Attar Singh Gurmukh Singh v. Income Tax Officer, Ludhiana Etc

Case: ATTAR SINGH GURMUKH SINGH versus INCOME TAX OFFICER, LUDHIANA ETC. [[1991] 3 S.C.R. 405] (1991) ਅਤਰ ਸ ਿੰਘ ਗੁਰਮੁਖ ਸ ਿੰਘ ਬਨਾਮ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਫ ਰ, ਲੁਸਿਆਣਾ ਆਸਿ 7 ਅਗ ਤ, 1991 [ਕੇ. ਜਗਨਨਾਥ ਸ ਼ੈੱਟੀ ਅਤੇ ਯੋਗੇਸਵਰ ਸਿਆਲ, ਜੇ.ਜੇ.] ਆਮਦਨ ਕਰ ਐਕਟ, 1961-ਆਮਦਨ ਕਰ ਨਨਯਮ, 1962—ਧਾਰਾ 40ਏ (3)- ਸਨਯਮ 6 DD- ਟਾਕ-ਇਨ-ਟਰੇਡ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੇ ਗਏ ਭੁਗਤਾਨਾਂ ਿੀ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ। ਇਨਹਾਂ ਅਪ੍ੀਲਾਂ ਸਵਿੱਚ ਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਟਾਕ-ਇਨ-ਟਰੇਡ ਿੀਆਂ ਕੁਝ ਖਰੀਿਾਂ ਲਈ 2500 ਰੁਪ੍ਏ ਤੋਂ ਵਿੱਿ ਿੀ ਨਕਿ ਅਿਾਇਗੀ ਕੀਤੀ ਹ । ਇ ਲਈ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਤਾ ਿੀ ਆਮਿਨ ਿੀ ਗਣਨਾ 'ਕਾਰੋਬਾਰ ਿਾ ਮੁਨਾਫਾ ਅਤੇ ਲਾਭ' ਸ ਰਲੇਖ ਹੇਠ ਕਰਿੇ ਮੇਂ ਮੁਲਾਂਕਣ ਅਥਾਰਟੀ ਨੇ ਆਮਿਨ ਟ ਕ ਐਕਟ, 1961 ਿੀ ਿਾਰਾ 40ਏ (3) ਿੀਆਂ ਸਰਤਾਂ ਅਤੇ ਆਮਦਨ ਕਰ ਸਨਯਮ, 1962 ਿੇ ਸਨਯਮ 6ਡੀ.ਡੀ ਿੀਆਂ ਸਰਤਾਂ ਿੀ ਉਲਿੰਘਣਾ ਕਰਿੇ ਹੋਏ ਅਸਜਹੇ ਭੁਗਤਾਨਾਂ 'ਤੇ ਕਟੌਤੀ ਿੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਸਿਿੱਤੀ। ਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਇ ਨ ਿੰ ਚੁਣੌਤੀ ਸਿਿੱਤੀ ਹ । ਇ ਲਈ, ਤੁਰਿੰਤ ਇ ਮਾਮਲੇ ਸਵਿੱਚ ਇ ਅਿਾਲਤ ਿੇ ਾਹਮਣੇ ਸਵਚਾਰ ਅਿੀਨ ਪ੍ਰਸਨ ਇਹ ਹ ਸਕ (i) ਐਕਟ ਿੀ ਿਾਰਾ 40ਏ (3) ਿੀ ਵ ਿਤਾ (ii) ਟਾਕ-ਇਨ-ਟਰੇਡ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੇ ਗਏ ਭੁਗਤਾਨਾਂ ਲਈ ਿਾਰਾ 40ਏ (3) ਲਾਗ ਕਰਨਾ। ਮ ਲ ਰ ਪ੍ ਸਵਿੱਚ ਿਾਰਾ 40ਏ (3) ਸਵਿੱਚ 2500 ਰੁਪ੍ਏ ਤੋਂ ਵਿੱਿ ਿੇ ਖਰਸਚਆਂ ਿੇ ਬਿੰਿ ਸਵਿੱਚ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਾ ਡ ਚ ਼ੈੱਕ ਜਾਂ ਕਰਾ ਡ ਬੈਂਕ ਡਰਾਫਟ ਰਾਹੀਂ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰ ਰੀ ੀ ਅਤੇ ੋਿ ਐਕਟ 1987 ਿੁਆਰਾ ਛੋਟੇ ਕਰਿਾਤਾਵਾਂ ਨਦਆਂ ਮੁਸਕਲਾਂ ਨ ਿੰ ਿ ਰ ਕਰਨ ਲਈ ਉਕਤ ਰਕਮ ਵਿਾ ਕੇ 10,000 ਰੁਪ੍ਏ ਕਰ ਸਿਿੱਤੀ ਗਈ ਹ , ਿਾਰਾ 40ਏ (3) ਇਿੱਕ ਗ ਰ-ਅਸ ਿੱਕੇ ਵਾਲੀ ਿਾਰਾ ਨਾਲ ਸੁਰ ਹੁਿੰਿੀ ਹ , ਇ ਲਈ ਸਵਿਾਨ ਭਾ ਨੇ ਇਹ ਪ੍ਿੱਸਟ ਕਰ ਸਿਿੱਤਾ ਹ ਸਕ ਿਾਰਾ 40ਏ (3) ਿੀਆਂ ਸਵਵ ਥਾਵਾਂ ਕੁਝ ਵੀ ਹੋਣ ਿੇ ਬਾਵਜ ਿ ਕਿੰਮ ਕਰਿੀਆਂ ਹਨ। ਇ ਿੇ ਉਲਟ ਐਕਟ ਿੀਆਂ ਸਕ ੇ ਵੀ ਹੋਰ ਸਵਵ ਥਾਵਾਂ ਸਵਿੱਚ "ਕਾਰੋਬਾਰ ਜਾਂ ਪ੍ੇਸੇ ਿੇ ਮੁਨਾਫੇ ਅਤੇ ਲਾਭ" ਸ ਰਲੇਖ ਹੇਠ ਆਮਿਨ ਿੀ ਗਣਨਾ ਨਾਲ ਬਿੰਿਤ ਹ । ਉਪ੍-ਿਾਰਾ (3) ਮੁਲਾਂਕਣ ਅਥਾਰਟੀ ਨ ਿੰ ਸਕ ੇ ਵੀ ਅਸਜਹੇ ਖਰਚੇ ਿੀ ਕਟੌਤੀ ਨ ਿੰ ਰਿੱਿ ਕਰਨ ਿਾ ਅਸਿਕਾਰ ਸਿਿੰਿੀ ਹ , ਸਜ ਿੇ ਬਿੰਿ ਸਵਿੱਚ ਭੁਗਤਾਨ 10,000 ਰੁਪ੍ਏ ਤੋਂ ਵਿੱਿ ਨਕਿ ਸਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਿਾ ਹ । ਆਮਦਨ ਕਰ ਨਨਯਮ, 1962 ਿੇ ਸਨਯਮ 6ਡੀ.ਡੀ ਸਵਿੱਚ ਅਸਜਹੇ ਮਾਮਸਲਆਂ ਅਤੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਿੀ ਸਵਵ ਥਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹ , ਸਜਨਹਾਂ ਸਵਿੱਚ 10,000 ਰੁਪ੍ਏ ਤੋਂ ਵਿੱਿ ਿੀ ਰਕਮ ਿਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਾ ਡ ਚ ਼ੈੱਕ ਜਾਂ ਕਰਾ ਡ ਸਡਮਾਂਡ ਡਰਾਫਟ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਕਿਾ ਹ । ਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਇ ਆਿਾਰ 'ਤੇ ਚੁਣੌਤੀ ਸਿਿੱਤੀ ਸਕ ਿਾਰਾ 40 ਏ (3) ਿੀਆਂ ਿਾਰਾਵਾਂ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਗਤੀਸਵਿੀਆਂ ਨ ਿੰ ੀਮਤ ਕਰਨ ਿਾ ਇਰਾਿਾ ਰਿੱਖਿੀਆਂ ਹਨ। XXXXXX ੁਪ੍ਰੀਮ ਕੋਰਟ ਿੀਆਂ ਸਰਪ੍ੋਰਟਾਂ [1991] 3 ਐ . ੀ.ਆਰ. ਅਪ੍ੀਲਾਂ ਅਤੇ ਸਵਸੇਸ ਆਨਗਆ ਪ੍ਟੀਸਨ ਨ ਿੰ ਖਾਰਜ ਕਰਿੇ ਹੋਏ, ਅਿਾਲਤ ਨੇ, ਇਹ ਨਕਹਾ: ਸਕ ਿਾਰਾ 40ਏ (3) ਨ ਿੰ ਵਿੱਖਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਂ ਸਨਯਮ 6ਡੀ.ਡੀ ਨ ਿੰ ਬਾਹਰ ਕਿੱਢਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਪ੍ਸ ਹਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਿਾ। ਇ ਧਾਰਾ ਨ ਿੰ ਸਨਯਮ 6ਡੀਡੀ ਿੇ ਨਾਲ ਪ੍ਸ ਹਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਿਾ ਹ ਅਤੇ ਜੇ ਇਕਿੱਠੇ ਪ੍ਸ ਹਆ ਜਾਂਿਾ ਹ ਤਾਂ ਇਹ ਪ੍ਿੱਸਟ ਹ ਸਕ ਿਾਰਾ ਿੀਆਂ ਸਵਵ ਥਾਵਾਂ ਿਾ ਉਿੇਸ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਗਤੀਸਵਿੀਆਂ ਨ ਿੰ ੀਮਤ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਹ । ਇਹ ਸ ਰਫ ਮੁਲਾਂਕਣ ਅਸਿਕਾਰੀ ਨ ਿੰ ਉਨਹਾਂ ਕਟੌਤੀਆਂ ਨ ਿੰ ਰਿੱਿ ਕਰਨ ਿਾ ਅਸਿਕਾਰ ਸਿਿੰਿਾ ਹ , ਸਜਨਹਾਂ ਿੇ ਬਿੰਿ ਸਵਿੱਚ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਾ ਡ ਚ ਼ੈੱਕ ਜਾਂ ਕਰਾ ਡ ਬੈਂਕ ਡਰਾਫਟ ਿੁਆਰਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਿਾ ਹ । ਇ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਸ ਰਫ ਮੁਲਾਂਕਣ ਅਥਾਰਟੀ ਨ ਿੰ ਇਹ ਪ੍ਤਾ ਲਗਾਉਣ ਿੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਿਿੱਤਾ ਜਾਂਿਾ ਹ ਸਕ ਕੀ ਇਹ ਖੁਲਾ ੇ ਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਆਮਿਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ੀ ਅਤੇ ਿਾਰਾ 40 ਏ (3) ਿੀਆਂ ਸਰਤਾਂ ਵੀ ਿੰਪ੍ ਰਨ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਲਾਭ ਅਤੇ ਹੋਰ ਿੰਬਿੰਸਿਤ ਕਾਰਕਾਂ ਿੇ ਸਵਚਾਰਾਂ ਨ ਿੰ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਰਿੱਸਖਆ ਸਗਆ ਹ ਸਕਉਂਸਕ ਇਹ ਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾਵਾਂ ਲਈ ਉਨਹਾਂ ਹਾਲਾਤਾਂ ਨ ਿੰ ਪ੍ੇਸ ਕਰਨ ਲਈ ਖੁਿੱਲਹਾ ਹ ਸਜਨਹਾਂ ਿੇ ਤਸਹਤ ਭੁਗਤਾਨ ਸਵਹਾਰਕ ਨਹੀਂ ੀ ਜਾਂ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਤਾ ਨ ਿੰ ਅ ਲ ਮੁਸਕਲ ਿਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਕਿਾ ੀ। ਸਨਯਮ 6ਡੀ.ਡੀ ਇਹ ਪ੍ਰਿਾਨ ਕਰਿਾ ਹ ਸਕ, ਸਨਯਮ ਿੇ ਤਸਹਤ ਸਨਰਿਾਰਤ ਹਾਲਾਤਾਂ ਸਵਿੱਚ ਸਕ ੇ ਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾ ਨ ਿੰ ਕਰਾ ਡ ਚ ਼ੈੱਕ ਜਾਂ ਕਰਾ ਡ ਬੈਂਕ ਡਰਾਫਟ ਿੁਆਰਾ ਭੁਗਤਾਨ ਿੀ ਜ਼ਰ ਰਤ ਤੋਂ ਛੋਟ ਸਿਿੱਤੀ ਜਾ ਕਿੀ ਹ । ਇ ਤਰਹਾਂ, ਿਾਰਾ 40ਏ (3) ਅਤੇ ਸਨਯਮ 6ਡੀ.ਡੀ ਿਾ ਉਿੇਸ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਲ ਣ-ਿੇਣ ਨ ਿੰ ਸਨਯਮਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਬੇਸਹ ਾਬ ਿਨ ਿੀ ਵਰਤੋਂ ਨ ਿੰ ਰੋਕਣਾ ਜਾਂ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਲ ਣ-ਿੇਣ ਲਈ ਕਾਲੇ ਿਨ ਿੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਿੇ ਮੌਕੇ ਨ ਿੰ ਘਟਾਉਣਾ ਹ , ਇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਰ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਾਨ ਿੰਨ ਿੀ ਸਵਆਸਖਆ ਕਰਿੇ ਮੇਂ ਅਿਾਲਤ ਾਡੇ ਿੇਸ ਸਵਿੱਚ ਚਿੱਲ ਰਹੇ ਕਾਲੇ ਿਨ ਿੇ ਪ੍ਰ ਾਰ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਨਹੀਂ ਹੋ ਕਿੀ। ਇ ਤਰਹਾਂ, ਕਾਲੇ ਰਿੰਗ ਿੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਜਾਂ ਪ੍ ਿਾ ਕਰਨ ਿੇ ਇਰਾਿੇ ਨਾਲ ਸਕ ੇ ਵੀ ਿੰਜਮ ਨ ਿੰ ਵਪ੍ਾਰ ਜਾਂ ਕਾਰੋਬਾਰ ਿੀ ਆਜ਼ਾਿੀ ਨ ਿੰ ਘਟਾਉਣ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਮਿੰਸਨਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਿਾ। [409G-410E] ਿਾਰਾ 40ਏ (3) ਿੇ ਅਨੁ ਾਰ, ਸਮਆਿ ਖਰਚ ਿਾ ਮਤਲਬ ਹ , ਟਾਕ-ਇਨ-ਟਰੇਡ ਖਰੀਿਣ ਲਈ ਕੀਤੇ ਗਏ ਖਰਚੇ ਮੇਤ ਾਰੇ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਵਾਲੇ। ਸਕਉਂਸਕ ਕੁਿੱਲ ਮੁਨਾਫੇ ਨ ਿੰ ਸਨਰਿਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਟਾਕ-ਇਨ-ਟਰੇਡ ਿੇ ਮੁਿੱਲ ਨ ਿੰ ਸਿਆਨ ਸਵਿੱਚ ਰਿੱਖਣਾ ਪ੍ੈਂਿਾ ਹ । ਇ ਲਈ, ਭੁਗਤਾਨ ਿੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਸਿਿੱਤੀ ਜਾ ਕਿੀ ਜੇ ਉਹ ਿਾਰਾ 40 ਏ (3) ਿੇ ਤਸਹਤ ਸਨਰਿਾਰਤ ਰਕਮ ਤੋਂ ਵਿੱਿ ਰਕਮ ਸਵਿੱਚ ਨਕਿ ਸਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਜਾਂਿੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਨਯਮ 6ਡੀ.ਡੀ ਿੇ ਤਸਹਤ ਛੋਟ ਵੀ ਪ੍ਰਿਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਿੀ। ਇ ਤਰਹਾਂ, ਿਾਰਾ 40ਏ (3) ਟਾਕ-ਇਨ ਵਪ੍ਾਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਿੱਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੇ ਗਏ ਭੁਗਤਾਨਾਂ ਵਿੱਲ ਆਕਰਸਸਤ ਹੁਿੰਿੀ ਹ । [410G-411A] Case: ATTAR SINGH GURMUKH SINGH versus INCOME TAX OFFICER, LUDHIANA ETC. [[1991] 3 S.C.R. 405] (1991) ATIAR SINGH GURMUKH SINGH v. INCOME TAX OFFICER, LUDHIANA ETC. AUGUST 7, 1991 [K. JAGANNATHASHETIY ANDYOGESHWARDAYAL, JJ.] Income Tax Act, 1961/lncome Tax Rules, 1962-Section 40A(3)/ Rule 6DD-Validity of-Applicability to payments made for acquiring stock-in-trade. The assessees in these appeals have made payments · in cash exceeding a sum of Rs.2500 for some of the purchases of stock-in-trade. So while computing the income of the assessees under the head "profits and gains of business" the assessing authority disallowed deduction on. account of such payments held to be in contravention of the terms of section 40A(3) of the Income Tax Act, 1961 read with the Rule 600 of the Income Tax Rules, 1962. The assessees have challenged the same. So in the instant case the question under consicteration before this Court is (i) the validity of section 40A(3) of the Act (ii) the applicability of section 40A(3) to pay-ments made for acquiring stock-in-trade. Originally section 40A(3) required payments in respect of expen-diture which exceeded Rs.2500 to be made by a" crossed cheque or crossed bank draft and by the Amending Act 1987 to remove hardships to smaller assessees the said amount has been raised to Rs.10,000, Section 40A(3) begins with a non-obstante clause so the legislature hao made it clear that the provisions of section 40A(3) are overriding and operate inspite of any thing to the contrary contained in any other provisions of the Act relating to the .computation of income under the head "profits and gains of business or profession". Sub-section (3) empowers the assessing authority to disallow as deduction of any exr 'n-diture in respect of which payment is made in cash exceeding Rs.10,000 otherwise than by a crossed cheque or crossed hank draft. Rule 600 of Income Tax Rules, 1962 provides for cases and circumstances in which payment of a sum exceeding Rs.10,000 may be made otherwise than by crossed cheque or by a crossed demand draft. The assessees challenged on the ground that provisions of section A B c D E F G H 40A(3) intend to restrict the business activities. A Dismissing the appeals and Special Leave Petition, the Court, HELD: That section 40A(3) must not be read in isolation or to the exclusion of Rule 6DD. This section must be read along with the Role B 6DD and if read together it is clear that the provisions of the section are not intended to restrict the business activities. It only empowers the assessing officer to disallow the deductions claimed as expenditure in respect of which payment is not made by crossed cheque or crossed bank draft. The same is insisted only to enable the assessing authority to ascertain whether it was out of the income from disclosed sources and C even the terms of section 40A(.3) are not absolute. Considerations of business expediency and other relevant factors are not excluded, since it is open to the assessee to furnish the circumstances under which the payment was not practicable or would have caused genuine difficulty to the payee. Rule 6DD provides tiltat an assessee can be exempted from the requirement of payment by a crossed cheque or crossed bank draft D in the circumstances specified under the rule. Thus section 40A(3) and Rule 6DD are intended to regulate the business transactions and to prevent the use of unaccounted money or reduce the chance to use black money for business transactions. Moreover while interpreting a taxing statute the Court cannot be oblivious of the proliferation of black money which is in circulation in our country. Thus any restraint E intended to use or create black should not be regarded as curtailing the freedom of trade or business. [409G-4!0E] Case: ATTAR SINGH GURMUKH SINGH versus INCOME TAX OFFICER, LUDHIANA ETC. [[1991] 3 S.C.R. 405] (1991) बनाम , आयकर अधिकारीलुधियाना आदि। 7 1991 अगस्त (, ) के जगन्नाथ शेट्टी व योगेश्वर दयालन्यायमूर्तिगण , 1961/, 1962 - धारा 40 ए (3) 6 डीडी - -इन-आयकर अधिनियमआयकर नियमनियम स्टॉकट्रेड प्राप्त करने के लिए किए गए भुगतान पर लागू होने की वैधता। -इन-2500/- 0 इन अपीलों में निर्धारितियों ने स्टॉकट्रेड की कुछ खरीद के लिए रूसे अधिक कीराशि का नकद भुगतान किया है। अतः ‘‘व्यापार के लाभ और मुनाफे’’ के तहत करदाता की आय की, 1961 की धारा 40 ए(3) गणना करते समय मूल्यांकन प्राधिकारी ने आयकर अधिनियमसपठित आयकर, 1962 6नियमके नियम डीडी की शर्तों का उल्लंघन मानते हुए ऐसे भुगतानों के कारण कटौती कीअनुमति नहीं दी। (i)करदाताओं ने इसे चुनौती दी है। मौजूदा मामले में इस न्यायालय के समक्ष विचाराधीन प्रश्न है 40 ए(3) की वैधता (ii) -इन-अधिनियम की धारा स्टॉकट्रेड प्राप्त करने के लिए किए गए भुगतानों पर धारा40 ए(3) की प्रयोज्यता वास्तविकता मे धारा 40 ए(3) के अनुसार 2500/- रू0 से अधिक के व्यय के संबंध में भुगतानएक रेखांकित चैक या रेखांकित बैंक ड्राफ्ट द्वारा किया जाना आवश्यक था और संशोधन अधिनियम1987 10,000द्वारा छोटे करदाताओं की कठिनाइयों को दूर करने के लिए उक्त राशि को बढ़ाकर अंकन 40 ए(3) एक गैर-, रूपये कर दिया गया है। धारा अस्थिर खंड से आरम्भ होती हैअतः विधायिका ने यह40 ए(3) स्पष्ट कर दिया है कि धारा के प्रावधान अधिभावी हैं और अधिनियम के किसी भी अन्य प्रावधानमें किसी भी चीज के विपरीत होने के बावजूद लागू होते हैं। ‘‘व्यापार या पेशे के लाभ और मुनाफा’’-धारा (3) शीर्षक के तहत आय की गणना से संबंधित है। उपमूल्यांकन प्राधिकारी को किसी भी व्यय की, 10,000 0 कटौती की अनुमति न देने का अधिकार देती हैजिसके संबंध में रूसे अधिक का भुगतानरेखांकित चैक या रेखांकित बैंक ड्राफ्ट के अलावा नकद में किया जाता है। , 1962 6आयकर नियमका नियम डीडी उन मामलों व परिस्थितियों का प्रावधान करता है10,000 0 जिनमें रूसे अधिक की राशि का भुगतान रेखांकित चैक या रेखांकित डिमांड ड्राफ्ट के अलावाअन्य तरीकों से किया जा सकता है। करदाताओ / 40 ए(3) निर्धारितियों ने इस आधार पर चुनौती दी कि धारा के प्रावधान का उद्देश्यव्यावसायिक गतिविधियों को प्रतिबंधित करना है। , अपील व स्पेशल लीव पिटिशन को खारिज करते हुए न्यायालय ने अवधात या - धारा 40 ए(3) 6रिकिकि को अलग से या नियम डीडी के बिना नहीं पढ़ा जाना चाहिए। इस6अनुभाग को नियम डीडी के साथ पढ़ा जाना चाहिए और यदि एक साथ पढ़ा जाए तो यह स्पष्ट है किअनुभाग के प्रावधानों का उद्देश्य व्यावसायिक गतिविधियों को प्रतिबंधित करना नहीं है। यह केवलमूल्यांकन अधिकारी को व्यय के रूप में दावा की गई कटौती को अस्वीकार करने का अधिकार देता हैजिसके संबंध में भुगतान रेखांकित चैक या रेखांकित बैंक ड्राफ्ट द्वारा नहीं किया गया है। इस पर केवलइसलिए जोर दिया गया है ताकि मूल्यांकन प्राधिकारी यह पता लगा सके कि क्या यह प्रकट स्रोतों से40 ए(3) आय से बाहर था और यहां तक कि धारा की शर्तें भी पूर्ण नहीं हैं। व्यवसाय की समीचीनता और, अन्य प्रासंगिक कारकों के विचारों को बाहर नहीं रखा गया हैक्योंकि यह निर्धारिती के लिए उनपरिस्थितियों को प्रस्तुत करने के लिए खुला है जिनके तहत भुगतान व्यावहारिक नहीं था या भुगतानकर्ता6को वास्तविक कठिनाई का कारण बनता। नियम डीडी में प्रावधान है कि एक निर्धारिती को नियम केतहत निर्दिष्ट परिस्थितियों में रेखांकित चैक या रेखांकित बैंक ड्राफ्ट द्वारा भुगतान की आवश्यकता से छूट40 ए(3) 6दी जा सकती है। इस प्रकार धारा और नियम डीडी का उद्देश्य व्यापारिक लेनदेन कोविनियमित करना और बेहिसाब धन के उपयोग को रोकना या व्यापार लेनदेन के लिए काले धन काउपयोग करने की संभावना को कम करना है। इसके अलावा, किसी कर संबंधी कानून की व्याख्या करतेसमय न्यायालय हमारे देश में प्रचलित काले धन के प्रसार से अनभिज्ञ नहीं रह सकता। इस प्रकार कालेधन का उपयोग करने या बनाने के इरादे से किए गए किसी भी प्रतिबंध को व्यापार या व्यवसाय की(409 जी- 410 ई) स्वतंत्रता को कम करने वाला नहीं माना जाना चाहिए। धारा 40 ए(3) -इन-के अनुसार व्यय शब्द का अर्थ स्टॉकट्रेड खरीदने के लिए किए गए व्ययसहित सभी आउटगोइंग से है। चूंकि सकल लाभ का निर्धारण करने के लिए व्यापार में स्टॉक के मूल्य को40 ए(3) ध्यान में रखा जाना चाहिए। अतः यदि भुगतान धारा के तहत निर्दिष्ट राशि से अधिक नकद में6, किया जाता है और नियम डीडी के तहत छूट का प्रावधान नहीं हैतो भुगतान को अस्वीकार किया जा40 ए(3) -इन-सकता है। इस प्रकार धारा स्टॉकट्रेड और अन्य सामग्रियों को प्राप्त करने के लिए किए गएभुगतान पर लागू होती है। (410 जी-411 ए) Case: ATTAR SINGH GURMUKH SINGH versus INCOME TAX OFFICER, LUDHIANA ETC. [[1991] 3 S.C.R. 405] (1991) ಅತತ್ತಾರ್ ಸಸಿಂಗ್ ಗಗುರಗುಮಗುಖ್ ಸಸಿಂಗ್ ವ. , .ಆದತಯ ತೆರಿಗತೆ ಅಧಿಕತರಿಲಗುಧಿಯತನತ ಇಟಿಸ 7,1991ಆಗಸ್ಟ್ [ . , . .]ಕತೆಜಗನತನ್ನಾಥ ಶತೆಟಿಸ್ಟ್ ಮತಗುತ್ತಾ ಯಯೋಗತೆಯೋಶ್ವರ ದಿನಚರಿಜತೆಜತೆ , 1961/, 1962-40 ಎ (3) | 6ಆದತಯ ತೆರಿಗತೆ ಕತಯರಆದತಯ ತೆರಿಗತೆ ನಿಯಮಗಳಳಸತೆಕ್ಷನ್ ನಿಯಮ ಅಡಿಯಲಸತಶ್ವಧಿಯೋನಪಡಿಸಕತೆಕೊಳ್ಳಲಗು ಮತಡಿದ ಪತವತಿಗಳಿಗತೆ ಅನಶ್ವಯವತಗಗುವ ಸಸಿಂಧಗುತಶ್ವ --.ಸಸಿಂಗ್ರಹಇನ್ಟತೆಗ್ರಯೋಡ .ಈ ಮಯೋಲ್ಮನವಗಳಲ ಮಮೌಲಲ್ಯಮತಪಕರಗು ನಗದಗು ರಕೊಪದಲ ಪತವತಿಗಳನಗುನ್ನಾ ಮತಡಿದತದ್ದಾರತೆ "ಸಸಿಂಗ್ರಹ-ಇನ್-ಟತೆಗ್ರಯೋಡನ್ನಾ ಕತೆಲವವು ಖರಿಯೋದಿಗಳಿಗತೆ Rs.2500 ಮೊತ್ತಾವನಗುನ್ನಾ ಮಯೋರಿಸಗುತ್ತಾದತೆ. ಆದ್ದಾರಿಸಿಂದ ವತಲ್ಯಪತರ ಲತಭಗಳಳ" ಮತಗುತ್ತಾ ಲತಭಗಳಳಎಸಿಂಬ ಶಿರರಕತೆಯ ಅಡಿಯಲ ಮಮೌಲಲ್ಯಮತಪಕಗಳ ಆದತಯವನಗುನ್ನಾ ಲತೆಕ್ಕ ಹತಕಗುವತಗ ಮಮೌಲಲ್ಯಮತಪನ. , 1961 ರಪತಗ್ರಧಿಕತರವವು ಕಡಿತಗತೆಕೊಳಿಸಗುವಕತೆ ಅನಗುಮತಿಸಗುವವುದಿಲಅಸಿಂತಹ ಪತವತಿಗಳ ಖತತೆಯಗು ಆದತಯ ತೆರಿಗತೆ ಕತಯರ40 ಎ (3) , 19626.ಸತೆಕ್ಷನ್ ಮತಗುತ್ತಾ ಆದತಯ ತೆರಿಗತೆ ನಿಯಮಗಳಳ ರ ರಕೊಲ್ ರಡಿಯ ನಿಯಮಗಳನಗುನ್ನಾ ಉಲಸಿಂಘಿಸಗುತ್ತಾದತೆ . ತಮಮೌಲಲ್ಯಮತಪಕರಗು ಅದನತೆನ್ನಾಯೋ ಪಗ್ರಶಿನ್ನಾಸದತದ್ದಾರತೆಆದ್ದಾರಿಸಿಂದ ಪಗ್ರಸಗು್ತಾ ಪಗ್ರಕರಣದಲ ಈ ನತಲ್ತಲಯದ ಮಗುಸಿಂದತೆ ಪರಿಗಣನತೆ( ) i.ಪಗ್ರಶತೆನ್ನಾಯಗು ಇದರ ಸಸಿಂಧಗುತಶ್ತಗಿದತೆ 40 ಎ (3) ( ) ii--ಕತಯರ ಸತೆಕ್ಷನ್ ಸಸಿಂಗ್ರಹಇನ್ಟತೆಗ್ರಯೋಡ ಅನಗುನ್ನಾ ಸತಶ್ವಧಿಯೋನಪಡಿಸಕತೆಕೊಳ್ಳಲಗು ಮತಡಿದ ಪತವತಿಗಳಿಗತೆ ಸತೆಕ್ಷನ್40 ಎ (3) .ಅನಶ್ವಯಿಸಗುತ್ತಾದತೆ 40 ಎ (3) Rs.2500 ಮಕೊಲತತಃ ನತೆಯೋ ಪಗ್ರಕರಣವವು ಅನಗುನ್ನಾ ಮಯೋರಿದ ವತೆಚ್ಚದ ಪತವತಿಗಳನಗುನ್ನಾ ಅಡ್ಡ ಚತೆಕ್ ಮಕೊಲಕ ಅಥವತ1987ಬತಲ್ಯಸಿಂಕ್ ಕರಡನಗುನ್ನಾ ಅನಗುನ್ನಾ ದತಟಿದ ಮತಗುತ್ತಾ ರ ತಿದಗುದ್ದಾಪಡಿ ಕತಯರಯ ಮಕೊಲಕ ಸಣ್ಣ ಮಮೌಲಲ್ಯಮತಪಕರಿಗತೆ ಇರಗುವRs.10,000.ತೆಕೊಸಿಂದರತೆಗಳನಗುನ್ನಾ ನಿವತರಿಸಲಗು ಹತೆಯೋಳಿದರಗು ಮೊತ್ತಾವನಗುನ್ನಾ ಕತೆಕ್ಕ ಹತೆಚ್ಚಸಲತಗಿದತೆ 40 ಎ (3) , 40 ಎ (3) ನತೆಯೋ ಪಗ್ರಕರಣವವು ತತತತಕ್ಕಲಕವಲದ ಷರತಿತ್ತಾನತೆಕೊಸಿಂದಿಗತೆ ಪತಗ್"ಸಿಂಭವತಗಗುತ್ತಾದತೆ" ಆದ್ದಾರಿಸಿಂದ ಶತಸಕತಸಿಂಗವವು ನತೆಯೋಪಗ್ರಕರಣದ ನಿಬಸಿಂಧನತೆಗಳಳ ವತಲ್ಯಪತರ ಅಥವತ ವವೃತಿತ್ತಾಯ ಲತಭಗಳಳ ಮತಗುತ್ತಾ ಲತಭಗಳಳಎಸಿಂಬ ಶಿರರಕತೆಯ ಅಡಿಯಲ ಆದತಯಗಣನತೆಗತೆ ಸಸಿಂಬಸಿಂಧಿಸದ ಕತಯರ ಯತವವುದತೆಯೋ ಇತರ ನಿಬಸಿಂಧನತೆಗಳಲ ಇದಕತೆಕ್ಕ ವರಗುದ್ಧವತಗಿ ಏನತೆಯೋ ಇದ್ದಾರಕೊ ಅವವು ಅತಿಕಗ್ರಮಸಗುತ್ತಾವತೆ. (3) , ಮತಗುತ್ತಾ ಕತಯರನಿವರಹಿಸಗುತ್ತಾವತೆ ಎಸಿಂದಗು ಸ್ಪಷಸ್ಟ್ಪಡಿಸದತೆನತೆಯೋ ಉಪಪಗ್ರಕರಣವವುಕತಗ್ರಸ ಚತೆಕ್ ಅಥವತ ಕತಗ್ರಸ ಬತಲ್ಯಸಿಂಕ್ ಕರಡನಗುನ್ನಾ, 1,000 ಅನಗುನ್ನಾ ಹತೆಕೊರತಗುಪಡಿಸಕ್ಕಸಿಂತ ಹತೆಚಗುಚ್ಚ ನಗದಗು ರಕೊಪದಲ ಪತವತಿ ಮತಡಲತದ ಯತವವುದತೆಯೋ ಹತೆಚಗುಚ್ಚವರಿ ಮೊತ್ತಾದ.ಕಡಿತಗತೆಕೊಳಿಸಗುವಕತೆ ಅನಗುಮತಿಸದಿರಲಗು ಮಮೌಲಲ್ಯಮತಪನ ಪತಗ್ರಧಿಕತರಕತೆಕ್ಕ ಅಧಿಕತರ ನಿಯೋಡಗುತ್ತಾದತೆ , 19626, ಆದತಯ ತೆರಿಗತೆ ನಿಯಮಗಳಳ ರ ನಿಯಮ ರಡಿಕತಗ್ರಸ ಚತೆಕ್ ಅಥವತ ಕತಗ್ರಸ ಡಿಮತಲ್ಯಸಿಂಡ ಕರಡಗು ಮಕೊಲಕವಲದತೆಯೋRs.10,000 ಬತೆಯೋರತೆ ರಿಯೋತಿಯಲ ಮಯೋರಿದ ಮೊತ್ತಾವನಗುನ್ನಾ ಪತವತಿಸಬಹಗುದತದ ಪಗ್ರಕರಣಗಳಳ ಮತಗುತ್ತಾ ಸಸಿಂದಭರಗಳಿಗತೆ ಅವಕತಶ.ನಿಯೋಡಗುತ್ತಾದತೆ ಈ ವಭತಗದ ನಿಬಸಿಂಧನತೆಗಳ ಆಧತರದ ಮಯೋಲತೆ ಮಮೌಲಲ್ಯಮತಪಕರಗು ಸವತಲಗು ಹತಕದರಗು 405 [ 1991 ] 3 ಎಸ. ಸ. .ಆರ್ 406 ಸರಯೋರಚ್ಚ ನತಲ್ತಲಯ ವರದಿಗಳಳ 40 ಎ (3) .ವತಲ್ಯಪತರ ಚಟಗುವಟಿಕತೆಗಳನಗುನ್ನಾ ನಿಬರಸಿಂಧಿಸಲಗು ಉದತೆದ್ದಾಯೋಶಿಸದತೆ ,ಮಯೋಲ್ಮನವಗಳಳ ಮತಗುತ್ತಾ ವಶತೆಯೋಷ ಅನಗುಮತಿ ಅರರಯನಗುನ್ನಾ ವಜತಗತೆಕೊಳಿಸದ ನತಲ್ತಲಯವವು 40 ಎ (3) .ಹಿಡಿತತಃ ನತೆಯೋ ಪಗ್ರಕರಣವನಗುನ್ನಾ ಪಗ್ರತೆಲ್ಕವತಗಿ ಓದಬತರದಗು Case: ATTAR SINGH GURMUKH SINGH versus INCOME TAX OFFICER, LUDHIANA ETC. [[1991] 3 S.C.R. 405] (1991) ਿਾਰਾ 40ਏ (3) ਿੇ ਅਨੁ ਾਰ, ਸਮਆਿ ਖਰਚ ਿਾ ਮਤਲਬ ਹ , ਟਾਕ-ਇਨ-ਟਰੇਡ ਖਰੀਿਣ ਲਈ ਕੀਤੇ ਗਏ ਖਰਚੇ ਮੇਤ ਾਰੇ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਵਾਲੇ। ਸਕਉਂਸਕ ਕੁਿੱਲ ਮੁਨਾਫੇ ਨ ਿੰ ਸਨਰਿਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਟਾਕ-ਇਨ-ਟਰੇਡ ਿੇ ਮੁਿੱਲ ਨ ਿੰ ਸਿਆਨ ਸਵਿੱਚ ਰਿੱਖਣਾ ਪ੍ੈਂਿਾ ਹ । ਇ ਲਈ, ਭੁਗਤਾਨ ਿੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਸਿਿੱਤੀ ਜਾ ਕਿੀ ਜੇ ਉਹ ਿਾਰਾ 40 ਏ (3) ਿੇ ਤਸਹਤ ਸਨਰਿਾਰਤ ਰਕਮ ਤੋਂ ਵਿੱਿ ਰਕਮ ਸਵਿੱਚ ਨਕਿ ਸਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਜਾਂਿੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਨਯਮ 6ਡੀ.ਡੀ ਿੇ ਤਸਹਤ ਛੋਟ ਵੀ ਪ੍ਰਿਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਿੀ। ਇ ਤਰਹਾਂ, ਿਾਰਾ 40ਏ (3) ਟਾਕ-ਇਨ ਵਪ੍ਾਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਿੱਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੇ ਗਏ ਭੁਗਤਾਨਾਂ ਵਿੱਲ ਆਕਰਸਸਤ ਹੁਿੰਿੀ ਹ । [410G-411A] ਾਜੋਵਨਲਾਲ ਜ ਵਾਲ ਬਨਾਮ ੀ.ਆਈ.ਟੀ, [1976] 103 ਆਈ.ਟੀ.ਆਰ 706 ਉ ੀ ਾ; ਉੱਤਰ-ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਟੋਰ ਬਨਾਮ ੀ.ਆਈ.ਟੀ, [1976] 104 ਆਈ.ਟੀ.ਆਰ 664; ਇਲਾਹਾਬਾਿ; ਰਤਨ ਉਿਯੋਗ ਬਨਾਮ ਆਈ.ਟੀ.ਓ, [1977] 109 ਆਈ.ਟੀ.ਆਰ. 1 ਇਲਾਹਾਬਾਿ; ਪ੍ੀ.ਆਰ. ਟ ਕ ਟਾਈਲ ਬਨਾਮ ੀ.ਆਈ.ਟੀ. ਕੇਰਲ, [1980] 121 ਆਈ.ਟੀ.ਆਰ 237 ਕੇਰਲ; ੀ.ਆਈ.ਟੀ ਬਨਾਮ ਸਕਸਨ ਚਿੰਿ ਮਹੇਸਵਰੀ ਿਾ , [1980] 121 ਆਈ.ਟੀ.ਆਰ 232 ਪ੍ੀ ਅਤੇ ਐਚ; ਕਾਂਤੀ ਲਾਲ ਪ੍ੁਰਸੋਤਮ ਅਤੇ ਕਿੰਪ੍ਨੀ ਬਨਾਮ ੀ.ਆਈ.ਟੀ, [1985] 155 ਆਈ.ਟੀ.ਆਰ 519 ਰਾਜ; ੀ.ਆਈ.ਟੀ ਬਨਾਮ ਸਨਊ ਲਾਈਟ ਸਟਨ ਐਮ.ਐਫ.ਜੀ ਕਿੰਪ੍ਨੀ, [1980] 121 ਐਚ. ਆਈ.ਟੀ.ਆਰ 229 ਪ੍ੀ ਅਤੇ ਐਚ; ਫਾਕਰੀ ਆਟੋਮੋਬਾਈਲਜ਼ ਬਨਾਮ ੀ.ਆਈ.ਟੀ, [1986] 160 ਆਈ.ਟੀ.ਆਰ 504 ਰਾਜ; ਵੈਂਕਟ ਿੱਸਤਆਨਾਰਾਇਣ ਲਿੱਕ ਸਡਪ੍ ਬਨਾਮ ਆਈ.ਟੀ.ਆਰ, [1987] 165 ਆਈ.ਟੀ.ਆਰ 253 ਏ.ਪ੍ੀ ਅਤੇ ਆਕਾਸ ਸਫਲਮ ਬਨਾਮ ੀ.ਆਈ.ਟੀ, [1991] ਆਈ.ਟੀ.ਆਰ 32 ਕਰਨਾਟਕ ਨ ਿੰ ਮਨਜ਼ ਰੀ ਸਿਿੱਤੀ ਗਈ। 406 XXXXXX ਅਤਰ ਸ ਿੰਘ ਬਨਾਮ ਆਈ.ਟੀ.ਓ. [ਸ ਼ੈੱਟੀ, ਜੇ.] ੀ.ਆਈ.ਟੀ ਬਨਾਮ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਐਕ ਚੇਂਜ, [1991]190 ਆਈ.ਟੀ.ਆਰ 61, ਉਲਟ ਸਗਆ। ਸ ਵਲ ਅਪ੍ੀਲ ਅਸਿਕਾਰ ਖੇਤਰ: 1991 ਿੀ ਸ ਵਲ ਅਪ੍ੀਲ ਨਿੰਬਰ 11. 1974 ਿੇ ੀ.ਸਕਊ.ਪ੍ੀ. ਨਿੰਬਰ 1009 ਸਵਿੱਚ ਪ੍ਿੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਸਰਆਣਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਿੇ ਨਮਤੀ 15.10.1979 ਿੇ ਫ ਲੇ ਅਤੇ ਆਿੇਸ ਤੋਂ। ਨਾਲ ਸ ਵਲ ਅਪ੍ੀਲ ਨਿੰਬਰ 2752/79, 1105/76, 29 ਅਤੇ 985/87, 4950/89, 1032/79, 3331/83, ਐ .ਐਲ.ਪ੍ੀ (ਸ ਵਲ) ਨਿੰਬਰ 15/80, 1976 ਿਾ ੀ.ਐਮ.ਪ੍ੀ ਨਿੰਬਰ 1350/80 ਅਤੇ ੀ.ਏ. ਨਿੰਬਰ 1425 ਬੀ. ਸੇਨ, ਜੀ. ੀ. ਸਰਮਾ, ਐ .ਕੇ.ਮਸਹਤਾ, ੀ.ਐ .ਅਗਰਵਾਲ, ਬੀ.ਵੀ. ਿੇ ਾਈ, ਸ਼ਰੀਮਤੀ ਰਾਧਾ ਰੰਗਾਸਵਾਮੀ, ਕੇ.ਸੀ. ਿੁਆ, ਉਮੇਸ ਖੇਤਾਨ, ਿਰਸਨ ਸ ਿੰਘ, ਪ੍ਰਵੀਨ ਕੁਮਾਰ, ਐਮ.ਐਮ ਕਸਯਪ੍ ਅਤੇ ਐ .ਕੇ ਬਿੱਗਾ ਨੇ ਅਪ੍ੀਲਕਰਤਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ। ਉੱਤਰਿਾਤਾਵਾਂ ਲਈ ਜੇ. ਰਾਮਮ ਰਤੀ, ਬੀ. ਬੀ. ਆਹ ਜਾ ਅਤੇ ਸਰੀਮਤੀ ਏ. ੁਭਾਸੀਨੀ। ਅਿਾਲਤ ਿਾ ਹੇਠ ਨਲਖੇ ਫ ਲਾ ਸੁਣਾਇਆ ਸਗਆ ੀ। ਕੇ. ਜਗਨਨਾਥ ਸ ਼ੈੱਟੀ, ਜੇ.:- ਇਨਹਾਂ ਅਪ੍ੀਲਾਂ ਸਵਿੱਚ ਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਟਾਕ-ਇਨ-ਟਰੇਡ ਿੀਆਂ ਕੁਝ ਖਰੀਿਾਂ ਲਈ 2500 ਰੁਪ੍ਏ ਤੋਂ ਵਿੱਿ ਿੀ ਨਕਿ ਅਿਾਇਗੀ ਕੀਤੀ ਹ । ਭੁਗਤਾਨਾਂ ਨ ਿੰ "ਕਾਰੋਬਾਰ ਿੇ ਮੁਨਾਫੇ ਅਤੇ ਲਾਭ" ਸ ਰਲੇਖ ਅਿੀਨ ਆਮਿਨ ਿੀ ਗਣਨਾ ਸਵਿੱਚ ਕਟੌਤੀਆਂ ਵਜੋਂ ਆਸਗਆ ਨਹੀਂ ਹ । ਇਹ ਭੁਗਤਾਨ ਆਮਦਨ ਕਰ ਐਕਟ, 1961 ਿੀ ਿਾਰਾ 40ਏ (3) ਅਤੇ ਆਮਦਨ ਕਰ ਸਨਯਮ, 1962 ਿੇ ਸਨਯਮ 6ਡੀ.ਡੀ ਿੀਆਂ ਸਰਤਾਂ ਿੀ ਉਲਿੰਘਣਾ ਮਿੰਸਨਆ ਜਾਂਿਾ ਹ । ਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਇ ਅਿਾਲਤ ਸਵਿੱਚ ਅਪ੍ੀਲ ਕੀਤੀ ਹ ਸਕ ਇ ਭਿੱਤੇ ਨ ਿੰ ਚੁਣੌਤੀ ਸਿਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। ਇਨਹਾਂ ਅਪ੍ੀਲਾਂ ਸਵਿੱਚ ਸਵਚਾਰਨ ਲਈ ਿੋ ਵਾਲ ਉੱਠਿੇ ਹਨ; (i) ਐਕਟ ਿੀ ਿਾਰਾ 40ਏ (3) ਿੀ ਵ ਿਤਾ; ਅਤੇ (ii) ਟਾਕ-ਇਨ-ਟਰੇਡ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੇ ਗਏ ਭੁਗਤਾਨਾਂ ਲਈ ਿਾਰਾ 40ਏ (3) ਨ ਿੰ ਲਾਗ ਕਰਨਾ। ਿਾਰਾ 40ਏ (3) ਸਜਿੱਥੋਂ ਤਿੱਕ ਮਿੱਗਰੀ ਪ੍ਰਿਾਨ ਕਰਿੀ ਹ : "40A. ਖਰਚੇ ਜਾਂ ਭੁਗਤਾਨ ਕੁਝ ਨਵਸੇਸ ਹਾਲਤਾਂ ਨਵੱਚ ਕਟੌਤੀਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਨ- (1) ਇਸ ਧਾਰਾ ਦੀਆਂ ਨਵਵਸਥਾਵਾਂ "ਕਾਰੋਬਾਰ ਜਾਂ ਪ੍ੇਸੇ ਦਾ ਮੁਨਾਫਾ ਅਤੇ ਲਾਭ" ਨਸਰਲੇਖ ਹੇਠ ਆਮਦਨ ਦੀ ਗਣਨਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇਸ ਐਕਟ ਦੀ ਨਕਸੇ ਹੋਰ ਨਵਵਸਥਾ ਨਵੱਚ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਕੁਝ ਵੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਹੋਣਗੀਆਂ। 407 XXXXXX ੁਪ੍ਰੀਮ ਕੋਰਟ ਸਰਪ੍ੋਰਟਾਂ [1991] 3 ਐ . ੀ.ਆਰ. (3) ਸਜਿੱਥੇ ਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾ ਕੋਈ ਅਸਜਹਾ ਖ਼ਰਚਾ ਲੈਂਿਾ ਹ ਸਜ ਿੇ ਬਿੰਿ ਸਵਿੱਚ ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਿਾ ਹ , ਅਸਜਹੀ ਸਮਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਿ (31 ਮਾਰਚ 1969 ਤੋਂ ਬਾਅਿ ਨਹੀਂ), ਸਜਵੇਂ ਸਕ ਕੇਂਿਰ ਰਕਾਰ ਿੁਆਰਾ ਰਕਾਰੀ ਗਜ਼ਟ ਸਵਿੱਚ ਸੂਚਨਾ ਿੁਆਰਾ ਇ ਬਿੰਿ ਸਵਿੱਚ ਸਨਰਿਾਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਕਿਾ ਹ , ਬੈਂਕ 'ਤੇ ਕਿੱਢੇ ਗਏ ਕਰਾ ਡ ਚ ਼ੈੱਕ ਜਾਂ ਕਰਾ ਡ ਬੈਂਕ ਡਰਾਫਟ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਿ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪ੍ਏ ਤੋਂ ਵਿੱਿ ਿੀ ਰਕਮ ਸਵਿੱਚ, ਅਸਜਹੇ ਖਰਸਚਆਂ ਨ ਿੰ ਕਟੌਤੀ ਵਜੋਂ ਆਸਗਆ ਨਹੀਂ ਸਿਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ: XXX XXX XXX XXX ਪ੍ਰਿੰਤ ਇ ਉਪ੍-ਿਾਰਾ ਅਿੀਨ ਕੋਈ ਵੀ ਭਿੱਤਾ ਨਹੀਂ ਸਿਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਸਜਿੱਥੇ ਿ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪ੍ਏ ਤੋਂ ਵਿੱਿ ਿੀ ਰਕਮ ਿਾ ਕੋਈ ਭੁਗਤਾਨ ਬੈਂਕ 'ਤੇ ਲਏ ਗਏ ਕਰਾ ਡ ਚ ਼ੈੱਕ ਿੁਆਰਾ ਜਾਂ ਕਰਾ ਡ ਬੈਂਕ ਡਰਾਫਟ ਿੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਿਾ ਹ , ਅਸਜਹੇ ਮਾਮਸਲਆਂ ਸਵਿੱਚ ਅਤੇ ਅਸਜਹੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਸਵਿੱਚ, ਜੋ ਉਪ੍ਲਬਿ ਬੈਂਸਕਿੰਗ ਹ ਲਤਾਂ ਿੀ ਪ੍ਰਸਕਰਤੀ ਅਤੇ ਹਿੱਿ ਿੇ ਿੰਬਿੰਿ ਸਵਿੱਚ ਸਨਰਿਾਰਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਕਿੇ ਹਨ, ਕਾਰੋਬਾਰ ਿੀ ਉਪ੍ਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਿੰਬਿੰਸਿਤ ਕਾਰਕਾਂ ਬਾਰੇ ਸਵਚਾਰ ਨਕਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। " Case: ATTAR SINGH GURMUKH SINGH versus INCOME TAX OFFICER, LUDHIANA ETC. [[1991] 3 S.C.R. 405] (1991) The term expenditure as peir section 40A(3), means all outgoings including the expenditure incurred for purchasing the stock-in-trade. Since to determine the gross profits the value of the stock-in-trade has F to be taken into account. So payments can be disallowed if they are made in cash in the sums exceeding the amount s~~dfied under section 40A(3) and also not provided for exemption under Rule 6DD. Thus section 40A(3) is attracted to payments made for acquiring stock-in-trade and other materials. [410G-411A] G G Sajowanlal Jaiswal v. CIT, [1976] 103 ITR 706 Orissa; U.P. Hardware Store v. CIT, [1976] 104 ITR 664; Allahabad; Ratan Udyog v. ITO, [1977] 109 I.T.R. l Allahabad; P.R. Textiles v. CIT Kera/a, [1980] 121 ITR 237 Kerala; CIT v. Kishan Chand Maheswari Dass, [1980] 121 ITR 232 P & H; Kanti Lal Purshottam & Co. v. CIT, [1985] 155 ITR 519 Raj; CIT v. New Light Tin Mfg. Co., [1980] 121 H ITR 229 P & H; Fakri Automobiles v. CIT, [1986] 160 ITR 504 Raj; Venkata Satayanarayana Timber Depotv. /TR, (1987] 165 ITR 253 AP. and Akash Films v. CIT, (1991] ITR 32 Karnataka, approved. A C/Tv. Hardware Exchange, (1991] 190 ITR 61, reversed. CIVIL APPELLATE JURISDICTION: Civil Appeal No. 11 of 1991. B From the Judgment and Order dated 15. 10.1979 of the Punjab and Haryana High Court in C.Q.P. No. 1009 of 1974. WITH Civil Appeal Nos. 2752/79, 1105/76, 29 & 985/87, 4950/X9, 1032/79, 3331/83, SLP (Civil) No. 15/80, CMP. No. 1350/80 and C.A. No. 1425 of 1976. C B. Sen, G.C. Sharma, S.K. Mehta, C.S. Aggarwal, BV. Desai, Ms. Radha Rangaswamy, K.C. Dua, Umesh Khaitan, Darshan Singh. ·rraveen Kumar, M.M. Kashyap and S.K. Bagga for the Appellants. J. Ramamurthy, B.B. Ahuja and Ms. A. Subhashini for the Respondents. D The Judgment of the Court was delivered by K. JAGANNATHA SHETTY, J. The assessees in these appeals have made payments in cash exceeding a sum of Rs.2500 for some of the purchases of stock-in-trade. The payments are not allowed as deductions in the computation of income under the head "profits and gains of business". The payments are held to be in contravention of the terms of Section 40A(3) of the Income Tax Act, 1961 read with the Rule 6DD of the Income Tax Rules, 1962. The assessees have appealed to this Court challenging the disallowance. £ Two questions arise for consideration in these appeals; (i) The F validity of Section 40A(3) of the Act; and (ii) The applicability of Section 40A(3) to payments made for acquiring stock-in-trade. Section 40A(3) so far as material provides: "40A. Expenses or payments not deductible in certain circumstances-( 1) The provisions of this section shall have effect notwithstanding anything to the contrary contained in any other provision of this Act relating to the computa-tion of income under the head "Profits and Gains of busi-ness or profession. G A B c D E F G (3) Where the assessee incurs any expenditure in respect of which payment is made, after such date (not being later than the 31st day of March 1969) as may be specified in this behalf by the Central Government by notification in the Official Gazette, in a sum exceeding ten thousand rupees otherwise than by a crossed cheque drawn on a bank or by a crossed bank draft, such expenditure shall not be allowed as a deduction: xxx xxx xxx xxx Provided further that no disallowance under this sub-section shall be made where any payment in a sum exceed-ing ten thousand rupees is made otherwise than by a cros-sed cheque drawn on a bank or by a crossed bankdraft, in such cases and under such circumstances as may be pre-scribed, having regard to the nature and extent of banking facilities available, considerations of business expediency and other relevant factors." Case: ATTAR SINGH GURMUKH SINGH versus INCOME TAX OFFICER, LUDHIANA ETC. [[1991] 3 S.C.R. 405] (1991) धारा 40 ए(3) -इन-के अनुसार व्यय शब्द का अर्थ स्टॉकट्रेड खरीदने के लिए किए गए व्ययसहित सभी आउटगोइंग से है। चूंकि सकल लाभ का निर्धारण करने के लिए व्यापार में स्टॉक के मूल्य को40 ए(3) ध्यान में रखा जाना चाहिए। अतः यदि भुगतान धारा के तहत निर्दिष्ट राशि से अधिक नकद में6, किया जाता है और नियम डीडी के तहत छूट का प्रावधान नहीं हैतो भुगतान को अस्वीकार किया जा40 ए(3) -इन-सकता है। इस प्रकार धारा स्टॉकट्रेड और अन्य सामग्रियों को प्राप्त करने के लिए किए गएभुगतान पर लागू होती है। (410 जी-411 ए) , सजोवनलाल जयसवाल बनाम सीआईटी] [1976] 103 आईटीआर 706 उड़ीसायूपी- हार्डवेयर, स्टोर बनाम सीआईटी- [1976] 104 आईटीआर 664 इलाहाबादरतन उद्योग बनाम आईटीओ[1977] 109 आईटीआर-1 इलाहाबाद, पी.आर. टेक्सटाइल्स बनाम सीआईटी केरल, [1980] 121आईटीआर 237 केरल, सीआईटी बनाम किशन चंद महेश्वरी दास, [1980] 121 आईटीआर 232 पीएवं एच., कांति लाल पुरषषोत्तम एंड कंपनी. बनाम सीआईटी, [1985] 155 आईटीआर 519 राजस्थान,, फकरीसीआईटी बनाम न्यू लाइट टिन एमएफजी कंपनी [1980] 121 आईटीआर 229 पी एवं एच,ऑटोमोबाइल्स बनाम सीआईटी [1986] 160 आईटीआर 504 राजस्थानवेंकट सत्यनारायण टिम्बर डिपो बनाम आईटीआर,[1987] 165 आईटीआर 253 ए. पी. एवं आकाश ,,फिल्म्स बनाम सीआईटी [1991] आईटीआर 32 कर्नाटक स्वीकृत। , (1991) 190 आईटीआर 61सीआईटी बनाम हार्डवेयर एक्सचेंजपलट दिया गया। सिविल अपीलीय केताधिकार-सिविल अपील संख्या 11/1991. सी.क्यू.पी. सं0-1009/1974 में पंजाब 15.10.1979 और हरियाणा उच्च न्यायालय में पारित निर्णय और आदेश दिनांकित साथ मे सिविल अपीलसं0- 2752/79, 1105/76, 29 एवं 985/87, 4950/89, 1032/79, 3331/83, एसएलपी () सं0-सिविल15/80, सीएमपी सं0 -1350/80 एवं सी.ए. सं0-1425/1976 अपीलकर्ताओं के लिये बी. सेन, जी.सी. शर्मा, एस.के. मेहता, सी.एस. अग्रवाल, बी.वी. देसाई,सुश्री राधा रंगास्वामी, के.सी. दुआ, उमेश खेतान, दर्शन सिंह, प्रवीण कुमार, एम.एम. कश्यप और एस.के.बग्गा। . , बी.बी. . उत्तरदाताओं के लिए जेराममूर्तिआहूजा और सुश्री एसुभाषिनी। न्यायालय का निर्णय सुनाया गया के.जगनाथ शेटटी, जे.- -इन-इन अपीलों में करदाताओं ने स्टॉकट्रेड की कुछ खरीद के लिए2500/- 0 रूसे अधिक की राशि का नकद भुगतान किया है। भुगतान को ‘‘व्यापार के लाभ और मुनाफा’’मद के तहत आय की गणना में कटौती के रूप में अनुमति नहीं दी जाती है। भुगतान को आयकर, 1961 की धारा 40 ए(3) , 1962 6अधिनियमके साथ पढ़े गए आयकर नियमके नियम डीडी की शर्तों काउल्लंघन माना जाता है। करदाताओं ने अस्वीकृति को चुनौती देते हुए इस न्यायालय में अपील की है। ; (1) 40 ए(3) की वैधता; और (2)इन अपीलों में विचार हेतु दो प्रश्न उठते हैंअधिनियम की धारा -इन-40 ए(3) 40 ए(3) जहांस्टॉकट्रेड प्राप्त करने के लिए किए गए भुगतान पर धारा की प्रयोज्यता। धारा - तक सामग्री प्रदान करती है ‘‘40ए-(1) कुछ परिस्थितियों में व्यय या भुगतान कटौती योग्य नहीं हैं इस धारा के प्रावधान ‘‘लाभ औरमुनाफा’’ शीर्षक के तहत आय की गणना से संबंधित इस अधिनियम के किसी भी अन्य प्रावधान मेंनिहित किसी भी विपरीत व्यवसाय या पेशे के बावजूद प्रभावी होंगे। (3) , ऐसी तारीख के बाद (जहां निर्धारिती कोई व्यय करता है जिसके संबंध में भुगतान किया जाता हैमार्च1969 के 31) वें दिन के बाद नहींजैसा कि केंद्र सरकार द्वारा आधिकारिक राजपत्र में अधिसूचना द्वारा, इस संबंध में निर्दिष्ट किया जा सकता हैकिसी बैंक पर आहरित चैक या रेखांकित बैंक ड्राफ्ट के अलावा0 , दस हजार रूसे अधिक की राशि मेंऐसे व्यय को कटौती के रूप में अनुमति नहीं दी जाएगीः -10000/- 0 बशर्ते कि इस उपधारा के तहत कोई भी अस्वीकृति नहीं की जाएगी जहां रूसे अधिक की, ऐसेराशि का भुगतान बैंक पर आहरित चैक या रेखांकित बैंक ड्राफ्ट के अलावा अन्यथा किया जाता है, मामले व परिस्थितियाँ जो उपलब्ध बैंकिंग सुविधाओं की प्रकृति और सीमाव्यवसाय की समीचीनता केविचार और अन्य प्रासंगिक कारकों को ध्यान में रखते हुए निर्धारित की जा सकती हैं।’’ 40 ए(3) 2,500/- 0 वास्तविकता मे धारा के तहत व्यय के संबंध में रूसे अधिक के भुगतान को Case: ATTAR SINGH GURMUKH SINGH versus INCOME TAX OFFICER, LUDHIANA ETC. [[1991] 3 S.C.R. 405] (1991) ಈ ವಭತಗದ ನಿಬಸಿಂಧನತೆಗಳ ಆಧತರದ ಮಯೋಲತೆ ಮಮೌಲಲ್ಯಮತಪಕರಗು ಸವತಲಗು ಹತಕದರಗು 405 [ 1991 ] 3 ಎಸ. ಸ. .ಆರ್ 406 ಸರಯೋರಚ್ಚ ನತಲ್ತಲಯ ವರದಿಗಳಳ 40 ಎ (3) .ವತಲ್ಯಪತರ ಚಟಗುವಟಿಕತೆಗಳನಗುನ್ನಾ ನಿಬರಸಿಂಧಿಸಲಗು ಉದತೆದ್ದಾಯೋಶಿಸದತೆ ,ಮಯೋಲ್ಮನವಗಳಳ ಮತಗುತ್ತಾ ವಶತೆಯೋಷ ಅನಗುಮತಿ ಅರರಯನಗುನ್ನಾ ವಜತಗತೆಕೊಳಿಸದ ನತಲ್ತಲಯವವು 40 ಎ (3) .ಹಿಡಿತತಃ ನತೆಯೋ ಪಗ್ರಕರಣವನಗುನ್ನಾ ಪಗ್ರತೆಲ್ಕವತಗಿ ಓದಬತರದಗು 6. 6ನಿಯಮ ರಡಿಯ ಹತೆಕೊರಗಿಡಗುವಕತೆಈ ವಭತಗವನಗುನ್ನಾ ನಿಯಮ ರಡಿಯಸಿಂದಿಗತೆ ಓದಬತೆಯೋಕಗು ಮತಗುತ್ತಾ ಒಟಿಸ್ಟ್ಗತೆ ಓದಿದರತೆ ಈ.ವಭತಗದ ನಿಬಸಿಂಧನತೆಗಳಳ ವತಲ್ಯಪತರ ಚಟಗುವಟಿಕತೆಗಳನಗುನ್ನಾ ನಿಬರಸಿಂಧಿಸಗುವ ಉದತೆದ್ದಾಯೋಶವನಗುನ್ನಾ ಹತೆಕೊಸಿಂದಿಲ ಎಸಿಂಬಗುದಗು ಸ್ಪಷಸ್ಟ್ವತಗಗುತ್ತಾದತೆಇದಗು ಅಡ್ಡ ಚತೆಕ್ ಅಥವತ ಬತಲ್ಯಸಿಂಕ್ ಕರಡಗು ಮಕೊಲಕ ಪತವತಿ ಮತಡದ ವತೆಚ್ಚವತೆಸಿಂದಗು ಹತೆಯೋಳಲತಗಗುವ ಕಡಿತಗಳನಗುನ್ನಾ ಅನಗುಮತಿಸಲಗು. ಮತತಗ್ರ ಮಮೌಲಲ್ಯಮತಪನ ಅಧಿಕತರಿಗತೆ ಅಧಿಕತರ ನಿಯೋಡಗುತ್ತಾದತೆಇದಗು ಬಹಿರಸಿಂಗಪಡಿಸದ ಮಕೊಲಗಳಿಸಿಂದ ಬಸಿಂದಆದತಯವತಗಿದತೆಯಯೋ ಎಸಿಂಬಗುದನಗುನ್ನಾ ನಿಧರರಿಸಲಗು ಮಮೌಲಲ್ಯಮತಪನ ಪತಗ್ರಧಿಕತರಕತೆಕ್ಕ ಅನಗುವವು ಮತಡಿಕತೆಕೊಡಲಗು ಮತತಗ್ರ ಇದನಗುನ್ನಾ40 ಎ (3) . ಒತತ್ತಾಯಿಸಲತಗಗುತ್ತಾದತೆ ಮತಗುತ್ತಾ ನತೆಯೋ ಪಗ್ರಕರಣದ ನಿಯಮಗಳಳ ಸಹ ಸಸಿಂಪಕೊಣರವತಗಿಲವತಲ್ಯಪತರ ಅನಗುಕಕೊಲತೆ, ಮತಗುತ್ತಾ ಇತರ ಸಸಿಂಬಸಿಂಧಿತ ಅಸಿಂಶಗಳ ಪರಿಗಣನತೆಗಳನಗುನ್ನಾ ಹತೆಕೊರಗಿಡಲತಗಗುವವುದಿಲಏಕತೆಸಿಂದರತೆ ಪತವತಿ ಕತಯರಸತಧಲ್ಯವಲದಅಥವತ ಪತವತಿದತರಿಗತೆ ನಿಜವತದ ತೆಕೊಸಿಂದರತೆ ಉಸಿಂಟಗುಮತಡಬಹಗುದತದ ಸಸಿಂದಭರಗಳನಗುನ್ನಾ ಒದಗಿಸಲಗು ಮಮೌಲಲ್ಯಮತಪಕರಿಗತೆ ಮಗುಕತ್ತಾ. ಅವಕತಶವದತೆನಿಯಮ ಅಡಿಯಲ ನಿದಿರಷಸ್ಟ್ಪಡಿಸದ ಸಸಿಂದಭರಗಳಲ ಮಮೌಲಲ್ಯಮತಪಕರಿಗತೆ ಅಡ್ಡ ಚತೆಕ್ ಅಥವತ ಅಡ್ಡ ಬತಲ್ಯಸಿಂಕ್6. ಕರಡಗು ಮಕೊಲಕ ಪತವತಿ ಮತಡಗುವ ಅಗತಲ್ಯದಿಸಿಂದ ವನತಯಿತಿ ನಿಯೋಡಬಹಗುದಗು ಎಸಿಂದಗು ನಿಯಮ ರಡಿ ಒದಗಿಸಗುತ್ತಾದತೆಹಿಯೋಗತಗಿ40 ಎ (3) 6ಸತೆಕ್ಷನ್ ಮತಗುತ್ತಾ ನಿಯಮ ರಡಿ ವತಲ್ಯಪತರ ವಹಿವತಟಗುಗಳನಗುನ್ನಾ ನಿಯಸಿಂತಿಗ್ರಸಗುವ ಉದತೆದ್ದಾಯೋಶವನಗುನ್ನಾ ಹತೆಕೊಸಿಂದಿವತೆ ಮತಗುತ್ತಾಲತೆಕ್ಕವಲದ ಹಣದ ಬಳಸಯನಗುನ್ನಾ ತಡತೆಯಗುವವುದಗು ಅಥವತ ವತಲ್ಯಪತರ ವಹಿವತಟಗುಗಳಿಗತೆ ಕಪಗುಸ್ಪ ಹಣವನಗುನ್ನಾ ಬಳಸಗುವ ಅವಕತಶವನಗುನ್ನಾ. , , ಕಡಿಮ ಮತಡಗುವವುದಗುಇದಲದತೆತೆರಿಗತೆ ವಧಿಸಗುವ ಕತನಕೊನನಗುನ್ನಾ ವತಲ್ಯಖತಲ್ಯನಿಸಗುವತಗನತಲ್ತಲಯವವು ನಮಲ್ಮ ದತೆಯೋಶದಲ. ಚಲತವಣತೆಯಲರಗುವ ಕಪಗುಸ್ಪ ಹಣದ ಪಗ್ರಸರಣವನಗುನ್ನಾ ನಿಲರಕ್ಷಿಸಲಗು ಸತಧಲ್ಯವಲಹಿಯೋಗತಗಿ ಕಪಗುಸ್ಪ ಬಣ್ಣವನಗುನ್ನಾ ಬಳಸ ಅಥವತಸಸವೃರ್ಟ್ಲಗು ಉದತೆದ್ದಾಯೋಶಿಸಲತದ ಯತವವುದತೆಯೋ ನಿಬರಸಿಂಧವನಗುನ್ನಾ ವತಲ್ಯಪತರ ಅಥವತ ವತಲ್ಯಪತರದ ಸತಶ್ವತಸಿಂತಗ್ರತ್ರ್ಯವನಗುನ್ನಾ. ( 409 ರ-410 ಇ]ಮೊಟಕಗುಗತೆಕೊಳಿಸಗುವವುದತೆಸಿಂದಗು ಪರಿಗಣಿಸಬತರದಗು 40 ಎ (3) .ನತೆಯೋ ಪಗ್ರಕರಣದ ಪಗ್ರಕತರ ಅವಧಿ ವತೆಚ್ಚ ಎಸಿಂದರತೆ ಎಲತಲ ವತೆಚ್ಚಗಳಳ ಎಸಿಂದಥರ --. -ಸಸಿಂಗ್ರಹಇನ್ಟತೆಗ್ರಯೋಡ ಅನಗುನ್ನಾ ಖರಿಯೋದಿಸಲಗು ಮತಡಿದ ವತೆಚ್ಚವವೂ ಇದರಲ ಸತೆಯೋರಿದತೆಒಟಗುಸ್ಟ್ ಲತಭವನಗುನ್ನಾ ನಿಧರರಿಸಲಗು ಸಸಿಂಗ್ರಹ-. 40 ಎ (3) ಇನ್ಟತೆಗ್ರಯೋಡನ್ನಾ ಮಮೌಲಲ್ಯವನಗುನ್ನಾ ಗಣನತೆಗತೆ ತೆಗತೆದಗುಕತೆಕೊಳ್ಳಬತೆಯೋಕತಗಗುತ್ತಾದತೆಆದ್ದಾರಿಸಿಂದ ಸತೆಕ್ಷನ್ ರ ಅಡಿಯಲ ನಿದಿರಷಸ್ಟ್ಪಡಿಸದ6ಮೊತ್ತಾವನಗುನ್ನಾ ಮಯೋರಿದ ಮೊತ್ತಾದಲ ನಗದಗು ರಕೊಪದಲ ಪತವತಿಗಳನಗುನ್ನಾ ಮತಡಿದರತೆ ಮತಗುತ್ತಾ ನಿಯಮ ರಡಿ ಅಡಿಯಲ. 40 ಎ (3) -ವನತಯಿತಿಗತೆ ಅವಕತಶ ನಿಯೋಡದಿದ್ದಾರತೆ ಅವವುಗಳನಗುನ್ನಾ ಅನಗುಮತಿಸಲತಗಗುವವುದಿಲಹಿಯೋಗತಗಿ ಸತೆಕ್ಷನ್ ಸಸಿಂಗ್ರಹವತಲ್ಯಪತರಗ. [ 410 ರ-411 ಎ]ಮತಗುತ್ತಾ ಇತರ ಸತಮಗಿ್ರಳನಗುನ್ನಾ ಸತಶ್ವಧಿಯೋನಪಡಿಸಕತೆಕೊಳ್ಳಲಗು ಮತಡಿದ ಪತವತಿಗಳಿಗತೆ ಆಕರರತವತಗಿದತೆ . , [1976] 103 706 ; . ಪ.ಸತಜತೆಕೊಯೋವತನಲತಲ್ ಜತೆಜೈಸತಶ್ವಲ್ ವಸಐಟಿಐಟಿಆರ್ ಒರಿಸತಸಯಗು . , [1976] 104 664; ಅಲಹತಬತದ; . , [1977]ಹತಡರವತೆಯೋರ ಸತೆಕೊಸ್ಟ್ಯೋರ್ ವಸಐಟಿಐಟಿಆರ್ ರತನ್ ಉದತೆಕೊಲ್ಗ್ ವಐಟಿಒ109 . 1 ಅಲಹತಬತದ; . , [1980] 121 237 ; .ಐಟಿಆರ್ಪಆರ್ ಟತೆಕತೆಸಕಜೈಲ್ಸ ವಸಐಟಿ ಕತೆಯೋರಳಐಟಿಆರ್ ಕತೆಯೋರಳಸಐಟಿ ವ, [1980] 121 232 ಪ & ಎಚ; & . ವ.ಕಶನ್ ಚಸಿಂದ ಮಹತೆಯೋಶ್ವರಿ ದತಸಐಟಿಆರ್ ಕತಸಿಂತಿ ಲತಲ್ ಪಗುರಗುಷತೆಕೊಯೋತ್ತಾಮ್ ಕಸಿಂ , [1985] 155 519 ರತಜ; . . , [1980) 121 229 ಪಸಐಟಿಐಟಿಆರ್ ಸಐಟಿ ವಹತೆಕೊಸ ಲತೆಜೈಟ್ ಟಿನ್ ಎಸಿಂಎಫಕಸಿಂಐಟಿಆರ್ & ಎಚ; . , [1986] 160 504 ರತಜ; ಫಕಗ್ರ ಆಟತೆಕೊಯೋಮೊಬತೆಜೈಲ್ಸ ವಸಐಟಿಐಟಿಆರ್ . . [, .]ಅಟತರ್ ಸಸಿಂಗ್ಐಟಿಒಶತೆಟಿಸ್ಟ್ಜತೆ 407 . , [1987] 165 253 ಎಪ.ವತೆಸಿಂಕಟ ಸತಲ್ಯನತರತಯಣ್ ಟಿಸಿಂಬರ್ ಡಿಪತೆಕೊಯೋ ವಐಟಿಆರ್ಐಟಿಆರ್ ಲ. , [1991] 32 ಕನತರಟಕ, .ಮತಗುತ್ತಾ ಆಕತಶ್ ಫಲ್್ಮ ವಸಐಟಿಐಟಿಆರ್ ಅನಗುಮೊಯೋದನತೆ ನಿಯೋಡಿದತೆ . , [1991] 190 61, .ಸಐಟಿ ವಹತಡತೆಶ್ವಯೋರರ್ ವನಿಮಯಐಟಿಆರ್ ರಿವಸರ ಆಗಿದತೆ 11 1991 .ಸವಲ್ ಅಪತೆಲತೆಯೋಟ್ ಜಕೊಲ್ಯರಿರಯನ್ತಃ ಸವಲ್ ಮಯೋಲ್ಮನವ ಸಸಿಂಖತೆಲ್ಯ 15.10.1979 ಪಸಿಂಜತಬಿನ ದಿನತಸಿಂಕದ ತಿಯೋಪಗುರ ಮತಗುತ್ತಾ ಆದತೆಯೋಶ 1974 ರ ಸ. . ಪ. 1009ತಲಯ.ಮತಗುತ್ತಾ ಕಕೊಲ್ಯಸಸಿಂಖತೆಲ್ಯ ರಲ ಹರಿಯತಣ ಉಚ್ಚ ನತಲ್ ಜತೆಕೊತೆ . 2752/79 , 1105/76 , 29 & 985/87 , 4950 ) / 89 ,ಸವಲ್ ಮಯೋಲ್ಮನವ ಸಸಿಂಖತೆಲ್ಯ 1032/79 , 3331/83 , () . 15/80, ಸ.ಮಸ. . 1350/80 . ಎ. .ಎಸಎಲಸ್ಪ ಸವಲ್ಸಸಿಂಖತೆಲ್ಯನಸಿಂಮತಗುತ್ತಾ ಸನಸಿಂ 1425 1976 .ರಿಸಿಂದ . , ರ. ಸ. ಶಮತರ, ಎಸ. . , ಸ. ಎಸ. , . ,ಬಿಸತೆಯೋನ್ಕತೆಮಹತ್ತಾಅಗವತರಲ್ಬಿವದತೆಯೋಸತಯಿ , . ಸ. , , .ಶಿಗ್ರಯೋಮತಿ ರತಧತ ರಸಿಂಗಸತಶ್ವಮಕತೆದಗುವತಉಮಯೋಶ್ ಖತೆಜೈತತನ್ದಶರನ್ ಸಸಿಂಗ್ Case: ATTAR SINGH GURMUKH SINGH versus INCOME TAX OFFICER, LUDHIANA ETC. [[1991] 3 S.C.R. 405] (1991) XXX XXX XXX XXX ਪ੍ਰਿੰਤ ਇ ਉਪ੍-ਿਾਰਾ ਅਿੀਨ ਕੋਈ ਵੀ ਭਿੱਤਾ ਨਹੀਂ ਸਿਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਸਜਿੱਥੇ ਿ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪ੍ਏ ਤੋਂ ਵਿੱਿ ਿੀ ਰਕਮ ਿਾ ਕੋਈ ਭੁਗਤਾਨ ਬੈਂਕ 'ਤੇ ਲਏ ਗਏ ਕਰਾ ਡ ਚ ਼ੈੱਕ ਿੁਆਰਾ ਜਾਂ ਕਰਾ ਡ ਬੈਂਕ ਡਰਾਫਟ ਿੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਿਾ ਹ , ਅਸਜਹੇ ਮਾਮਸਲਆਂ ਸਵਿੱਚ ਅਤੇ ਅਸਜਹੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਸਵਿੱਚ, ਜੋ ਉਪ੍ਲਬਿ ਬੈਂਸਕਿੰਗ ਹ ਲਤਾਂ ਿੀ ਪ੍ਰਸਕਰਤੀ ਅਤੇ ਹਿੱਿ ਿੇ ਿੰਬਿੰਿ ਸਵਿੱਚ ਸਨਰਿਾਰਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਕਿੇ ਹਨ, ਕਾਰੋਬਾਰ ਿੀ ਉਪ੍ਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਿੰਬਿੰਸਿਤ ਕਾਰਕਾਂ ਬਾਰੇ ਸਵਚਾਰ ਨਕਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। " ਅ ਲ ਸਵਿੱਚ, ਿਾਰਾ 40ਏ (3) ਸਵਿੱਚ ਖਰਚੇ ਿੇ ਬਿੰਿ ਸਵਿੱਚ ਭੁਗਤਾਨ ਿੀ ਲੋ ਹੁਿੰਿੀ ਹ , ਜੋ ਸਕ 2,500 ਰੁਪ੍ਏ ਤੋਂ ਵਿੱਿ ਹ , ਜੋ ਸਕ ਕਰਾ ਡ ਚ ਼ੈੱਕ ਜਾਂ ਕਰਾ ਡ ਬੈਂਕ ਡਰਾਫਟ ਿੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਿਾ ਹ । ਅਸਜਹਾ ਕਰਨ ਸਵਿੱਚ ਅ ਫਲ ਰਸਹਣ 'ਤੇ, ਕੀਤੇ ਗਏ ਭੁਗਤਾਨਾਂ ਨ ਿੰ ਆਮਿਨ ਿੀ ਗਣਨਾ ਸਵਿੱਚ ਮਨਹਾ ਕਰ ਸਿਿੱਤਾ ਸਗਆ ੀ। ਛੋਟੇ ਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾਵਾਂ ਿੀ ਮੁਸਕਲ ਨ ਿੰ ਿ ਰ ਕਰਨ ਲਈ, ੋਿ ਐਕਟ, 1987 ਨੇ ਇ ੀਮਾ ਨ ਿੰ ਵਿਾ ਕੇ 10,000 ਰੁਪ੍ਏ ਕਰ ਸਿਿੱਤਾ ਹ । ਿਾਰਾ 40ਏ (3) ਇਿੱਕ ਗ ਰ-ਅਸ ਿੱਕੇ ਵਾਲੀ ਿਾਰਾ ਨਾਲ ਸੁਰ ਹੁਿੰਿੀ ਹ । ਇਹ ਇਿੱਕ ਪ੍ਰਮੁਿੱਖ ਸਵਵ ਥਾ ਹ ਜੋ "ਕਾਰੋਬਾਰ ਜਾਂ ਪ੍ੇਸੇ ਿੇ ਮੁਨਾਫੇ ਅਤੇ ਲਾਭ" ਸ ਰਲੇਖ ਹੇਠ ਆਮਿਨ ਿੀ ਗਣਨਾ ਨਾਲ ਬਿੰਿਤ ਐਕਟ ਿੀ ਸਕ ੇ ਹੋਰ ਸਵਵ ਥਾ ਸਵਿੱਚ ਇ ਿੇ ਉਲਟ ਕੁਝ ਵੀ ਹੋਣ ਿੇ ਬਾਵਜ ਿ ਕਿੰਮ ਕਰਿੀ ਹ । ਇ ਤਰਹਾਂ ਸਵਿਾਨ ਭਾ ਨੇ ਇਹ ਪ੍ਿੱਸਟ ਕਰ ਸਿਿੱਤਾ ਹ ਸਕ ਿਾਰਾ 40ਏ ਿੀਆਂ ਸਵਵ ਥਾਵਾਂ ਆਮਿਨ ਿੀ ਗਣਨਾ ਨਾਲ ਬਿੰਿਤ ਐਕਟ ਿੀਆਂ ਹੋਰ ਉਲਟ ਸਵਵ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਲਾਗ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਉਪ੍-ਿਾਰਾ (3) ਮੁਲਾਂਕਣ ਅਸਿਕਾਰੀ ਨ ਿੰ ਸਕ ੇ ਵੀ ਅਸਜਹੇ ਖਰਚੇ ਨ ਿੰ ਕਟੌਤੀ ਵਜੋਂ ਰਿੱਿ ਕਰਨ ਿਾ ਅਸਿਕਾਰ ਸਿਿੰਿੀ ਹ , ਸਜ ਿੇ ਬਿੰਿ ਸਵਿੱਚ ਭੁਗਤਾਨ 10,000 ਰੁਪ੍ਏ ਤੋਂ ਵਿੱਿ ਿੀ ਸਕ ੇ ਵੀ ਰਕਮ ਿਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਾ ਡ ਚ ਼ੈੱਕ ਜਾਂ ਕਰਾ ਡ ਬੈਂਕ ਡਰਾਫਟ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਿਾ ਹ । ਆਮਦਨ ਕਰ ਨਨਯਮ, 1962 ਿੇ ਸਨਯਮ 6ਡੀ.ਡੀ ਉਨਹਾਂ ਮਾਮਸਲਆਂ ਅਤੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਨ ਿੰ ਿਰ ਾਉਂਿਾ ਹ ਸਜਨਹਾਂ ਸਵਿੱਚ 10,000 ਰੁਪ੍ਏ ਤੋਂ ਵਿੱਿ ਿੀ ਰਕਮ ਿਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਾ ਡ ਚ ਼ੈੱਕ ਜਾਂ ਕਰਾ ਡ ਬੈਂਕ ਡਰਾਫਟ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਕਿਾ ਹ । ਸਜਿੱਥੋਂ ਤਿੱਕ ਇਹ ਢੁਕਵਾਂ ਹ , ਸਨਯਮ ਇਹ ਪ੍ੜ੍ਹੀਆ ਜਾਂਦਾ ਹ : "6ਡੀ.ਡੀ. ਉਹ ਕੇ ਅਤੇ ਹਾਲਾਤ ਸਜਨਹਾਂ ਸਵਿੱਚ ਿ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪ੍ਏ ਤੋਂ ਵਿੱਿ ਿੀ ਰਕਮ ਿਾ ਭੁਗਤਾਨ ਬੈਂਕ 'ਤੇ ਕਿੱਢੇ ਗਏ ਕਰਾ ਡ ਚ ਼ੈੱਕ ਜਾਂ ਕਰਾ ਡ ਬੈਂਕ ਡਰਾਫਟ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਕਿਾ ਹ - ਿਾਰਾ 40ਏ ਿੀ ਉਪ੍-ਿਾਰਾ (3) ਅਿੀਨ ਕੋਈ ਨਡਸਅਲਾਊਂਸ (ਅਸਵੀਕਾਰ) ਨਹੀਂ ਨਕਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਸਜਿੱਥੇ ਿ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪ੍ਏ ਤੋਂ ਵਿੱਿ ਿੀ ਰਕਮ ਿਾ ਕੋਈ ਭੁਗਤਾਨ ਬੈਂਕ 'ਤੇ ਲਏ ਗਏ ਕਰਾ ਡ ਚ ਼ੈੱਕ ਜਾਂ ਕਰਾ ਡ ਬੈਂਕ ਡਰਾਫਟ ਿੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਿਾ ਹ । ਅਤੇ ਇ ਿੇ ਤਸਹਤ ਸਨਰਿਾਰਤ ਹਾਲਾਤ, ਅਰਥਾਤ: 408 XXXXXX ਅਤਰ ਸ ਿੰਘ ਬਨਾਮ ਆਈ.ਟੀ.ਓ. [ਸ ਼ੈੱਟੀ, ਜੇ.] (j) ਸਕ ੇ ਹੋਰ ਮਾਮਲੇ ਸਵਿੱਚ, ਸਜਿੱਥੇ ਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਅਸਿਕਾਰੀ ਨ ਿੰ ਿੰਤੁਸਟ ਕਰਿਾ ਹ ਸਕ ਭੁਗਤਾਨ ਸਕ ੇ ਬੈਂਕ 'ਤੇ ਲਏ ਗਏ ਕਰਾ ਡ ਚ ਼ੈੱਕ ਿੁਆਰਾ ਜਾਂ ਕਰਾ ਡ ਬੈਂਕ ਡਰਾਫਟ ਿੁਆਰਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਕਿਾ- (2)ਨਕਉਂਨਕ ਉਪ੍ਰੋਕਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਭੁਗਤਾਨ ਨਵਹਾਰਕ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜਾਂ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦੀ ਪ੍ਰਨਕਰਤੀ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਨਵੱਚ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਤਾ ਨੂੰ ਅਸਲ ਮੁਸਕਲ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਨਪ੍ਟਾਰੇ ਦੀ ਲੋੜ੍, ਅਤੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਅਸਿਕਾਰੀ ਿੀ ਿੰਤੁਸਟੀ ਲਈ ਭੁਗਤਾਨ ਿੀ ਅ ਲੀਅਤ ਅਤੇ ਭੁਗਤਾਨ ਿੀ ਪ੍ਛਾਣ ਬਾਰੇ ਬ ਤ ਵੀ ਪ੍ੇਸ ਕਰਿਾ ਹ । ਿਾਰਾ 40ਏ (3) ਿੀ ਵ ਿਤਾ ਬਾਰੇ ਇਹ ਅਪ੍ੀਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ੀ ਸਕ ਜੇ ਖਰੀਿੀ ਗਈ ਮਿੱਗਰੀ ਿੀ ਕੀਮਤ ਨ ਿੰ ਕਰਾ ਡ ਚ ਼ੈੱਕ ਜਾਂ ਕਰਾ ਡ ਬੈਂਕ ਡਰਾਫਟ ਿੁਆਰਾ ਭੁਗਤਾਨ ਿੇ ਬ ਤ ਿੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਵੇਚੀ ਗਈ ਮਿੱਗਰੀ ਿੀ ਸਵਕਰੀ ਕੀਮਤ ਿੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਨਵਵਸਥੀਤ ਕਰਨ ਿੀ ਆਸਗਆ ਨਹੀਂ ਸਿਿੱਤੀ ਜਾਂਿੀ ਹ , ਤਾਂ ਲਗਾਇਆ ਸਗਆ ਆਮਿਨ ਟ ਕ ਆਮਿਨ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ ਬਲਸਕ ਇਹ ਅਨੁਮਾਸਨਤ ਆਮਿਨ 'ਤੇ ਹੋਵੇਗਾ, ਇਹ ਸਕਹਾ ਜਾਂਿਾ ਹ ਸਕ ਮਿੰਨੀ ਗਈ ਆਮਿਨ 'ਤੇ ਟ ਕ ਲਗਾਉਣ ਿਾ ਅਸਿਕਾਰ ਿੇਣ ਵਾਲੀ ਸਵਵ ਥਾ ਮਨਮਰਜ਼ੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰਨ ਿੇ ਅਸਿਕਾਰ 'ਤੇ ਪ੍ਾਬਿੰਿੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਾਡੀ ਰਾਏ ਸਵਿੱਚ, ਇ ਿਲੀਲ ਸਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘਿੱਟ ਯੋਗਤਾ ਹ । ਿਾਰਾ 40ਏ (3) ਨ ਿੰ ਵਿੱਖਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਂ ਸਨਯਮ 6ਡੀ.ਡੀ ਨ ਿੰ ਬਾਹਰ ਕਿੱਢਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਪ੍ਸ ਹਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਿਾ। ਧਾਰਾ ਨ ਿੰ ਸਨਯਮ ਿੇ ਨਾਲ ਪ੍ਸ ਹਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਿਾ ਹ । ਜੇ ਇਕਿੱਠੇ ਪ੍ਸ ਹਆ ਜਾਂਿਾ ਹ , ਤਾਂ ਇਹ ਪ੍ਿੱਸਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਸਕ ਪ੍ਰਬਿੰਿਾਂ ਿਾ ਉਿੇਸ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਗਤੀਸਵਿੀਆਂ ਨ ਿੰ ੀਮਤ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਹ । ਉ ਿੀਆਂ ਵਪ੍ਾਰਕ ਗਤੀਸਵਿੀਆਂ ਸਵਿੱਚ ਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾਵਾਂ 'ਤੇ ਕੋਈ ਪ੍ਾਬਿੰਿੀ ਨਹੀਂ ਹ । ਿਾਰਾ 40ਏ (3) ਸ ਰਫ ਮੁਲਾਂਕਣ ਅਸਿਕਾਰੀ ਨ ਿੰ ਉ ਕਟੌਤੀ ਨ ਿੰ ਰਿੱਿ ਕਰਨ ਿਾ ਅਸਿਕਾਰ ਸਿਿੰਿੀ ਹ , ਸਜ ਿੇ ਬਿੰਿ ਸਵਿੱਚ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਾ ਡ ਚ ਼ੈੱਕ ਜਾਂ ਕਰਾ ਡ ਬੈਂਕ ਡਰਾਫਟ ਿੁਆਰਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਿਾ ਹ । ਕਰਾ ਡ ਚ ਼ੈੱਕ ਜਾਂ ਕਰਾ ਡ ਬੈਂਕ ਡਰਾਫਟ ਰਾਹੀਂ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਸਿਿੱਤਾ ਜਾਂਿਾ ਹ , ਤਾਂ ਜੋ ਅਿੱਿਾ-ਪ੍ ਤਾਲ ਅਥਾਰਟੀ ਇਹ ਪ੍ਤਾ ਲਗਾ ਕੇ ਸਕ ਭੁਗਤਾਨ ਅ ਲੀ ੀ ਜਾਂ ਕੀ ਇਹ ਖੁਲਾ ੇ ਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਆਮਿਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ੀ। ਿਾਰਾ 40ਏ (3) ਿੀਆਂ ਸਰਤਾਂ ਿੰਪ੍ ਰਨ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਲਾਭ ਅਤੇ ਹੋਰ ਿੰਬਿੰਸਿਤ ਕਾਰਕਾਂ 'ਤੇ ਸਵਚਾਰ ਕਰਨ Case: ATTAR SINGH GURMUKH SINGH versus INCOME TAX OFFICER, LUDHIANA ETC. [[1991] 3 S.C.R. 405] (1991) xxx xxx xxx xxx Provided further that no disallowance under this sub-section shall be made where any payment in a sum exceed-ing ten thousand rupees is made otherwise than by a cros-sed cheque drawn on a bank or by a crossed bankdraft, in such cases and under such circumstances as may be pre-scribed, having regard to the nature and extent of banking facilities available, considerations of business expediency and other relevant factors." Originally, Section 40A(3) required payments in respect of expenditure, which exceed Rs.2,500 to be made by a crossed cheque or a crossed bank draft. On failure to do so, the payments made were disallowed in the computation of income. Jn order to remove hardship to smaller assessees, the Amending Act, 1987, has raised this ceiling to Rs.10,000. Section 40A(3) begins with a non-obstante clause. It is an overriding provision whieh operates inspite of anything to the contrary contained in any other provision of the Act relating to the comP.titation of income under the head "profits and gains of business or \'>rofes-sion". The legislature has thus made it clear that the provisions of Section 40A will apply in supersession of other contrary provisions of the Act relating to the computation of income. Sub-section (3) empo-wers the assessing officer to disallow, as a deduction any expenditure in respect of which payment is made of any sum exceeding Rs.10,000 otherwise than by a crossed cheque or crossed bank draft. · Rule 600 of the Income Tax Rules, 1962 refers to cases and circumstances in which payment of a sum exceeding Rs. 10,000 may be made oth~rwise than by a crossed cheque or by a crossed bank draft. The Rule so far as it is relevant reads: "600. Cases and circumstances in which payment in a sum exceeding ten thousand rupees may be made otherwise - than by a crossed cheque drawn on a bank or by a crossed bank draft-No disallowance under sub-section (3) of Section 40 A shall be made where any payment in a sum exceeding ten thousand rupees is made otherwise than by crossed cheque drawn on a bank or by a crossed bank draft in the cases and circumstances specified hereunder, namely: xxx xxx xxx xxx (j) in any other case, where the assessee satisfies the Assessing Officer that the payment could not be made by a crossed cheque drawn on a bank or by a crossed bank draft- "(1) due to exceptional or unavoidable circumstances; or (2) because payment in the manner aforesaid was not practicable, or would have caused genuine difficulty to the payee, having regard to the nature of the transaction and the necessity for expeditious settlement thereof, and also furnishes evidence to the satisfaction of the Asses-sing Officer as to the genuineness of the payment and the identity of the payee." As to the validity of Section 40A(3) it was urged that if the price . of the purchased material is not allowed to be adjusted as against the • sale price. of the material sold for want of proof of payment by a crossed cheque or crossed bank draft, then the income tax levied will not be on the income but it will be on an assumed income. It is said that the provision authorising levy tax on an assumed income would be a rest-riction on the right to carry on the business besides being arbitrary. In our opinion, there is little merit in this contention. Section 40A(3) must not be read in isolation or to the exclusion of Rule 6DD. ';'he Section must be read along with the Rule. If read together, it will be clear that the provisions are not intended to restrict the business activities. There is no restriction on the assessee in his trading activ'.ties. Section 40A(3) only empowers the assessing officer to disal-low the deduction claimed as expenditure in respect of which payment is not made by crossed cheque or crossed bank draft. The payment by crossed cheque or crossed bank draft is insisted on to enable the asses- A B c D F F G H Case: ATTAR SINGH GURMUKH SINGH versus INCOME TAX OFFICER, LUDHIANA ETC. [[1991] 3 S.C.R. 405] (1991) -10000/- 0 बशर्ते कि इस उपधारा के तहत कोई भी अस्वीकृति नहीं की जाएगी जहां रूसे अधिक की, ऐसेराशि का भुगतान बैंक पर आहरित चैक या रेखांकित बैंक ड्राफ्ट के अलावा अन्यथा किया जाता है, मामले व परिस्थितियाँ जो उपलब्ध बैंकिंग सुविधाओं की प्रकृति और सीमाव्यवसाय की समीचीनता केविचार और अन्य प्रासंगिक कारकों को ध्यान में रखते हुए निर्धारित की जा सकती हैं।’’ 40 ए(3) 2,500/- 0 वास्तविकता मे धारा के तहत व्यय के संबंध में रूसे अधिक के भुगतान को रेखांकित चैक या रेखांकित बैंक ड्राफ्ट द्वारा करना आवश्यक था। ऐसा न करने पर आय की गणना में,किए गए भुगतान को अस्वीकार कर दिया गया। छोटे करदाताओं की कठिनाइयों को दूर करने के लिए, 1987 ने इस सीमा को बढ़ाकर अंकन 10,000/- 0 40 ए(3) एकसंशोधन अधिनियमरूकर दिया है। धारा गैर-प्रतिरोधी खंड से शुरू होती है। यह एक सर्वाेपरि प्रावधान है जो ‘‘व्यापार या पेशे के लाभ औरमुनाफा’’ शीर्षक के तहत आय की गणना से संबंधित अधिनियम के किसी भी अन्य प्रावधान में निहितकिसी भी विपरीत बात के बावजूद संचालित होता है। विधायिका ने इस प्रकार यह स्पष्ट कर दिया है किधारा 40 ए के प्रावधान आय की गणना से संबंधित अधिनियम के अन्य विपरीत प्रावधानों के अधिक्रमण-धारा (3) में लागू होंगे। उपमूल्यांकन अधिकारी को कटौती के रूप में किसी भी व्यय को अस्वीकार करने10,000 0 सेका अधिकार देती है जिसके संबंध में रेखांकित चैक या रेखांकित बैंक ड्राफ्ट के अलावा रूअधिक की किसी भी राशि का भुगतान किया जाता है। , 1962 6आयकर नियमका नियम डीडी उन मामलों व परिस्थितियों को संदर्भित करता है जिनमें10,000/- 0 रूसे अधिक की राशि का भुगतान रेखांकित चैक या रेखांकित बैंक ड्राफ्ट के अलावा किसी, - और तरीके से किया जा सकता है। जहां तक यह नियम प्रासंगिक हैइसमें लिखा है ‘‘6 डीडी- 10000/- 0 ऐसे मामले व परिस्थितियां जिनमें रूसे अधिक की राशि का भुगतान- धारा 40 एअन्यथा बैंक पर आहरित रेखांकित चैक या रेखांकित बैंक ड्राफ्ट द्वारा किया जा सकता है की उपधारा (3) , जहां 10000/- 0 के तहत कोई अस्वीकृति नहीं की जाएगीरूसे अधिक की राशि काभुगतान रेखांकित चैक के अलावा अन्यथा किया जाता है। यहां निर्दिष्ट मामलों व परिस्थितियों में किसी, - बैंक पर या रेखांकित बैंक ड्राफ्ट द्वाराअर्थात (जे) , किसी अन्य मामले मेंजहां निर्धारिती मूल्यांकन अधिकारी को संतुष्ट करता है कि भुगतान बैंक पर- आहरित चैक या रेखांकित बैंक ड्राफ्ट द्वारा नहीं किया जा सकता है (1) ; या असाधारण या अपरिहार्य परिस्थितियों के कारण (2) -, क्योंकि लेनदेन की प्रकृति और उसके शीघ्र निपटान की आवश्यकता को ध्यान में रखते हुएपूर्वाेक्ततरीके से भुगतान व्यावहारिक नहीं था या प्राप्तकर्ता को वास्तविक कठिनाई होती, और भुगतान कीवास्तविकता और भुगतानकर्ता की पहचान के बारे में मूल्यांकन अधिकारी की संतुष्टि के लिए साक्ष्य भीप्रस्तुत करता है।’’ धारा 40 ए(3) की वैधता के संबंध में यह आग्रह किया गया था कि यदि खरीदी गई सामग्री कीकीमत को रेखांकित चैक या रेखांकित बैंक ड्राफ्ट द्वारा भुगतान के प्रमाण के अभाव में बेची गई सामग्री की, बिक्री मूल्य के विरुद्ध समायोजित करने की अनुमति नहीं हैतो लगाया गया आयकर आय पर नहीं बल्किअनुमानित आय पर लगाया जाएगा। ऐसा कहा जाता है कि अनुमानित आय पर कर लगाने का अधिकारदेने वाला प्रावधान मनमाना होने के अलावा व्यवसाय जारी रखने के अधिकार पर प्रतिबंध होगा। Case: ATTAR SINGH GURMUKH SINGH versus INCOME TAX OFFICER, LUDHIANA ETC. [[1991] 3 S.C.R. 405] (1991) 15.10.1979 ಪಸಿಂಜತಬಿನ ದಿನತಸಿಂಕದ ತಿಯೋಪಗುರ ಮತಗುತ್ತಾ ಆದತೆಯೋಶ 1974 ರ ಸ. . ಪ. 1009ತಲಯ.ಮತಗುತ್ತಾ ಕಕೊಲ್ಯಸಸಿಂಖತೆಲ್ಯ ರಲ ಹರಿಯತಣ ಉಚ್ಚ ನತಲ್ ಜತೆಕೊತೆ . 2752/79 , 1105/76 , 29 & 985/87 , 4950 ) / 89 ,ಸವಲ್ ಮಯೋಲ್ಮನವ ಸಸಿಂಖತೆಲ್ಯ 1032/79 , 3331/83 , () . 15/80, ಸ.ಮಸ. . 1350/80 . ಎ. .ಎಸಎಲಸ್ಪ ಸವಲ್ಸಸಿಂಖತೆಲ್ಯನಸಿಂಮತಗುತ್ತಾ ಸನಸಿಂ 1425 1976 .ರಿಸಿಂದ . , ರ. ಸ. ಶಮತರ, ಎಸ. . , ಸ. ಎಸ. , . ,ಬಿಸತೆಯೋನ್ಕತೆಮಹತ್ತಾಅಗವತರಲ್ಬಿವದತೆಯೋಸತಯಿ , . ಸ. , , .ಶಿಗ್ರಯೋಮತಿ ರತಧತ ರಸಿಂಗಸತಶ್ವಮಕತೆದಗುವತಉಮಯೋಶ್ ಖತೆಜೈತತನ್ದಶರನ್ ಸಸಿಂಗ್ " , . . . . .ಮಯೋಲ್ಮನವದತರರ ಪರವತಗಿ ಪಗ್ರವಯೋಣ್ ಕಗುಮತರ್ಎಸಿಂಎಸಿಂಕಶಲ್ಯಪ್ ಮತಗುತ್ತಾ ಎಸಕತೆಬಗತಗ್ಗಾ ವತದಿಸದರಗು . , . . . .ಜತೆರತಮಮಕೊತಿರಬಿಬಿಅಹಗುಜತ ಮತಗುತ್ತಾ ಶಿಗ್ರಯೋಮತಿ ಎಸಗುಭತರಣಿ ಪಗ್ರತಿವತದಿಗಳಳ ನತಲ್ತಲಯದ ತಿಯೋಪರನಗುನ್ನಾ ನಿಯೋಡಿದವರಗು . , . "" ಕತೆಜಗನತನ್ನಾಥ ಶತೆಟಿಸ್ಟ್ಜತೆಈ ಮಯೋಲ್ಮನವಗಳಲನ ಮಮೌಲಲ್ಯಮತಪಕರಗು ಲತಭಗಳಳ ಮತಗುತ್ತಾಎಸಿಂಬ ಶಿಯೋರರಕತೆಯ ಅಡಿಯಲ. ". ಆದತಯ ಗಣನತೆಯಲನ ಕಡಿತಗಳಳವತಲ್ಯಪತರ ಲತಭಗಳಳ ಪತವತಿಗಳಳ ಉಲಸಿಂಘನತೆಯತಗಿವತೆ ಎಸಿಂದಗು ಪರಿಗಣಿಸಲತಗಿದತೆ , 1961 40 ಎ (3) , 1962 ರಆದತಯ ತೆರಿಗತೆ ಕತಯರರ ಸತೆಕ್ಷನ್ ರ ನಿಯಮಗಳಳ ಆದತಯ ತೆರಿಗತೆ ನಿಯಮಗಳಳ6. .ನಿಯಮ ರಡಿಮಮೌಲಲ್ಯಮತಪಕರಗು ಅನಗುಮತಿ ನಿರತಕರಣತೆಯನಗುನ್ನಾ ಪಗ್ರಶಿನ್ನಾಸ ಈ ನತಲ್ತಲಯಕತೆಕ್ಕ ಮಯೋಲ್ಮನವ ಸಲಸಲತಯಿತಗು ; ( ) I40 ಎ (3) ರಈ ಮಯೋಲ್ಮನವಗಳಲ ಪರಿಗಣನತೆಗತೆ ಎರಡಗು ಪಗ್ರಶತೆನ್ನಾಗಳಳ ಉದ್ಭವಸಗುತ್ತಾವತೆಕತಯರ ಸತೆಕ್ಷನ್ ; ( ) iiಸಸಿಂಧಗುತಶ್ವಮತಗುತ್ತಾ ಅನಶ್ವಯಿಸಗುವಕತೆ ವತಲ್ಯಪತರದ ಸಸಿಂಗ್ರಹ ಅನಗುನ್ನಾ ಸತಶ್ವಧಿಯೋನಪಡಿಸಕತೆಕೊಳ್ಳಲಗು ಮತಡಿದ ಪತವತಿಗಳಿಗತೆ ಸತೆಕ್ಷನ್40 ಎ (3). 40 ಎ (3) ತನತೆಯೋ ವಸಗುತ್ತಾವವು ಈ ಕತೆಳಗಿನವವುಗಳನಗುನ್ನಾ ಒದಗಿಸಗುತ್ತಾದ " 40 ಎ. ಕತೆಲವವು ಸಸಿಂದಭರಗಳಲ ಕಡಿತಗತೆಕೊಳಿಸಲತಗದ ವತೆಚ್ಚಗಳಳ ಅಥವತ ಪತವತಿಗಳಳ -(1) ಸಸಿಂದಭರಗಳಳಈ ಪಗ್ರಕರಣದ ಉಪಬಸಿಂಧಗಳಳ ಇದಕತೆಕ್ಕ ವರಗುದ್ಧವತಗಿ ಏನತೆಯೋ ಇದ್ದಾರಕೊ ಪರಿಣತಮ "ಗಣನತೆಗತೆ ಸಸಿಂಬಸಿಂಧಿಸದ ಈ ಕತಯರ ಯತವವುದತೆಯೋ ಇತರ ಉಪಬಸಿಂಧದಲ ಉದಲ್ಯಮದ ಲತಭಗಳಳ " .ಮತಗುತ್ತಾ ಲತಭಗಳಳಎಸಿಂಬ ಶಿಯೋರರಕತೆಯ ಅಡಿಯಲ ಬರಗುವ ಆದತಯ ಅಥವತ ವವೃತಿತ್ತಾ XXX XXX XXX [1991] 3 ಎಸ. ಸ. .ಸರಯೋರಚ್ಚ ನತಲ್ತಲಯ ವರದಿಗಳಳ ಆರ್ 408 ( 3 ) ಮಮೌಲಲ್ಯಮತಪಕನಗು ಯತವವುದತೆಯೋ ವತೆಚ್ಚವನಗುನ್ನಾ ಮತಡಗುವಲ ಅಸಿಂತಹ ದಿನತಸಿಂಕದ ನಸಿಂತರ (ಅಲ) ಯತವ ಪತವತಿಯನಗುನ್ನಾ ಮತಡಲತಗಗುತ್ತಾದತೆ ಕತೆಯೋಸಿಂದಗ್ರ ಸಕತರರವವು ಈ ಪರವತಗಿ ನಿದಿರಷಸ್ಟ್ಪಡಿಸದಸಿಂತೆ , ಅಧಿಕವೃತ ಗತೆಜತೆಟನ್ನಾಲ ಅಧಿಸಕೊಚನತೆಹತಗುತ್ತಾ ಮಯೋರಿದ ಮೊತ್ತಾದಲ ಡತಗ್ರ ಮತಡಲತದ ಕತಗ್ರಸ ಚತೆಕ್ ಅನಗುನ್ನಾ , ಹತೆಕೊರತಗುಪಡಿಸ ಸತವರ ರಕೊಪತಯಿಗಳಳ ಬತಲ್ಯಸಿಂಕ್ ಮಯೋಲತೆ ಅಥವತ ಬತಲ್ಯಸಿಂಕ್ ಕರಡಗು ಮಕೊಲಕಅಸಿಂತಹ ವತೆಚ್ಚ .ಕಡಿತಗತೆಕೊಳಿಸಗುವಕತೆ XXX XXX XXX XXX ,.ಇದಲದತೆಈ ಉಪಪಗ್ರಕರಣದ ಅಡಿಯಲ ಯತವವುದತೆಯೋ ಅನಗುಮತಿ ನಿರತಕರಣತೆ ಇಲ.ಹತಗುತ್ತಾ ಸತವರ ರಕೊಪತಯಿಗಳಿಸಿಂದ ಹತೆಯೋಚ್ಚನ ವಲ್ಯವಹತರ ಮತಡಗುವವುದಕ್ಕಸಿಂತ ಬತೆಯೋರತೆ ರಿಯೋತಿಯಲ ಮತಡಲತಗಗುತ್ತಾದತೆ.ಅಡ್ಡ ಚತೆಕನಗುನ್ನಾ ಬತಲ್ಯಸಿಂಕನಲ ಅಥವತ ಅಡ್ಡ ಬತಲ್ಯಸಿಂಕ್ ಡತಗ್ರಫಸ್ಟ್ ಮಕೊಲಕ ತೆಗತೆದಗುಕತೆಕೊಳ್ಳಲತಗಗುತ್ತಾದತೆಅಸಿಂತಹ ಸಸಿಂದಭರಗಳಲ ಮತಗುತ್ತಾ ಪಕೊವರಭತವಯತಗಬಹಗುದತದಸಿಂತಹ ಸಸಿಂದಭರಗಳಲ ಬತಲ್ಯಸಿಂಕನ ಸಶ್ವರಕೊಪ ಮತಗುತ್ತಾ ವತಲ್ಯಪತ್ತಾಯನಗುನ್ನಾ, ಗಮನದಲಟಗುಸ್ಟ್ಕತೆಕೊಸಿಂಡಗು ಬರತೆಯಲತಗಿದತೆ ಲಭಲ್ಯವರಗುವ ಸಮೌಲಭಲ್ಯಗಳಳವತಲ್ಯಪತರ ಅನಗುಕಕೊಲತೆಯ ಪರಿಗಣನತೆಗಳಳ ಮತಗುತ್ತಾ ಇತರ.ಸಸಿಂಬಸಿಂಧಿತ ಅಸಿಂಶಗಳಳ , 40 ಎ (3) 2,500ಮಕೊಲತತಃಸತೆಕ್ಷನ್ ಗತೆ ಸಸಿಂಬಸಿಂಧಿಸದಸಿಂತೆ ಪತವತಿಗಳಳ ಅಗತಲ್ಯವತಗಿದ್ದಾವವುತಃ ರಕೊಪತಯಿಗಳನಗುನ್ನಾ ಮಯೋರಿದ ವತೆಚ್ಚವನಗುನ್ನಾ ಕತಗ್ರಸ ಚತೆಕ್ ಮಕೊಲಕ ಅಥವತ . , ಅಡ್ಡ ಬತಲ್ಯಸಿಂಕ್ ಕರಡಗುಹತಗತೆ ಮತಡಲಗು ವಫಲವತದತಗಮತಡಿದ ಪತವತಿಗಳಳ ಆದತಯ ಲತೆಕತಕ್ಕಚತರದಲ. ಅನಗುಮತಿಸಲತಗಗುವವುದಿಲ 1987. 10,000 . 40 ಎ (3) ರ ತಿದಗುದ್ದಾಪಡಿ ಕತಯದ್ದಾ ಸಣ್ಣ ತೆರಿಗತೆದತರರಿಗತೆ ಈ ಮತಿಯನಗುನ್ನಾ ರಕೊಸತೆಕ್ಷನ್ ಒಸಿಂದಗು. ನಿಬರಸಿಂಧರಹಿತ ಷರತಿತ್ತಾನತೆಕೊಸಿಂದಿಗತೆ ಪತಗ್ಸಿಂಭವತಗಗುತ್ತಾದತೆಇದಗು ಒಸಿಂದಗು ಇದಕತೆಕ್ಕ ವರಗುದ್ಧವತಗಿ ಏನತೆಯೋ ಇದ್ದಾರಕೊ ಕತಯರನಿವರಹಿಸಗುವ.ಮಯೋಲಗುಸಗುತ್ತಾವತರಿ ನಿಬಸಿಂಧನತೆಗತೆ ಗಣನತೆಗತೆ ಸಸಿಂಬಸಿಂಧಿಸದ ಕತಯರ ಯತವವುದತೆಯೋ ಇತರ ಉಪಬಸಿಂಧದಲ ಒಳಗತೆಕೊಸಿಂಡಿರಗುತ್ತಾದತೆ "" ವತಲ್ಯಪತರ ಅಥವತ ವವೃತಿತ್ತಾಪರರ ಲತಭಗಳಳ ಮತಗುತ್ತಾ ಲತಭಗಳಳಎಸಿಂಬ ಶಿಯೋರರಕತೆಯ ಅಡಿಯಲ ಬರಗುವ ಆದತಯ ಪಗ್ರಮತಣ ". ತಸಯಯೋನ್ ಶತಸಕತಸಿಂಗವವು ಹಿಯೋಗತೆ ಸ್ಪಷಸ್ಟ್ಪಡಿಸದ 40ಸತೆಕ್ಷನ್ ಎ ಇತರ ವರಗುಮರಣ ಶತಸನದ್ಧ ಹತಗಕೊ ಶತಸನ ನಿಬಸಿಂಧನತೆಗಳ ಶತಸನಲ್ಮರಣ ಶತಸನತಿಯಲ ಅನಶ್ವಯಿಸಗುತಿತ್ತಾರಗುವಶತಸನ. . ಉಪವಭತಗ (3) ಆದತಯ ಗಣನತೆಗತೆ ಸಸಿಂಬಸಿಂಧಿಸದ ಕತಯರಎಸಿಂಪತೆಕೊಯೋ . . 10,000ಇದಕತೆಕ್ಕ ಸಸಿಂಬಸಿಂಧಿಸದಸಿಂತೆ ರಕೊಗಳನಗುನ್ನಾ ಮಯೋರಿದ ಯತವವುದತೆಯೋ ಮೊತ್ತಾವನಗುನ್ನಾ ಪತವತಿಸಲತಗಗುತ್ತಾದತೆ.ಕತಗ್ರಸ ಚತೆಕ್ ಅಥವತ ಕತಗ್ರಸ ಬತಲ್ಯಸಿಂಕ್ ಕರಡಗು ಅನಗುನ್ನಾ ಹತೆಕೊರತಗುಪಡಿಸ , 19626. ಆದತಯ ತೆರಿಗತೆ ನಿಯಮಗಳಳ ರ ನಿಯಮ ರಡಿ ಪಗ್ರಕರಣಗಳನಗುನ್ನಾ ಮತಗುತ್ತಾ ರಕೊಗಳನಗುನ್ನಾ ಮಯೋರಿದ. 10,000 .ಮೊತ್ತಾದ ಪತವತಿ ಸಸಿಂದಭರಗಳಳಇರಬಹಗುದಗು ಅಡ್ಡ ಚತೆಕ್ ಅಥವತ ಕತಗ್ರಸಡ್ಡ ಬತಲ್ಯಸಿಂಕ್ ಕರಡಗು ಅನಗುನ್ನಾ ಹತೆಕೊರತಗುಪಡಿಸ ತನಿಯಮವವು ಸಸಿಂಬಸಿಂಧಿತವತಗಿರಗುವ ಮಟಿಸ್ಟ್ಗತೆ ಹಿಯೋಗತೆ ಹತೆಯೋಳಳತ್ತಾದ Case: ATTAR SINGH GURMUKH SINGH versus INCOME TAX OFFICER, LUDHIANA ETC. [[1991] 3 S.C.R. 405] (1991) ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਰਿੱਸਖਆ ਸਗਆ ਹ । ਹੀ ਅਤੇ ਹੀ ਲ ਣ-ਿੇਣ ਨ ਿੰ ਧਾਰਾ ਿੇ ਵੀਪ੍ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਕਿੱਸਢਆ ਜਾਂਿਾ। ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਤਾਵਾਂ ਲਈ ਇਹ ਖੁਿੱਲਹਾ ਹ