Allied Motors (P) Ltd v. Commissioner Of Income Tax, Delhi

Case: ALLIED MOTORS (P) LTD. versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, DELHI [[1997] 2 S.C.R. 780] (1997) ਅਲਾਈਡ ਮੋਟਰਜ਼ (ਪੀ) ਿਲਿਮਟੇਡ ਬਨਾਮ ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਿਮ�ਨਰ, ਿਦੱਲੀ 10 ਮਾਰਚ, 1997 [ਏ.ਐਮ.ਅਿਹਮਦੀ, ਸੀਜੇ., ਸੁਜਾਤਾ ਵੀ. ਮਨ�ਹਰ ਅਤੇ ਕੇ.ਵ�ਕਟਾਸਵਾਮੀ, ਜੇਜੇ.] ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਐਕਟ, 1961: ਸੈਕ�ਨ 43-ਬੀ ਪਿਹਲਾ ਪਿਰਵਰਤਨ ਆਯੋਜਤ ਦਾ ਿਪਛਲਾ ਕਾਰਜ: ਐਸ. 43-ਬੀ-ਪ�ਿਕਰਤੀ ਦੀ �ੁਰੂਆਤ ਤ� ਬਾਅਦ ਪ�ਭਾਵੀ ਪਿਹਲਾ ਪਿਰਵਰਤਨ ਅਤੇ ਮੰਿਨਆ ਿਗਆ ਪਿਰਵਰਤਨ ਦਾ ਉਦੇ�-ਿਵੱਤੀ ਿਬੱਲ, 1989 ਅਤੇ ਿਵਭਾਗੀ ।ਸਰਕੂਲਰ ਨੰ. 550 ਿਮਤੀ 1-1-1990 ਦੀ ਧਾਰਾ-ਿਵਚਾਰਨ ਦੇ ਕਾਰਨ� ਦਾ ਮੈਮੋਰੰਡਮ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਿਗਆਸੈਕ�ਨ 43-ਬੀ ਦਾ ਪਿਹਲਾ ਪਿਰਵਰਤਨ-ਪ�ਿਕਰਤੀ ਅਤੇ ਆਯੋਜਤ ਦਾ ਉਦੇ�: ਕੁਦਰਤ ਿਵੱਚ ਉਪਚਾਰਕ, ਐਸ. 43-ਬੀ ਦੇ ਅਣਇੱਛਤ ਨਤੀਿਜਆਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਿਤਆਰ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਹੈ ਜੋ ਿਕਸੇ ਖਾਸ ਸਿਥਤੀ ਿਵੱਚ ਮੁਲ�ਕਣਕਰਤਾ ਨੂੰ ਬੇਲੋੜੀ ਮੁ�ਕਲ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ ਪ�ਬੰਧ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਜ� ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀ-ਮੈਮੋਰੰਡਮ ਦੀ ਿਵਆਿਖਆ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। 1983 ਦੇ ਿਵੱਤ ਿਬੱਲ ਅਤੇ 1983-84 ਲਈ ਿਵੱਤ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਬਜਟ ਭਾ�ਣ ਿਵੱਚ ਉਪਬੰਧ� 'ਤੇ ਿਵਚਾਰ ਕੀਤਾ ਿਗਆ। ਪਟੀ�ਨਰ-ਮੁਲ�ਕਣਕਰਤਾ ਨ� ਮੁਲ�ਕਣ ਸਾਲ 1984-85 ਲਈ ਇੱਕ ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ ਿਰਟਰਨ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ ਿਜਸ ਿਵੱਚ ਮੁਲ�ਕਣਕਰਤਾ ਨ� ਸੰਬੰਿਧਤ ਿਪਛਲੇ ਸਾਲ ਦੀ ਆਖਰੀ ਿਤਮਾਹੀ ਲਈ ਮੁਲ�ਕਣਕਰਤਾ ਦੁਆਰਾ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤੇ ਿਵਕਰੀ ਟੈਕਸ ਦੇ ਖਾਤੇ 'ਤੇ ਕਟੌਤੀ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਿਧਿਨਯਮ, 1961 ਦੀ ਧਾਰਾ 43-ਬੀ ਦੇ ਤਿਹਤ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਿਧਕਾਰੀ ਨ� ਕਟੌਤੀ ਨੂੰ ਅਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਿਦੱਤਾ, ਿਜਸਦਾ ਮੁਲ�ਕਣਕਰਤਾ ਦੁਆਰਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ।। ਇਹ ਸੈਕ�ਨ ਿਜਵ� ਿਕ ਇਹ ਐਕਟ ਿਵੱਚ ਧਾਰਾ 43-ਬੀ 1-4-1984 ਤ� ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀਮੂਲ ਰੂਪ ਿਵੱਚ ਖੜ�ਾ ਸੀ, ਇਸ ਿਵੱਚ ਪਿਹਲਾ ਪ�ੋਵੀਸੋ ਨਹ� ਸੀ। ਇਹ ਿਵਵਸਥਾ 1987 ਦੇ ਿਵੱਤ ਐਕਟ ਦੁਆਰਾ ਪਾਈ ।ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਿਕ 1-4-1988 ਤ� ਲਾਗੂ ਹੋਇਆ ਸੀ 1-4-1984 ਤ� ਿਪਛਲਾ ਪ�ਭਾਵ ਨਾਲ 1989 ਦੇ ਿਵੱਤ ਐਕਟ ਦੁਆਰਾ ਸੈਕ�ਨ 43-ਬੀ ਿਵੱਚ ਸਪੱ�ਟੀਕਰਨ 2 ਜੋਿੜਆ ਿਗਆ ਸੀ। 1983 ਦੇ ਿਵੱਤ ਿਬੱਲ ਦੇ ਮੈਮੋਰੰਡਮ ਅਤੇ ਸਾਲ 1983-84 ਦੇ ਿਵੱਤ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਬਜਟ ਭਾ�ਣ ਿਵੱਚ ਇਨ�� ਿਵਵਸਥਾਵ� ਦੀ ਿਵਆਿਖਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ ਅਪੀਲੀ ਿਟ�ਿਬਊਨਲ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੁਲ�ਕਣ ਦੁਆਰਾ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਪੀਲ ਨੂੰ ਖਾਰਜ ਕਰ ਿਦੱਤਾ ਿਗਆ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਅਪੀਲ. ਪਟੀ�ਨਰ ਦੀ ਤਰਫ� ਦਲੀਲ ਿਦੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਿਕ ਪਿਹਲਾ ਪ�ੋਵੀਸੋ ਅਲਾਈਡ ਮੋਟਰਜ਼ (ਪੀ) ਿਲਿਮਟੇਡ ਬਨਾਮ ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਿਮ�ਨਰ ਜੋ ਿਕ 1987 ਦੇ ਸੋਧੇ ਹੋਏ ਿਵੱਤ ਐਕਟ ਦੁਆਰਾ �ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ, ਨੂੰ ਿਪਛਲਾ ਪ�ਭਾਵ ਿਦੱਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ।ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ �ੁਰੂਆਤ ਤ� ਹੀ ਧਾਰਾ 43-ਬੀ ਦੇ ਿਹੱਸੇ ਵਜ� ਪਿੜ�ਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈਅਪੀਲ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਿਦੰਦੇ ਹੋਏ, ਇਸ ਅਦਾਲਤ ਨ� ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ: 1.1983 ਦੇ ਿਵੱਤ ਿਬੱਲ ਿਵੱਚ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਐਕਟ, 1961 ਦੀ ਧਾਰਾ 43-ਬੀ ਦੇ ਉਪਬੰਧ� ਅਤੇ ਿਵੱਤ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਸਾਲ 1983-84 ਦੇ ਬਜਟ ਭਾ�ਣ ਦੀ ਿਵਆਿਖਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੈਮੋਰੰਡਮ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ, ਇਹ ਸਪੱ�ਟ ਹੈ ਿਕ ਧਾਰਾ 43-ਬੀ ਦਾ ਉਦੇ� ਉਨ�� ਦੀਆਂ ਗਤੀਿਵਧੀਆਂ ਨੂੰ ਟੈਕਸ� ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਨਹ� ਸੀ ਜੋ ਟੈਕਸ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ। ਲੰਬੇ ਸਮ� ਲਈ ਐਕਸਾਈਜ਼ ਿਡਊਟੀ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ, ਪ�ੋਵੀਡ�ਟ ਫੰਡ ਿਵੱਚ ਰੁਜ਼ਗਾਰਦਾਤਾ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਆਿਦ, ਪਰ ਉਨ�� ਨ� ਇਸ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਆਮਦਨੀ ਿਵੱਚ� ਕਟੌਤੀਆਂ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਿਕ ਇਹ ਰਕਮ� ਅਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਦੇਣਦਾਰੀ ਉਨ�� ਦੁਆਰਾ ਸੰਬੰਿਧਤ ਿਪਛਲੇ ਸਾਲ ਿਵੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਮਿਹਸੂਸ ਨਹ� ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ ਿਕ ਿਜਸ ਭਾ�ਾ ਿਵੱਚ ਧਾਰਾ 43-ਬੀ ਦਾ �ਬਦਾਵਲੀ ਹੈ, ਉਹ ਉਹਨ� ਟੈਕਸ ਦਾਤਾਵ� ਨੂੰ ਮੁ�ਕਲ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੇਗੀ ਿਜਨ�� ਨ� ਇਸ ਭੁਗਤਾਨ ਲਈ ਿਨਰਧਾਰਤ ਿਵਧਾਿਨਕ ਿਮਆਦ ਦੇ ਅੰਦਰ ਿਵਕਰੀ-ਟੈਕਸ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਹਾਲ�ਿਕ ਉਹਨ� ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਦਾਇਗੀ ਸੰਬੰਿਧਤ ਿਪਛਲੇ ਸਾਲ ਿਵੱਚ ਨਹ� ਆਈ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ, ਧਾਰਾ 43-ਬੀ ਿਵੱਚ ਪਿਹਲੀ ਿਵਵਸਥਾ ਪਾਈ ਗਈ ਸੀ। 1987 ਦੇ ਿਵੱਤ ਐਕਟ ਦੁਆਰਾ ਸੈਕ�ਨ 43-ਬੀ ਿਵੱਚ, ਪਿਹਲੀ ਿਵਵਸਥਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੰਿਮਿਲਤ ਕਰਕੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੰ�ੋਧਨ, ਕੁਦਰਤ ਿਵੱਚ ਉਪਚਾਰਕ ਸੀ, ਅਣਇੱਛਤ ਨਤੀਿਜਆਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਿਤਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਮੁਲ�ਕਣ ਲਈ ਅਣਉਿਚਤ ਮੁ�ਕਲ� ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ।ਿਜਸ ਨ� ਿਕਸੇ ਖਾਸ ਸਿਥਤੀ ਿਵੱਚ ਇਸ ਿਵਵਸਥਾ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਜ� ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀ ਬਣਾ ਿਦੱਤਾ ਸੀ[786-ਬੀ, ਐਚ, 787-ਏ-ਈ] 2. 1-4-1984 ਤ� ਿਪਛਲਾ ਪ�ਭਾਵ ਨਾਲ 1989 ਦੇ ਿਵੱਤ ਐਕਟ ਦੁਆਰਾ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 43-ਬੀ ਿਵੱਚ ਸਪੱ�ਟੀਕਰਨ 2 ਜੋਿੜਆ ਿਗਆ ਸੀ। ਫਾਈਨ�ਸ ਐਕਟ, 1989 ਲਈ ਮੈਮੋਰ�ਡਮ ਆਫ ਰੀਜ਼ਨਜ਼ ਇਸ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ ਿਕ ਧਾਰਾ 43-ਬੀ ਪ�ਾਿਵਸੋ ਦੇ ਨਾਲ ਪੜ�ੀ ਗਈ ਮੁ�ਕਲ ਸਿਥਤੀ ਦਾ ਿਧਆਨ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਧਾਰਾ 43-ਬੀ(ਏ) ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਨੂੰ ਸਪੱ�ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਸਪੱ�ਟੀਕਰਨ 2 ਨੂੰ ਿਪਛਲਾ ਪ�ਭਾਵ ਨਾਲ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਧਾਰਾ 43-ਬੀ (ਏ), ਧਾਰਾ 43-ਬੀ ਦੇ ਪਿਹਲੇ ਉਪਬੰਧ ਅਤੇ ਸਪੱ�ਟੀਕਰਨ 2 ਨੂੰ ਧਾਰਾ 43-। ਜੇਕਰ ਸਪੱ�ਟੀਕਰਨ ਿਪਛਾਖੜੀ ਬੀ ਦੇ ਅਸਲ ਇਰਾਦੇ ਨੂੰ ਪ�ਭਾਵਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕੱਠ� ਪਿੜ�ਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਸਮਝਣਾ ਪਵੇਗਾ।ਹੈ, ਤ� ਪਿਹਲੇ ਉਪਬੰਧ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ ਇਸ ਰੋ�ਨੀ ਿਵੱਚ ਇਹ ਵੀ ਪੜ�ੋ, ਧਾਰਾ 43-ਬੀ ਨੂੰ ਇਸਦੀ �ੁਰੂਆਤ ਤ� ਸਪੱ�ਟੀਕਰਨ 2 ਦੇ ਨਾਲ ਪਿੜ�ਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। [788-ਬੀ, 789-ਬੀ-ਈ] 3. ਿਵਭਾਗੀ ਸਰਕੂਲਰ ਨੰਬਰ 550 ਿਮਤੀ 1-1-1990 ਦਰਸਾ�ਦਾ ਹੈ ਿਕ ਿਵਭਾਗੀ ਸਮਝ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਿਕ ਸੈਕ�ਨ 43-ਬੀ, ਪ�ਾਵੀਸੋ ਅਤੇ ਸਪੱ�ਟੀਕਰਨ 2 ਨੂੰ ਇਕੱਠ� ਪਿੜ�ਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਿਕ�ਿਕ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਿਰਪੋਰਟ� [1997] 2 ਐਸ.ਸੀ.ਆਰ. Case: ALLIED MOTORS (P) LTD. versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, DELHI [[1997] 2 S.C.R. 780] (1997) A ALLIED MOTORS (P) LTD. v . . . COMMISSIONER OF INCOME TAX, DELHI B MARCH 10, 1997 (A.M. AHMADI, CJ., SUJATA V. MANOHAR AND K. VENKATASWAMI, JJ.] Income Tax Act, 1961 : C Section 43-B first proviso-Retrospective operation of-Held : First proviso effective since inception of S. 43-B-Nature and object of proviso considered-Reasonable construction applied-Memorandum of Reasons of Finance Bill, 1989 and Depa1tme11tal Circular No. 550 dated 1-1-1990, considered-Interpretation of Statutes. D D Section 43-B first proviso-Nature and object of-Held : Remedial in nature, designed to eliminate unintended consequences of S. 43-B which might cause undue hardship to the assessee in a specific situation and thereby make the provision unworkable or unjust-Memorandum explaining I . provisions in Finance Bill of 1983 and Budget Speech of Finance Minister E for 1983-84, considered. The petitioner-assessee filed an Income Tax Return for the Assess-ment Year 1984-85 in which the assessee had claimed a deduction on account of sales tax collected by the assessee for the last quarter of the relevant previous year. The Income Tax Officer under Section 43-B of the F Income Tax Act, 1961 disallowed the deduction, which was claimed by the assessee. Section 43-B was inserted in the Act with effect from 1-4-1984. This Section as it originally, stood, did not contain the first proviso. This proviso was inserted by the Finance Act of 1987, which came into effect from 1-4-1988. Explanation 2 was added to Section 43-B by the Finance Act G of 1989 with retrospective effect from 1 '4-1984. These provisions were explained in the Memorandum of the Finance Bill of 1983 and the Budget Speech of the Finance Min1ster for the year 1983-84. The appeal tiled by the assessee before the Income Tax Appellate Tribunal was dismissed. Hence this appeal. F H On behalf of the petitioner, it was contended that the first proviso '' which was inserted by the amending Finance Act. of 1987 should be given A retrospective effect and be read as forming a part of Section 43-B from its inception. Allowing the appeal, this Court HELD : 1. In view of the Memorandum explaining the provisions of B Section 43-B of the Income Tax Act, 1961 in the Finance Bill of 1983 and the Budget Speech of the Finance Minister for the year 1983-84, it is clear that Section 43-B aimed at the curbing the activities of those tax prayers who did not discharge their statutory liability of payment of excise duty, employer's contributiOn to provident fund etc. for long periods of time but C claimed deductions in that regard from their income on the ground that the liability to pay these amounts had been incurred by them in the . relevant previous year. It was not realised that the language In which Section 43·B was·worded would cause hardship to those tax payers who had paid sales-tax within the statutory period prescribed for this paymeht, although the payment so made by them did not fall in the relevant previous D year. Hence, the first proviso was inserted in Section 43-B. The amendment .which was made by the Finance Act of 1987 in Section 43-B by inserting, inter alia, the first proviso, was remedial in nature, designed to eliminate ' unintended consequences which may cause undue hardship to the assessee and which made the provision unworkable or unjust in a specific situation. E . [786-B, H, 787·A·E] Case: ALLIED MOTORS (P) LTD. versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, DELHI [[1997] 2 S.C.R. 780] (1997) एलाइड मोटर्स (पाइवेट) लिमिटेड बनाम आयकर आयुक, दिली 10 मा, 1997र्च [ए.एम. अहमदी, मुखय नयायाधीश, ुजाता वी. मनोहर और के. वेकटसवामी, नयायमूर्तिगण] आयकर अधिनियम, 1961 : धारा 43-बी का पहला प्रावधान - पूर्वयापी प्रभाव- अभिनिर्धारित: धारा 43-बी के प्रारम्भ ससेप्रभावी पहला प्रावधान - प्रावधान की प्रकृति और उद्देश्य - उचित निर्माण लागू - वित्त कारणज्ञापन विधेयक, 1989 और विभागीय परिपत्र क्रमांक 550 दिनांक 1-1-1990 पर विचचार कियागया, क़ानून की व्याख्या पर विचचार किया गया। धारा 43-बी प्रथम प्रावधान - प्रकृति और उद्देश्य: प्रकृति में उपचचारात्मक, धारा 43 - बी केअनपेक्षित परिणामों को खत्म करने के लिए डिज़ाइन किया गया है जो एक विशिष्ट स्थिति मेंनिर्धारिती के लिए अनुचित कठिनाई का कारण बन ससकता है और इसस तरह प्रावधान कोअव्यवहारिक या अन्यायपूर्ण बना ससकता है - 1983 के वित्त विधेयक और 1983-84 के वित्त मंत्रीके बजट भाषण के प्रावधानों पर विचचार किया गया। -याकाकर्तााती ने आकलन वर्ष 1984-85 के ए आयकर टर्नदाल या थाचिनिर्धरिलिरिखिकिमेाती ने पांक छले वर्ष की अंम माही के ए ाती दारा एकतए गएजिससनिर्धरिगिपितितिलिनिर्धरिकिबिकी कर के कारण कटौती का दावा किया था। आयकर अधिनियम, 1961 की धारा 43-बी केतहत आयकर अधिकारी ने कटौती की अनुमति नहीदी, जिससका दावा करदाता दारा किया गया था।1-4-1984 े धारा 43-बी को अधिनियम मे शामिल किया गया था। इ धारा मे जैा कि यहमूल रप े था, इमे पहला परंतुक शामिल नही था। यह परंतुक 1987 के वित अधिनियम दारापषीकरण 2 को 1989 के त अयम दाराडाला गया था, जो 1-4-1988 े लागू हुआ। सविधिनि1-4-1984 े पूर्ववयापी पभाव े धारा 43-बी मे जोडा गया था। इन पावधानो को 1983 के वितधेयक के जापन और वर्ष 1983 84 के ए त मंती के बजट भाषण मे मझाया गया था।विलिविआयकर अपीलीय नयायाधिकरण के मक्षनिर्धारिती दारा दायर अपील खारिज कर दी गई थी।इए यह अपील।लि याचिकाकर्ता की ओर े, यह तर्कदिया गया कि 1987 के ंशोधित वित अधिनियम दारा जोडे गएपहले पावधान को पूर्ववयापी पभाव दिया जाना ाहिए और इकी सथापना े धारा 43-बी के एकभाग के रप मे पढा जाना ाए।हि अपील की अनुमतिदेते हुए, नयायालय दारा अभिनिर्धारित: 1. 1983 के वितविधेयक मे आयकर अधिनियम, 1961 की धारा 43-बी केपावधानो को मझाने वाले जापन और वर्ष 1983-84 के वित मंती के बजट भाषण को धयान मेरखते हुए, यह सपष है कि धारा 43- बी का उदेशय उन कर भुगतानकर्ताओं की गतिविधियो परअंकुश लगाना है, जिनहोने लंबे मय तक उतपाद शुलक के भुगतान, भविषय निधि मेनियोका केयोगदान आदि की अपनी वैधानिक देनदारी का निर्वहन नहीकिया, लेकिन इ आधार पर अपनी आय े उ ंबंध मे कटौती का दावा किया। इन राशियो का भुगतान करने का दायितव उनके दारांबंधित पिछले वर्ष मे उठाया गया था। इ बात का एहा नही था किजिसस भाषा मे धारा 43-बीलिखी गई थी, उे उन करदाताओं को कठिनाई होगी, जिनहोने इ भुगतान के लिए निर्धारितवैधानिक अवधि के भीतर बिकी कर का भुगतान किया था, हालांकि उनके दारा किया गया भुगतानपांक दायरे मे नही आता था। छले वर्ष। इए, पहला पावधान धारा 43-बी मे डाला गयागिपिलिथा। 1987 के वित अधिनियम दारा धारा 43-बी मे पहला पावधान जोडकर जो ंशोधन किया गयाथा, वह पकृति मे उपारातमक था, अनपेिक्षत परिणामो को खतम करने के लिए डिजाइन किया गयाथा जो निर्धारिती के लिए अनुचित कठिनाई का कारण बन कता था और जिससने पावधान कोअवयवहाक या ी ष मे अनयायपूर्ण बना या था। रिकिससविशिस्थितिदि 2. सपषीकरण 2 को 1989 के वित अधिनियम दारा 1-4-1984 े पूर्ववयापी पभाव ेअयम की धारा 43-बी मे जोडा गया था। त अयम, 1989 के कारणो का जापन इधिनिविधिनिआधार पर आगे बढता है कि परंतुक हपठित धारा 43-बी कठिनाई की स्थिति का धयान रखती हैऔर इलिए धारा 43 बी(ए) के दायरे को सपष करने के लिए सपषीकरण 2 को पूर्ववयापी पभाव ेजोडा जा कता है। इलिए, धारा 43-बी का पहला परंतुक- धारा 43-बी(ए), और सपषीकरण 2को धारा 43-बी के वासतक आशय को पभावी करने के रप मे एक ाथ पढा जाना ाए। यविहिदिसपषीकरण पूर्ववयापी है, तो पहले परंतुक को इ पकार मझना होगा। इ आलोक मे भी पढकिपरंतुक को धारा 43-बी मे उकी शुरआत े ही सपषीकरण 2 के ाथ पढा जाना ाहिए। Case: ALLIED MOTORS (P) LTD. versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, DELHI [[1997] 2 S.C.R. 780] (1997) 3. ਿਵਭਾਗੀ ਸਰਕੂਲਰ ਨੰਬਰ 550 ਿਮਤੀ 1-1-1990 ਦਰਸਾ�ਦਾ ਹੈ ਿਕ ਿਵਭਾਗੀ ਸਮਝ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਿਕ ਸੈਕ�ਨ 43-ਬੀ, ਪ�ਾਵੀਸੋ ਅਤੇ ਸਪੱ�ਟੀਕਰਨ 2 ਨੂੰ ਇਕੱਠ� ਪਿੜ�ਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਿਕ�ਿਕ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਿਰਪੋਰਟ� [1997] 2 ਐਸ.ਸੀ.ਆਰ. ਧਾਰਾ 43-ਬੀ. ਿਵਆਿਖਆ 2 ਨੂੰ ਸਪੱ�ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਿਪਛਾਖੜੀ ਬਣਾਇਆ ਿਗਆ ਹੈ। ਪਿਹਲੀ ਿਵਵਸਥਾ, ਹਾਲ�ਿਕ, ਿਵਆਿਖਆ 2 ਅਤੇ ਧਾਰਾ 43-ਬੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਭਾਗ ਤ� ਵੱਖ ਨਹ� ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਪਿਹਲੀ ਿਵਵਸਥਾ ਦੇ ਿਬਨ�, ।ਸਪੱ�ਟੀਕਰਨ 2 ਧਾਰਾ 43-ਬੀ ਦੇ ਕਿਠਨਾਈ ਜ� ਅਣਇੱਛਤ ਨਤੀਿਜਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਨਹ� ਕਰੇਗਾ ਪ�ੋਵੀਸੋ ਇੱਕ ਸਪੱ�ਟ ।ਭੁੱਲ ਪ�ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਿਵਵਸਥਾ ਲਈ ਸੈਕ�ਨ 43-ਬੀ ਦਾ ਦਾਇਰਾ ਇਨ�� ਅਦਾਇਗੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਦਾਇਰੇ ਿਵੱਚ ਿਲਆ�ਦਾ ਬੇਲੋੜਾ ਚੌੜਾ ਹੋ ਜ�ਦਾ ਹੈ, ਿਜਨ�� ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਟੌਤੀਆਂ ਦੀ �ੇਣੀ ਤ� ਵਰਿਜਤ ਨਹ� ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ। [790- ਐਫ-ਜੀ] ਗੁਡਈਅਰ ਇੰਡੀਆ ਿਲਮਿਟਡ ਬਨਾਮ ਹਿਰਆਣਾ ਰਾਜ ਅਤੇ ਐਨਆਰ, 188 ਆਈਟੀਆਰ 402 ਅਤੇ ਆਰ.ਬੀ. ਜੋਧਾ ਮੱਲ ਕੁਿਠਆਲਾ ਬਨਾਮ ਸੀਆਈਟੀ, 82 ਆਈਟੀਆਰ 570, 'ਤੇ ਿਨਰਭਰ ਹੈ।ਸੀਆਈਟੀ ਬਨਾਮ ਚੰਦੂਲਾਲ ਵੇਨੀਚੰਦ, (1994) 209 ਆਈਟੀਆਰ 7 (ਗੁਜ.), ਸੀਆਈਟੀ ਬਨਾਮ ਸ�ੀ ਜਗਨਨਾਥ ਸਟੀਲ ਕਾਰਪੋਰੇ�ਨ, (1991) 191 ਆਈਟੀਆਰ 676 (ਕੈਲ.) ਅਤੇ ਜਮ�ੇਦਪੁਰ ਮੋਟਰ ਐਕਸੈਸਰੀਜ਼ ।ਸਟੋਰ ਬਨਾਮ ਭਾਰਤ ਸੰਘ ਅਤੇ ਹੋਰ (1991) 189 ਆਈਟੀਆਰ 70 (ਪੈਟ.), ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਿਦੱਤੀ ਗਈ ਐਸਕਾਰਟਸ ਿਲਮਿਟਡ ਬਨਾਮ ਯੂਨੀਅਨ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ, 189 ਆਈਟੀਆਰ 81 (ਡੈਲ.) ਅਤੇ ਸੰਘੀ ਮੋਟਰਜ਼ ਬਨਾਮ ।ਭਾਰਤ ਸੰਘ, 187 ਆਈਟੀਆਰ 703 (ਡੈਲ.),ਨੂੰ ਰੱਦ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਜੀ.ਪੀ. ਿਸੰਘ: "ਿਵਧਾਨਕ ਿਵਆਿਖਆ ਦੇ ਿਸਧ�ਤ", 4th ਐਡ., ਪੰਨਾ.291, ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਿਦੱਤਾ ਿਗਆ ਹੈ। ਿਸਵਲ ਅਪੀਲੀ ਅਿਧਕਾਰ ਖੇਤਰ: 1993 ਦਾ ਟੈਕਸ ਸੰਦਰਭ ਨੰਬਰ 2 ਆਿਦ। ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਕਿਮ�ਨਰ (ਅਪੀਲ) VIII, ਨਵ� ਿਦੱਲੀ ਦੇ 3.3.88 ਦੇ ਆਦੇ� ਤ� ਏ. ਨੰ. 1987-88 ਦੇ 171. ਸੀ.ਐਸ.ਅਗਰਵਾਲ, ਬੀ.ਵੀ.ਦੇਸਾਈ, ਪੀ.ਕੇ. ਮਿਲਕ ਅਤੇ �ੀਮਤੀ ��ੀ ਸੋਹਾਰੂ ਨ� ਪਟੀ�ਨਕਰਤਾ ਲਈ ਟੀ.ਆਰ. ਨੰ: 2/93. �ੀਮਤੀ ਗੀਤ�ਜਲੀ ਮੋਹਨ ਨ� ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਲਈ ਸੀ.ਏ. ਨੰ: 3175/91। ਐਮ.ਐਸ. ਿਸਆਲੀ ਅਤੇ ਸ�ੀਮਤੀ ਗੀਤ�ਜਲੀ ਮੋਹਨ ਨ� ਸੀ.ਏ. ਨੰ: 2380/91. ਏ. ਰਘੁਵੀਰ, (�ੀਮਤੀ ਲਕ�ਮੀ ਆਇੰਗਰ) ਲਈ ਬੀ.ਕੇ. ਟੀ.ਆਰ. ਨੰ: 2/93 ਅਤੇ ਟੀ.ਆਰ. ਨੰ: 1/94. �ੀਮਤੀ ਸੁਜਾਤਾ ਵੀ. ਮਨ�ਹਰ, ਜੇ. ਵੱਲ� ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ ਿਗਆ ਅਲਾਈਡ ਮੋਟਰਜ਼ (ਪੀ) ਿਲਿਮਟੇਡ ਬਨਾਮ ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਿਮ�ਨਰ [�ੀਮਤੀ ਸੁਜਾਤਾ ਵੀ. ਮਨ�ਹਰ, ਜੇ.] ਦੋ ਇਨਕਮ-ਟੈਕਸ ਹਵਾਲੇ ਜੋ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹਨ, ਇਨਕਮ-ਟੈਕਸ ਐਕਟ, 1961 ਦੀ ਧਾਰਾ 43ਬੀ ਦੀ ਿਵਆਿਖਆ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੱਕ ਸ�ਝੇ ਸਵਾਲ ਨਾਲ ਨਿਜੱਠਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਹਵਾਲੇ ਆਮਦਨ-ਕਰ ਐਕਟ, 1961 ਦੀ ਧਾਰਾ 256(1) ਦੇ ਅਧੀਨ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ, ਇਨ�� ਦੋ ਅਪੀਲ� ਦੀ ਵੀ ਿਸਵਲ ਅਪੀਲ 1961 ਿਵੱਚ ਸੁਣਵਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹਨ� ਹਵਾਿਲਆਂ ਦੇ ਨਾਲ. ਸਹੂਲਤ ਲਈ, ਅਸ� 1993 ਦੇ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਸੰਦਰਭ ਨੰਬਰ 2 ਿਵੱਚ ਕੇਸ ਦਾ ਿਬਆਨ ਲੈ ਰਹੇ ਹ�। ਹੇਠ� ਿਦੱਤੇ ਸਵਾਲ ਦਾ ਸੈਕ�ਨ 256(1) ਦੇ ਤਿਹਤ ਸਾਨੂੰ ਹਵਾਲਾ ਿਦੱਤਾ ਿਗਆ ਹੈ:- "ਕੀ ਤੱਥ� ਅਤੇ ਕੇਸ ਦੀਆਂ ਸਿਥਤੀਆਂ ਿਵੱਚ, ਮੁਲ�ਕਣ ਦੁਆਰਾ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤਾ ਿਵਕਰੀ-ਟੈਕਸ ਅਤੇ ਸੰਬੰਿਧਤ ਿਪਛਲੇ ਸਾਲ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਤ� ਬਾਅਦ ਅਦਾ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ, ਪਰ ਸੰਬੰਿਧਤ ਿਵਕਰੀ-ਟੈਕਸ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤੇ ਸਮ� ਦੇ ਅੰਦਰ-ਅੰਦਰ ਇਨਕਮ-ਟੈਕਸ ਐਕਟ, 1961 ਦੀ ਧਾਰਾ 43ਬੀ ਦੇ ਤਿਹਤ ਅਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਦ� ਿਕ ਿਪਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੀ ਆਮਦਨ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ?" ।ਸੰਬੰਿਧਤ ਮੁਲ�ਕਣ ਸਾਲ 1984-85 ਹੈ, ਸੰਬੰਿਧਤ ਲੇਖਾ ਦੀ ਿਮਆਦ 30 ਜੂਨ, 1983 ਨੂੰ ਖਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਸਾਲ ਹੈਮੁਲ�ਕਣਕਰਤਾ ਨ� ਰੁਪਏ ਦੀ ਆਮਦਨ ਘੋਿ�ਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਿਰਟਰਨ ਫਾਈਲ ਕੀਤੀ। 1,91,940 ਹੈ। ਇਨਕਮ-ਟੈਕਸ ਅਫਸਰ ਨ�, ਹਾਲ�ਿਕ, ਹੋਰ ਗੱਲ� ਦੇ ਨਾਲ, ਮੁਲ�ਕਣਕਰਤਾ ਦੁਆਰਾ ਰੁਪਏ ਦੀ ਰਕਮ ਦੀ ਕਟੌਤੀ ਨੂੰ ਅਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਿਦੱਤਾ। 5,78,240 ਜੋ ਿਕ ਸਬੰਧਤ ਲੇਖਾ ਸਾਲ ਦੀ ਆਖਰੀ ਿਤਮਾਹੀ ਲਈ ਮੁਲ�ਕਣ ਦੁਆਰਾ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤੇ ਿਵਕਰੀ-ਟੈਕਸ ਦੇ ਖਾਤੇ 'ਤੇ ਸੀ। ਇਹ ਰਕਮ ਿਤਮਾਹੀ ਦੇ ਅੰਤ ਦੇ 30 ਿਦਨ� ਦੇ ਅੰਦਰ ਭੁਗਤਾਨ ਯੋਗ ਸੀ। ਕਟੌਤੀ ਿਜਸਦਾ ਮੁਲ�ਕਣਕਰਤਾ ਦੁਆਰਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ, ਨੂੰ ਆਮਦਨ-ਕਰ ਅਿਧਿਨਯਮ, 1961 ਦੀ ਧਾਰਾ 43B ਦੇ ਤਿਹਤ ਆਮਦਨ-ਕਰ ਅਿਧਕਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਅਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਿਦੱਤਾ ਿਗਆ ਸੀ, ਜੋ ਿਕ 1.4.1984 ਤ� ਪ�ਭਾਵੀ ਕਾਨੂੰਨ ਿਵੱਚ �ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ। ਮੁਲ�ਕਣਕਰਤਾ ਨ� ਇਸ ਅਸਵੀਕਾਰਤਾ ਦੇ ਸਬੰਧ ਿਵੱਚ ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਿਮ�ਨਰ (ਅਪੀਲ) ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਅਪੀਲ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ। ਹਾਲ�ਿਕ, ਅਪੀਲ ਖਾਰਜ ਕਰ ਿਦੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਮੁਲ�ਕਣਕਰਤਾ ਨ� ਇਨਕਮ ।ਟੈਕਸ ਅਪੀਲੀ ਿਟ�ਿਬਊਨਲ ਅੱਗੇ ਅਪੀਲ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ ਿਟ�ਿਬਊਨਲ ਨ� ਸੰਘੀ ਮੋਟਰਜ਼ ਬਨਾਮ ਭਾਰਤ ਸੰਘ, (187 ਆਈਟੀਆਰ 703) ਅਤੇ ਐਸਕਾਰਟਸ ਿਲਮਿਟਡ ਬਨਾਮ ਭਾਰਤ ਸੰਘ ਅਤੇ ਹੋਰ, (189 ਆਈਟੀਆਰ 81) ਦੇ ।ਮਾਮਲੇ ਿਵੱਚ ਿਦੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਫੈਸਿਲਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਅਪੀਲ ਨੂੰ ਵੀ ਖਾਰਜ ਕਰ ਿਦੱਤਾ ਇਸ ਲਈ ਮੌਜੂਦਾ ਹਵਾਲਾ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਿਗਆ ਹੈ। ਿਟ�ਿਬਊਨਲ ਦੁਆਰਾ ਿਦੱਤੇ ਗਏ ਫੈਸਿਲਆਂ ਿਵੱਚ� ਇੱਕ ਐਸਕਾਰਟਸ ਿਲਮਿਟਡ । 1991 ਦੀ ਿਸਵਲ ਅਪੀਲ ਨੰਬਰ 3175 ਬਨਾਮ ਯੂਨੀਅਨ ਆਫ ਇੰਡੀਆ, (ਸੁਪਰਾ) ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਿਵੱਚ ਫੈਸਲਾ ਸੀ(ਐਨ.ਟੀ.) ਉਪਰੋਕਤ ਕੇਸ ਿਵੱਚ ਿਦੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਤ� ਇੱਕ ਅਪੀਲ ਹੈ ਜੋ ਮੌਜੂਦਾ ਟੈਕਸ-ਹਵਾਲੇ ਦੇ ਨਾਲ ਸੁਣੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਉਦੇ�� ਲਈ ਧਾਰਾ 43B ਦੇ ਸੰਬੰਿਧਤ ਉਪਬੰਧ ਇਸ ਤਰ ਹਨ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਿਰਪੋਰਟ� [1997] 2 ਐਸ.ਸੀ.ਆਰ. ਇਸ ਤਰ ਹੈ: "43ਬੀ: ਕੁਝ ਕਟੌਤੀਆਂ ਿਸਰਫ ਅਸਲ ਭੁਗਤਾਨ 'ਤੇ ਹੋਣਗੀਆਂ- ਇਸ ਐਕਟ ਦੇ ਿਕਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਉਪਬੰਧ ਿਵੱਚ �ਾਮਲ ਿਕਸੇ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਸ ਐਕਟ ਦੇ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ਕਟੌਤੀ ਨਹ� ਤ� ਸਵੀਕਾਰਯੋਗ ਹੈ -- Case: ALLIED MOTORS (P) LTD. versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, DELHI [[1997] 2 S.C.R. 780] (1997) 2. Explanation 2 was added to Section 43-B of the Act by the Finance Act of 1989 with retrospective effect from 1-4-1984. The Memorandum of Reasons for the Finance Act, 1989 proceeds on the basis that Section 43-B read with the proviso takes care of the hardship situation and hence F. Explanation 2 can be inserted with retrospective effect to make clear the ambit of Section 43·B(a). Therefore, Section 43-B(a), the first proviso to Section 43-B and Explanation 2 have to be read together as giving effect to the true intention of Section 43-B. If Explanation is retrospective, the first proviso will have to be so construed. Read in this light also, the G proviso has to be read into Section 43-B from its inception along with Explanation 2. [788-B, 789-B·E] 3. The Departmental Circular No. 550dated1·1·1990 shows that the ,. departmental understanding also is that Section 43-B, the proviso and Explanation 2 have to be read together as expressing the true intention of H A Section 43-8. Explanation 2 has been expressly made retrospective. The first proviso, however, cannot be isolated from Explanation 2 and the main body of Section 43-8. Without the first proviso, Explanation 2 would not obviate the hardship or the unintended consequences of Section 43-8. The proviso supplies an obvious omission. But for this proviso the ambit of B Section 43-8 becomes unduly wide bringing within its scope these pay· ments, which were not intended to be 'prohibited from the category of permissible deductions. [790-F-G] c D E Goodyear India Ltd. v. State of Haryana &Anr., 188 ITR 402 and R.B. Jodha Mal Kuthiala v. CTI:. 82 ITR 570, relied on. CIT v. Chandulal Venichand, (1994) 209 ITR 7 (Guj.), CIT v. Sri Jagannath Steel Corporation, (1991) 191 ITR 676 (Cal.) and Jamshedpur Motor Accessories Stores v. Union of India & Ors., (1991) 189 ITR 70 (Pat.), approved. Escorts Ltd. v. Union of India, 189 ITR 81 (Del.) and Sanghi Motors v. Union of India, 187 ITR 703 (Del.), overruled. G.P. Si~gh : "Principles of Statutory Interpretation", 4th Edn., p. 291, referred to. . CIVIL APPELLATE JURISDICTION : Tax Reference No. 2 of 1993 Etc. F G From the Order dated 3.3.88 of the Commissioner of Income Tax (Appeals) VIII, New Delhi in A.No. 171of1987-88. C.S. Agarwal, B.V. Desai, P.K. Malik and Ms. Shashi Soham for the Petitioner in T.R. No. 2/93. Ms. G~~tanjali Mohan for the appellant in C.A. No. 3175)91. M.S. Syali and Ms. Geetanjali Mohan for the Appellant in C.A. No. 2380/91. A. Raghuvir, (Ms. Lakshmi Iyengar) for B.K. Prasad for the Respon· dent and Petitioner in T.R. No. 2/93 and T.R. No. 1/94. H The Judgment of the Court was delivered by ALLIED MOTORS (P) LTD. v. C.I.T. [MRS. SUJATA V. MANO HAR, J.] 783 I ~ •· I MRS. SUJATA V. MANOHAR, J. The two Income-tax References A which are before us deal with a common question relating to the interpreta-tion of Section 43B of the Income-tax Act, 1961. The references have been made under Section 256(1) of the Income- tax Act, 1961. Since the same question arises in the two civil appeals also these appeals have been heard along with these references. For the sake of convenience, we are taking the B statement of the case in Income-tax Reference No. 2 of 1993. The following question has been referred to us under Section 256(1):- "Whether on the facts and in the circumstances of the case, the C sales-tax collected by the assessee and paid after the end of the relevant previous year but within the time allowed under the relevant sales-tax law is to be disallowed under Section 43B of the Income-tax Act, 1961 while computing the business income of the said previous year?" D Case: ALLIED MOTORS (P) LTD. versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, DELHI [[1997] 2 S.C.R. 780] (1997) 3. विभागीय परिपत ंखया 550 दिनांक 1/1/1990 े पता लता है किविभागीय मझ यहभी है कि धारा 43-बी, परंतुक और सपषीकरण 2 को धारा 43-8 के वासतविक आशय को वयककरने के रप मे एक ाथ पढा जाना ाहिए। सपषीकरण 2 को सपष रप े पूर्ववयापी बनाया गया है।हालाँकि, पहले पावधान को सपषीकरण 2 और धारा 43-बी के मुखय भाग े अलग नहीकिया जाकता है। पहले पावधान के बिना, सपषीकरण 2 धारा 43-बी की कठिनाई या अनपेिक्षत परिणामोको कम नही करेगा। परंतुक एक सपष ूक की आपूर्ति करता है। लेकिन इ पावधान के लिए धारा43-बी का दायरा इन भुगतानो को अपने दायरे मे लाते हुए अनावशयक रप े वयापक हो गया है,जिनहे अनुमेय कटौती की शेणी े प्रतिबंधित करने का आशय नही था। गुडईयर इंडिया लिमिटेड बनाम हरियाणा राज्य एवं अन्य, 188 आईटीआर 402 और आर.बी.जोधा मल कुठियाला बनाम ससीआईटी, 82 आईटीआर 570, पर निर्भर किया गया। ीआईटी बनाम चचंदूलाल वेनीचचंद, (1994) 209 आईटीआर 7 (गुजरात), ीआईटी बनाम श्रीजगन्नाथ स्टील कॉर्पोरेशन, (1991) 191 आईटीआर 676 (कलकता) और जमशेदपुर मोटरएससेससरीज स्टोर्स बनाम भारत ससरकार एवं अन्य, (1991) 189 आईटीआर 70 (पटना),त। अनुमोदि एस्कॉर्ट्स लिमिटेड बनाम भारत ससरकार, 189 आईटीआर 81 (दिली) और ांघी मोटर्स बनामभारत ससरकार, 187 आईटीआर 703 (दिली), खारिज कर दिया गया। जी.पी. सिंह: "वैधानिक व्याख्या के सिद्धांत", ौथा ंसकरण, पृ. 291, ंदर्भित। सिविल अपीलीय क्षेत्राधिकार: कर ससंदर्भ ससंख्या 2/1993 आदि। आयकर आयुक्त (अपील) III, नई दिल्ली के आदेश दिनांक 3/3/88 ससे ए.ससं. 1987-88 का171। ससी.एसस. अग्रवाल, बी.वी.देससाई, पी.के. मलिक और ससुश्री शशि ससोहम, कर ससंदर्भ ससंख्या 2/93 मेंयाचिकाकर्ता के लिए। सिविल अपील क्रमांक 3175/91 में अपीलकर्ता के लिए ससुश्री गीतांजलि मोहन। सिविल अपील क्रमांक 2380/91 में अपीलकर्ता के लिए ससुश्री स्याली और ससुश्री गीतांजलिमोहन। ए. रघुवीर, (ससुश्री लक्ष्मी अयंगर) बी.के. प्रससाद के लिए, कर ससंदर्भ क्रमांक 2/93 एवं कर ससंदर्भक्रमांक 1/94 में प्रत्यर्थी और याचिकाकर्ता के लिए। न्यायालय का निर्णय ससुनाया गया। शीमती ुजाता वी. मनोहर, नयायधीश दारा- दो आयकर ससंदर्भ जो हमारे ससामने हैं, वे आयकरअधिनियम, 1961 की धारा 43 बी की व्याख्या ससे ससंबंधित एक ससामान्य प्रश्न ससे निपटते हैं। ससंदर्भ,आयकर अधिनियम, 1961 की धारा 256(1) के तहत बनाए गए हैं। चचूंकि दो सिविल अपीलों में भीयही प्रश्न उठता है, इससलिए इन अपीलों को इन ससंदर्भों के ससाथ ससुना गया है। ससुविधा के लिए, हम1993 के आयकर ससंदर्भ ससंख्या 2 में मामले का विवरण ले रहे हैं। निम्नलिखित प्रश्न हमें धारा 256(1) के तहत ससंदर्भित किया गया है:- "क्याउक्त पिछले वर्ष की व्यावससायिक आय की गणना करते ससमय, चचाहे तथ्यों पर और मामलेकी परिस्थितियों में, निर्धारिती द्वारा एकत्र किया गया बिक्री कर और प्राससंगिक पिछले वर्ष के अंत केबाद भुगतान किया गया लेकिन प्राससंगिक बिक्री कर कानून के तहत अनुमत ससमय के भीतर आयकरअधिनियम, 1961 की धारा 43 बी के तहत अस्वीकार्य है?” प्राससंगिक मूल्यांकन वर्ष 1984-85 है, प्राससंगिक लेखांकन अवधि 30 जून, 1983 को ससमाप्त होनेवाला वर्ष है। निर्धारिती ने 1,91,940/- रुपये की आय घोषित करते हुए रिटर्न दाखिल किया।हालाँकि, आयकर अधिकारी ने, अन्य बातों के अलावा, निर्धारिती द्वारा 5,78,240/-रुपये कीराशि की कटौती का किया गया दावा की अनुमति नहीं दी, जो ससंबंधित लेखांकन वर्ष की अंतिमतिमाही के लिए निर्धारिती द्वारा एकत्र किए गए बिक्री कर का कारण था। यह राशि तिमाही ससमाप्ति के30 दिनों के भीतर देय थी। निर्धारिती द्वारा जिसस कटौती का दावा किया गया था, उससे आयकरअधिनियम, 1961 की धारा 43 बी, जिससे 1.4.1984 ससे क़ानून में शामिल किया गया था, के तहतआयकर अधिकारी द्वारा अस्वीकार कर दिया गया था। निर्धारिती ने अन्य बातों के अलावा, इससअस्वीकृति के ससंबंध में आयकर आयुक्त (अपील) के ससमक्ष अपील दायर की। हालाँकि, अपीलखारिज कर दी गई। निर्धारिती ने आयकर अपीलीय न्यायाधिकरण के ससमक्ष अपील दायर की।अधिकरण ने ससांघी मोटर्स बनाम भारत ससरकार, (187 आईटीआर 703) और एस्कॉर्ट्स लिमिटेडबनाम भारत ससरकार और अन्य, (189 आईटीआर 81) के मामले में दिल्ली उच्च न्यायालय के निर्णयोंके आधार पर अपील को भी खारिज कर दिया। अतः प्रस्तुत ससन्दर्भ हमारे ससामने आया है। अधिकरणद्वारा जिन निर्णयों पर निर्भर किया गया उनमें ससे एक एस्कॉर्ट्स लिमिटेड बनाम भारत ससरकार,(पूर्वोक्त) के मामले में दिया गया निर्णय था। 1991 की सिविल अपील ससंख्या 3175 (एनटी) उपरोक्त मामले में दिल्ली उच्च न्यायालय के फैससले के खिलाफ एक अपील है जिससकी ससुनवाई वर्तमान कर ससंदर्भों के ससाथ की जा रही है। हमारे उद्देश्यों के लिए धारा 43-बी के प्राससंगिक प्रावधान इसस प्रकार हैं:- Case: ALLIED MOTORS (P) LTD. versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, DELHI [[1997] 2 S.C.R. 780] (1997) ਸਾਡੇ ਉਦੇ�� ਲਈ ਧਾਰਾ 43B ਦੇ ਸੰਬੰਿਧਤ ਉਪਬੰਧ ਇਸ ਤਰ ਹਨ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਿਰਪੋਰਟ� [1997] 2 ਐਸ.ਸੀ.ਆਰ. ਇਸ ਤਰ ਹੈ: "43ਬੀ: ਕੁਝ ਕਟੌਤੀਆਂ ਿਸਰਫ ਅਸਲ ਭੁਗਤਾਨ 'ਤੇ ਹੋਣਗੀਆਂ- ਇਸ ਐਕਟ ਦੇ ਿਕਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਉਪਬੰਧ ਿਵੱਚ �ਾਮਲ ਿਕਸੇ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਸ ਐਕਟ ਦੇ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ਕਟੌਤੀ ਨਹ� ਤ� ਸਵੀਕਾਰਯੋਗ ਹੈ -- (ਏ) ਟੈਕਸ, ਿਡਊਟੀ, ਉਪਕਰ ਜ� ਫੀਸ ਦੇ ਰੂਪ ਿਵੱਚ ਮੁਲ�ਕਣ ਦੁਆਰਾ ਅਦਾ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਵੀ ਰਕਮ, ਜੋ ਵੀ ਨਾਮ ਨਾਲ, ਵਰਤਮਾਨ ਸਮ� ਲਈ ਲਾਗੂ ਿਕਸੇ ਕਾਨੂੰਨ ਅਧੀਨ, ਜ� (ਬੀ)…………. (ਸੀ) …………. (ਡੀ) …………. ਨੂੰ ਇਜਾਜ਼ਤ ਿਦੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ (ਿਪਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਿਜਸ ਿਵੱਚ ਅਿਜਹੀ ਰਕਮ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਦੇਣਦਾਰੀ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਿਨਯਿਮਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਿਨਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਲੇਖਾ-ਜੋਖਾ ਦੇ ਢੰਗ ਅਨੁਸਾਰ ਮੁਲ�ਕਣਕਰਤਾ ਦੁਆਰਾ ਖਰਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ) ਿਸਰਫ਼ ਉਸ ਿਪਛਲੇ ਸਾਲ ਦੀ ਧਾਰਾ 28 ਿਵੱਚ ਦਰਸਾਈ ਆਮਦਨ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਿਵੱਚ, ਿਜਸ ਿਵੱਚ ਅਸਲ ਿਵੱਚ ਅਿਜਹੀ ਰਕਮ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਹੈ: *ਬ�ਰਤੇ ਿਕ ਇਸ ਧਾਰਾ ਿਵੱਚ �ਾਮਲ ਕੁਝ ਵੀ ਧਾਰਾ (ਏ) ਜ� ਧਾਰਾ (ਸੀ) ਜ� ਧਾਰਾ (ਡੀ) ਿਵੱਚ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਿਕਸੇ ਰਕਮ ਦੇ ਸਬੰਧ ਿਵੱਚ ਲਾਗੂ ਨਹ� ਹੋਵੇਗਾ ਜੋ ਅਸਲ ਿਵੱਚ ਮੁਲ�ਕਣਕਰਤਾ ਦੁਆਰਾ ਧਾਰਾ 139 ਦੀ ਉਪ-ਧਾਰਾ (1) ਅਧੀਨ ਆਮਦਨ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਨੂੰ ਪੇ� ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਕੇਸ ਿਵੱਚ ਲਾਗੂ ਿਨਯਤ ਿਮਤੀ 'ਤੇ ਜ� ਇਸ ਤ� ਪਿਹਲ� ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਹੈ, ਿਜਸ ਿਵੱਚ ਿਪਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਸਬੰਧ ਿਵੱਚ ਅਿਜਹੇ ਭੁਗਤਾਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਅਿਜਹੇ ਭੁਗਤਾਨ ਦੀ ਰਕਮ ਦੇ ਸਬੂਤ ਵਜ� ਅਦਾਇਗੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਭੁਗਤਾਨ ਅਿਜਹੇ ਿਰਟਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਮੁਲ�ਕਣਕਰਤਾ ਦੁਆਰਾ ਿਦੱਤਾ ਜ�ਦਾ ਹੈ: ਅੱਗੇ ਪ�ਦਾਨ ਕੀਤਾ………………… ਿਵਆਿਖਆ 1 -………………… **ਿਵਆਿਖਆ 2 - ਧਾਰਾ (ਏ) ਦੇ ਉਦੇ�� ਲਈ, ਿਜਵ� ਿਕ ਹਰ ਪਦਾਰਥਕ ਸਿਮਆਂ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, 'ਿਕਸੇ ਵੀ ਭੁਗਤਾਨਯੋਗ ਰਕਮ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਉਹ ਰਕਮ ਿਜਸ ਲਈ ਮੁਲ�ਕਣਕਰਤਾ ਨ� ਿਪਛਲੇ ਸਾਲ ਿਵੱਚ ਦੇਣਦਾਰੀ ਅਦਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਭਾਵ� ਿਕ ਅਿਜਹੀ ਰਕਮ ਸਬੰਧਤ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਤਿਹਤ ਉਸ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਭੁਗਤਾਨਯੋਗ ਨਹ� ਸੀ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਅਲਾਈਡ ਮੋਟਰਜ਼ (ਪੀ) ਿਲਿਮਟੇਡ ਬਨਾਮ ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਿਮ�ਨਰ [�ੀਮਤੀ ਸੁਜਾਤਾ ਵੀ. ਮਨ�ਹਰ, ਜੇ.] ਿਵਆਿਖਆ 3 -……………… ਿਵਆਿਖਆ 4 -……………… 1.4.1984 ਤ� ਇਨਕਮ-ਟੈਕਸ ਐਕਟ, 1961 ਿਵੱਚ ਧਾਰਾ 43ਬੀ ਪਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਸੈਕ�ਨ, ਿਜਵ� ਿਕ ਇਹ ਅਸਲ ਿਵੱਚ ਖੜ�ਾ ਸੀ, ਿਵੱਚ ਦੋ ਪ�ੋਵੀਸੋਸ �ਾਮਲ ਨਹ� ਸਨ। ਪਿਹਲੀ ਿਵਵਸਥਾ �ਪਰ ਿਦੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਿਵਵਸਥਾ 1987 ।ਦੇ ਿਵੱਤ ਐਕਟ ਦੁਆਰਾ ਪਾਈ ਗਈ ਸੀ ਜੋ 1.4.1988 ਤ� ਲਾਗੂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਸਪੱ�ਟੀਕਰਨ-2 ਨੂੰ 1989 ਦੇ ਿਵੱਤ । ਇਹਨ� ਹਵਾਿਲਆਂ ਅਤੇ ਐਕਟ ਦੁਆਰਾ ਬਾਅਦ ਿਵੱਚ ਜੋਿੜਆ ਿਗਆ ਹੈ ਪਰ 1.4.1984 ਤ� ਿਪਛਲਾ ਪ�ਭਾਵ ਨਾਲਅਪੀਲ� ਿਵੱਚ ਅਸ� ਧਾਰਾ 43ਬੀ ਦੀ ਅਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹ� ਿਕ�ਿਕ ਇਹ ਿਵਵਸਥਾਵ� ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਤ� ਪਿਹਲ� ਖੜ�ਾ ਸੀ। ਇਨਕਮ-ਟੈਕਸ ਐਕਟ, 1961 ਿਵੱਚ ਸੈਕ�ਨ 43ਬੀ ਦੇ ਸੰਿਮਲਨ ਤ� ਪਿਹਲ�, ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ ਐਕਟ, 1961 ਦੇ ਸੈਕ�ਨ 145 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮੁਲ�ਕਣਕਰਤਾ ਦੁਆਰਾ ਿਨਯਮਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਿਨਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਲੇਖਾ-ਜੋਖਾ ਦੇ ਢੰਗ ਅਨੁਸਾਰ ਕਾਰੋਬਾਰ ਜ� ਪੇ�ੇ ਦੇ 'ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਅਤੇ ਲਾਭ' ਦੇ ਿਸਰਲੇਖ ਅਧੀਨ ਚਾਰਜਯੋਗ ਆਮਦਨ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਲੇਖਾਕਾਰੀ ਉਸ ਦੀ ਆਮਦਨ ਅਤੇ ਖਰਚੇ ਦਾ ਲੇਖਾ ਜੋਖਾ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਕਰਨ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੋਵੇਗਾ ਨਾ ਿਕ ਅਸਲ ਰਸੀਦ ਜ� ਵੰਡ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ। ਧਾਰਾ 43B ਦੇ ਸੰਿਮਲਨ ਤ� ਬਾਅਦ, ਹਾਲ�ਿਕ, ਭਾਵ� ਮੁਲ�ਕਣ ਨ� ਿਨਯਮਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੇਖਾਕਾਰੀ ਦੀ ਵਪਾਰਕ ਪ�ਣਾਲੀ ਅਪਣਾਈ ਸੀ, ਤ� ਵੀ ਮੁਲ�ਕਣਕਰਤਾ ਦੁਆਰਾ ਭੁਗਤਾਨ ਯੋਗ ਟੈਕਸ ਦੀ ਰਕਮ ਿਸਰਫ ਉਸ ਸਾਲ ਿਵੱਚ ਕੱਟੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਿਜਸ ਿਵੱਚ ਰਕਮ ਅਸਲ ਿਵੱਚ ਅਦਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਸਾਲ ਿਵੱਚ ਨਹ� ਿਜਸ ਿਵੱਚ ਮੁਲ�ਕਣ ਨ� ਉਸ ਟੈਕਸ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਿਜ਼ੰਮੇਵਾਰੀ ਲਈ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਇੱਕ ਮੁਲ�ਕਣ (ਿਜਵ� ਿਕ ਮੌਜੂਦਾ ਮਾਮਲੇ ਿਵੱਚ), ਿਜਸਨ� ਿਪਛਲੇ ਲੇਖਾ ਸਾਲ ਦੀ ਆਖਰੀ ਿਤਮਾਹੀ ਿਵੱਚ ਿਵਕਰੀ-ਟੈਕਸ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਅਗਲੇ ਲੇਖਾ ਸਾਲ ਿਵੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਿਮਆਦ ਦੇ ਅੰਦਰ ਖਜ਼ਾਨ� ਿਵੱਚ । ਇਸ ਤਰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਜਮ�ਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਿਕਸੇ ਕਟੌਤੀ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਨਹ� ਹੋਵੇਗਾਿਗਆ ਿਵਕਰੀ ਟੈਕਸ ਮੁਲ�ਕਣ ਦੀ ਆਮਦਨ ਦਾ ਿਹੱਸਾ ਬਣੇਗਾ। ਸੈਕ�ਨ 43ਬੀ ਦੇ ਇਸ ਤਰ ਦੇ ਅਣਿਕਆਸੇ ਨਤੀਜੇ ।ਤ� ਬਚਣ ਲਈ, 1987 ਦੇ ਿਵੱਤ ਐਕਟ ਦੁਆਰਾ ਧਾਰਾ 43ਬੀ ਿਵੱਚ ਪਿਹਲਾ ਪ�ਾਵਧਾਨ ਜੋਿੜਆ ਿਗਆ ਸੀਪਿਰਵਰਤਨ ਇਹ ਸਪੱ�ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਿਕ ਇਹ ਧਾਰਾ ਿਕਸੇ ਵੀ ਰਕਮ ਦੇ ਸਬੰਧ ਿਵੱਚ ਲਾਗੂ ਨਹ� ਹੋਵੇਗੀ ਜੋ ਅਸਲ ਿਵੱਚ ਅਗਲੇ ਲੇਖਾ ਸਾਲ ਿਵੱਚ ਮੁਲ�ਕਣਕਰਤਾ ਦੁਆਰਾ ਅਦਾ ਕੀਤੀ ਜ�ਦੀ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਇਹ ਿਪਛਲੇ ਸਾਲ ਦੀ ਿਰਟਰਨ ਦੀ ਿਮਤੀ ਨੂੰ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਿਮਤੀ ਨੂੰ ਜ� ਉਸ ਤ� ਪਿਹਲ� ਅਦਾ ਕੀਤੀ ਜ�ਦੀ ਹੈ। ਅਿਜਹੀ ਰਕਮ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤਾ ।ਿਗਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅਿਜਹੇ ਭੁਗਤਾਨ ਦਾ ਸਬੂਤ ਮੁਲ�ਕਣਕਰਤਾ ਦੁਆਰਾ ਵਾਪਸੀ ਦੇ ਨਾਲ ਪੇ� ਕੀਤਾ ਜ�ਦਾ ਹੈਪਰਵੀਸੋ, ਹਾਲ�ਿਕ, ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਿਕਤਾਬ ਿਵੱਚ ਨਹ� ਸੀ ਜਦ� ਇਹਨ� ਮੁਲ�ਕਣ� ਦੇ ਸਬੰਧ ਿਵੱਚ ਮੁਲ�ਕਣ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਿਕ�ਿਕ ਮੁਲ�ਕਣ ਧਾਰਾ ਿਵੱਚ ਪ�ਾਵੀਸੋ ਦੇ ਸੰਿਮਲਨ ਤ� ਪਿਹਲ� ਦੇ ਮੁਲ�ਕਣ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਿਰਪੋਰਟ� [1997] 2 ਐਸ.ਸੀ.ਆਰ. Case: ALLIED MOTORS (P) LTD. versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, DELHI [[1997] 2 S.C.R. 780] (1997) The following question has been referred to us under Section 256(1):- "Whether on the facts and in the circumstances of the case, the C sales-tax collected by the assessee and paid after the end of the relevant previous year but within the time allowed under the relevant sales-tax law is to be disallowed under Section 43B of the Income-tax Act, 1961 while computing the business income of the said previous year?" D The relevant assessment year is 1984-85, the relevant accounting period being the year ending on 30th of June, 1983. The assessee filed the return declaring an income of Rs. 1,91,940. The Income-tax Officer, however, disallowed, inter alia, deduction claimed by the assessee of an amount of . Rs. 5,78,240 which was on account of sales-tax collected by the assessee for E the last quarter of the relevant accounting year. This amount was payable within 30 days of the end of the quarter. The deduction which was claimed by the assessee was disallowed by the Income-tax Officer under Section 43B of the Income-tax Act, 1961 which was inserted in the statute with effect from 1.4.1984. The assessee filed an appeal before the Commissioner of Income-tax (Appeals), inter alia, in respect of this disallowance. How-F ever, the appeal was dismissed. The assessee filed an appeal before the Income-tax Appellate Tribunal. The tribunal also ·dismissed the appeal on the basis of the judgments of the Delhi High Court in the case of Sanghi Motors v. Union of India, (187 ITR 703) and Escorts Ltd. v. Union of India & Ors., (189 ITR 81). Hence the present reference has come before us. G One of the judgments relied upon by the tribunal was the judgment in the case of Escorts Ltd. v. Union of India, (supra). Civil Appeal No. 3175 (NT) of 1991 is an appeal from the decision of the Delhi High Court in the above case which is being heard along with the present tax-references. F The relevant provisions of Section 43B for our purposes are as H A follows:- "43B :- Certain deductions to be only on actual payment -- Notwithstanding anything contained in any other provision of this Act, a deduction otherwise allowable under this Act in respect of -- B (a) any sum payable by the assessee by way of tax, duty, cess or fee, by whatever name called, under any law for the time being in force, or c (b) (c) (d), ·········· shall be allowed (irrespective of the p~evious year in which the liability to pay such sum was incurred by the assessee according to the method of accounting regularly employed by him) only in computing the income referred to in section 28 of that previous year in which such sum is actually paid by him : D E *Provided that nothing contained in this section shall apply in relation to any sum referred to in clause (a) or clause (c) or clause ( d) which is actually paid by the assessee on or before the due date· applicable in his case for furnishing the return of income under sub-section (1) of section 139 in respect of the previous year in which the liability to pay such sum was incurred as aforesaid and the evidence of such paymc::nt is furnished by the assessee along with the suc:h return : F Provided further ......... . G Explanation 1 - .......... . **Explanation 2 -- For the purposes of clause (a), as in force at all material times, 'any sum payable means a sum for which the assessee incurred liability in the previous year even though such sum might not have been payable within that year under the relevant Jaw. -· --1. ALLIED MOTORS (P) LTD. v. C.l.T. [MRS. SUJATA V. MANOHAR, J.j 785 Explanation 3 - .......... . Explanation 4 -.......... . A Case: ALLIED MOTORS (P) LTD. versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, DELHI [[1997] 2 S.C.R. 780] (1997) उपरोक्त मामले में दिल्ली उच्च न्यायालय के फैससले के खिलाफ एक अपील है जिससकी ससुनवाई वर्तमान कर ससंदर्भों के ससाथ की जा रही है। हमारे उद्देश्यों के लिए धारा 43-बी के प्राससंगिक प्रावधान इसस प्रकार हैं:- "43 बी :- कुछ कटौतियां केवल वास्तविक भुगतान पर होंगी- इसस अधिनियम के किससी भी अन्य प्रावधान में निहित किससी भी बात के बावजूद, इसस अधिनियम के तहत कटौती अन्यथा स्वीकार्य है- (ए) कर, शुल्क, उपकर या शुल्क के रूप में निर्धारिती द्वारा देय किससी भी राशि के ससंबंध में,चचाहे वह उसस ससमय लागू किससी भी कानून के तहत ज्ञात हो, या (बी) ………… (ससी) ………… (डी) ………… केवल उसस पिछले वर्ष की धारा 28 में निर्दिष्ट आय की गणना करने की अनुमति दी जाएगी(पिछले वर्ष की परवाह किए बिना जिससमें निर्धारिती द्वारा ऐससी राशि का भुगतान करने कादायित्व उससके द्वारा नियमित रूप ससे नियोजित लेखांकन पद्धति के अनुससार किया गया था)जिससमें ऐससी राशि वास्तव में उससके द्वारा भुगतान की गई है: *बशर्ते कि इसस धारा में निहित कोई भी बात खंड (ए) या खंड (ससी) या खंड (डी) में निर्दिष्टकिससी भी राशि के ससंबंध में लागू नहीं होगी, जिससका भुगतान वास्तव में निर्धारिती द्वारा उससकेमामले में लागू नियत तारीख पर या उससससे पहले किया जाता है। पिछले वर्ष के ससंबंध में धारा139 की उप-धारा (1) के तहत आय का रिटर्न प्रस्तुत करना जिससमें उपरोक्तानुससार ऐससी राशिका भुगतान करने का दायित्व था और ऐससे भुगतान का ससाक्ष्य निर्धारिती द्वारा ऐससे रिटर्न के ससाथप्रस्तुत किया जाता है। आगे प्रदान किया गया …...... स्पष्टीकरण 1- …....... **स्पष्टीकरण 2- खंड (ए) के प्रयोजनों के लिए, जैससा कि ससभी भौतिक ससमयों पर लागू होताहै, ‘किससी भी देय राशि’ का मतलब वह राशि है जिससके लिए निर्धारिती ने पिछले वर्ष में दायित्ववहन किया था, भले ही प्राससंगिक कानून के तहत ऐससी राशि उसस वर्ष के भीतर देय न हो। स्पष्टीकरण 3- …………… स्पष्टीकरण 4- …………… धारा 43-बी को 1.4.1984 ससे आयकर अधिनियम, 1961 में शामिल किया गया था। यह अनुभाग,जैससा कि यह मूल रूप ससे था, इससमें दो प्रावधान शामिल नहीं थे। पहला प्रावधान ऊपर दिया गया है।यह प्रावधान 1987 के वित्त अधिनियम द्वारा डाला गया था जो 1.4.1988 ससे लागू हुआ। स्पष्टीकरण2 बाद में 1989 के वित्त अधिनियम द्वारा जोड़ा गया है लेकिन 1.4.1984 ससे पूर्यापी प्रभाव ससे। इन ससंदर्भों और अपीलों में हम धारा 43 बी के आवेदन ससे चिंतित हैं क्योंकि यह प्रावधान जोड़े जानेससे पहले मौजूद था। आयकर अधिनियम, 1961 में धारा 43-बी के ससम्मिलन ससे पहले, व्यवससाय या पेशे के ‘लाभऔर लाभ’ के तहत वससूल की जाने वाली आय की गणना धारा 145 के अनुससार करदाता द्वारानियमित रूप ससे अपनाई गई लेखांकन पद्धति आयकर अधिनियम, 1961 के अनुससार की जाती थी।एक निर्धारिती जिससने लेखांकन की व्यापारिक प्रणाली अपनाई है, वह अपनी आय और व्यय काहिससाब प्रोद्भवन के आधार पर देने का हकदार होगा, न कि वास्तविक प्राप्ति या ससंवितरण के आधारपर। हालाँकि, धारा 43-बी के ससम्मिलन के बाद, भले ही निर्धारिती ने नियमित रूप ससे लेखांकन कीव्यापारिक प्रणाली को अपनाया हो, निर्धारिती द्वारा देय कर की राशि केवल उसस वर्ष में काटी जाससकती है जिससमें राशि का वास्तव में भुगतान किया गया था, न कि उसस वर्ष में जिसस पर निर्धारिती नेउसस कर का भुगतान करने का दायित्व उठाया। इससलिए एक निर्धारिती (वर्तमान मामले में), जिससनेपिछले लेखा वर्ष की अंतिम तिमाही में बिक्री कर एकत्र किया था और इससे अगले लेखा वर्ष में आनेवाली वैधानिक अवधि के भीतर राजकोष में जमा कर दिया था, वह किससी भी दावे का हकदार नहींहोगा। इससके लिए कटौती. इसस प्रकार एकत्र किया गया बिक्री-कर निर्धारिती की आय का एक हिस्ससाहोगा। धारा 43-बी के इसस तरह के अप्रत्याशित परिणाम ससे बचचने के लिए, 1987 के वित्त अधिनियमद्वारा धारा 43-बी में पहला प्रावधान जोड़ा गया था। प्रावधान यह स्पष्ट करता है कि धारा किससी भीराशि के ससंबंध में लागू नहीं होगी जो वास्तव में भुगतान की गई है निर्धारिती द्वारा अगले लेखा वर्ष मेंयदि इससका भुगतान पिछले वर्ष के ससंबंध में आय की रिटर्न प्रस्तुत करने की नियत तारीख पर याउससससे पहले किया जाता है जिससमें ऐससी राशि का भुगतान करने का दायित्व था और ऐससे भुगतान कासस ाक्ष्य प्रस्तुत किया जाता है रिटर्न के ससाथ निर्धारिती। Case: ALLIED MOTORS (P) LTD. versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, DELHI [[1997] 2 S.C.R. 780] (1997) ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਿਰਪੋਰਟ� [1997] 2 ਐਸ.ਸੀ.ਆਰ. 43 ਬੀ. ਮੁਲ�ਕਣਕਰਤਾ, ਹਾਲ�ਿਕ, ਇਹ ਦਲੀਲ ਿਦੰਦੇ ਹਨ ਿਕ ਧਾਰਾ 43B ਆਮਦਨ ਕਰ ਐਕਟ, 1961 ਦਾ ਿਹੱਸਾ ਬਣਨ ਤ� ਬਾਅਦ ਦੀ ਿਮਤੀ ਤ� ਪੂਰਵ-ਅਨੁਮਾਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਿਕ�ਿਕ ਇਸਦਾ ਉਦੇ� ।ਧਾਰਾ 43B ਦੀ ਅਰਜ਼ੀ ਿਵੱਚ ਅਚਾਨਕ ਮੁ�ਕਲ� ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨਾ ਹੈਇਨਕਮ-ਟੈਕਸ ਐਕਟ ਿਵੱਚ ਧਾਰਾ 43ਬੀ ਨੂੰ ਿਕਹੜੀਆਂ ਸਿਥਤੀਆਂ ਿਵੱਚ �ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਿ�� ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ, 1983 (1983) 140 ਆਈਟੀਆਰ (ਸ�ਟ) 160] ਦੇ ਿਵੱਤ ਿਬੱਲ ਿਵੱਚ ਉਪਬੰਧ� ਦੀ ਿਵਆਿਖਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੈਮੋਰੰਡਮ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ:- "59. ਇਨਕਮ-ਟੈਕਸ ਐਕਟ ਦੇ ਤਿਹਤ, ਕਾਰੋਬਾਰ ਅਤੇ ਪੇ�ੇ ਦੇ ਮੁਨਾਫੇ ਅਤੇ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਦੀ ਗਣਨਾ ਮੁਲ�ਕਣਕਰਤਾ ਦੁਆਰਾ ਿਨਯਮਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਲੇਖਾ-ਿਗਣਤੀ ਦੀ ਿਵਧੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੀ ਜ�ਦੀ ਹੈ। ਮੋਟੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਿਕਹਾ ਿਗਆ ਹੈ, ਲੇਖਾਕਾਰੀ ਦੀ ਵਪਾਰਕ ਪ�ਣਾਲੀ ਦੇ ਤਿਹਤ, ਆਮਦਨੀ ਅਤੇ ਆਊਟਗੋ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਮਾਈ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਜ�ਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਿਕ ਵਾਸਤਿਵਕ ਸੰਗ�ਿਹ ਜ� ਵੰਡ ਦੇ ਉਦੇ�� ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ। ਕਾਰੋਬਾਰ ਅਤੇ ਪੇ�ੇ ਦੇ ਮੁਨਾਫੇ ਅਤੇ ਲਾਭ, ਇਨਕਮ-ਟੈਕਸ ਐਕਟ 'ਅਦਾਇਗੀ' �ਬਦ ਨੂੰ ਪਿਰਭਾਿ�ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਿਜਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਅਸਲ ਿਵੱਚ ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤਾ ਜ� ਖਰਿਚਆ ਿਗਆ' ਲੇਖਾਕਾਰੀ ਦੀ ਿਵਧੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਿਜਸ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਲਾਭ ਜ� ਲਾਭ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕੀਤੀ ਜ�ਦੀ ਹੈ। 60. ਕਈ ਮਾਮਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ ਿਜੱਥੇ ਟੈਕਸ ਦਾਤਾ ਆਪਣੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਦੇਣਦਾਰੀ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਨਹ� ਕਰਦੇ ਿਜਵ� ਿਕ ਐਕਸਾਈਜ਼ ਿਡਊਟੀ, ਪ�ੋਵੀਡ�ਟ ਫੰਡ ਿਵੱਚ ਰੁਜ਼ਗਾਰਦਾਤਾ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ, ਕਰਮਚਾਰੀ ਰਾਜ ਬੀਮਾ ਯੋਜਨਾ, ਆਿਦ ਦੇ ਸਬੰਧ ਿਵੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮ� ਲਈ, ਕਈ ਵਾਰ ਕਈ ਸਾਲ� ਤੱਕ ਵਧਾਇਆ ਜ�ਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਇਨਕਮ-ਟੈਕਸ ਮੁਲ�ਕਣ� ਦੇ ਉਦੇ� ਲਈ, ਉਹ ਇਸ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਕਟੌਤੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੇਣਦਾਰੀ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਿਕ ਉਹ ਵਪਾਰਕ ਜ� ਇਕੱਤਰਤਾ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਖਾਤੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਉਹ ਦੇਣਦਾਰੀ ਦਾ ਿਵਵਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਿਡਸਚਾਰਜ ਨਹ� ਕਰਦੇ। ਿਕਸੇ ਨਾ ਿਕਸੇ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਿਨਰਿਵਵਾਦ ਦੇਣਦਾਰੀਆਂ ਦਾ ਵੀ ਭੁਗਤਾਨ ਨਹ� ਕੀਤਾ ਜ�ਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ�ਥਾ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ, ਇਹ ਤਜਵੀਜ਼ ਹੈ ਿਕ ਮੁਲ�ਕਣਕਰਤਾ ਦੁਆਰਾ ਿਕਸੇ ਵੀ ਸਮ� ਲਈ ਲਾਗੂ ਿਕਸੇ ਕਾਨੂੰਨ (ਭਾਵ� ਅਿਜਹਾ ਟੈਕਸ ਜ� ਿਡਊਟੀ ਿਵਵਾਦਗ�ਸਤ ਹੋਵੇ ਜ� ਨਾ ਹੋਵੇ) ਦੇ ਅਧੀਨ ਟੈਕਸ ਜ� ਿਡਊਟੀ ਦੁਆਰਾ ਅਦਾ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਿਕਸੇ ਵੀ ਰਕਮ ਲਈ ਕਟੌਤੀ ਪ�ਦਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਜ� ਮੁਲ�ਕਣਕਰਤਾ ਦੁਆਰਾ ਿਕਸੇ ਵੀ ਪ�ਾਵੀਡ�ਟ ਫੰਡ ਿਵੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਿਵੱਚ ਅਦਾ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਰਕਮ, ਜ� ਅਸ� ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਲਈ ਿਕਸੇ ਹੋਰ ਫੰਡ ਜ� ਸੁਪਰਐਨੂਏ�ਨ ਫੰਡ ਲਈ ਹੋਵ�ਗੇ। ਿਸਰਫ ਉਸ ਿਪਛਲੇ ਸਾਲ ਦੀ ਆਮਦਨ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਿਦੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਿਜਸ ਿਵੱਚ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਅਸਲ ਿਵੱਚ ਅਿਜਹੀ ਰਕਮ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਹੈ।" ਅਲਾਈਡ ਮੋਟਰਜ਼ (ਪੀ) ਿਲਿਮਟੇਡ ਬਨਾਮ ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਿਮ�ਨਰ [�ੀਮਤੀ ਸੁਜਾਤਾ ਵੀ. ਮਨ�ਹਰ, ਜੇ.] ਸਾਲ 1983-84 ਲਈ ਿਵੱਤ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਬਜਟ ਭਾ�ਣ, (1983) 140 ਆਈ.ਟੀ.ਆਰ. (ਸ�ਟ.) 31 ਿਵੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ।ਪੇ� ਕੀਤਾ ਿਗਆ, ਉਸੇ ਪ�ਭਾਵ ਲਈ ਹੈ ਸੈਕ�ਨ 43ਬੀ, ਇਸ ਲਈ, ਸਪੱ�ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਨ�� ਟੈਕਸ ਦਾਤਾਵ� ਦੀਆਂ ਗਤੀਿਵਧੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਸੀ ਿਜਨ�� ਨ� ਲੰਬੇ ਸਮ� ਲਈ ਐਕਸਾਈਜ਼ ਿਡਊਟੀ ਦੇ ਭੁਗਤਾਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਦੇਣਦਾਰੀ, ਪ�ੋਵੀਡ�ਟ ਫੰਡ ਿਵੱਚ ਰੁਜ਼ਗਾਰਦਾਤਾ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਆਿਦ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਨਹ� ਕੀਤਾ ਪਰ ਇਸ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਆਮਦਨੀ ਤ� ਇਸ ਸਬੰਧ ਿਵੱਚ ਕਟੌਤੀਆਂ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਿਕ ਇਹਨ� ਰਕਮ� ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਦੇਣਦਾਰੀ ਿਪਛਲੇ ਸਾਲ ਿਵੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ।�ਰਾਰਤ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਹੀ ਧਾਰਾ 43ਬੀ ਲਗਾਈ ਗਈ ਸੀ ਇਹ ਸਪੱ�ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਿਹਸੂਸ ਨਹ� ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ ਿਕ ਧਾਰਾ 43ਬੀ ਿਜਸ ਭਾ�ਾ ਿਵੱਚ �ਬਦੀ ਗਈ ਸੀ, ਉਹ ਉਨ�� ਟੈਕਸ ਦਾਤਾਵ� ਲਈ ਮੁ�ਕਲ ਪੈਦਾ ਕਰੇਗੀ ਿਜਨ�� ਨ� ਇਸ ਭੁਗਤਾਨ ਲਈ ਿਨਰਧਾਰਤ ਿਵਧਾਿਨਕ ਿਮਆਦ ਦੇ ਅੰਦਰ ਿਵਕਰੀ-ਟੈਕਸ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਹਾਲ�ਿਕ ਉਨ�� ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਦਾਇਗੀ ਸੰਬੰਿਧਤ ਿਪਛਲੇ ਸਾਲ ਿਵੱਚ ਨਹ� ਆਈ ਸੀ। ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਸੀ ਿਕ�ਿਕ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤਾ ਿਵਕਰੀ ਟੈਕਸ ਸੰਬੰਿਧਤ ਲੇਖਾ ਸਾਲ ਦੀ ਆਖਰੀ ਿਤਮਾਹੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ। ਇਹ ਿਸਰਫ ਅਗਲੀ ਿਤਮਾਹੀ ਿਵੱਚ ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅਗਲੇ ਲੇਖਾ ਸਾਲ ਿਵੱਚ ਘਿਟਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਭਾਵ� ਿਵਕਰੀ-ਟੈਕਸ ਅਸਲ ਿਵੱਚ ਮੁਲ�ਕਣਕਰਤਾ ਦੁਆਰਾ ਇਸਦੇ ਭੁਗਤਾਨ ਲਈ ਿਨਰਧਾਰਤ ਿਵਧਾਿਨਕ ਿਮਆਦ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਆਮਦਨ ਕਰ ਿਰਟਰਨ ਭਰਨ ਤ� ਪਿਹਲ� ਅਦਾ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ, ਇਹਨ� ਮੁਲ�ਕਣ� ਨੂੰ ਅਣਜਾਣੇ ਿਵੱਚ ਉਹਨ� ਦੁਆਰਾ ਅਦਾ ਕੀਤੇ ਟੈਕਸ ਦੇ ਸਬੰਧ ਿਵੱਚ ਇੱਕ ਜਾਇਜ਼ ਕਟੌਤੀ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਤ� ਰੋਿਕਆ ਿਗਆ ਸੀ। ਇਹ ਧਾਰਾ 43B ਦੁਆਰਾ ਇਰਾਦਾ ਨਹ� ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਧਾਰਾ 43ਬੀ ਿਵੱਚ ਪਿਹਲਾ ਪ�ਾਵਧਾਨ ਪਾਇਆ ਿਗਆ। 1987 ਦੇ ਿਵੱਤ ਐਕਟ ਦੁਆਰਾ ਧਾਰਾ 43B ਿਵੱਚ, ਪਿਹਲੀ ਿਵਵਸਥਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੰਿਮਿਲਤ ਕਰਕੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੰ�ੋਧਨ, ਕੁਦਰਤ ਿਵੱਚ ਉਪਚਾਰਕ ਸੀ, ਅਣਇੱਛਤ ਨਤੀਿਜਆਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਿਤਆਰ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ ਜੋ ਮੁਲ�ਕਣਕਰਤਾ ਨੂੰ ਬੇਲੋੜੀ ਮੁ�ਕਲ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਿਜਸ ਨ� ਿਕਸੇ ਖਾਸ ਸਿਥਤੀ ਿਵੱਚ ਇਸ ਿਵਵਸਥਾ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਜ� ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀ ਬਣਾ ਿਦੱਤਾ ਸੀ। Case: ALLIED MOTORS (P) LTD. versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, DELHI [[1997] 2 S.C.R. 780] (1997) F Provided further ......... . G Explanation 1 - .......... . **Explanation 2 -- For the purposes of clause (a), as in force at all material times, 'any sum payable means a sum for which the assessee incurred liability in the previous year even though such sum might not have been payable within that year under the relevant Jaw. -· --1. ALLIED MOTORS (P) LTD. v. C.l.T. [MRS. SUJATA V. MANOHAR, J.j 785 Explanation 3 - .......... . Explanation 4 -.......... . A Section 43B was inserted in the Income-tax Act, 1961 with effect from 1.4.1984. The section, as it originally stood, did not contain the two provisos. The first proviso has been set out above. This proviso was inserted B by the Finance Act of 1987 which came into effect from 1.4.1988. Explana-tion 2 has been added subsequently by the Finance Act of 1989 but with retrospective effect from 1.4.1984. In these References and appeals we are concerned with the application of Section 43B as it stood before the provisos were added. C C Prior to the insertion of Section 43B in the Income-tax Act, 1961, income chargeable under the head 'profits and gains' of business or profes-sion was computable in accordance with the method of accounting regular-ly employed by the assessce as per Section 145 of the Income-tax Act, 1961. An assessee who had adopted the mercantile system of accounting would D be entitled to account for his income and expenditure on the basis of accrual and not on the basis of actual receipt or disbursement. After insertion of Section 43B, hQwever, even if the assessee had regularly adopted mercantile system of accounting, the amount of tax payable by the assessee could be deducted only in the year in which the sum was actually paid and not in the year in which the assessee incurred the liability to pay E that tax. Hence an assessee .(as in the present case), who had collected sales-tax in the last quarter of the previous accounting year and deposited it in the treasury within the statutory period falling in the next accounting year, would not be entitled to claim any deduction for it. The sales-tax so collected will form a part of the assessee's income. To obviate this kind of F unexpected outcome of Section 43B, the first proviso was added in Section 43B by the Finance Act of 1987. The proviso makes it clear that the Section will not apply in relation to any sum which is actually paid by the assessee in the next accounting year if it is paid on or before the due date for furnishing the return of income in respect of the previous year in which the G liability to pay such sum was incurred and the evidence of such payment is furnished by the assessee along with the return. The proviso, however, was not on the statute book when the assess-ments were made in respect of these assessees since the assessments ,pertain to assessment years prior to the insertion of the proviso in Section H A 43B. The assessees, however, contend that the proviso should be given effect to retrospectively from the date when Section 43B became a part of the Income-tax Act, 1961, as it is intended to obviate unexpected hardships in the application of Section 43B. B To understand the circumstances in which Section 43B came to be inserted in the Income-tax Act and the mischief which it sought to prevent, . it is necessary to look at the memorandum explaining the provisions in the Finance Bill of 1983 [(1983) 140 ITR (St.) 160] :- c D "59. Under the Income-tax Act, profits and gains of business and profession are computed in accordance with the method of ac-counting regularly employed by the assessee. Broadly stated, under the mercantile system of accounting, income and outgo are ac-counted for on the basis of accrual and not on the basis of actual disbursements or receipts. For the purposes of computation of profits and gains of business and profession, the Income-tax Act defines the word 'paid' to mean 'actually paid or incurred' accord-; ing to the method of accounting on the basis of which the profits or gains are computed. E F G H Case: ALLIED MOTORS (P) LTD. versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, DELHI [[1997] 2 S.C.R. 780] (1997) ाक्ष्य प्रस्तुत किया जाता है रिटर्न के ससाथ निर्धारिती। हालाँकि, जब इन निर्धारितियों के ससंबंध में मूल्यांकन किया गया था, तब प्रावधान क़ानून कीकिताब में नहीं था क्योंकि मूल्यांकन, धारा 43 बी में प्रावधान जोड़ने ससे पहले के मूल्यांकन वर्षों ससेससंबंधित थे। हालाँकि, निर्धारितियों का तर्क है कि प्रावधान को उसस तारीख ससे पूर्यापी रूप ससे लागूकिया जाना चचाहिए जब धारा 43 बी आयकर अधिनियम, 1961 का हिस्ससा बन गई, क्योंकि इससकाउद्देश्य धारा 43 बी के आवेदन में अप्रत्याशित कठिनाइयों को दूर करना है। उन परिस्थितियों को ससमझने के लिए जिनमें धारा 43 बी को आयकर अधिनियम में शामिल कियागया और जिसस शरारत को रोकने की मांग की गई, उससे 1983 के वित्त विधेयक (1983) 140आईटीआर 160 (ससेंट) में प्रावधानों को ससमझाने वाले ज्ञापन को देखना आवश्यक है।:- 59.“आयकर अधिनियम के तहत, व्यवससाय और पेशे के लाभ और लाभ की गणनानिर्धारिती द्वारा नियमित रूप ससे अपनाई जाने वाली लेखांकन पद्धति के अनुससार कीजाती है। मोटे तौर पर कहा गया है, लेखांकन की व्यापारिक प्रणाली के तहत, आयऔर व्यय का हिससाब ससंचचय के आधार पर किया जाता है, न कि वास्तविक ससंवितरणया प्राप्तियों के आधार पर। व्यापार और पेशे के मुनाफे और लाभ की गणना के प्रयोजनोंके लिए, आयकर अधिनियम ‘भुगतान’ शब्द को लेखांकन की विधि के अनुससार‘वास्तव में भुगतान या खर्च किया गया’ के रूप में परिभाषित करता है, जिससके आधारपर लाभ या लाभ की गणना की जाती है। 60.ऐससे कई मामले ससामने आए हैं जहां करदाता अपनी वैधानिक देनदारी जैससे उत्पादशुल्क, भविष्य निधि में नियोक्ता के योगदान, कर्मचचारी राज्य बीमा योजना आदि के ंबंध में लंबी अवधि तक, कभी-कभी कई वर्षों तक का भुगतान नहीं करते हैं। अपनेआयकर आकलन के प्रयोजन के लिए, वे इसस आधार पर कटौती के रूप में देनदारी कादावा करते हैं कि वे व्यापारिक या प्रोद्भवन आधार पर खाते रखते हैं। दूससरी ओर वेदायित्व पर विवाद करते हैं और उससका निर्वहन नहीं करते हैं। किससी न किससी कारण ससेअविवादित देनदारियों का भी भुगतान नहीं हो पाता है। इसस प्रथा पर अंकुश लगाने केलिए, किससी भी ससमय लागू कानून के तहत कर या शुल्क के रूप में निर्धारिती द्वारा देयकिससी भी राशि के लिए कटौती प्रदान करने का प्रस्ताव है (भले ही ऐससा कर या शुल्कविवादित हो या नहीं) या किससी भी राशि के लिए एक नियोक्ता के रूप में निर्धारितीद्वारा किससी भविष्य निधि, या ससेवानिवृत्ति निधि या ग्रेच्युटी फंड या कर्मचचारियों केकल्याण के लिए किससी अन्य फंड में योगदान के भुगतान को केवल उसस पिछले वर्ष कीआय की गणना करने की अनुमति दी जाएगी जिससमें ऐससी राशि वास्तव में उससके द्वाराभुगतान की गई है।“ वर्ष 1983-84 के लिए वित्त मंत्री का बजट भाषण, (1983) 140 आईटीआर (ससेंट) 31 मेंपुनरुत्पादित, ससमान प्रभाव वाला है। इससलिए, धारा 43-बी का उद्देश्य स्पष्ट रूप ससे उन करदाताओं की गतिविधियों पर अंकुश लगानाथा, जिन्होंने लंबे ससमय तक उत्पाद शुल्क के भुगतान, भविष्य निधि में नियोक्ता के योगदान आदि कीअपनी वैधानिक देनदारी का निर्वहन नहीं किया था, लेकिन उसस ससंबंध में कटौती का दावा किया था।उनकी आय इसस आधार पर कि इन राशियों का भुगतान करने का दायित्व उनके द्वारा प्राससंगिकपिछले वर्ष में उठाया गया था। इसस कुप्रथा को रोकने के लिए ही धारा 43-बी जोड़ी गई थी। यह स्पष्टरूप ससे महससूसस नहीं किया गया था कि जिसस भाषा में धारा 43-बी को लिखा गया था,