयहदंडएकतनवािककेरूपमेंकामकिे।तविातयकाद्वािाककसीअपिािकासृजनइसिािणापिहोिाहैककलोपकिािकेकायियालोपसेसमाजकोितिपहुाँििीहैऔिअपिािकीपुनिावृतिकोहिोत्सातहिकिनेकेतलएएकतनवािकसजादीजानीिातहए।हालाँकक, िािा271(1)(ए) केिहिकायिवाहीकेमामलेमें, ऐसालगिाहैककतविातयकाकाइिादािाजथवकेनुकसानकेिथ्यपिजोिदेनाऔिइसििहकेनुकसानकेतलएएकउपिािप्रदानकिनाहै, हालांककइसमेंकोईसंदेहनहींहैककदंडमेंप्रपीड़नकाित्वमौजूदहै।इससंबंिमें, वेशिेंतजनमेंजुमािनामापाजानाहै, महत्वपूणिहैं।जबिककानूनकीभार्षामेंआपिातिकमनःतथितिकेित्वकोथिातपिकिनेकीआवश्यकिाकासंकेिदेनेवालीकोईबािनहो, आमिौिपियहसातबिकिनेकेतलएपयािप्तहैकककानूनकेअनुपालनमेंिूकहुईहै।हमािीिायमें, िािा271(1)(ए) मेंऐसाकुछभीनहींहैतजसकेतलएआवश्यकहोककउसप्राविानकेिहिजुमािनालगानेसेपहलेआपिातिकमामलासातबिककयाजानािातहए।" इसकोदृतष्टगििििेहुए, यहअबबहसकेतलएशेर्षनहींहैककिािा271(1)(ए) केिहिककसीआपिातिकमनःतथितिकोथिातपिकिनेकीआवश्यकिाहैयानहीं।एकिथ्यकेरूपमें, 193 आईटीआि713 आयकिआयुक्तबनामकलयाणदसिथिोगीमेंइसन्यायालयकेबादकेफैसलेमेंइसतनणियकेऔतित्यकोपूिीििहसेलागूककयागया।परिणाममें, संदभिकाउिििाजथवकेपिमेंकदयागयाहै।उच्चन्यायालयऔिन्यायातिकिणकेतनणियोंकोिद्दकििेहुएअपीलेंथवीकािकीजाएंगी।कितनिाणप्रातिकािीद्वािापारििऔिदंडकेसंबंिमेंसहायकअपीलीयआयुक्तद्वािापुतष्टककएगएमूलयांकनआदेशकीपुतष्टकीजािीहै।ििेकेतलएकोईआदेशनहींककयाजाएगा। जी.एन. अपीलकीअनुमति. सुिेन्द्रमोहनसहायअपितजलाजज, अलीगढ़। Case: ADDL. COMMISSIONER OF INCOME TAX, GUJARAT versus I.M. PATEL AND CO. [[1992] 2 S.C.R. 914] (1992) c "In the light of the above discussion, our conclusions' a re as follows: - ~ (1) Under Section 271(1)(a) of the Incom·t::tax Act, 1961, failure without reasonable cause to furnish return in question is an ingredient of the offence; (2) Section 271(1)(a) provides for penalty in cases where the assessee has either acted deliberately in defia11 .ce of law or was guilty of conduct contumacious or dishonest, or acted in con-scious disregard of his obligation. r (3) The legal burden is on the Department (u establish by E leading some evidence that prima facie the assesi;ee has witho'ut reasonable cause failed to furnish the return -.vi thout the time specified in Section 271(1)(a) read with th~ relevant other Sections ref erred to in that section. Oner~ thi:; initial burden which may be slight has been discharged b~ the Department, it is for the assessee to show as in a civil ta!.e on balance of probabilities that he had reasonable caus1~ in ·{ailing to file the return within the time specified; \' ( 4) Mere falsity of the explanation furnished by the assessee cannot help the Department in establis~.ing its case against the G assessee at the time of imposition of penalty. In view of the above discussion and in vilw, of our conclusion, we answer the question as reframed by us as follows: . 'r- "Reasonable casue is an ingredie