Bihari Lal Jaiswal v. The Commissioner Of Income Tax

Case: BIHARI LAL JAISWAL versus THE COMMISSIONER OF INCOME TAX [[1995] SUPP. 5 S.C.R. 285] (1995) BIHARI LAL JAISW AL v. THE COMMISSIONER OF INCOME TAX NOVEMBER 16, 1995 [B.P. JEEVAN REDDY AND B.N. KIRPAL, JJ.) A B Income Tax Act, 1961 : Sections 184 and 185-Registration of a Jinn-Genuineness of partner-ship-Detemiination of-Income Tax Officer competent to look to law C governing partnership-Partnership prohibited under State Excise Enact-ments-Bar to registration. Contract Act, 1872: Section 23-Agreement to enter into partnership which is prohibited D under State Excise Enactments-Held : unlawful and void-Bar to registration under Income Tax Act, 1961 being opposed to public policy. The appellant - assessee had obtained a licence for retail sale of country spirit under the Madhya Pradesh Excise Rules, 1960. He entered E into a partnership with ten other persons to conduct the business under the said licence. He filed an application under sections 184 and 185 of the Income Tax Act, 1961 for grant of registration to the said firm. The Income Tax Officer rejected the application on the ground that the partnership was prohibited under clause (VI) of the General Licence conditions prescribed by the Rules since no permission from the Collector was taken. F On appeal the Appellate Assistant Commissioner directed the Income Tax Officer to grant registration. The tribunal reversed this order. Thereupon the appellant applied to the Tribunal to refer two questions under section 256(1) of the Act which was refused. The application to the High Court under section 256(2) of the Act to refer the aforesaid questions was also G rejected. Aggrieved by the High Court's judgment the appellant - assessee preferred the present appeals. On behalf of the appellant it was contended that the prohibition contained in the General Licence Conditions has no relevance in the matter of grant of registration. H A B SUPREME COURT REPORTS (1995] SUPP. 5 S.C.R. On behalf of the respondents it was contended that the partnership being prohibited cannot be recognised in law; that this is so even if the partnership is prohibited by a State enactment and registration is sought under a Parliamentary enactment, and that the partnership is unlawful under section ~3 of the Contract Act, 1872. Allowing the appeals, this Court c HELD : 1. No person has a fundamental right to deal or trade in intoxicating liquors. The State is entitled to prohibit and or closely regu-late their production, manufacture, possession, transport, purchase and sale. The right of a citizen to deal in these intoxicating liquors is only to the extent it is provided for and permitted by the Act and the Rules made thereunder. (297-C-E] Khoday Distilleries Ltd. & Ors. v. State of Kamataka & Ors., (1995] 1 D sec 574, relied on. 2.1. Clause (VI) of the General Licence Conditions which are Statutory in character provides expressly that a holder of a licence/privilege shall not enter into a partnership for the working of such privilege in any way or manner without the written permission of the Collector. This condi-tion is binding upon the Iicencee. If so, he cannot enter into a partnership; nor can there be, in law, a partnership with respect to the privilege (busi-ness) granted under the licence. No person, and no licensee can claim any right contrary to the said provision. (297-E-F] E F Case: BIHARI LAL JAISWAL versus THE COMMISSIONER OF INCOME TAX [[1995] SUPP. 5 S.C.R. 285] (1995) ਿਨਾਮ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਦੇ ਕਬਮਸ਼ਨਰ 16 ਨਵੰਿਰ 1995 [ਿੀ.ਪੀ. ਜੀਵਨ ਰੈਡੀ ਅਤੇ ਿੀ.ਐਨ. ਬਕਰਪਾਲ, ਜੇ.ਜੇ.] ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਐਕਟ, 1961:- ਸੈਕਸ਼ਨ 184 ਅਤੇ 185-ਜਿਨ ਦੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ-ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ-ਕਨ ੂੰਨ ਸੂੰਚਾਲਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਭਾਈਵਾਲੀ ਨ ੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਸਮਰੱਥ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਜਿਕਾਰੀ ਦਾ ਜਨਰਿਾਰਨ-ਰਾਿ ਆਬਕਾਰੀ ਕਾਨ ੂੰਨ-ਬਾਰ ਦੇ ਤਜਿਤ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਲਈ ਮਨਾਿੀ ਿੈ। ਕੰਟਰੈਕਟ ਐਕਟ, 1872:- ਸੈਕਸ਼ਨ 23-ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਜਵੱਚ ਦਾਖਲ ਿੋਣ ਲਈ ਸਮਝੌਤਾ ਿੋ ਜਕ ਰਾਿ ਆਬਕਾਰੀ ਕਾਨ ੂੰਨਾਂ ਦੇ ਅਿੀਨ ਵਰਜਿਤ ਿੈ-ਆਯੋਜਿਤ: ਗੈਰ-ਕਾਨ ੂੰਨੀ ਅਤੇ ਬੇਕਾਰ-ਇਨਕਮ ਟ੍ੈਕਸ ਐਕਟ੍, 1961 ਦੇ ਅਿੀਨ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਲਈ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਿਨਤਕ ਨੀਤੀ ਦਾ ਜਵਰੋਿ ਕੀਤਾ ਿਾ ਜਰਿਾ ਿੈ। ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾ ਨੇ ਮੱਿ ਪਰਦੇਸ਼ ਆਬਕਾਰੀ ਜਨਯਮ, 1960 ਦੇ ਤਜਿਤ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਦੀ ਪਰਚ ਨ ਜਵਕਰੀ ਲਈ ਲਾਇਸੈਂਸ ਪਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਉਕਤ ਲਾਇਸੈਂਸ ਦੇ ਤਜਿਤ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਦਸ ਿੋਰ ਜਵਅਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਉਕਤ ਫਰਮ ਨ ੂੰ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੇਣ ਲਈ ਇਨਕਮ ਟ੍ੈਕਸ ਐਕਟ੍, 1961 ਦੀ ਿਾਰਾ 184 ਅਤੇ 185 ਦੇ ਤਜਿਤ ਅਰਜੀ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ। ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਜਿਕਾਰੀ ਨੇ ਅਰਜੀ ਨ ੂੰ ਇਸ ਆਿਾਰ 'ਤੇ ਰੱਦ ਕਰ ਜਦੱਤਾ ਜਕ ਜਨਯਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜਨਰਿਾਰਤ ਿਨਰਲ ਲਾਇਸੈਂਸ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦੀ ਿਾਰਾ (VI) ਦੇ ਤਜਿਤ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਦੀ ਮਨਾਿੀ ਿੈ ਜਕਉਂਜਕ ਕੁਲੈਕਟ੍ਰ ਤੋਂ ਕੋਈ ਇਿਾਜਤ ਨਿੀਂ ਲਈ ਗਈ ਸੀ। ਅਪੀਲ 'ਤੇ ਅਪੀਲੀ ਸਿਾਇਕ ਕਜਮਸ਼ਨਰ ਨੇ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਜਿਕਾਰੀ ਨ ੂੰ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੇਣ ਦੇ ਜਨਰਦੇਸ਼ ਜਦੱਤੇ। ਜਟ੍ਰਜਬਊਨਲ ਨੇ ਇਿ ਿੁਕਮ ਪਲਟ੍ ਜਦੱਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਨੇ ਐਕਟ੍ ਦੀ ਿਾਰਾ 256(1) ਅਿੀਨ ਦੋ ਸਵਾਲਾਂ ਦਾ ਿਵਾਲਾ ਦੇਣ ਲਈ ਜਟ੍ਰਜਬਊਨਲ ਨ ੂੰ ਅਰਜੀ ਜਦੱਤੀ, ਜਿਸ ਨ ੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਜਦੱਤਾ ਜਗਆ। ਐਕਟ੍ ਦੀ ਿਾਰਾ 256(2) ਤਜਿਤ ਉਪਰੋਕਤ ਸਵਾਲਾਂ ਦਾ ਿਵਾਲਾ ਦੇਣ ਲਈ ਿਾਈ ਕੋਰਟ੍ ਨ ੂੰ ਜਦੱਤੀ ਗਈ ਅਰਜੀ ਨ ੂੰ ਵੀ ਰੱਦ ਕਰ ਜਦੱਤਾ ਜਗਆ। ਿਾਈ ਕੋਰਟ੍ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਤੋਂ ਦੁਖੀ ਿੋ ਕੇ ਅਪੀਲਕਰਤਾ - ਮੁਲਾਂਕਣ ਨੇ ਮੌਿ ਦਾ ਅਪੀਲਾਂ ਨ ੂੰ ਤਰਿੀਿ ਜਦੱਤੀ। ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਦੀ ਤਰਫੋਂ ਇਿ ਦਲੀਲ ਜਦੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਕ ਿਨਰਲ ਲਾਇਸੈਂਸ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਜਵੱਚ ਦਰਿ ਮਨਾਿੀ ਦਾ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਪਰਵਾਨਗੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਜਵੱਚ ਕੋਈ ਸਾਰਥਕ ਨਿੀਂ ਿੈ। ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੀਆਂ ਬਰਪੋਰਟਾਂ (1995) ਸਮਰਥਨ। 5 ਐੱਸ.ਸੀ.ਆਰ. ਉੱਤਰਦਾਤਾਵਾਂ ਦੀ ਤਰਫੋਂ ਇਿ ਦਲੀਲ ਜਦੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਕ ਵਰਜਿਤ ਭਾਈਵਾਲੀ ਨ ੂੰ ਕਾਨ ੂੰਨ ਜਵੱਚ ਮਾਨਤਾ ਨਿੀਂ ਜਦੱਤੀ ਿਾ ਸਕਦੀ; ਜਕ ਇਿ ਇਸ ਤਰਹਾਂ ਿੈ ਭਾਵੇਂ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਨ ੂੰ ਰਾਿ ਦੇ ਕਾਨ ੂੰਨ ਦੁਆਰਾ ਵਰਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਗਆ ਿੋਵੇ ਅਤੇ ਸੂੰਸਦੀ ਕਾਨ ੂੰਨ ਦੇ ਤਜਿਤ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਮੂੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਿੋਵੇ, ਅਤੇ ਇਿ ਜਕ ਭਾਈਵਾਲੀ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਐਕਟ੍, 1872 ਦੀ ਿਾਰਾ 23 ਦੇ ਤਜਿਤ ਗੈਰ-ਕਾਨ ੂੰਨੀ ਿੈ। ਅਪੀਲਾਂ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਬਦੰਦੇ ਹੋਏ, ਇਹ ਅਦਾਲਤ ਫੜੇ ਗਏ: 1. ਜਕਸੇ ਵੀ ਜਵਅਕਤੀ ਨ ੂੰ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦਾ ਵਪਾਰ ਕਰਨ ਿਾਂ ਵਪਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਜਲਕ ਅਜਿਕਾਰ ਨਿੀਂ ਿੈ। ਰਾਿ ਉਿਨਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ, ਜਨਰਮਾਣ, ਕਬਜੇ, ਆਵਾਿਾਈ, ਖਰੀਦ ਅਤੇ ਜਵਕਰੀ 'ਤੇ ਪਾਬੂੰਦੀ ਲਗਾਉਣ ਅਤੇ ਿਾਂ ਨੇਜੜਓਂ ਜਨਯੂੰਜਤਰਤ ਕਰਨ ਦਾ ਿੱਕਦਾਰ ਿੈ। ਇਿਨਾਂ ਨਸ਼ੀਲੀਆਂ ਸ਼ਰਾਬਾਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਦਾ ਨਾਗਜਰਕ ਦਾ ਅਜਿਕਾਰ ਕੇਵਲ ਉਸ ਿੱਦ ਤੱਕ ਿੈ ਜਿਸ ਲਈ ਇਿ ਐਕਟ੍ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਅਿੀਨ ਬਣਾਏ ਜਨਯਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਗਆ ਿੈ ਅਤੇ ਆਜਗਆ ਜਦੱਤੀ ਗਈ ਿੈ। (297-ਸੀ-ਈ) ਖੋਡੇ ਜਡਸਜਟ੍ਲਰੀਜ ਜਲਜਮਟ੍ੇਡ ਅਤੇ ਓ.ਆਰ.ਐਸ. ਬਨਾਮ ਕਾਮਾਟ੍ਕਾ ਅਤੇ ਓਆਰਐਸ ਦੀ ਰਾਿ, (1995) 1 ਸਜਕੂੰਟ੍ 574, 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕੀਤਾ। 2.1 ਆਮ ਲਾਇਸੈਂਸ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦੀ ਿਾਰਾ (VI) ਿੋ ਜਕ ਚਜਰੱਤਰ ਜਵੱਚ ਜਵਿਾਨਕ ਿਨ ਸਪੱਸ਼ਟ੍ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਿੈ ਜਕ ਲਾਇਸੈਂਸ/ਅਜਿਕਾਰ ਦਾ ਿਾਰਕ ਕੁਲੈਕਟ੍ਰ ਦੀ ਜਲਖਤੀ ਇਿਾਜਤ ਤੋਂ ਜਬਨਾਂ ਜਕਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਿਾਂ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਅਜਿਿੇ ਜਵਸ਼ੇਸ਼ ਅਜਿਕਾਰ ਦੇ ਕੂੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਜਵੱਚ ਦਾਖਲ ਨਿੀਂ ਿੋਵੇਗਾ। ਇਿ ਸ਼ਰਤ ਲਾਇਸੈਂਸ ਲਈ ਲਾਜਮੀ ਿੈ। ਿੇਕਰ ਅਜਿਿਾ ਿੈ, ਤਾਂ ਉਿ ਜਕਸੇ ਭਾਈਵਾਲੀ ਜਵੱਚ ਦਾਖਲ ਨਿੀਂ ਿੋ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਨਾ ਿੀ ਕਾਨ ੂੰਨ ਜਵੱਚ ਲਾਇਸੈਂਸ ਦੇ ਅਿੀਨ ਜਦੱਤੇ ਗਏ ਜਵਸ਼ੇਸ਼ ਅਜਿਕਾਰ (ਕਾਰੋਬਾਰ) ਦੇ ਸਬੂੰਿ ਜਵੱਚ ਕੋਈ ਭਾਈਵਾਲੀ ਿੋ ਸਕਦੀ ਿੈ। ਕੋਈ ਵੀ ਜਵਅਕਤੀ, ਅਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਲਾਇਸੂੰਸਿਾਰਕ ਉਕਤ ਜਵਵਸਥਾ ਦੇ ਉਲਟ੍ ਜਕਸੇ ਅਜਿਕਾਰ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਨਿੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। (297 ਈ-ਐੱਫ) 2.2 ਉਕਤ ਿਾਰਾ ਅਿੀਨ ਵਸਤ ਸਵੈ-ਸਪੱਸ਼ਟ੍ ਿੈ। ਜਕਉਂਜਕ ਲਾਇਸੈਂਸ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਵਪਾਰ ਲਈ ਜਦੱਤਾ ਿਾਂਦਾ ਿੈ, ਜਿਸ ਕਾਰੋਬਾਰ ਜਵੱਚ ਵਾਿ ਵਪਾਰ ਿੁੂੰਦਾ ਿੈ - ਅਤੇ ਇਿ ਵੀ ਜਕ ਉਿ ਸਮਾਿ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਜਸਿਤ ਅਤੇ ਨੈਜਤਕਤਾ ਲਈ ਿਾਨੀਕਾਰਕ ਅਤੇ ਿਾਨੀਕਾਰਕ ਮੂੰਜਨਆ ਿਾਂਦਾ ਿੈ - ਕਾਰੋਬਾਰ 'ਤੇ ਨਜਦੀਕੀ ਜਨਯੂੰਤਰਣ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਿਾਂਦੀ ਿੈ ਅਤੇ ਪਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਿਾਂਦੀ ਿੈ। ਲਾਇਸੂੰਸ ਦੇ ਤਜਿਤ ਿਾਰੀ ਿੈ। ਇਿ ਵਸਤ ਖਤਮ ਿੋ ਿਾਵੇਗੀ ਿੇਕਰ ਲਾਇਸੂੰਸਿਾਰਕ ਨ ੂੰ ਕਾਰੋਬਾਰ ਜਵੱਚ ਅਿਨਬੀਆਂ ਨ ੂੰ ਜਲਆਉਣ ਦੀ ਇਿਾਜਤ ਜਦੱਤੀ ਿਾਂਦੀ ਿੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਿੋਵੇਗਾ ਜਕ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨ ੂੰ ਿਾਰੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਲਾਇਸੂੰਸਿਾਰਕ ਦੀ ਬਿਾਏ, ਇਸ ਨ ੂੰ ਿੋਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਿਾਰੀ ਰੱਜਖਆ ਿਾਵੇਗਾ, ਅਜਿਿੀ ਸਜਥਤੀ ਿੋ ਆਬਕਾਰੀ ਕਾਨ ੂੰਨ ਦੇ ਪਰਭਾਵੀ ਲਾਗ ਕਰਨ ਲਈ ਅਨੁਕ ਲ ਨਿੀਂ ਿੈ ਅਤੇ ਨਤੀਿੇ ਵਿੋਂ ਿਨਤਕ ਜਿੱਤਾਂ ਲਈ ਿਾਨੀਕਾਰਕ। ਇਿੀ ਕਾਰਨ ਿੈ ਜਕ ਕਈ ਰਾਿ ਆਬਕਾਰੀ ਕਾਨ ੂੰਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਾਇਸੈਂਸ ਦੇ ਤਬਾਦਲੇ ਿਾਂ ਉਪ-ਲੈਜਟ੍ੂੰਗ 'ਤੇ ਇਕਸਾਰ ਪਾਬੂੰਦੀ ਿੈ। (297 ਿੀ-ਐਚ; 298 ਅ) ਿੀ.ਐੱਲ. ਜੈਸਵਾਲ ਿਨਾਮ ਸੀ.ਐਲ.ਟੀ. Case: BIHARI LAL JAISWAL versus THE COMMISSIONER OF INCOME TAX [[1995] SUPP. 5 S.C.R. 285] (1995) बिहारीलालजयस्वाल वी. आयकरकाआयुक्त नवंबर16,1995 [ बी. पी. जवानरेड्डीऔरबी. एन. किरपाल, जे. जे.) आयकरअधिनियम, 1961: धारा184 और185-एकफर्मकापंजीकरण-भागीदारजहाजकीवास्तविकता-कानूनकोदेखनेकेलिए-सक्षमआयकरअधिकारीकानिर्धारणशासीसाझेदारीराज्यउत्पादशुल्कअधिनियमकेतहतप्रतिबंधितसाझेदारी -नियमपंजीकरणपररोक। अनुबंधअधिनियम, 1872: धारा23-साझेदारीमेंप्रवेशकरनेकेलिएसमझौताजोराज्यउत्पादशुल्कअधिनियमोंकेतहतनिषिद्धहै--आयोजितःगैरकानूनीऔरअमान्यआयकरअधिनियम, 1961 केतहतपंजीकरणपररोकसार्वजनिकनीतिकाविरोधकरना। -अपीलार्थीनिर्धारितीनेमध्यप्रदेशउत्पादशुल्कनियम, 1960 केतहतदेशीस्पिरिटकीखुदराबिक्रीकेलिएलाइसेंसप्राप्तकियाथा।उन्होंनेउक्तलाइसेंसकेतहतव्यवसायकरनेकेलिएदसअन्यव्यक्तियोंकेसाथसाझेदारीकी।उन्होंनेउक्तफर्मकोपंजीकरणदेनेकेलिएआयकरअधिनियम, 1961 कीधारा184 और185 केतहतएकआवेदनदायरकिया।आयकरअधिकारीनेइसआधारपरआवेदनखारिजकरदियाकिसाझेदारीनियमोंद्वारानिर्धारितसामान्यलाइसेंसशर्तोंकेखंड(VI) केतहतप्रतिबंधितकियागयाथाक्योंकिकलेक्टरसेकोईअनुमतिनहींलीगईथी।अपीलपरअपीलीयसहायकआयुक्तनेआयकरअधिकारीकोपंजीकरणदेनेकानिर्देशदिया।न्यायाधिकरणनेइसआदेशकोपलटदिया।इसकेबादअपीलार्थीनेअधिनियमकीधारा256 (1) केतहतदोप्रश्नोंकोसंदर्भितकरनेकेलिएन्यायाधिकरणमेंआवेदनकिया, जिसेअस्वीकारकरदियागया।अधिनियमकीधारा256 (2) केतहतउच्चन्यायालयमेंउपरोक्तप्रश्नोंकोसंदर्भितकरनेकेलिएभीआवेदनकियागयाथा। -अस्वीकारकरदिया।उच्चन्यायालयकेफैसलेसेव्यथितअपीलार्थीनिर्धारितीनेवर्तमानअपीलोंकोप्राथमिकतादी। अपीलार्थीकीओरसेयहतर्कदियागयाकिसामान्यअनुज्ञप्तिशर्तोंमेंनिहितनिषेधकीकोईप्रासंगिकता-नहींहै पंजीकरणकीमंजूरीकामामला। 285 286 सर्वोच्चन्यायालयरिपोर्ट[1995] एस. यू. पी. 5 एससीआर।प्रत्यर्थियोंकीओरसेयहतर्कदियागयाकिप्रतिबंधितकीजारहीसाझेदारीकोकानूनमेंमान्यतानहींदीजासकतीहै; किऐसातबभीहैजबसाझेदारीकोराज्यअधिनियमद्वारानिषिद्धकियागयाहैऔरसंसदीयअधिनियमकेतहतपंजीकरणकीमांगकीगईहै, औरयहकिसाझेदारीअनुबंधअधिनियम, 1872 कीधारा23 केतहतगैरकानूनीहै। अपीलोंकोअनुमतिदेतेहुए, यहन्यायालय पकड़नाः1. किसीभीव्यक्तिकोलेन-देनयाव्यापारकरनेकामौलिकअधिकारनहींहै। मादकपेयपदार्थ।राज्यकोउनकेउत्पादन, निर्माण, कब्जा, परिवहन, खरीदऔरबिक्रीकोप्रतिबंधितकरनेऔरयादेरसेविनियमितकरनेकाअधिकारहै।एकनागरिककाइनमादकशराबोंमेंसौदाकरनेकाअधिकारकेवलउसहदतकहैजबतकयहअधिनियमऔरउसकेतहतबनाएगएनियमोंद्वाराप्रदानकिया-गयाहैऔरइसकीअनुमतिदीगईहै।[ 297 - सीई] खोडेडिस्टिलरीजलिमिटेडऔरअन्य।वी. कर्नाटकराज्यऔरअन्य।, [ 1995 ] 1 एस. सी. सी.574, परभरोसाकिया। -सामान्यअनुज्ञप्तिशर्तोंकाखंड(VI) जोहैं 2.1 . सांविधिकस्वरूपमेंस्पष्टरूपसेप्रावधानहैकिलाइसेंस/विशेषाधिकारकाधारककलेक्टरकीलिखितअनुमतिकेबिनाकिसीभीतरहयातरीकेसेऐसेविशेषाधिकारकेकामकरनेकेलिएसाझेदारीनहींकरेगा।यहशर्तलाइसेंसधारककेलिएबाध्यकारीहै।यदिऐसाहै, तोवहसाझेदारीमेंप्रवेशनहींकरसकताहैऔरनहीकानूनीरूपसे, लाइसेंसकेतहतदिएगएविशेषाधिकार(व्यवसाय) केसंबंधमेंकोईसाझेदारीहोसकतीहै।कोईभीव्यक्तिऔरकोईभीलाइसेंसधारीउक्तप्रावधानकेविपरीतकिसीभीअधिकारकादावा-नहींकरसकताहै।[ 297 - ईएफ] 2.2 . उक्तखंडमेंअंतर्निहितउद्देश्यस्वयंस्पष्टहै।चूँकिलाइसेंसमादकद्रव्योंकेव्यापारकेलिएदियाजाताहै, व्यवसायजिसमें -यहअतिरिक्तव्यापारहैऔरयहभीकिवेसमाजकेसदस्योंकेस्वास्थ्यऔरनैतिकताकेलिएहानिकारक-औरहानिकारकमानेजातेहैंचलरहेव्यवसायपरकरीबीनियंत्रणकीपरिकल्पनाकीजातीहैऔरप्रदानकियाजाताहै। लाइसेंसकेतहत।यदिअनुज्ञप्तिधारीकोव्यवसायमेंअजनबियोंकोलानेकीअनुमतिदीजातीहै, तोयहउद्देश्यविफलहोजाएगा, जिसकाअर्थहोगाकिअनुज्ञप्तिधारीद्वाराव्यवसायकरनेकेबजाय, इसेदूसरों-द्वाराचलायाजाएगाएकऐसीस्थितिजोउत्पादशुल्ककानूनकेप्रभावीकार्यान्वयनकेलिएअनुकूलनहींहैऔरइसकेपरिणामस्वरूपसार्वजनिकहितकेलिएहानिकारकहै।यहीकारणहैकिकईराज्यउत्पादशुल्क--अधिनियमोंद्वारालाइसेंसकेहस्तांतरणयाउपकिराएपरदेनेपरसमानरूपसेप्रतिबंधहै।[ 297 - जीएच; 298-ए] 287 बी. एल. जयस्वालबनामसीआईटी। 2.3 . कोईभीसमझौताजिसकेतहतलाइसेंसहस्तांतरितकियाजाताहै, या संबंधितउत्पादशुल्कअधिनियममेंनिहितनिषेधकेविपरीत, उक्तलाइसेंसकेतहतविशेषाधिकार/व्यवसायकेसंबंधमेंएकसाझेदारीकानूनद्वारानिषिद्धएकसमझौताहै।इसतरहकीसहमतिकाउद्देश्यऐसीप्रकृतिकाहोनाचाहिएकियदिइसकीअनुमतिदीजातीहैतोयहअनुबंधअधिनियमकीधारा23 केअर्थकेभीतरउत्पादशुल्ककानूनकेप्रावधानोंकोविफलकरदेगा।[ 298 - बी-सी] 2.4 . जबकानूनकिसीविशेषसाझेदारीमेंप्रवेशकरनेपरप्रतिबंधलगाताहै Case: BIHARI LAL JAISWAL versus THE COMMISSIONER OF INCOME TAX [[1995] SUPP. 5 S.C.R. 285] (1995) ਿੀ.ਐੱਲ. ਜੈਸਵਾਲ ਿਨਾਮ ਸੀ.ਐਲ.ਟੀ. 2.3 ਕੋਈ ਵੀ ਸਮਝੌਤਾ ਜਿਸ ਦੇ ਅਿੀਨ ਲਾਇਸੈਂਸ ਦਾ ਤਬਾਦਲਾ ਕੀਤਾ ਿਾਂਦਾ ਿੈ, ਸਬ-ਿੈੱਟ੍ ਿਾਂ ਭਾਈਵਾਲੀ ਨ ੂੰ ਉਕਤ ਲਾਇਸੈਂਸ ਦੇ ਅਿੀਨ ਜਵਸ਼ੇਸ਼ ਅਜਿਕਾਰ/ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੇ ਸਬੂੰਿ ਜਵੱਚ ਦਾਖਲ ਕੀਤਾ ਿਾਂਦਾ ਿੈ, ਸਬੂੰਿਤ ਆਬਕਾਰੀ ਕਾਨ ੂੰਨ ਜਵੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਮਨਾਿੀ ਦੇ ਉਲਟ੍, ਕਾਨ ੂੰਨ ਦੁਆਰਾ ਮਨਾਿੀ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤਾ ਿੈ। ਅਜਿਿੇ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਅਜਿਿੀ ਪਰਜਕਰਤੀ ਦਾ ਿੋਣਾ ਚਾਿੀਦਾ ਿੈ ਜਕ ਿੇਕਰ ਇਿਾਜਤ ਜਦੱਤੀ ਿਾਂਦੀ ਿੈ ਤਾਂ ਇਿ ਕੂੰਟ੍ਰੈਕਟ੍ ਐਕਟ੍ ਦੀ ਿਾਰਾ 23 ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਦੇ ਅੂੰਦਰ ਆਬਕਾਰੀ ਕਾਨ ੂੰਨ ਦੇ ਉਪਬੂੰਿਾਂ ਨ ੂੰ ਿਰਾ ਦੇਵੇਗਾ। [298 ਬੀ-ਸੀ] 2.4 ਿਦੋਂ ਕਾਨ ੂੰਨ ਜਕਸੇ ਖਾਸ ਭਾਈਵਾਲੀ ਸਮਝੌਤੇ ਜਵੱਚ ਦਾਖਲ ਿੋਣ ਦੀ ਮਨਾਿੀ ਕਰਦਾ ਿੈ, ਤਾਂ ਕਾਨ ੂੰਨ ਜਵੱਚ ਉਸ ਜਕਸਮ ਦਾ ਕੋਈ ਭਾਈਵਾਲੀ ਸਮਝੌਤਾ ਨਿੀਂ ਿੋ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਅਜਿਿੇ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਸੱਚੇ ਿੋਣ ਦਾ ਸਵਾਲ ਿੀ ਪੈਦਾ ਨਿੀਂ ਿੋ ਸਕਦਾ। ਜਿੱਥੇ ਬੇਸ਼ੱਕ, ਕਾਨ ੂੰਨੀ ਜਵਵਸਥਾਵਾਂ ਿਾਂ ਆਈਸੈਂਸ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਭਾਈਵਾਲੀ ਜਵੱਚ ਦਾਖਲ ਿੋਣ ਦੀ ਮਨਾਿੀ ਨਿੀਂ ਕਰਦੀਆਂ, ਇਿ ਸਪੱਸ਼ਟ੍ ਿੈ, ਅਜਿਿੀ ਭਾਈਵਾਲੀ ਨ ੂੰ ਗੈਰ-ਕਾਨ ੂੰਨੀ, ਗੈਰ-ਕਾਨ ੂੰਨੀ ਿਾਂ ਬੇਕਾਰ ਨਿੀਂ ਮੂੰਜਨਆ ਿਾ ਸਕਦਾ ਿੈ। ਪਰ ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਖਾਸ ਮਨਾਿੀ ਿੈ ਜਿਵੇਂ ਜਕ ਇਸ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਸਾਿਮਣੇ ਕੇਸ ਜਵੱਚ, ਕੋਈ ਵੀ ਭਾਈਵਾਲੀ ਿਾਰਾ 23 ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਜਵੱਚ ਗੈਰ-ਕਾਨ ੂੰਨੀ ਅਤੇ ਬੇਕਾਰ ਸਮਝੌਤਾ ਿੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਕੋਈ ਿੋਰ ਕਾਨ ੂੰਨ, ਭਾਵੇਂ ਰਾਿ ਿਾਂ ਕੇਂਦਰੀ, ਅਜਿਿੇ ਸਮਝੌਤੇ ਨ ੂੰ ਮਾਨਤਾ ਨਿੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ। ਇਿ ਤੱਥ ਜਕ ਕਲੈਕਟ੍ਰ ਦੁਆਰਾ ਅਜਿਿੀ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਦੀ ਇਿਾਜਤ ਜਦੱਤੀ ਿਾ ਸਕਦੀ ਿੈ, ਿਾਰਾ [298 ਡੀ-ਐੱਫ] ਦੇ ਲਾਜਮੀ ਚਜਰੱਤਰ ਤੋਂ ਨਿੀਂ ਿਟ੍ਦੀ ਿੈ। ਿੇਰ ਐਡ ਕੂੰਪਨੀ ਬਨਾਮ ਇਨਕਮ ਟ੍ੈਕਸ ਕਜਮਸ਼ਨਰ, (1971) 79 ਆਈ ਟ੍ੀ ਆਰ 546, ਦਾ ਿਵਾਲਾ ਜਦੱਤਾ ਜਗਆ। ਇਨਕਮ ਟ੍ੈਕਸ ਕਜਮਸ਼ਨਰ, ਮੱਿ ਪਰਦੇਸ਼ ਬਨਾਮ ਪਗੋਡਾ ਿੋਟ੍ਲ ਅਤੇ ਰੈਸਟ੍ੋਰੈਂਟ੍, (1974) 93 ਆਈ ਟ੍ੀ ਆਰ 271, ਨੇ ਮਨਜ ਰੀ ਜਦੱਤੀ। ਊਨਾਚਰਨ ਸ਼ਾਅ ਅਤੇ ਬਰਦਰਜ ਬਨਾਮ ਇਨਕਮ ਟ੍ੈਕਸ ਕਜਮਸ਼ਨਰ, ਪੱਛਮੀ ਬੂੰਗਾਲ, (1959) 37 ਆਈ ਟ੍ੀ ਆਰ 271 ਅਤੇ ਕਜਮਸ਼ਨਰ ਆਫ਼ ਇਨਕਮ ਟ੍ੈਕਸ, ਆਂਿਰਾ ਪਰਦੇਸ਼ - IV ਬਨਾਮ ਨੱਲੀ ਵੈਂਕਟ੍ਾਰਮਨ ਅਤੇ ਓਆਰਐਸ, (l984) 145 ਆਈ ਟ੍ੀ ਆਰ 759, ਲਾਗ ਨਿੀਂ ਿੈ। 3. ਇਨਕਮ ਟ੍ੈਕਸ ਐਕਟ੍ ਦੇ ਤਜਿਤ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਗਰਾਂਟ੍, ਇਿ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ ਚਾਿੀਦਾ ਿੈ, ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਫਰਮ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨ ੂੰ ਇੱਕ ਮਿੱਤਵਪ ਰਨ ਲਾਭ ਪਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਿੈ। ਅਜਿਿਾ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਿੀਂ ਿੈ ਜਕ ਅਜਿਿਾ ਲਾਭ ਉਿਨਾਂ ਜਵਅਕਤੀਆਂ ਨ ੂੰ ਜਕਉਂ ਜਦੱਤਾ ਿਾਣਾ ਚਾਿੀਦਾ ਿੈ ਜਿਨਹਾਂ ਨੇ ਕਨ ੂੰਨ ਦੁਆਰਾ ਵਰਜਿਤ ਭਾਈਵਾਲੀ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ ਿੈ। ਕਾਨ ੂੰਨ ਦੀ ਇੱਕ ਬਾਂਿ ਕਾਨ ੂੰਨ ਦੀ ਦ ਿੀ ਬਾਂਿ ਨ ੂੰ ਿਰਾਉਣ ਲਈ ਨਿੀਂ ਵਰਤੀ ਿਾ ਸਕਦੀ। ਅਜਿਿਾ ਕਰਨਾ ਲੋਕ ਨੀਤੀ ਦਾ ਜਵਰੋਿ ਿੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਕਾਨ ੂੰਨ ਨ ੂੰ ਮਖੌਲ ਜਵੱਚ ਜਲਆਂਦਾ ਿਾਵੇਗਾ। [298ਐੱਫ-ਿੀ] ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੀਆਂ ਬਰਪੋਰਟਾਂ [1995] ਸਮਰਥਨ। 5 ਐੱਸ.ਸੀ.ਆਰ. 4. ਇਿ ਸੋਚਣਾ ਗਲਤ ਿੋਵੇਗਾ ਜਕ ਇਨਕਮ ਟ੍ੈਕਸ ਐਕਟ੍ ਦੇ ਤਜਿਤ ਕੂੰਮ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ, ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਜਿਕਾਰੀ ਨ ੂੰ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਮੂੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਭਾਈਵਾਲੀ ਨ ੂੰ ਜਨਯੂੰਤਜਰਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਾਨ ੂੰਨ ਵੱਲ ਜਿਆਨ ਦੇਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਿੀਂ ਿੈ। ਇਿ ਸ਼ਾਇਦ ਏ ਵੱਖਰਾ ਮਾਮਲਾ ਿੇਕਰ ਇਨਕਮ ਟ੍ੈਕਸ ਐਕਟ੍ ਨੇ ਜਵਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਕ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਜਦੱਤੀ ਿਾ ਸਕਦੀ ਿੈ ਭਾਵੇਂ ਜਕ ਭਾਈਵਾਲੀ ਜਕਸੇ ਿੋਰ ਕਾਨ ੂੰਨ ਦੀ ਉਲੂੰਘਣਾ ਕਰਦੀ ਿੈ ਪਰ ਇਿ ਅਜਿਿਾ ਨਿੀਂ ਕਜਿੂੰਦਾ ਿੈ। [ਿਾਲਾਂਜਕ, ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ੍ ਕੀਤਾ ਜਕ ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਇਿ ਨਿੀਂ ਿੈ ਜਕ ਅਜਿਿੀ ਗੈਰ ਕਾਨ ੂੰਨੀ ਭਾਈਵਾਲੀ 'ਤੇ ਟ੍ੈਕਸ ਨਿੀਂ ਲਗਾਇਆ ਿਾ ਸਕਦਾ; ਇਿ ਯਕੀਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਿਾਂ ਤਾਂ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਰਜਿਸਟ੍ਰਡ ਭਾਈਵਾਲੀ ਫਰਮ ਵਿੋਂ ਿਾਂ ਜਵਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਵਿੋਂ ਟ੍ੈਕਸ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਪਾਬੂੰਦ ਿੈ] [298ਐੱਚ;299ਏ-ਬੀ] ਬਸਵਲ ਅਪੀਲੀ ਅਬਿਕਾਰ ਖੇਤਰ: 1977 ਦੀ ਬਸਵਲ ਅਪੀਲ ਨੰਿਰ 1825-28। ਫੁਟ੍ਕਲ ਜਵੱਚ ਮੱਿ ਪਰਦੇਸ਼ ਿਾਈ ਕੋਰਟ੍ ਦੇ 28.1.75 ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਅਤੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੋਂ। ਸੀ.ਸੀ. 1975 ਦੇ 598, 599, 602 ਅਤੇ 605 ਨੂੰ. ਪਰਮੋਦ ਸਵਰ ਪ ਪਰਵੀਨ ਸਵਰ ਪ, ਓ.ਐਨ. ਕੌਲ ਅਤੇ ਸ਼ਰੀਮਤੀ ਪੇਨਾ ਸਵਰ ਪ ਐਡਵ. ਅਪੀਲਕਰਤਾਵਾਂ ਲਈ ਐਸ.ਐਨ. ਲਈ ਡਾ: ਪੀ.ਆਰ. ਿਵਾਬ ਦੇਣ ਵਾਜਲਆਂ ਲਈ ਟ੍ੈਰਡੋਲ। ਵੱਲੋਂ ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ ਜਗਆ ਿੀ.ਪੀ. ਜੀਵਨ ਰੈੱਡੀ, ਜੇ. ਇਿ ਅਪੀਲਾਂ ਮੱਿ ਪਰਦੇਸ਼ ਿਾਈ ਕੋਰਟ੍ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਅਤੇ ਆਦੇਸ਼ ਦੇ ਜਵਰੁੱਿ ਤਰਿੀਿੀ ਿਨ, ਜਿਸ ਜਵੱਚ ਆਮਦਨ ਟ੍ੈਕਸ ਐਕਟ੍, 1961 ਦੀ ਿਾਰਾ 256(2) ਦੇ ਤਜਿਤ ਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾ ਦੁਆਰਾ ਦਾਇਰ ਈ ਅਰਜੀਆਂ ਨ ੂੰ ਖਾਰਿ ਕੀਤਾ ਜਗਆ ਿੈ। ਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾ ਨੇ ਿਾਈ ਕੋਰਟ੍ ਨ ੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜਕ ਜਟ੍ਰਜਬਊਨਲ ਨ ੂੰ ਆਪਣੀ ਰਾਏ ਲਈ ਕਾਨ ੂੰਨ ਦੇ ਿੇਠ ਜਦੱਤੇ ਸਵਾਲ ਨ ੂੰ ਦੱਸਣ ਲਈ ਜਨਰਦੇਜਸ਼ਤ ਕਰੋ: "ਕੀ ਤੱਥਾਂ ਅਤੇ ਕੇਸ ਦੀਆਂ ਸਜਥਤੀਆਂ ਜਵੱਚ, ਜਬਨੈਕਾਰ ਨ ੂੰ ਆਮਦਨ ਕਰ ਐਕਟ੍, 1961 ਦੀ ਿਾਰਾ 185 ਦੇ ਤਜਿਤ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਿਾ ਸਕਦਾ ਿੈ ਜਕਉਂਜਕ ਇਸਦਾ ਸੂੰਜਵਿਾਨ ਿਨਰਲ ਲਾਇਸੈਂਸ ਦੀ ਿਾਰਾ VI ਦੇ ਉਪਬੂੰਿਾਂ ਦੀ ਉਲੂੰਘਣਾ ਲਈ ਗੈਰ-ਕਾਨ ੂੰਨੀ ਸੀ। ਆਬਕਾਰੀ ਜਨਯਮਾਂ ਅਿੀਨ ਸ਼ਰਤਾਂ, ਭਾਵੇਂ ਜਕ ਇਸ ਦੇ ਸੂੰਜਵਿਾਨ ਬਾਰੇ ਜਮਤੀ 27.4.1967 ਨ ੂੰ ਜਲਖਤੀ ਸ ਚਨਾ ਦੇਣ ਦੇ ਬਾਵਿ ਦ, ਫਾਰਮ ਸੀ ਐੱਸ 3 ਜਵੱਚ ਲਾਇਸੂੰਸ ਦੀ ਿਾਰਾ 14 ਅਿੀਨ ਲਾਇਸੈਂਸ ਨ ੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਲੈਕਟ੍ਰ ਦੁਆਰਾ ਕੋਈ ਕਾਰਵਾਈ ਨਿੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ।" ਿਾਈ ਕੋਰਟ੍ ਨੇ ਅਰਜੀਆਂ ਨ ੂੰ ਇਸ ਆਿਾਰ 'ਤੇ ਰੱਦ ਕਰ ਜਦੱਤਾ ਜਕ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੁਆਰਾ ਉਠਾਏ ਿਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ ਨ ੂੰ ਉਸ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਦੋ ਫੈਸਜਲਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਜਕ ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਜਮਸ਼ਨਰ, ਮੱਿ ਪਰਦੇਸ਼ ਬਨਾਮ ਜਸ਼ਓਨਾਰਾਇਣ Case: BIHARI LAL JAISWAL versus THE COMMISSIONER OF INCOME TAX [[1995] SUPP. 5 S.C.R. 285] (1995) E F F 2.2. The object underlying the said Clause is self- evident. Since the licence is granted for dealing in intoxicating liquors, the business wherein is res extra commercium - and also because they are supposed to be harmful and injurious to health and morals of the members of the society - close control is envisaged and provided over the business carried on under the licence. This object will be defeated if the licensee is permitted G to bring in strangers into the business, which would mean that instead of the licensee carrying on the business, it would be carried on by others - a situation not conducive to effective implementation of the excise law and consequently deleterious to public interest. It is for this very reason that transfer or sub-letting of licence is uniformly prohibited by several State H Excise enactments. (297-G-H; 298-A] 2.3. Any agreement whereunder the licence is transferred, sub-Jet or A a partnership is entered into with respect to the privilege/business under the said licence, contrary to the prohibition contained in the relevant excise enactment, is an agreement prohibited by law. The object of such an agree-ment must be held to be of such a nature that if permitted it would defeat the provisions of the excise law within the meaning of section 23 of the Contract Act. [298-B-C] B 2.4. When the law prohibits the entering into a particular partnership agreement, there can be in law no partnership agreement of that nature. The question of such an agreement being genuine cannot, therefore, arise. Where, of course, the statutory provisions or the conditions of Iicem:e do C not prohibit the entering into the partnership, it is obvious, such a partner-ship cannot be held to be illegal, unlawful or void. But where there is a specific prohibition as in the case before this Court, any partnership entered into would be unlawful and void agreement within the meaning of section 23 and no other law, whether State or Central, can recognise such an agreement. The fact that such a partnership can be permitted by the D Collector does not detract from the mandatory character of the clause. [298-D-F] fer and Company v. Commissioner of Income Tax, (1971) 79 ITR 546, referred to. E Commissioner of Income Tax, Madhya Pradesh v. Pagoda Hotel and Restaurant, (1974) 93 ITR 271, approved. Unacharan Shaw & Bros. v. Commissioner of Income Tax, West Bengal, (1959) 37 1.T.R. 271 and Commissioner of Income Tax, Andhra Pradesh - IV v. Nalli Venkataramana & Ors., (l984) 145 I.T.R. 759, held inapplicable. F 3. The grant of registration under the Income Tax Act, it must be remembered, confers a substantial benefit upon the partnership firm and its members. There is no reason why such a benefit should be extended to persons who have entered into a partnership agreement prohibited by law. G One arm of law cannot be utilised to defeat the other arm of law. Doing so would be opposed to public policy and bring the law into ridicule. [298-F-G] 4. It would be wrong to think that while acting under the Income Tax Act, the Income Tax Officer need not look to the law governing the partnership which is seeking registration. It would probably have been a H SUPREME COURT REPORTS [1995] SUPP. 5 S.C.R. 288 A different matter if the Income Tax Act had specifically provided that registration can be granted notwithstanding that the partnership is viola-tive of any other law-but it does not say so . [However, the Court clarified that it does not mean that such an illegal partnership cannot be taxed; it is certainly bound to be taxed either as an unregistered partnership firm or as an association of persons.] B [298-H; 299-A-B] CIVIL APPELLATE JURISDICTION: Civil Appeal Nos. 1825-28 of 1977. C From the Judgment and Order dated 28.1.75 of the Madhya Pradesh High Court in Misc. C.C. Nos. 598, 599, 602 and 605 of 1975. Pramod Swarup Parveen Swarup, O.N. Kaul and Ms. Prerna Swarup Advs. for the Appellants. D Dr. P.R. Misra for S.N. Terdol for the Respondents. The Judgment of the Court was delivered by Case: BIHARI LAL JAISWAL versus THE COMMISSIONER OF INCOME TAX [[1995] SUPP. 5 S.C.R. 285] (1995) बी. एल. जयस्वालबनामसीआईटी। 2.3 . कोईभीसमझौताजिसकेतहतलाइसेंसहस्तांतरितकियाजाताहै, या संबंधितउत्पादशुल्कअधिनियममेंनिहितनिषेधकेविपरीत, उक्तलाइसेंसकेतहतविशेषाधिकार/व्यवसायकेसंबंधमेंएकसाझेदारीकानूनद्वारानिषिद्धएकसमझौताहै।इसतरहकीसहमतिकाउद्देश्यऐसीप्रकृतिकाहोनाचाहिएकियदिइसकीअनुमतिदीजातीहैतोयहअनुबंधअधिनियमकीधारा23 केअर्थकेभीतरउत्पादशुल्ककानूनकेप्रावधानोंकोविफलकरदेगा।[ 298 - बी-सी] 2.4 . जबकानूनकिसीविशेषसाझेदारीमेंप्रवेशकरनेपरप्रतिबंधलगाताहै समझौता, कानूनमेंउसप्रकृतिकाकोईसाझेदारीसमझौतानहींहोसकताहै।इसलिएइसतरहकेसमझौतेकेवास्तविकहोनेकासवालनहींउठसकताहै।जहां, निश्चितरूपसे, वैधानिकप्रावधानयालाइसेंसकीशर्तेंसाझेदारीमेंप्रवेशकोप्रतिबंधितनहींकरतीहैं, यहस्पष्टहैकिऐसेभागीदारजहाजकोअवैध, गैरकानूनीयाअमान्यनहींमानाजासकताहै।लेकिनजहांइसन्यायालयकेसमक्षमामलेमेंएकविशिष्टनिषेधहै, वहांकोईभीसाझेदारीधारा23 केअर्थकेभीतरगैरकानूनीऔरअमान्यसमझौताहोगीऔरकोईअन्यकानून,चाहेवहराज्यहोयाकेंद्र, ऐसेसमझौतेकोमान्यतानहींदेसकताहै।यहतथ्यकिकलेक्टरद्वाराऐसीसाझेदारीकीअनुमतिदीजासकतीहै, खंडकेअनिवार्यचरित्रसेअलगनहींहै। -[ 298 - डीएफ] जेरएंडकंपनीवी।आयकरआयुक्त, (1971) 79 आईटीआर546, संदर्भितकियागया। आयकरआयुक्त, मध्यप्रदेशबनाम।पगोडाहोटलऔर रेस्तरां, (1974) 93 आई. टी. आर. 271, स्वीकृत। उनाचरणशॉएंडब्रदर्स।वी. आयकरआयुक्त, पश्चिमबंगाल, ( 1959 ) 37 आई. टी. आर. 271 औरआयकरआयुक्त, आंध्रप्रदेश-IV v. नल्लीवेंकटरमणऔरअन्य।, ( 1984 ) 145 आई. टी. आर. 759, लागूनहींकियागया। 3. आयकरअधिनियमकेतहतपंजीकरणकाअनुदान, यहहोनाचाहिए यादरखें, साझेदारीफर्मऔरउसकेसदस्योंकोपर्याप्तलाभप्रदानकरताहै।ऐसाकोईकारणनहींहैकिइसतरहकालाभउनव्यक्तियोंकोदियाजानाचाहिएजिन्होंनेकानूनद्वारानिषिद्धसाझेदारीसमझौताकियाहै।कानूनकीएकशाखाकाउपयोगकानूनकीदूसरीशाखाकोहरानेकेलिएनहींकियाजासकताहै।-ऐसाकरनासार्वजनिकनीतिकेखिलाफहोगाऔरकानूनकोउपहासमेंलाएगा।[ 298 - एफजी] यहसोचनागलतहोगाकिआयकरकेतहतकामकरतेहुए 4. अधिनियम, आयकरअधिकारीकोसाझेदारीकोनियंत्रितकरनेवालेकानूनकोदेखनेकीआवश्यकतानहींहैजोपंजीकरणकीमांगकररहाहै। 288 अलगमामलायदिआयकरअधिनियमनेविशेषरूपसेप्रावधानकियाथाकिपंजीकरणदियाजासकताहै, इसकेबावजूदकिसाझेदारीकिसीअन्यकानूनकाउल्लंघनकरतीहै-लेकिनयहऐसानहींकहताहै। [ हालांकि, अदालतनेस्पष्टकियाकिइसकामतलबयहनहींहैकि अवैधसाझेदारीपरकरनहींलगायाजासकताहै; यहनिश्चितरूपसेकरलगानेकेलिएबाध्यहै। एकअपंजीकृतसाझेदारीफर्मकेरूपमेंयाव्यक्तियोंकेसंघकेरूपमें।] [ 29 8 - एच; 299-ए-बी] सिविलअपीलीयन्यायनिर्णयःसिविलअपीलसं।1825-28 1977 से। मध्यप्रदेशके28.1.75 दिनांकितनिर्णयऔरआदेशसे विविधमेंउच्चन्यायालय।सी. सी. सं. 598 , 599 , 602 और1975 का605। प्रमोदस्वरूपपरवीनस्वरूप, ओ. एन. कौलऔरसुश्रीप्ेणास्वरूप अधिवक्ता।अपीलार्थियोंकेलिए। उत्तरदाताओंकेलिएएस. एन. टर्डोलकेलिएडॉ. पी. आर. मिश्रा। न्यायालयकानिर्णयइसकेद्वारादियागयाथा बी. पी. जे. ई. वी. एन. रेड्डी, जे. इनअपीलोंकेखिलाफवरीयतादीजातीहै मध्यप्रदेशउच्चन्यायालयकानिर्णयऔरआदेशआयकरअधिनियम, 1961 कीधारा256 (2) केतहतनिर्धारितीद्वारादायरआवेदनोंकोखारिजकरताहै।निर्धारितीनेउच्चन्यायालयसेनिर्देशदेनेकाअनुरोधकियाथा न्यायाधिकरणअपनीरायकेलिएकानूनकेनिम्नलिखितप्रश्नकाउल्लेखकरेगाः चाहेतथ्योंपरऔरमामलेकीपरिस्थितियोंमें, " आय-करअधिनियम, 1961 इसआधारपरकिइसकागठनअवैधथासामान्यअनुज्ञप्तिकेखंडVI केप्रावधानोंकेउल्लंघनकेलिए आबकारीनियमोंकेतहतकीगईशर्तें, हालांकिकोईकार्रवाईनहींकीगईथी खंडकेतहतलाइसेंसरद्दकरनेकेलिएकलेक्टरद्वारालियागया 14 लिखितसूचनाकेबावजूद, प्रपत्रसी. एस. 3 मेंअनुज्ञप्ति, इसकेसंविधानकेबारेमेंदिनांकित27.4.1967 "। उच्चन्यायालयनेइसआधारपरआवेदनोंकोखारिजकरदियाकि निर्धारितीद्वाराउठायाजानेवालाप्रश्नउसन्यायालयकेदोनिर्णयोंद्वाराउसकेखिलाफनिष्कर्षनिकालागयाथा, अर्थात्।, आयकरआयुक्त, मध्यप्रदेशबनाम।शिवनारायणहमरायन, (1973) करविधिरिपोर्टर1186 (1975) 100 आई. टी. आर. 233 औरआयकरआयुक्त, मध्यप्रदेशबनाम।पगोडाहोटलएंडरेस्टोरेंट, (1974) 93 आई. टी. आर. 271। बी. एल. जयस्वालबनामसीआईटी।[बी. पी. जे. ई. वी. एन. रेड्डी, जे.] 289 आपूर्तिप्रणालीकेतहतदेशीस्पिरिटकीखुदराबिक्रीकेलिएलाइसेंस मध्यप्रदेशउत्पादशुल्कनियम, 1960 कीसी. एस. संख्या3 बिहारीलालजयसवालद्वाराजनवरी,1968 मेंआयोजितसार्वजनिकनीलामीमेंसारणगढ़तहसील, जिलारायगढ़मेंबाईसबाहरीदुकानोंकेसंबंधमेंप्राप्तकीगईथी।यहलाइसेंस1 अप्रैल, 1968 सेशुरूहोकर31 मार्च, 1969 कोसमाप्तहोनेवालीअवधिकेलिएप्रभावीथा।बिहारीलालजयसवालनेउक्तलाइसेंसकेतहतव्यवसायकरनेकेलिएदसअन्यव्यक्तियोंकेसाथसाझेदारीकी।द. साझेदारी30 अगस्त, 1968 केविलेखद्वाराप्रमाणहै।धारा184 और185 केतहतउक्तफर्मकोपंजीकरणदेनेकेलिएआवेदन Case: BIHARI LAL JAISWAL versus THE COMMISSIONER OF INCOME TAX [[1995] SUPP. 5 S.C.R. 285] (1995) आपूर्तिप्रणालीकेतहतदेशीस्पिरिटकीखुदराबिक्रीकेलिएलाइसेंस मध्यप्रदेशउत्पादशुल्कनियम, 1960 कीसी. एस. संख्या3 बिहारीलालजयसवालद्वाराजनवरी,1968 मेंआयोजितसार्वजनिकनीलामीमेंसारणगढ़तहसील, जिलारायगढ़मेंबाईसबाहरीदुकानोंकेसंबंधमेंप्राप्तकीगईथी।यहलाइसेंस1 अप्रैल, 1968 सेशुरूहोकर31 मार्च, 1969 कोसमाप्तहोनेवालीअवधिकेलिएप्रभावीथा।बिहारीलालजयसवालनेउक्तलाइसेंसकेतहतव्यवसायकरनेकेलिएदसअन्यव्यक्तियोंकेसाथसाझेदारीकी।द. साझेदारी30 अगस्त, 1968 केविलेखद्वाराप्रमाणहै।धारा184 और185 केतहतउक्तफर्मकोपंजीकरणदेनेकेलिएआवेदन अधिनियमप्रपत्र-11 मेंदाखिलकियागयाथा।आयकरअधिकारीनेपंजीकरणकेलिएआवेदनकोइसआधारपरखारिजकरदियाकिमध्यप्रदेशउत्पादशुल्कनियमोंद्वारानिर्धारितसामान्यलाइसेंसशर्तोंकेखंड(VI) काउल्लंघनकरतेहुएसाझेदारीकागठनअवैधहैऔरइसलिए, आयकरअधिनियमकेतहतपंजीकरणकादावानहींकरसकतेहैं।अपीलपर, अपीलीयसहायकआयुक्तनेआयकरअधिकारीकोअनुरोधकेअनुसारपंजीकरणदेनेकानिर्देशदिया, जिसकेखिलाफराजस्वनेन्यायाधिकरणमेंअपीलकी।न्यायाधिकरणनेअपीलीयसहायकआयुक्तकेआदेशकोपलटदियाऔरआयकरअधिकारीकेआदेशकोबहालकरदिया।इसकेबाद, निर्धारितीअधिनियमकीधारा256 (1) केतहतदोप्रश्नोंकोसंदर्भितकरनेकेलिएन्यायाधिकरणमेंआवेदनकियागयाथाजिसेअस्वीकारकरदियागयाथा।उपरोक्त(समेकित) प्रश्नकोसंदर्भितकरनेकेलिएधारा256(2) केतहतउच्चन्यायालयमेंआवेदनकोभीखारिजकरदियागयाथाजैसाकिऊपरकहागयाहै। द्वारानिर्धारितकेंद्रीयलाइसेंसशर्तोंकाखंड(VI) आबकारीनियमइसप्रकारहैंः आपूर्तियाबिक्रीकीबिक्री, हस्तांतरणयाउप-पट्टेपरदीजाएगी, औरनही इसतरहकेकिसीभीविशेषाधिकारकाधारकसाझेदारीमेंप्रवेशकरताहै लिखितआदेशकेबिनाकिसीभीतरहयातरीकेसेइसतरहकेविशेषाधिकारकाकार्यकरना।कलेक्टरकीअनुमति, जिसकालाइसेंसपरसमर्थनकियाजाएगा। देयभुगतानकेलिएराज्यसरकारकेप्रतिउत्तरदायीहोनाअनुज्ञप्तिशुल्कऔरदुकानकाउचितसंचालन, सिवायइसकेकि स्थानांतरणकेमामलेमेंउसकीजिम्मेदारीजैसेहीसमाप्तहोजाएगी हस्तांतरणकालाइसेंसपरसमर्थनकियाजाताहै। अनुज्ञप्तिकीएकअन्यशर्त, अर्थातखंड(14) मेंउपबंधकियागयाहैकि"290 पर इसलाइसेंसयाकिसीभीप्रावधानकीकिसीभीशर्तकाउल्लंघन मध्यप्रदेशउत्पादशुल्कअधिनियम, 1915 याउसकेतहतबनाएगएनियम यहलाइसेंसकलेक्टरद्वारारद्दकियाजासकताहै। साझेदारीविलेखमेंकुछखंडभीदेखेजासकतेहैं।द. साझेदारीविलेखकीप्रस्तावनामेंलिखाहैः " जबकिअंबिकापुरकेबुद्धूलालजैसवालकेबेटेश्रीगिरधारीलालनेसीहोरजिलेकेभोपालमेंदोशराबकीदुकानोंगोडाचौकऔरतलैयाकाउत्पादशुल्कअनुबंधरुपयेमेंहासिलकियाहै।3,05,000.00 और1,50,000.00 क्रमशःकुलरु।4,55, 000.00 1 अप्रैल, 1968 से31 मार्च,1969 तककीअवधिकेलिए31 जनवरी, 1968 कोआयोजितखुलीनीलामीमेंउनकेनामपरऔरजबकिउपरोक्तव्यक्तियोंकेबीचसहमतिहुईथीऔरक्योंकिवहअकेलेधनकीकमीकेकारणव्यक्तिगतरूपसेएकहीअनुबंधकोनिष्पादितकरनेमेंअसमर्थथेऔरजबकिऊपरनामितपक्षसंख्या1 से6 उपरोक्तकोजारीरखनेकेलिएसहमतहुएथे। 1.4.68 सेप्रभावीसाझेदारीमेंअनुबंधव्यवसायलिखितरूपमेंकमकरनेऔरकानूनीरूपमेंउननियमोंऔरशर्तोंकोरखनेकीइच्छाहैजिनकेतहतवेसाझेदारीव्यवसायकोजारीरखनेकेलिएसहमतहुएहैं,वेएतद्द्वाराघोषणाकरतेहैंऔरनिर्धारितकरतेहैंकिवेभागीदाररहेहैं 'गिरधारीलालजयस्वाल' नामकऔरशैलीबद्धफर्ममें शर्तोंऔरशर्तोंपरसमानठेकेदारभोपाल जिनकाविवरणनीचेदियागयाहैः" साझेदारीविलेखकेखंड(7) मेंप्रावधानकियागयाहैकिः " फर्मोंकेसंचालनमेंभागलेनेकेलिएकोईभीभागीदारकिसीभीपारिश्रमिककाहकदारनहींहोगाऔरसभीभागीदारसमानलाभकेलिएइसेजारीरखेंगे, प्रत्येककेप्रतिन्यायपूर्णऔरवफादाररहेंगे। अन्यऔरसभीकेखातोंऔरपूरीजानकारीप्रदानकरेगा चीजेंफर्मकेव्यवसायकोप्रभावीबनातीहैं। पगोडाहोटलऔररेस्तरांमें, मध्यकीएकडिवीजनबेंच प्रदेशउच्चन्यायालयनेरायदीथीकिनिषेधखंडमेंनिहितहै ( सामान्यलाइसेंसशर्तोंकाVI) पूर्णहैऔरव्यापकरूपसेजोड़ागयाहै।चूंकिउक्तखंडनेलाइसेंसकेतहतव्यवसाय/विशेषाधिकारकेलिएभागीदारजहाजमेंप्रवेशकरनेपरस्पष्टरूपसेप्रतिबंधलगादियाथा,इसलिएयहअभिनिर्धारितकियागयाथाकिउक्तव्यवसायकेसंबंधमेंकोईसाझेदारीनहींकीजासकतीथी, तदनुसार, यहअभिनिर्धारितकियागयाथाकिऐसीअमान्यसाझेदारीकेलिएभारतीयआयकरअधिनियम, 1922 कीधारा26 (ए) केतहतकोईपंजीकरणनहींदियाजासकताहै। बी. एल. जयस्वालबनामसीआईटी।[बी. पी. जे. ई. वी. एन. रेड्डी, जे.] Case: BIHARI LAL JAISWAL versus THE COMMISSIONER OF INCOME TAX [[1995] SUPP. 5 S.C.R. 285] (1995) ਿਾਈ ਕੋਰਟ੍ ਨੇ ਅਰਜੀਆਂ ਨ ੂੰ ਇਸ ਆਿਾਰ 'ਤੇ ਰੱਦ ਕਰ ਜਦੱਤਾ ਜਕ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੁਆਰਾ ਉਠਾਏ ਿਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ ਨ ੂੰ ਉਸ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਦੋ ਫੈਸਜਲਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਜਕ ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਜਮਸ਼ਨਰ, ਮੱਿ ਪਰਦੇਸ਼ ਬਨਾਮ ਜਸ਼ਓਨਾਰਾਇਣ ਿਮਾਰਾਇਣ, (1973) ਟ੍ੈਕਸ ਲਾਅ ਜਰਪੋਰਟ੍ਰ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਦੇ ਜਵਰੁੱਿ ਜਸੱਟ੍ਾ ਕੱਜਿਆ ਜਗਆ ਸੀ। 1186 = (1975) 100 ਆਈ.ਟ੍ੀ.ਆਰ. 213 ਅਤੇ ਇਨਕਮ ਟ੍ੈਕਸ ਕਜਮਸ਼ਨਰ, ਮੱਿ ਪਰਦੇਸ਼ ਬਨਾਮ ਪਗੋਡਾ ਿੋਟ੍ਲ ਅਤੇ ਰੈਸਟ੍ੋਰੈਂਟ੍, (1974) 93 ਆਈ.ਟ੍ੀ.ਆਰ. 271. ਜਬਿਾਰੀਲਾਲ ਿੈਸਵਾਲ ਦੁਆਰਾ ਿਨਤਕ ਜਨਲਾਮੀ ਜਵੱਚ ਤਜਿਸੀਲ ਸਰਨਗੜਹ, ਜਜਲਹਾ ਰਾਏਗੜਹ ਜਵੱਚ 22 ਦੁਕਾਨਾਂ ਦੇ ਸਬੂੰਿ ਜਵੱਚ ਮੱਿ ਪਰਦੇਸ਼ ਆਬਕਾਰੀ ਜਨਯਮ, 1960 ਦੇ ਸੀਐਸ ਨੂੰਬਰ 3 ਦੇ ਰ ਪ ਜਵੱਚ ਸਪਲਾਈ ਪਰਣਾਲੀ ਦੇ ਅਿੀਨ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਦੀ ਪਰਚ ਨ ਜਵਕਰੀ ਲਈ ਇੱਕ ਲਾਇਸੈਂਸ ਪਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਗਆ ਸੀ। ਿਨਵਰੀ, 1968 ਜਵੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਗਆ। ਇਿ ਲਾਇਸੈਂਸ 1 ਅਪਰੈਲ, 1968 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰ ਿੋਈ ਅਤੇ 31 ਮਾਰਚ, 1969 ਤੱਕ ਖਤਮ ਿੋਣ ਵਾਲੀ ਜਮਆਦ ਲਈ ਪਰਭਾਵੀ ਸੀ। ਜਬਿਾਰੀਲਾਲ ਿੈਸਵਾਲ ਨੇ ਉਕਤ ਲਾਇਸੈਂਸ ਦੇ ਤਜਿਤ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਦਸ ਿੋਰ ਜਵਅਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਭਾਗੀਦਾਰੀ 30 ਅਗਸਤ, 1968 ਦੀ ਡੀਡ ਦੁਆਰਾ ਸਬ ਤ ਿੈ। ਐਕਟ੍ ਦੀ ਿਾਰਾ 184 ਅਤੇ 185 ਦੇ ਤਜਿਤ ਉਕਤ ਫਰਮ ਨ ੂੰ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੇਣ ਲਈ ਇੱਕ ਅਰਜੀ ਫਾਰਮ-11 ਜਵੱਚ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਨਕਮ ਟ੍ੈਕਸ ਅਫਸਰ ਨੇ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਲਈ ਅਰਜੀ ਨ ੂੰ ਇਸ ਆਿਾਰ 'ਤੇ ਰੱਦ ਕਰ ਜਦੱਤਾ ਜਕ ਮੱਿ ਪਰਦੇਸ਼ ਆਬਕਾਰੀ ਜਨਯਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜਨਰਿਾਰਤ ਿਨਰਲ ਲਾਇਸੈਂਸ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦੀ ਿਾਰਾ (VI) ਦੀ ਉਲੂੰਘਣਾ ਕਰਕੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਭਾਈਵਾਲੀ ਗੈਰ-ਕਾਨ ੂੰਨੀ ਿੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ, ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਿੀਨ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਨਿੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ। ਐਕਟ੍. ਅਪੀਲ 'ਤੇ, ਅਪੀਲੀ ਸਿਾਇਕ ਕਜਮਸ਼ਨਰ ਨੇ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਜਿਕਾਰੀ ਨ ੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਮਨਜ ਰ ਕਰਨ ਦੇ ਜਨਰਦੇਸ਼ ਜਦੱਤੇ, ਜਿਸ ਦੇ ਜਵਰੁੱਿ ਮਾਲ ਨੇ ਜਟ੍ਰਜਬਊਨਲ ਨ ੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ। ਜਟ੍ਰਜਬਊਨਲ ਨੇ ਅਪੀਲੀ ਸਿਾਇਕ ਕਜਮਸ਼ਨਰ ਦੇ ਿੁਕਮ ਨ ੂੰ ਉਲਟ੍ਾ ਜਦੱਤਾ ਅਤੇ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਜਿਕਾਰੀ ਦੇ ਿੁਕਮ ਨ ੂੰ ਬਿਾਲ ਕਰ ਜਦੱਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੁਲਾਂਕਣ ਨੇ ਜਟ੍ਰਜਬਊਨਲ ਨ ੂੰ ਐਕਟ੍ ਦੀ ਿਾਰਾ 256(1) ਦੇ ਤਜਿਤ ਦੋ ਸਵਾਲਾਂ ਦਾ ਿਵਾਲਾ ਦੇਣ ਲਈ ਅਰਜੀ ਜਦੱਤੀ ਜਿਸ ਨ ੂੰ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਜਦੱਤਾ ਜਗਆ। ਉਪਰੋਕਤ (ਇਕਸਾਰ) ਸਵਾਲ ਦਾ ਿਵਾਲਾ ਦੇਣ ਲਈ ਿਾਰਾ 256(2) ਦੇ ਤਜਿਤ ਿਾਈ ਕੋਰਟ੍ ਨ ੂੰ ਜਦੱਤੀ ਗਈ ਅਰਜੀ ਨ ੂੰ ਵੀ ਉੱਪਰ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਰੱਦ ਕਰ ਜਦੱਤਾ ਜਗਆ ਸੀ। ਆਬਕਾਰੀ ਜਨਯਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜਨਰਿਾਰਤ ਕੇਂਦਰੀ ਲਾਇਸੈਂਸ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦੀ ਿਾਰਾ (VI) ਇਸ ਤਰਹਾਂ ਪੜਹਦੀ ਿੈ ਆਬਕਾਰੀ ਜਨਯਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜਨਰਿਾਰਤ ਕੇਂਦਰੀ ਲਾਇਸੈਂਸ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦੀ ਿਾਰਾ (VI) ਇਸ ਤਰਹਾਂ ਪੜਹਦੀ ਿੈ: "VI. ਲਾਈਸੈਂਸ ਦਾ ਤਬਾਦਲਾ ਿਾਂ ਅਿੀਨਗੀ: ਸਪਲਾਈ ਿਾਂ ਜਵਕਰੀ ਦਾ ਕੋਈ ਜਵਸ਼ੇਸ਼ ਅਜਿਕਾਰ ਵੇਜਚਆ, ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਿਾਂ ਉਪ-ਲੀਜ 'ਤੇ ਨਿੀਂ ਜਦੱਤਾ ਿਾਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਨਾ ਿੀ ਅਜਿਿੇ ਜਕਸੇ ਜਵਸ਼ੇਸ਼ ਅਜਿਕਾਰ ਦੇ ਿਾਰਕ ਨ ੂੰ ਅਜਿਿੇ ਜਵਸ਼ੇਸ਼ ਅਜਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਕੂੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਜਕਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਿਾਂ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਜਵੱਚ ਦਾਖਲ ਿੋਣਾ ਚਾਿੀਦਾ ਿੈ। ਕੁਲੈਕਟ੍ਰ ਦੀ ਜਲਖਤੀ ਇਿਾਜਤ, ਿੋ ਜਕ ਲਾਇਸੈਂਸ 'ਤੇ ਪਰਮਾਜਣਤ ਿੋਵੇਗੀ, ਇੱਕ ਭਾਈਵਾਲ, ਸਬ-ਪਟ੍ੇਦਾਰ, ਲਾਈਸੈਂਸ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਲਈ ਪਾਬੂੰਦ ਿੋਵੇਗਾ, ਪਰ ਅਸਲ ਲਾਇਸੂੰਸਿਾਰਕ ਵੀ ਬਕਾਇਆ ਲਈ ਰਾਿ ਸਰਕਾਰ ਨ ੂੰ ਜਜੂੰਮੇਵਾਰ ਿੋਵੇਗਾ। ਲਾਇਸੈਂਸ ਫੀਸਾਂ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਅਤੇ ਦੁਕਾਨ ਦੇ ਸਿੀ ਕੂੰਮਕਾਿ ਨ ੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਤਬਾਦਲੇ ਦੀ ਸਜਥਤੀ ਜਵੱਚ ਉਸਦੀ ਜਿੂੰਮੇਵਾਰੀ ਲਾਇਸੈਂਸ 'ਤੇ ਤਬਾਦਲੇ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟ੍ੀ ਿੁੂੰਦੇ ਿੀ ਖਤਮ ਿੋ ਿਾਵੇਗੀ।" ਲਾਇਸੈਂਸ ਦੀ ਇਕ ਿੋਰ ਸ਼ਰਤ, ਅਰਥਾਤ, ਿਾਰਾ (14) ਪਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਿੈ ਜਕ "ਇਸ ਲਾਇਸੈਂਸ ਦੀਆਂ ਜਕਸੇ ਵੀ ਸ਼ਰਤਾਂ ਿਾਂ ਮੱਿ ਪਰਦੇਸ਼ ਆਬਕਾਰੀ ਐਕਟ੍, 1915, ਿਾਂ ਇਸਦੇ ਅਿੀਨ ਬਣਾਏ ਜਨਯਮਾਂ ਦੇ ਜਕਸੇ ਵੀ ਉਪਬੂੰਿ ਦੀ ਉਲੂੰਘਣਾ ਕਰਨ 'ਤੇ, ਇਿ ਲਾਇਸੈਂਸ ਰੱਦ ਕੀਤਾ ਿਾ ਸਕਦਾ ਿੈ। ਕੁਲੈਕਟ੍ਰ ਦੁਆਰਾ।" ਭਾਈਵਾਲੀ ਡੀਡ ਜਵੱਚ ਕੁਝ ਿਾਰਾਵਾਂ ਨ ੂੰ ਵੀ ਦੇਜਖਆ ਿਾ ਸਕਦਾ ਿੈ। ਭਾਈਵਾਲੀ ਡੀਡ ਦੀ ਪਰਸਤਾਵਨਾ ਇਸ ਤਰਹਾਂ ਿੈ: "ਿਦੋਂ ਜਕ ਸ਼ਰੀ ਜਗਰਿਾਰੀਲਾਲ ਪੁੱਤਰ ਬੁੱਿ ਲਾਲ ਿੈਸਵਾਲ ਵਾਸੀ ਅੂੰਜਬਕਾਪੁਰ ਨੇ ਜਸਿੋਰ ਜਜਲੇ ਦੇ ਭੋਪਾਲ ਜਵੱਚ ਦੋ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਗੋਦਾ ਚੌਕ ਅਤੇ ਤਲਈਆ ਦਾ ਆਬਕਾਰੀ ਠੇਕਾ ਕਰਮਵਾਰ 3,05,000.00 ਰੁਪਏ ਅਤੇ 1,50,000.00 ਜਵੱਚ ਕੁੱਲ 4,050 ਰੁਪਏ ਜਵੱਚ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਕਰ ਜਲਆ ਿੈ। 1 ਅਪਰੈਲ 1968 ਤੋਂ 31 ਮਾਰਚ 1969 ਤੱਕ ਦੀ ਜਮਆਦ ਲਈ 31 ਿਨਵਰੀ, 1968 ਨ ੂੰ ਖੁੱਲੀ ਜਨਲਾਮੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਿਦੋਂ ਜਕ ਉਪਰੋਕਤ ਜਵਅਕਤੀਆਂ ਜਵਚਕਾਰ ਸਜਿਮਤੀ ਿੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਜਕਉਂਜਕ ਉਿ ਇਕੱਲੇ ਫੂੰਡਾਂ ਦੀ ਘਾਟ੍ ਕਾਰਨ ਇਕੋ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਨ ੂੰ ਲਾਗ ਕਰਨ ਜਵੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਸਨ ਅਤੇ ਿਦੋਂ ਜਕ ਜਿਰਾਂ ਨੂੰ. 1 1.4.68 ਤੋਂ ਪਰਭਾਵੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਈਵਾਲੀ ਜਵੱਚ ਉਪਰੋਕਤ ਠੇਕੇ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨ ੂੰ ਿਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸਜਿਮਤ ਿੋ ਕੇ ਉਪਰੋਕਤ 6 ਨ ੂੰ ਜਲਖਤੀ ਰ ਪ ਜਵੱਚ ਘਟ੍ਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਜਨਯਮਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਰਤਾਂ ਨ ੂੰ ਕਾਨ ੂੰਨੀ ਰ ਪ ਜਵੱਚ ਦੇਣ ਲਈ ਸਜਿਮਤ ਿੋਏ ਜਿਨਹਾਂ ਦੇ ਤਜਿਤ ਉਿ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨ ੂੰ ਿਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸਜਿਮਤ ਿੋਏ ਿਨ, ਉਿ ਕਰਦੇ ਿਨ ਇਸ ਦੁਆਰਾ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਦੇ ਿਨ ਅਤੇ ਜਨਰਿਾਰਤ ਕਰਦੇ ਿਨ ਜਕ ਉਿ ਿੇਠਾਂ ਜਦੱਤੇ ਗਏ ਜਨਯਮਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਰਤਾਂ 'ਤੇ 'ਜਗਰਿਾਰੀਲਾਲ ਿੈਸਵਾਲ ਸ਼ਰਾਬ ਠੇਕੇਦਾਰ ਭੋਪਾਲ' ਨਾਮੀ ਅਤੇ ਸਟ੍ਾਈਲ ਵਾਲੀ ਫਰਮ ਜਵੱਚ ਭਾਗੀਦਾਰ ਿਨ:" ਭਾਈਵਾਲੀ ਡੀਡ ਦੀ ਿਾਰਾ (7) ਪਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਿੈ ਜਕ: Case: BIHARI LAL JAISWAL versus THE COMMISSIONER OF INCOME TAX [[1995] SUPP. 5 S.C.R. 285] (1995) Section: ISSUES B [298-H; 299-A-B] CIVIL APPELLATE JURISDICTION: Civil Appeal Nos. 1825-28 of 1977. C From the Judgment and Order dated 28.1.75 of the Madhya Pradesh High Court in Misc. C.C. Nos. 598, 599, 602 and 605 of 1975. Pramod Swarup Parveen Swarup, O.N. Kaul and Ms. Prerna Swarup Advs. for the Appellants. D Dr. P.R. Misra for S.N. Terdol for the Respondents. The Judgment of the Court was delivered by B.P. JEEV AN REDDY, J. These appeals are preferred against the judgment and order of the Madhya Pradesh High Court rejecting the applications filed by the assessee under Section 256(2) of the Income Tax Act, 1961. The assessee had requested the High Court to direct the Tribunal to state the following question of law for its opinion : E "Whether on the facts and in the circumstances of the case, the applicant could be refused registration under section 185 of the Income-tax Act, 1961 on the ground that its constitution was illegal for breach of the provisions of clause VI of the General Licence Conditions made under the Excise Rules, although no action was taken by the Collector for cancellation of the licence under clause 14 of the Licence in Form C.S. 3, inspite of written intimation, dated 27.4.1967 about its constitution." F G The High Court rejected the applications on the ground that the question sought to b~ raised by the assessee was concluded against it by two decisions of that Court, viz., Commissioner of Income Tax, Madhya P1;adesh v. Sheonarayan Hamarayan, (1973) Tax Law Reporter 1186 = (1975) 100 I.T.R. 213 and Commissioner of Income Tax, Madhya Pradesh H v. Pagoda Hotel and Restaurant, (1974) 93 1.T.R. 271. - BL. JAISW AL v. C.LT. [B.P, JEEV AN REDDY, J.) A licence for retail sale of country spirit under supply system in form A C.S. No. 3 of the Madhya Pradesh Excise Rules, 1960 was obtained by Biharilal Jaiswal in respect of twenty two out-stall shops in Tehsil Saran-garh, District Raigarh in the public auction held in January, 1968. The licence was effective for the period commencing on April 1, 1968 and ending with March 31, 1969. Biharilal Jaiswal entered into a partnership B with ten other persons to conduct the business under the said licence. The partnership is evidence by the deed dated August 30, 1968. An application for grant of registration to the said firm under Sections 184 and 185 of the Act was filed in Form-11. The Income Tax Officer rejected the application for registration on the ground that the partnership having been formed in violation of clause (VI) of the General Licence Conditions prescribed by c the Madhya Pradesh Excise Rules is illegal and cannot, therefore, claim registration under the Income Tax Act. On appeal, the Appellate Assistant Commissioner directed the Income Tax Officer to grant registration as prayed for, against which order the Revenue appealed to the Tribunal. The Tribunal reversed the order of the Appellate Assistant Commissioner and D restored the order of the Income Tax Officer. Thereupon, the assessee applied to the Tribunal to refer two questions under Section 256(1) of the Act which was refused. The application to the High Court under Section 256(2) to refer the aforesaid (consolidated) question was also rejected as stated above. Clause (VI) of the Central Licence Conditions prescribed by the Excise Rules reads thus : "VI. TRANSFER OR SUBLEASE OF LICENCE : No privilege of supply or sale shall be sold, transferred or sub-leased, nor shall F a holder of any such privilege enter into a partnership for the working of such privilege in any way or manner without the written permission of the Collector, which shall be endorsed on the licence . A partner, sub-lessee, transferee shall be bound by all the condi-tions of the licence, but the original licencee also shall continue to be responsible to the State Government for the due payment of G the licence fees and proper working of the shop, except that in the case of a transfer his responsibility shall cease as soon as the transfer is endorsed on the licence." Case: BIHARI LAL JAISWAL versus THE COMMISSIONER OF INCOME TAX [[1995] SUPP. 5 S.C.R. 285] (1995) "ਕੋਈ ਵੀ ਪਾਰਟ੍ਨਰ ਫਰਮਾਂ ਦੇ ਆਚਰਣ ਜਵੱਚ ਜਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਜਕਸੇ ਵੀ ਜਮਿਨਤਾਨੇ ਦਾ ਿੱਕਦਾਰ ਨਿੀਂ ਿੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇਿ ਜਕ ਸਾਰੇ ਭਾਈਵਾਲ ਸਾਂਝੇ ਫਾਇਦੇ ਲਈ ਇਸ ਨ ੂੰ ਿਾਰੀ ਰੱਖਣਗੇ, ਇੱਕ ਦ ਿੇ ਪਰਤੀ ਜਨਆਂਪ ਰਨ ਅਤੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਿੋਣਗੇ ਅਤੇ ਖਾਤੇ ਅਤੇ ਪ ਰੀ ਿਾਣਕਾਰੀ ਪਰਦਾਨ ਕਰਨਗੇ। ਫਰਮਾਂ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨ ੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਪਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਿੈ।" ਪੈਗੋਡਾ ਿੋਟ੍ਲ ਅਤੇ ਰੈਸਟ੍ੋਰੈਂਟ੍ ਜਵੱਚ, ਮੱਿ ਪਰਦੇਸ਼ ਿਾਈ ਕੋਰਟ੍ ਦੀ ਇੱਕ ਜਡਵੀਜਨ ਬੈਂਚ ਨੇ ਰਾਏ ਜਦੱਤੀ ਸੀ ਜਕ ਆਮ ਲਾਇਸੈਂਸ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦੀ ਿਾਰਾ (VI) ਜਵੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਪਾਬੂੰਦੀ ਪ ਰਨ ਿੈ ਅਤੇ ਜਵਆਪਕ ਸ਼ਬਦਾਂ ਜਵੱਚ ਸੂੰਗਜਠਤ ਿੈ। ਜਕਉਂਜਕ ਉਕਤ ਿਾਰਾ ਨੇ ਲਾਈਸੈਂਸ ਦੇ ਅਿੀਨ ਕਾਰੋਬਾਰ/ਅਜਿਕਾਰ ਨ ੂੰ ਕੂੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਜਵੱਚ ਦਾਖਲ ਿੋਣ ਦੀ ਸਪੱਸ਼ਟ੍ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਨਾਿੀ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਇਿ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ, ਉਕਤ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੇ ਸਬੂੰਿ ਜਵੱਚ ਕੋਈ ਭਾਈਵਾਲੀ ਨਿੀਂ ਕੀਤੀ ਿਾ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਿ ਮੂੰਜਨਆ ਜਗਆ ਸੀ ਜਕ ਅਜਿਿੀ ਅਵੈਿ ਭਾਈਵਾਲੀ ਨ ੂੰ ਭਾਰਤੀ ਆਮਦਨ ਟ੍ੈਕਸ ਐਕਟ੍, 1922 ਦੀ ਿਾਰਾ 26(ਏ) ਦੇ ਤਜਿਤ ਕੋਈ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਨਿੀਂ ਜਦੱਤੀ ਿਾ ਸਕਦੀ ਿੈ। ਿੀ.ਐੱਲ. ਜੈਸਵਾਲ ਿਨਾਮ ਸੀ.ਆਈ.ਟੀ. [ਿੀ.ਪੀ. ਜੀਵਨ ਰੈਡੀ, ਜੇ.] ਿਾਈ ਕੋਰਟ੍ ਨੇ ਚੈਂਪਸੀ ਬਨਾਮ ਗੋਰਿਨਦਾਸ ਏ.ਐਲ.ਆਰ. ਜਵੱਚ ਬੂੰਬਈ ਅਤੇ ਪਟ੍ਨਾ ਿਾਈ ਕੋਰਟ੍ਾਂ ਦੇ ਫੈਸਜਲਆਂ ਨ ੂੰ ਵੱਖਰਾ ਕੀਤਾ। (1917) ਿਨਮ 250, ਇਨਕਮ ਟ੍ੈਕਸ ਕਜਮਸ਼ਨਰ ਬਨਾਮ ਪਰਕਾਸ਼ ਰਾਮ ਗੁਪਤਾ, (1969) 72 ਐਲ.ਟ੍ੀ.ਆਰ. 366 (ਪਟ੍ਨਾ) ਅਤੇ ਇਨਕਮ ਟ੍ੈਕਸ ਕਜਮਸ਼ਨਰ ਬਨਾਮ ਮੂੰਡ/ (ਐਨ. ਸੀ.) ਅਤੇ ਕੂੰਪਨੀ. (1969) 72 ਆਈ.ਟ੍ੀ.ਆਰ. 707 ਪਟ੍ਨਾ ਇਸ ਆਿਾਰ 'ਤੇ ਜਕ ਉਨਹਾਂ ਮਾਮਜਲਆਂ ਜਵੱਚ ਸਬੂੰਿਤ ਜਵਿਾਜਨਕ ਉਪਬੂੰਿਾਂ ਨੇ ਜਸਰਫ਼ ਜਵਸ਼ੇਸ਼ ਅਜਿਕਾਰ ਦੇ ਤਬਾਦਲੇ ਦੀ ਮਨਾਿੀ ਕੀਤੀ ਸੀ ਪਰ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਜਵੱਚ ਦਾਖਲ ਿੋਣ 'ਤੇ ਕੋਈ ਪਾਬੂੰਦੀ ਨਿੀਂ ਸੀ, ਿਦੋਂ ਜਕ ਮੱਿ ਪਰਦੇਸ਼ ਜਨਯਮਾਂ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ੍ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਜਵੱਚ ਦਾਖਲ ਿੋਣ ਦੀ ਮਨਾਿੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਜਸ਼ਓਨਾਰਾਇਣ ਿਮਾਰਾਇਣ ਜਵੱਚ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕੀਤਾ ਜਗਆ ਸੀ। ਜਡਵੀਜਨ ਬੈਂਚ ਨੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਦਲੀਲ ਨ ੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਜਦੱਤਾ ਜਕ ਪੈਗੋਡਾ ਿੋਟ੍ਲ ਅਤੇ ਰੈਸਟ੍ੋਰੈਂਟ੍ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਨ ੂੰ ਫਰ ਐਡ ਕੂੰਪਨੀ ਬਨਾਮ ਇਨਕਮ ਟ੍ੈਕਸ ਕਜਮਸ਼ਨਰ, [1971] 79 ਆਈ.ਟ੍ੀ.ਆਰ. 546. ਿਾਈ ਕੋਰਟ੍ ਨੇ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ ਜਕ fer ਅਤੇ ਕੂੰਪਨੀ ਜਵੱਚ ਸਬੂੰਿਤ ਕਾਨ ੂੰਨੀ ਜਵਵਸਥਾ ਮੱਿ ਪਰਦੇਸ਼ ਆਬਕਾਰੀ ਜਨਯਮਾਂ ਜਵੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਇੱਕ ਤੋਂ ਜਬਲਕੁਲ ਵੱਖਰੀ ਸੀ। ਇਨਹਾਂ ਅਪੀਲਾਂ ਜਵਚ ਉਕਤ ਫੈਸਲੇ ਦੀ ਸਿੀਤਾ, ਿੋ ਅਪੀਲ ਅਿੀਨ ਿੁਕਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਿੈ, 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਏ ਗਏ ਿਨ। ਿਾਰਾ 184 ਦੀ ਉਪ-ਿਾਰਾ (1) (ਿੁਕਮ ਉਪ-ਿਾਰਾ ਮੌਿ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਿੁਕਵੀਂ ਨਿੀਂ ਿੈ, ਦਾ ਿਵਾਲਾ ਨਿੀਂ ਜਦੱਤਾ ਜਗਆ ਿੈ) ਨ ੂੰ ਸੂੰਬੂੰਜਿਤ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਿੇਠ ਜਲਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪੜਹੋ: “184 ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਲਈ ਅਰਜੀ- (1) ਇਸ ਐਕਟ੍ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਜਕਸੇ ਫਰਮ ਦੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਲਈ ਅਰਜੀ ਜਕਸੇ ਵੀ ਫਰਮ ਦੀ ਤਰਫੋਂ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਜਿਕਾਰੀ ਨ ੂੰ ਜਦੱਤੀ ਿਾ ਸਕਦੀ ਿੈ ਿੇਕਰ: (i)ਭਾਈਵਾਲੀ ਇੱਕ ਸਾਿਨ ਦੁਆਰਾ ਪਰਮਾਜਣਤ ਿੈ; ਅਤੇ (ii)ਭਾਈਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਅਕਤੀਗਤ ਸ਼ੇਅਰ ਉਸ ਸਾਿਨ ਜਵੱਚ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਿਨ।" ਿਾਰਾ 185 ਦੀ ਉਪ-ਿਾਰਾ (1), ਿੋ ਜਕ ਸਾਡੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਵੀ ਿੁਕਵੀਂ ਿੈ, ਸੂੰਬੂੰਜਿਤ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਇਸ ਤਰਹਾਂ ਪੜਹੋ: "185 ਜਬਨੈ-ਪੱਤਰ ਦੀ ਪਰਾਪਤੀ 'ਤੇ ਪਰਜਕਜਰਆ - (1) ਜਕਸੇ ਫਰਮ ਦੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਲਈ ਅਰਜੀ ਪਰਾਪਤ ਿੋਣ 'ਤੇ, ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਜਿਕਾਰੀ, ਫਰਮ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸੂੰਜਵਿਾਨ ਦੀ ਿਾਂਚ ਕਰੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਜਕ ਭਾਈਵਾਲੀ ਦੇ ਸਾਿਨ ਜਵੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਜਗਆ ਿੈ, ਅਤੇ (ਏ) ਿੇਕਰ ਉਿ ਸੂੰਤੁਸ਼ਟ੍ ਿੈ ਜਕ ਜਪਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਤਰਹਾਂ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਸੂੰਜਵਿਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਅਸਲੀ ਫਰਮ ਮੌਿ ਦ ਿੈ ਿਾਂ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਿ ਮੁਲਾਂਕਣ ਸਾਲ ਲਈ ਫਰਮ ਨ ੂੰ ਰਜਿਸਟ੍ਰ ਕਰਨ ਲਈ ਜਲਖਤੀ ਰ ਪ ਜਵੱਚ ਇੱਕ ਆਦੇਸ਼ ਪਾਸ ਕਰੇਗਾ, (ਬੀ) ਿੇਕਰ ਉਿ ਇੂੰਨਾ ਸੂੰਤੁਸ਼ਟ੍ ਨਿੀਂ ਿੈ, ਤਾਂ ਉਿ ਫਰਮ ਨ ੂੰ ਰਜਿਸਟ੍ਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦੇ ਿੋਏ ਜਲਖਤੀ ਰ ਪ ਜਵੱਚ ਇੱਕ ਆਦੇਸ਼ ਪਾਸ ਕਰੇਗਾ।" ਉਪਰੋਕਤ ਦੋ ਉਪ-ਿਾਰਾਵਾਂ ਤੋਂ ਉੱਭਰਦੀ ਸਜਥਤੀ ਇਿ ਿੈ; ਐਕਟ੍ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਜਕਸੇ ਫਰਮ ਦੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਲਈ ਅਰਜੀ ਜਕਸੇ ਵੀ ਫਰਮ ਦੀ ਤਰਫੋਂ ਜਦੱਤੀ ਿਾ ਸਕਦੀ ਿੈ ਿੇਕਰ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਦਾ ਸਬ ਤ ਸਾਿਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਗਆ ਿੋਵੇ ਅਤੇ ਉਸ ਸਾਿਨ ਨੇ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਦੇ ਜਵਅਕਤੀਗਤ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਨ ੂੰ ਜਨਸ਼ਜਚਤ ਕੀਤਾ ਿੋਵੇ। ਅਜਿਿੀ ਅਰਜੀ ਦਾਇਰ ਕੀਤੇ ਿਾਣ 'ਤੇ, ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਜਿਕਾਰੀ ਫਰਮ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸੂੰਜਵਿਾਨ ਦੀ ਿਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ ਪਾਬੂੰਦ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਜਕ ਭਾਈਵਾਲੀ ਦੇ ਸਾਿਨ ਜਵੱਚ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਿਨ ਅਤੇ ਿੇਕਰ, ਅਜਿਿੀ ਪੁੱਛ-ਜਗੱਛ 'ਤੇ, ਉਿ ਸੂੰਤੁਸ਼ਟ੍ ਸੀ ਜਕ ਸੂੰਜਵਿਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਅਸਲੀ ਫਰਮ ਜਿਵੇਂ ਜਕ ਇਸ ਜਵੱਚ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਿੈ। ਭਾਈਵਾਲੀ ਦਾ ਸਾਿਨ ਸੂੰਬੂੰਜਿਤ ਜਪਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਮੌਿ ਦ ਸੀ, ਉਿ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੇਣ ਲਈ ਪਾਬੂੰਦ ਸੀ। ਿੇ ਜਫਰ ਵੀ, ਉਿ ਇੂੰਨਾ ਸੂੰਤੁਸ਼ਟ੍ ਨਿੀਂ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਅਰਜੀ ਨ ੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨਾ ਸੀ। Case: BIHARI LAL JAISWAL versus THE COMMISSIONER OF INCOME TAX [[1995] SUPP. 5 S.C.R. 285] (1995) Another condition of licence, viz, clause (14) provided that "on H 290 SUPREME COURT REPORTS [1995) SUPP. 5 S.C.R. A breach of any of the conditions of this licence or of any of the provisions of the Madhya Pradesh Excise Act, 1915, or the Rules made thereunder , this licence may be cancelled by the Collector." A few clauses in the partnership deed may also be noticed. The preamble to the partnership deed reads : B "Whereas Shri Girdharilal son of Buddhulal J aiswal of Ambikapur has secured the excise contract of two Liquor shops Goda Chowk and Talaiya in Bhopal in Sehore District for Rs. 3,05,000.00 and 1,50,000.00 respectively total of Rs. 4,55,000.00 in his name in the open auction held on 31st January, 1968 for the period from 1st April 1968 to 31st Ma~ch 1969 and whereas as agreed between the aforesaid persons and as he alone unable to execute the same contract individually for want of funds and whereas the parties No.1 to 6 named above having agreed to carry on the above contract business in partnership with effect from 1.4.68 desire to reduce in writing and place in a legal form the terms <1.nd conditions under which they have agreed to carry on the partnership business, they do hereby declare and stipulate that they have been partners in the firm named and styled as 'GIRDHARILAL JAISWAL LIQUOR CONTRACTOR BHOPAL on the terms and condi-tions as detailed below :" c D E Clause (7) of the partnership deed provided that : F "No partner shall be entitled to any remuneratio,n for taking part in the conduct of the firms and that all the partners shall carry on the same to the common advantage, be just and faithful to each other and shall render the accounts and full information of all things effective the firms business." In Pagoda Hotel and Restaurant, a Division Bench of the Madhya Pradesh High Court had opined that the prohibition contained in Clause G (VI) of the General Licence Conditions is absolute and is conched in wide terms. Since the said clause expressly prohibited the entering into partner-ship for working the business/privilege under the licence, it was held, no partnership could have been entered into with respect to the said business. Accordingly, it was held that no registration can be granted under Section H 26(A) of the Indian Income Tax Act, 1922 to such an invalid partnership. The High Court distinguished the decisions of the Bombay and Patna High A Courts in Champsey v. Gordhandas, A.LR. (1917) Born. 250, Commissioner of Income Tax v. Prakash Ram Gupta, (1969) 72 l.T.R. 366 (Patna) and Commissioner of Income Tax v. Manda/ (N.C.) & Co., (1969) 72 I.T.R. 707 Patna on the ground that the statutory provisions concerned in those cases merely prohibited the transfer of the privilege but did not contain a B prohibition against entering into partnership whereas the Madhya Pradesh Rules expressly prohibited the entering into partnership as well. This decision was followed in Sheonarayan Hamarayan. The Division Bench rejected the contention put forward by the assessee that the decision in Pagoda Hotel and Restaurant must be deemed to have been overruled by the decision of this Court in fer and Company v. Commissioner of Income c Tax, [1971] 79 I.T.R. 546. The High Court pointed out that the statutory provision concerned in fer and Company was altogether different from the one contained in the Madhya Pradesh Excise Rules. The correctness of the said decisions, which have been followed in the order under appeal, are questioned in these appeals. c D Sub-section (1) of Section 184 (the order sub-section being not relevant for the present purpose are not referred to) read as follows at the relevant time : E "184. Application for registration.- (1) An application for registra-tion of a firm for the purposes of this Act may be made to the Income Tax Officer on behalf of any firm, if - (i) the partnership is evidenced by an instrument; and (ii) the individual' shares of the partners are specified in that instrument." F Case: BIHARI LAL JAISWAL versus THE COMMISSIONER OF INCOME TAX [[1995] SUPP. 5 S.C.R. 285] (1995) प्रदेशउच्चन्यायालयनेरायदीथीकिनिषेधखंडमेंनिहितहै ( सामान्यलाइसेंसशर्तोंकाVI) पूर्णहैऔरव्यापकरूपसेजोड़ागयाहै।चूंकिउक्तखंडनेलाइसेंसकेतहतव्यवसाय/विशेषाधिकारकेलिएभागीदारजहाजमेंप्रवेशकरनेपरस्पष्टरूपसेप्रतिबंधलगादियाथा,इसलिएयहअभिनिर्धारितकियागयाथाकिउक्तव्यवसायकेसंबंधमेंकोईसाझेदारीनहींकीजासकतीथी, तदनुसार, यहअभिनिर्धारितकियागयाथाकिऐसीअमान्यसाझेदारीकेलिएभारतीयआयकरअधिनियम, 1922 कीधारा26 (ए) केतहतकोईपंजीकरणनहींदियाजासकताहै। बी. एल. जयस्वालबनामसीआईटी।[बी. पी. जे. ई. वी. एन. रेड्डी, जे.] उच्चन्यायालयनेचैंपसीबनाममेंबॉम्बेऔरपटनाउच्चन्यायालयोंकेनिर्णयोंकोअलगकिया।गोरधनदास,ए. आई. आर. (1917) बम।250 , आयकरआयुक्तv. प्रकाशरामगुप्ता, (1969) 72 आई. टी.आर. 366 (पटना) औरआयकरआयुक्तबनाम।मंडल(एन. सी.) एंडकंपनी, (1969) 72 आई. टी.आर. 707 पटनानेइसआधारपरकिउनमामलोंमेंसंबंधितवैधानिकप्रावधानोंनेकेवलविशेषाधिकारकेहस्तांतरणकोप्रतिबंधितकियाथा, लेकिनइसमेंसाझेदारीमेंप्रवेशकरनेकेखिलाफनिषेधनहींथा, जबकिमध्यप्रदेशकेनियमोंनेस्पष्टरूपसेसाझेदारीमेंप्रवेशकरनेपरभीप्रतिबंधलगादियाथा।इसनिर्णयकापालनशिवनारायणहरनारायणमेंकियागयाथा।डिवीजनबेंचनेनिर्धारितीद्वारारखेगएइसतर्ककोखारिजकरदियाकिपगोडाहोटलऔररेस्तरांमेंनिर्णयकोजेरएंडकंपनीबनाममेंइसअदालतकेफैसलेद्वाराखारिजकरदियागयामानाजानाचाहिए।आयकरआयुक्त, 79 आई. टी. आर. 546।उच्चन्यायालयनेबतायाकिजेरएंडकंपनीमेंसंबंधितवैधानिकप्रावधानमध्यप्रदेशउत्पादशुल्कनियमोंमेंनिहितप्रावधानसेपूरीतरहसेअलगथा।अपीलकेतहतआदेशमेंजिनउक्तनिर्णयोंकापालनकियागयाहै,उनकीशुद्धतापरइनअपीलोंमेंसवालउठाएगएहैं। धारा184 कीउप-धारा(1) (आदेशउप-धारानहींहै) वर्तमानउद्देश्यकेलिएप्रासंगिककोसंदर्भितनहींकियागयाहै) प्रासंगिकसमयपरनिम्नानुसारपढ़ाजाताहैः " 184. पंजीकरणकेलिएआवेदन।- ( 1 ) रजिस्ट्राकेलिएआवेदन -इसअधिनियमकेप्रयोजनोंकेलिएकिसीफर्मकागठनकियाजासकताहै किसीभीफर्मकीओरसेआयकरअधिकारी, यदि साझेदारीकाप्रमाणएकसाधनद्वारादियाजाताहै; और ( i) ( (ii) भागीदारोंकेव्यक्तिगतशेयरोंकोइसमेंनिर्दिष्टकियागयाहै।यंत्र"। धारा185 कीउप-धारा(1), जोहमारेउद्देश्यकेलिएभीप्रासंगिकहै,प्रासंगिकसमयपरइसप्रकारपढ़िएः आवेदनकीप्राप्तिपरप्रक्रिया।- ( 1 ) एकप्राप्तहोनेपर एकफर्मकेपंजीकरणकेलिएआवेदन, आयकरअधिकारी, फर्मकीवास्तविकताऔरउसकेगठनकीजांचकरेगा।साझेदारीकेसाधनमेंनिर्दिष्टकेरूपमें, और- ( क) यदिवहसंतुष्टहैकिपिछलेवर्षकेदौरानथायाथा अस्तित्वमेंइसप्रकारनिर्दिष्टसंविधानकेसाथए