Commissioner Income-Tax, U. P v. Kunwar Trivikram Narain Singh

Case: COMMISSIONER INCOME-TAX, U. P. versus KUNWAR TRIVIKRAM NARAIN SINGH [[1965] 3 S.C.R. 700] (1965) ਕਿਮ�ਨਰ ਆਮਦਨ ਕਰ, ਯੂ. ਪੀ. ਬਨਾਮ ਕੁੰਵਰ ਿਤ�ਿਵਕ�ਮ ਨਰਾਇਣ ਿਸੰਘ 9 ਅਪ�ੈਲ, 1965 [ਕੇ. ਸੁੱਬਾ ਰਾਓ, ਜੇ. ਸੀ. �ਾਹ ਅਤੇ ਸੀਕਰੀ ਐ�ਨ, ਜੇ.ਜੇ.] ਆਮਦਨ ਕਰ ਐਕਟ, 1922 (11/1922), ਧਾਰਾਵ� 2(1)(a) ਅਤੇ 4 (3) (viii); ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਆਮਦਨ-ਪ�ਿਕਰਤੀ। ਜਵਾਬਦੇਹ ਇੱਕ ਿਹੰਦੂ ਅਟੁੱਟ ਪਿਰਵਾਰ ਦਾ ਮੁੱਖੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਇੱਕ ਜਗੀਰਦਾਰ ਦਾ ਵੰ�ਜ ਸੀ। ਇਸ ਿਜ਼ਲ�ਾ ਿਵੱਚ ਜਗੀਰਦਾਰ ਅਤੇ ਿਜ਼ੰਮ�ਦਾਰ ਿਵਚਕਾਰ ਕੁੱਝ ਿਵਵਾਦ ਦਾ ਹੱਲ 1837 ਈ. ਿਵੱਚ ਿਬ�ਿਟ� ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਤਤਕਾਲੀ .ਜਗੀਰਦਾਰ ਦਰਿਮਆਨ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤੇ ਨਾਲ ਹੋਇਆ, ਿਜਸ ਿਵੱਚ ਸਰਕਾਰ ਨ� ਜਗੀਰਦਾਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵਾਰਸ� ਨੂੰ ਜਾਗੀਰ ਦੇ ਮਾਲੀਏ ਦੇ ਇੱਕ ਚੌਥਾਈ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਗਣਨਾ ਕਰਕੇ ਸਦੀਵੀਤਾ ਤੌਰ' ਤੇ ਇੱਕ ਪੈਨ�ਨ ਿਦੱਤੀ।ਇਸ ਪ�ਬੰਧ ਨਾਲ ਜਾਗੀਰ ਤ� ਉਗਰਾਹੀ ਿਜ਼ੰਮ�ਦਰ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਿਸੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਭੁਗਤਾਨਯੋਗ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਜਗੀਰਦਾਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ �ਤਰਾਿਧਕਾਰੀ ਹੁਣ ਜਾਗੀਰ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨਹ� ਰਹੇ ਅਤੇ ਿਸਰਫ ਇੱਕ ਪੈਨ�ਨ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਬਣ ਗਏ। ਆਮਦਨ-ਕਰ ਅਿਧਕਾਰੀ ਨ� ਜਵਾਬਦੇਹ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀ ਿਨਯਮਤ ਆਮਦਨ ਦੇ ਿਹੱਸੇ ਵਜ� ਪੈਨ�ਨ ਦੀ ਮੋਸੂਲੀ ਦਾ ਮੁਲ�ਕਣ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜਵਾਬਦੇਹ ਦੀ ਇਸ ਦਲੀਲਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਿਦੱਤਾ ਿਕ ਮੋਸੂਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਰਕਮ। ਆਮਦਨ-ਟੈਕਸ ਐਕਟ, 1922 ਦੀ ਧਾਰਾ 4(3) ਦੇ ਅਰਥ ਦੇ ਅੰਦਰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਆਮਦਨ ਸੀ।। ਅਪੀਲ ਿਵੱਚ ਸਹਾਇਕ ਕਿਮ�ਨਰ ਨ� ਜਵਾਬਦੇਹ ਦੀ ਦਲੀਲਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਿਲਆ। ਿਵਵਾਦ, ਪਰ ਿਟ�ਿਬਊਨਲ ਨ� ਇਸ ਖੋਜ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਨੂੰ ਉਲਟਾ ਿਦੱਤਾ। ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨ� ਇੱਕ ਹਵਾਲੇ ਿਵੱਚ.ਇਸ ਆਧਾਰ �ਤੇ ਜਵਾਬਦੇਹ ਦੇ ਹੱਕ ਿਵੱਚ ਮੁੱਦੇ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਿਗਆ। ਿਵੱਚ ਇਸ ਅਧਾਰ ਤੇ ਹੋਰ ਗੱਲ� ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ 1837 ਦੇ ਸਮਝੌਤੇ ਤਿਹਤ ਿਦੱਤਾ ਿਗਆ ਹੱਕ ਕੁੱਲ ਭੂਮੀ ਮਾਲੀਆ ਸੰਗ�ਿਹ ਿਵੱਚ ਇੱਕ ਚੌਥਾਈ ਿਹੱਸੇ ਦਾ ਹੱਕ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤ� ਇਲਾਵਾ, ਜਗੀਰਦਾਰ ਦੇ �ਤਰਾਿਧਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਮੋਸੂਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਰਕਮ ਸਾਲ ਦਰ ਸਾਲ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਅਪੀਲ ਿਵੱਚ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਇਸ ਨੂੰ ਜਵਾਬਦੇਹ ਦੀ ਤਰਫ� ਵੀ ਦਲੀਲ ਿਦੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਿਕ ਮੋਸੂਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਰਕਮ ਪੂੰਜੀ ਰਸੀਦ ਦੇ ਰੂਪ ਿਵੱਚ ਸੀ, ਜੋ ਜਗੀਰਦਾਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ �ਤਰਾਿਧਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਗੀਰ ਜ਼ਮੀਨ� ਦਾ ਹੱਕ ਛੱਡਣ ਲਈ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਸੀ। ਵਾਿਚਆ: (i) 1837 ਦੇ ਸਮਝੌਤੇ ਅਤੇ ਪ�ਬੰਧ ਦੇ ਤਿਹਤ, ਜਵਾਬਦੇਹ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਜ� ਉਸ ਦੇ ਸਬੰਧ ਿਵੱਚ ਭੁਗਤਾਨਯੋਗ ਭੂਮੀ ਮਾਲੀਏ ਿਵੱਚ ਕੋਈ ਿਦਲਚਸਪੀ ਨਹ� ਸੀ।[704 ਏ]। ਯੂ. ਪੀ. ਰਾਜ ਬਨਾਮਕੁੰਵਰ �ੀ ਿਤ�ਿਵਕ�ਮ ਨਰਾਇਣ ਿਸੰਘ, [1962] 3 ਐਸ. ਸੀ. ਆਰ. 213, ਅਨੁਸਰਣ ਕੀਤਾ ਿਕ�ਿਕ ਇਸ ਕੇਸ ਿਵੱਚ ਆਮਦਨ ਦਾ ਸਰੋਤ 1837 ਦਾ ਪ�ਬੰਧ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਆਮਦਨ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 2(1)(a) ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਆਮਦਨ ਦੀ ਪਿਰਭਾ�ਾ ਦਾ ।ਭਾਵ� ਆਮਦਨ ਅਰਥ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਮੀਨ ਤ� ਪ�ਾਪਤ ਨਹ� ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀਸਾਲ ਦਰ ਸਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋਵੇ, ਆਮਦਨ ਦਾ ਸ�ੋਤ ਅਜੇ ਵੀ ਪ�ਬੰਧ ਸੀ ਨਾ ਿਕ ਜ਼ਮੀਨ।[705 G] H ਮਹਾਰਾਜਕੁਮਾਰ ਗੋਪਾਲ ਸਰਨ ਨਰਾਇਣ ਿਸੰਘ, ਬਨਾਮ ਸੀ. ਆਈ.ਟੀ. ਿਬਹਾਰ ਅਤੇ ਉੜੀਸਾ, 3 ਆਈ. ਟੀ. ਆਰ. 237, ਸੀ. ਆਈ. ਟੀ. ਿਬਹਾਰ ਅਤੇ ਉ�ੀਸਾ ਬਨਾਮ ਰਾਜਾ ਬਹਾਦੁਰ ਕਾਮਿਖਆ ਨਾਰਾਇਣ ਿਸੰਘ ਅਤੇ ਹੋਰ, 16 ਆਈ. ਟੀ. ਆਰ. 325, �ੀਮਤੀ ਬਾਚਾ ਐ�ਫ. ਗੁਜ਼ਦਾਰ ਬਨਾਮ ਸੀ. ਆਈ. ਟੀ. ਬੰਬੇ 27, ਆਈ. ਟੀ. ਆਰ. 1, ਮਹਾਰਾਜਾਿਧਰਾਜ ਸਰ ਕਾਮੇ�ਵਰ ਿਸੰਘ, ਬਨਾਮ ਸੀ.ਆਈ.ਟੀ. ਿਬਹਾਰ ਅਤੇ ਉੜੀਸਾ ਿਵੱਚ 41 ਆਈ169 .ਆਰ .ਟੀ .ਆਰ 169 ਅਨੁਸਰਣ ਕੀਤੀ। (ii)ਜਵਾਬਦੇਹ ਦੁਆਰਾ ਮੋਸੂਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਰਕਮ ਪੂੰਜੀ ਰਸੀਦ ਨਹ� ਸੀ ਬਲਿਕ ਮਾਲੀਆ ਆਮਦਨ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਕਰ ਯੋਗ ਸੀ। ਿਜੱਥੇ ਿਕਸੇ ਜਾਇਦਾਦ ਦਾ ਮਾਲਕ ਇੱਕ ਪੂੰਜੀ ਸੰਪਤੀ ਨੂੰ ਸਥਾਈ ਸਲਾਨਾ ਲਈ ਬਦਲਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ �ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ� ਿਵੱਚ ਕਰਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਿਥਤੀ ਵੱਖਰੀ ਹੋਵੇਗੀ ਜੇਕਰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਿਕ�ਤ� ਿਵੱਚ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਯੋਗ ਪੂੰਜੀ ਰਕਮ ਿਵੱਚ ਬਦਲਦਾ ਹੈ।ਅਿਜਹੀਆਂ ਿਕ�ਤ� ਜਦ� ਮੋਸੂਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਤ� ਆਮਦਨ ਦੇ ਰੂਪ ਿਵੱਚ ਟੈਕਸਯੋਗ ਨਹ� ਹੁੰਦੀਆਂ। ਪਰ ਪੇ� ਕੀਤੇ ਮਾਮਲੇ ਿਵੱਚ ਇਹ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਕੋਈ ਸਮੱਗਰੀ ਨਹ� ਸੀ ਿਕ ਮੋਸੂਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਰਕਮ ਇਸ ਿਕਸਮ ਦੀ ਇੱਕ ਿਕ�ਤ ਸੀ। [706 ਐਚ-707ਸੀ] ਇਨਲ�ਡ ਰੈਵੇਿਨਊ ਦੇ ਕਿਮ�ਨਰ ਬਨਾਮ ਵੈਸਲੀਅਨ ਅਤੇ ਜਨਰਲ ਅ�ੋਰ�ਸ ਸੁਸਾਇਟੀ, 30 ਟੀ. ਸੀ. 11, ਅਤੇ ਪੇਿਰਨ ਬਨਾਮ ਿਡਕਸਨ 14 ਟੀ. ਸੀ. 608 ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਿਦੰਦੇ ਹਨ। ਿਸਵਲ ਅਪੀਲ ਅਿਧਕਾਰ ਖੇਤਰ : ਿਸਵਲ ਅਪੀਲ ਨੰ. 68/1964 ਅਲਾਹਾਬਾਦ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ 1959 ਦੇ ਆਮਦਨ-ਟੈਕਸ ਸੰਦਰਭ ਨੰਬਰ 307ਿਵੱਚ27 ਜੁਲਾਈ ਦੇ ਫ਼ਰਮਾਨ ਅਤੇ ਫ਼ਰਮਾਨ ਤ�ਅਪੀਲ ਐ�ਸ. ਵੀ. ਗੁਪਤੇ, ਸਾਿਲਸਟਰ ਜਨਰਲ, ਆਰ. ਗਣਪਤੀ ਅਈਅਰ ਅਤੇਆਰ. ਐ�ਨ. ਸਚਦੇ ਵਲ� ਅਪੀਲਕਰਤਾ । ਏ. ਵੀ. ਿਵ�ਵਨਾਥ �ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਐ�ਸ. ਪੀ. ਵਰਮਾ । ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਿਦੱਤਾ ਿਗਆ ਸੀ ਵਲ� ਜਵਾਬਦੇਹ। ਸੀਕਰੀ, ਜੇ. ਇਹ ਅਪੀਲ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੁਆਰਾ ਆਮਦਨ ਕਰ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 66 A(2) ਦੇ ਤਿਹਤ ਿਦੱਤੇ ਗਏ ਸਰਟੀਿਫਕੇਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ। ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਐਕਟ (ਇਸਤ� ਬਾਅਦ ਐਕਟ ਵਜ� ਜਾਿਣਆ ਜ�ਦਾ ਹੈ) ਨੂੰ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਦੇ ਿਵਰੁੱਧ ਿਨਰਦੇ� ਿਦੱਤਾ ਿਗਆ ਹੈ ਿਜਸ ਿਵੱਚ ਸਵਾਲ ਦੇ ਜਵਾਬ ਨੂੰ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਿਵੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ।ਅਪੀਲ ਿਟ�ਿਬਊਨਲ ਦੁਆਰਾ ਹਵਾਲਾ ਿਦੱਤਾ ਿਗਆ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈਃ "ਕੀ ਭਾਰਤੀ ਆਮਦਨ-ਕਰ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 4 ਦੀ ਉਪ ਧਾਰਾ 3 ਦੀ ਧਾਰਾ (viii) ਦੀ ਸਹੀ ਿਵਆਿਖਆ �ਤੇ ਰੁਪਏ 36,396/- ਦੀ ਰਕਮ ਮੁੱਲ�ਕਣਕਰਤਾ ਦੁਆਰਾ ਮੋਸੂਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜੋ ਮੁੱਲ�ਕਣ ਸਾਲ 1949-50 ਦੇ ਿਪਛਲੇ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ ਭੱਤਾ ਮਾਲੀਆ ਆਮਦਨ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਆਮਦਨ-ਟੈਕਸ ਐਕਟ, 1922 ਤਿਹਤ ਟੈਕਸ ਲਈ ਜਵਾਬਦੇਹ ਹੈ? Case: COMMISSIONER INCOME-TAX, U. P. versus KUNWAR TRIVIKRAM NARAIN SINGH [[1965] 3 S.C.R. 700] (1965) COMMISSIONER INCOME-TAX, U. P. v. KUNWAR TRIVIKRAM NARAIN SINGH April 9, 1965 [K. SUBBA RAO, J. c. SHAH AND s. M. Snrn, JJ.] focome Tax Act, 1922 (11 of 1922), ss. 2(1)(a) and 4(3) (viii;-.Agricultural Income-Nature of. The respondent was the head oI a Hindu undivided family and was the descendant of a J agirdar. Certain disputes between the .Jagirdar and the Zamindars in the district had been settled in 1837 b:Y a compromise between the British Government and the then Jagirdar, whereby, the Government granted the Jagirdar and his heirs a pension in perpetuity to be calculated on the basi; of one-fourth of the revenue of the Jagir. By this arrangement the collec-tions from the Jagir became payable by the Zamindai's direct to the Government and the Jagirdar and his successors no longer remained the proprietors of the J agir and became entitled only to a pension. The Income-tax Officer assessed the receipt of the pension by the respondent as part of his regular income and rejected the latter's contention that the amount received was agricultural income within the meaning of s. 4(3)(:-"iii) of the Income-tax Act, 1922. In appeal, the Assistant Commissioner accepted the respondent's contention, but the Tribunal reversed this finding. The High Court. on a reference. decided the issue in favour of the respondent, on the grounds. in:er alia, that the right conferred under the compro-mise of 1837 was a right to a share of one-fourth in the net land revenue collections and furthermore, the amount received by the successors of the J agirdar varied from year to year. In the appeal before the Su~ .·eme Court, it was also contended on behalf of the respondent that the amount received was in the nature of a capital receipt, being a payment to the J agirdar and his successors of com-pensation for relinquishing the title to the J agir lands. HELD: (i) Under the compromise and arrangement of 1837, the respondent had no interest in the land or in the land revenue payable in respect thereof. [704 A] . State of U.P. v. Kunwar Sri Trivikram Narain Singh, [1962] 3 .S.C.R 213, followed. As the source of the income in this case was the arrangement of 1837, the income could not be held to l:e derived from land within: the meaning of the definition of agricultural income in s. 2(1)(a) of the Act. Even if the income varied from year to year, the source of the income was still the arrangement and not land. [705 G] Maharajkumar Gopal Saran Narain Singh, v. C.l.T. Bihar and Orissa, 3 I.T.R. 237, C.I.T. Bihar and Orissa v. Raja Bahadur Kamkhya Narayan Singh and Ors, 16 I.T.R. 325, Mrs. Bacha F. Guzdar v. C.I.T. Bo~bau 27, I.TR 1, Maharajadhiraja Sir Kaineshwar Singh, v. C.UJ.'. Bihar and Orissa, 41 I.T.R. 169, followed. (ii) The amount received by the respondent was not a capital receipt but revenue income and therefore taxable. A B c D E F G H • A B Where an owner of an estate exchanges a capital asset for a per-petual annuity, it is ordinarily taxable in his hands. The position would be different if he exchanged his estate for a capital sum pay-able in instalments. Such instalments when received would not be taxable as income. But in the present case there was no material to show that the amount received was an instalment of this nature. [706 H-707C] Commissioner of Inland Revenue v. Wesleyan and General Assurance Society, 30 T.C. 11, and Perrin v. Dickson 14 T.C. 608, refer-red to. CIVIL APPELLATE JURISDICTION: Civil Appeal No. 68 of 1964. c Appeal from the judgment and decree dated July 27; 1959 of the Allahabad High Court in Income-tax Reference No. 307 of l 957. S. V. Gupte, Solicitor General, R. Ganapathy Iyer and R. N. Sachthey, for the appellant. A. V. Viswanatha Sastri and S. P. Varma, for the respondent. D The Judgment of the Court was delivered by Case: COMMISSIONER INCOME-TAX, U. P. versus KUNWAR TRIVIKRAM NARAIN SINGH [[1965] 3 S.C.R. 700] (1965) आयकर आयुक्त उत्तर प्रदेश कुंवर त्रिविक्रम नारायण एसएमजीबी ९ एप्रिल १९६५ ( मा. न्यायमूर्ती श्री .सुब्बा आरएसी), मा न्यायमूर्ती श्रीजी सी शाह आणि मा. न्यायमूर्ती श्री.एस. एम. सिक्री, ) ४ (३)उत्पन्न कर कायदा, १९२२ (१९२२ चा ११), कलम आणि (आठवा)- . कृषी उत्पन्न-स्वरूप. प्रतिवादी हिंदू अविभक्त कुटुंबाचा प्रमुख होता आणि क हा एका जागीरदाराचा वंशज होता. जिल्ह्यातील जागीरदार व जमीनदार यांच्यातीलकाही वाद १८३७ मध्ये इंग्रज सरकार व तत्कालीन जागीरदार यांच्यात झालेल्या कराराने मिटले होते, त्यामुळे सरकारने जागीरदार व त्याच्यावारसांना जागीरांच्या महसुलाच्या एक चतुर्थांश रकमेच्या आधारे मोजणीकरून कायमस्वरूपी पेन्शन दिली. या व्यवस्थेमुळे जमीनदार हे जागीरातून मिळणारी रक्कम थेट सरकारकडे जमा करण्यास बांधील होते आणि जागीरदार व त्याचे वारसदार यापुढे ज जागीरचे मालक राहिले नाहीत आणि केवळ पेन्शनसाठी पात्र झाले. प्राप्तिकर अधिकाऱ्याने प्रतिवादीला त्याच्या नियमित उत्पन्नाचा एक भाग म्हणून मिळणाऱ्या पेन्शन प्राप्तीचे त्याचे नियमित उत्पन्नाचा भाग म्हणून, मूल्यांकनकेले आणि प्राप्तिकर अधिनियम, 1922 च्या कलम 4 (3)(8) च्या अर्थानुसार प्राप्त रक्कम कृषी उत्पन्न असल्याचाप्रतिवादीचा युक्तिवाद फेटाळून लावला. अपीलात सहाय्यक आयुक्तांनी प्रतिवादीचायुक्तिवाद मान्य केला , परंतु लवादाने हा निकाल बदलला.१८३७ च्या तडजोडीनुसार मिळालेला अधिकार हा निव्वळजमीन महसुली वसुलीतील एक चतुर्थांश करा चा अधिकारआहे आणि शिवाय जागीरदारांच्या वारसदारांना मिळणारी रक्कम वर्षानुवर्षे बदलत जाते, या कारणास्तव उच्च न्यायालयाने प्रतिवादीच्या बाजूने निकाल दिला. सुप्रीमकोर्टा समोर केलेल्या अपिलात प्रतिवादीच्या वतीने असायुक्तिवादही करण्यात आला होता की, मिळालेली रक्कमभांडवली जमेच्या स्वरूपात आहे, ती जागीरदार आणित्याच्या मालकांना जागीर जमिनींचे मालकी हक्कसोडल्याबद्दल नुकसान भरपाई ची रक्कम आहे.(७०४ अ)(१) १८३७ च्या तडजोडीनुसार व व्यवस्थेनुसारप्रतिवादीला जमिनीत किंवा त्यासंदर्भात देय असलेल्याजमीन महसुलात कोणतेही स्वारस्य नव्हते. [७०४ अ) उत्तरप्रदेश राज्य विरुद्ध श्री त्रिविक्रम नारायण सिंह, [१९६२] ३ .त्यानंतर एस.सी.आर.२१३. …अनुसरण केले. या प्रकरणात उत्पन्नाचा स्त्रोत १८३७ ची व्यवस्था असल्याने कायद्याच्या कलम २(१)(अ) मधील कृषीउत्पन्नाच्या व्याख्येच्या अर्थांतर्गत उत्पन्न जमिनीतून मिळालेअसे मानता येणार नाही. वर्षानुवर्षे उत्पन्न बदलत असले, तरी उत्पन्नाचा स्त्रोत जमीन नव्हे तर व्यवस्था च होती. [७०५. ग] महाराजकुमार कोपाई सरन नारायण सिंह. विरुध्द.सी.आय.टी. बिहार आणि ओरिसा, ३ १ आय.टी.आर.२३७, सी.आय.टी.बिहार व ओरिसा वि.बहादूर कामख्यानारायण सिंह व ओआरएस, १६ १.टी.आर.३२५, श्रीमतीबाचा एफ. गुजदार विरुद्ध सी.आय.टी.बॉम्बे २७,आय.टी.आर.१, महाराजाधीराज सर रेनेश्वर सिंग, विरुध्दसी. आय .टी. बिहार एंड ओरिसा , ४१ आय.टी.आर.१६९, अनुसरण केले (ii) प्रतिवादीला मिळालेली रक्कम भांडवली प्राप्ती नसून महसुली उत्पन्न होती आणि म्हणून करपात्र होती. जेव्हा एखाद्या इस्ेचा मालक कायमस्वरूपीवार्षिकीसाठी भांडवली मालमत्तेची देवाणघेवाण करतो, तेव्हा ती सामान्यत: त्याच्या हातात करपात्र असते. हप्त्यांमध्ये देय असलेल्या भांडवली रकमेसाठी त्यानेआपल्या मालमत्तेची देवाणघेवाण केली तर परिस्थितीवेगळी असेल. असे हप्ते मिळाल्यास ते उत्पन्न म्हणूनकरपात्र ठरणार नाहीत. परंतु सध्याच्या प्रकरणात मिळालेलीरक्कम या स्वरूपाचा हप्ता असल्याचे दर्शविणारे कोणतेहीसाधन नव्हते. [706 एएल महसूल आयुक्त विरुध्दवेस्लीयन आणि जनरल अॅश्युरन्स सोसायटी, 30 टीसी11, आणि पेरिन वि. डिक्सन १४ इ.स. ६०८, संदर्भ घेतला. दिवाणी अपीलिय अधिकारिता : दिवाणी अपील क्र.६८/१९६४. अलाहाबाद उच्च न्यायालयाच्या २७ जुलै १९५९ च्या आयकर संदर्भ क्रमांक ३०७ /१९५७ मधील निर्णय वडिक्रीवरून अपील. अपीलकर्त्यातर्फे सॉलिसिटर जनरल श्री एस. व्ही.गुप्ते, श्री आर. गणपती अय्यर आणि श्री आर. एन. सच्चे. प्रतिवादीसाठी श्री ए. व्ही. विश्वनाथ शास्त्री आणि श्री एस. पी. वर्मा. या न्यायालयाचा न्यायनिर्णय मा. न्या. श्री . सिक्क्री. यांच्या द्वारे देण्यात आला. अलाहाबाद उच्च न्यायालयाने प्राप्ति कर कायद्याच्या कलम ६६ अ (२) अन्वये दिलेल्या प्रमाणपत्रानुसार ( यापुढेतो कायदा म्हणून संबोधला गेला आहे) हे अपील उच्चन्यायालयाच्या निर्णयाविरुद्ध या कायद्यांतर्गत संदर्भातीलउच्च न्यायालयाच्या निर्णयाविरुद्ध निर्देशित केले गेले आहे , ज्यात संदर्भ केलेल्या प्रश्नाचे नकारार्थी उत्तर दिले आहे.अपिलीय न्यायाधिकरणाने संदर्भ केलेला प्रश्न असा आहे - Case: COMMISSIONER INCOME-TAX, U. P. versus KUNWAR TRIVIKRAM NARAIN SINGH [[1965] 3 S.C.R. 700] (1965) आयुक आयकर, उ.प. बनाम कम नारायण हकुँवर त्रिविसिं अपैल 09, 1965 [के. सुबबाराव, जे.सी. शाह, और एस.एम. सीकरी, नयायमूर्तिगण} , 1922 (1922 का 11), एसएस। 2(1)(ए) और 4(3)(viii)---आयकर अधिनियमकृषि आयकी प्रकृति। प्रतिवादी एक हिंदू अविभाजित परिवार का मुखिया था और एक जागीरदार का वंशज था। जिले में1837 जागीरदार और जमींदारों के बीच कुछ विवादों को में ब्रिटिश सरकार और तत्कालीन जागीरदार के बीच एक, समझौते द्वारा सुलझाया गया थाजिसके तहत सरकार ने जागीरदार और उसके उत्तराधिकारियों को जागीर के-राजस्व का एकचौथाई भाग के आधार पर गणना की जाने वाली स्थायी पेंशन प्रदान की थी। इस व्यवस्था सेजागीर से प्राप्त वसूली जमींदारों द्वारा सीधे सरकार को देय हो गई और जागीरदार और उसके उत्तराधिकारी अबजागीर के मालिक नहीं रहे और केवल पेंशन के हकदार बन गए। आयकर अधिकारी ने प्रतिवादी द्वारा पेंशन की प्राप्ति को उसकी नियमित आय के हिस्से के रूप में, 1922 की धारा 4(3)मूल्यांकन किया और बाद के तर्क को खारिज कर दिया कि प्राप्त राशि आयकर अधिनियम(viii) के अर्थ के भीतर कृषि आय थी। , अपील में सहायक आयुक्त ने प्रतिवादी के तर्क को स्वीकार कर लियालेकिन ट्रिब्यूनल ने इस निष्कर्ष, , -साथ, को उलट दिया। उच्च न्यायालय नेएक संदर्भ परअन्य बातों के साथइस आधार पर प्रतिवादी के पक्ष मेंइस मुद्दे का फैसला किया कि 1837 के समझौते के तहत प्रदत्त अधिकार शुद्ध भूमि राजस्व संग्रह में एक-चौथाई-दर-हिस्सेदारी का अधिकार था और इसके अलावा जागीरदार के उत्तराधिकारियों को मिलने वाली राशि सालसाल बदलती रहती थी। सुप्रीम कोर्ट के समक्ष अपील में प्रतिवादी की ओर से यह भी तर्क दिया गया था कि प्राप्त, राशि पूंजीगत रसीद की प्रकृति में थीजो जागीर भूमि पर स्वामित्व छोड़ने के लिए जागीरदार और उसकेउत्तराधिकारियों को मुआवजे का भुगतान था। -: (i) अवधारितसमझौते और व्यवस्था के तहत प्रतिवादी को भूमि या उसके संबंध में देय भूराजस्व में[704 ए] कोई रुचि नहीं थी। , [1962] 3 एस.सी. आर 213, उत्तर प्रदेश राज्य कुँवर श्री त्रिविक्रम नारायण सिंहअनुसरण किया। 1837 , 2(1)(ए)चूँकि इस मामले में आय का स्रोत की व्यवस्था थीअधिनियम की धारा में कृषि आय की-दर-सालपरिभाषा के अर्थ के अंतर्गत आय को भूमि से प्राप्त नहीं माना जा सकता था। । भले ही आय सालबदलती रहे, , [705 जी] फिर भी आय का स्रोत व्यवस्था ही थीन कि ज़मीन। महाराजकुमार गोपाल शरण नारायण सिंह, वी.सी.आई.टी. बिहार और उड़ीसा, 3 आई.टी.आर. 237,सी.आई.टी. बिहार और उड़ीसा बनाम राजा बहादुर कामख्या नारायण सिंह और अन्य, 16 आई.टी.आर. 325,श्रीमती बाचा एफ. गुज़दार बनाम सी.आई.टी. बॉम्बे 27, आई.टी.आर. 1, महाराजाधिराज सर कामेश्वर सिंह, बनामसी.आई.टी. बिहार एवं उड़ीसा, 41 आई.टी.आर. 169, अनुसरण किया गया। (ii) प्रतिवादी द्वारा प्राप्त राशि पूंजीगत प्राप्ति नहीं बल्कि राजस्व आय थी और इसलिए कर योग्य थी। -, यहजहां एक संपत्ति का मालिक एक स्थायी वार्षिकी के लिए पूंजीगत संपत्ति का आदानप्रदान करता हैआमतौर पर उसके हाथों में कर योग्य होता है। यदि वह किस्तों में देय पूंजीगत राशि के लिए अपनी संपत्ति काआदान-प्रदान करता है तो स्थिति अलग होगी। ऐसी किस्तें प्राप्त होने पर आय के रूप में कर योग्य नहीं होंगी।लेकिन वर्तमान मामले में यह दिखाने के लिए कोई सामग्री नहीं थी कि प्राप्त राशि इस प्रकृति की एक किश्त थी।[706 एच˜707 सी] , 30 टी.सी. 11, अंतर्देशीय राजस्व आयुक्त बनाम वेस्लीयन और जनरल एश्योरेंस सोसाइटीऔर पेरिन14 टी.सी. 608, बनाम डिक्सन संदर्भित : 1964 68। सिविल अपीलीय क्षेत्राधिकारकी सिविल अपील संख्या 1957 307 27 1959 के आयकर संदर्भ संख्या में इलाहाबाद उच्च न्यायालय के जुलाई के निर्णय औरडिक्री के खिलाफ अपील। एस.वी. , , आर. .एन. सचे,गुप्तेसॉलिसिटर जनरलगणपति अय्यर और आरअपीलकर्ता के लिए। . .पी. प्रतिवादी की ओर से वीविश्वनाथ शास्त्री और एसवर्मा। सीकरी, जे.न्यायालय का फैसला द्वारा सुनाया गया। () की धारा 66 ए(2) के तहतयह अपील आयकर अधिनियम इसके बाद अधिनियम के रूप में संदर्भितइलाहाबाद उच्च न्यायालय द्वारा दिए गए एक प्रमाण पत्र के अनुसार है। अधिनियम के तहत एक संदर्भ में उच्च, न्यायालय के फैसले के खिलाफ निर्देशित हैजिसमें संदर्भित प्रश्न का उत्तर नकारात्मक है। अपीलीय: न्यायाधिकरण द्वारा संदर्भित प्रश्न यह है "4 की उपधारा 3 के खंड (viii) क्या भारतीय आयकर अधिनियम की धारा की सही व्याख्या36,396/- ? पर निर्धारिती द्वारा भत्ते के रूप में प्राप्त रुपये की राशि सही हैनिर्धारण वर्ष1949-50 , 1922 के तहतका पिछला वर्ष क्या राजस्व आय भारतीय आयकर अधिनियम?" कर योग्य है Case: COMMISSIONER INCOME-TAX, U. P. versus KUNWAR TRIVIKRAM NARAIN SINGH [[1965] 3 S.C.R. 700] (1965) ٰ ارپلی1965ف9 ٰ :اتر ہلص ٰاز عاع لِ پ۔ ٹ، ن ک ابم سٰئ نراکم تی وک زٰ] [ج سٹ س]ٰ[ےک ابس راؤ، ےج یس اشہ اور اسی ا رکسی، ٰ اور4ٰ ٰ(3ٰ )ٰ )ٰ(aٰ )ت 2ٰ ٰ(1فٰ)، ذی دسل1922ٰ ، 11ٰ ٰ(ی1922ٰ ،اٹ ان ع۔ٰنمن-ٰ ٰزرع آٰ )–ٰ viii( ٰ وجاب نہہ اکی دنہو ریغ مسقنم اخدنان اک رسرباہ اھت اور اکی اجریگدار یک اوالد اھت۔ علض ںیمٰ ںیم رباطونی وکحتم اور اسٰ اجریگداروں اور زدنیماروں ےک درایمن ھچک انتزاعت1837ٰ ، وتق ےک اجریگداروں ےک امنیب اکی وھجمسےت ےک ذرہعی لح وہےئ ےھت ، سج ےک تحتوکحتم ےن اجریگدٰ ار اور اس ےک واروثں وک اجریگ یک آدمن ےک اکی وچاھتیئ یک اینبد رپ لقتسمٰ وط ظتنم ےس اجریگ ےس احلص وہےن وایل رمق زدنیماروں یک رطفھت۔ اس پ نشنپ د ٰ ےس رباہ راتس وکحتم وک ادا یک یئگ اور اجریگدار اور اس ےک اجنیشن اب اجریگ ےک امکل ںیہنصف نشنپ ےک دقح ار نب ےئگ۔ رےہ او ٰ امکن سکیٹ ارسف ےن دماع ہیلع ےک ذرہعی نشنپ یک پصیل وک اس یک اباقدعہ آدمن ےک ےصح ےک وط صل یک یئگ رمق امکن سکیٹ اٹکی1922ٰ ، اجاچن اور ؤمرخ اذلرک یک اس دلیل وک رتسمد رکدای ہک viii( )ٰ) ےک ینعم ےک ادنر زریع آدمن یھت۔ یک دہعف4 ٰ(3الیپ ںیم اٹنٹسسٰ رنشمک ےن دماع ہیلع یک دلیل وک وبقل رک ایل نکیل رٹوبیلن ےن اس ےلصیف وک رد رکٰ کےفیسن رپ دماع ہیلع ےک قح ںیم اس اینبد رپ ہلصیف انسای ہک1837ٰ دای۔ اہیئ وکرٹ ےن اکی ٰ وھجمسےت ےک تحت احلص رکدہ قح اخصل ارایض وصحمالت یک صیل ںیم اکی وچاھتیئ ہصح اک اس ےک العوہ اجریگداروں ےک اجونیشنں وک ےنلم وایل رمق اسل ہب اس فتخم وہیتقح ےہ اور ٰ ےہ۔ رپسمی وکرٹ ںیم دارئ الیپ ںیم دماع ہیلع یک رطف ےس صلئگ یھت ہک ھب دلیل د ٰ یک یئگ رمق رسامےئ یک ردیس یک لکش ںیم ےہ، وج اجریگدار اور اس ےک اجونیشنں وک اجریگ یکزونیمں اک اماکلٰہن قح وھچڑےن ےک اعموےض یک ادایگیئ ےہ۔ 1837ٰ ےک وھجمسےت اور ظتنم ےک تحت دماع ہیلع وک زنیم ای اس ےک ےلسلس ںیم:مکح وہا ہک-(iٰ ) ادا یک اجےن وایل زنیم یک آدمن ںیم وکیئ دیپسچل ںیہن یھت۔[704 A]ٰ ،213S.C.Rٰ ]3ٰ.1962ٰ پرشی رتی ورکم انرانئ گنسٰ [ ،رایتس ارت رپدشی اقمبہلب ونک صحنر ایک ایگ ےہٰ۔ دہعفٰ 2ٰ ٰ(1ٰ )ٰ اک ظتنم اھت ، ذہلا آدمن وک اٹکی ےکٰ وچہکن اس اعمےلم ںیم آدمن اک ذرہعی1837(aٰ )ٰ ںیم زریع آدمن یک رعتفی ےک ینعم ےک ادنر زنیم ےس احلص ںیہن ایک اجاتکس اھت۔ اہیںتخم وہیت ےہٰ ، بت یھب آدمن اک ذرہعی ظتنم اھت ہن ہک زنیم۔کت ہک ارگ آدمن اسل ہب اس ف[705 G]C.I.Tٰ ،237I.T.Rٰ ،اہبر اور اڑہسی3ٰ ٰ اہمراج امکر وگاپل رسن انرانئ گنس اقمبہلبC.I.T[س][س]ٰ، [م]325I.T.R16 اباچ افیزو درگیاںٰ ،ٰ اہبر اور اڑہسی اقمبہلب رم انرانئ گنسج اہبدر ایھٰ 1.T.Rٰ ،ٰ اہبرج رس اکوشیمر گنس اقمبہلبC.I.Tٰ ، اہمرجدریھٰ بمبئی27ٰ زگدار اقمبہلبC.I.T169I.T.R 41صحنر ایک ایگ۔ٰٰرپ اور اڑہسی ،)ii(ٰ دماع ہیلع ےک ذرہعی صیل ںیہن یھت ہکلب وصحمالت یک آدمنصل یک یئگ رمق رسامےئ یک ٰیھت اور اس ےئل اقلب سکیٹ یھت۔ ثےث اک ابتدہل رکات ےہ وت ہی اعمقتسم اسالہن ےک ےئل رسامےئ ےک یسک اجدئاد اک اماہجںٰ ٰ وط یم ادا یک اجےنیم اقلب سکیٹ وہات ےہ۔ ارگ وہ اینپ اجدئاد وک وطسق پ اس ےک اہوھت ٰ فلتخم وہیگ۔ اس رطح یک ںیطسق صل وہےنحیثیتٰ ٰ وایل رسامےئ یک رمق ںیم دبتلی رکے وتٰرپ آدمٰ ن ےک وط سی وکیئ وماد ںیہنپ سکیٹ ےک اقلب ںیہن وہں یگ۔ نکیل وموجدہ اعمےلم ںیم صل یک یئگ رمق اس ونتیع یک طسق یھت۔[706 H-707 C]ٰ اھت سج ےس ہی اظرہ ک ٰ ، او 11T.Cنیپن اڈنی رنجل اوشیرسن وساسیٹئ30ٰ ،رنشمک آف ا ڈ[ی سلٹ ]ن اقمبہلب ویل ر و608T.C14گ ےہ .، اک وحاہل د ااقمبہلب ڈنسکٰ . ، اسل196468یتخر دویانٰ الیپ ربمنٰی دویان اک :دارئہ ی ٹ[ل] ی [پ]ا ٰ کےٰ وجالیئ1959ٰ ںیم اہل آابد اہیئ وکرٹ ےک27ٰ ، اسل1957فیسن ربمن307ٰ امکن سکیٹ ےلصیف اور مکح انےم ےک الخف الیپ۔ ی اشلم[سچ ت ھ]ے، آر یتپنگ اری اور آر انی [ی ][گٹ]یل رنجل اسی وی دروخاتس زگار یک رطف ےس رٹٰںیہ۔ شانھت اشرتسی اور ا پ ورام۔نہہ یک رطف ےس اے وی وجاب دعاتل اک ہلصیف سٹسج رکیسی ٰ اسای۔(2)ٰ ٰ ےک تحترکیسی، سٹسج۔ اہل آابد اہیئ وکرٹ یک اجبن ےس امکن سکیٹ ا66Aک دہعفٰ دےی ےئگ رسٹیکفیٹ ےک اطمقب ہی الیپ اس اٹکی ےک تحت اکی فیسن ںیم اہیئ وکرٹ ےکی ےہ ٰ:ےلصیف ےک الخف یک یئگ ےہ۔ ا رٹوبیلن ےن سج وسال اک وحاہل دای ےہ و ی لٹ[پ]"ٰ ) یک حیحص رشتحیٰ( یک قش8ٰ یک ذیلی دہعف3ٰ ی امکن سکیٹ ا4ٰ ک دہعفایک ا -50ٰ ےک ےلھچپ اسل ےک دوران سکیٹ لؤسن ےکنہاگن وک ٰ یک اینبد رپ1949ٰ ،روےپ یک رمق دنہواتسن امکن سکیٹ اٹکی1922پ ےنلم وایل36,396/-ٰ وط ےک تحت سکیٹ ےک اقلب ےہ؟" Case: COMMISSIONER INCOME-TAX, U. P. versus KUNWAR TRIVIKRAM NARAIN SINGH [[1965] 3 S.C.R. 700] (1965) ଆୟ-କର, ଆୟୁକ୍ତଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶ ବନାମ କୁୱରନାଦରନସିହତ୍ରିବିକ୍ରମ 9,1965 ଏପ୍ରିଲ [କେ. ରାଓ, କେ. ସି. ଶାହାଏବଂ. . , ] ସୁବ୍ବାଏସ୍ଏମ୍ସିକ୍ରିନ୍ୟାୟମୂର୍ତ୍ତିବୃନ୍ଦ ଆୟେରଅଧିନ୍ିୟମ, 1922 (11/1922), ଧାରା 2 (1) (a) ଏବଂ 4 (3) (viii)-େୃଷି-ଆୟ।ପ୍ରେୃତି େକେପରିବାରରଏବଂେକେଉର୍ତ୍ତରଦାତାହିନ୍ଦୁଅବିଭକ୍ତମୁଖ୍ୟଥିକଲୋଗୀରଦାରଙ୍କବଂଶଧର। 1837 ମସିହାକରସରୋରଏବଂଥିକଲବ୍ରିଟିଶତତ୍କାଳୀନ୍ୋଗୀରଦାରଙ୍କମଧ୍ୟକରଏେଆକପାଷବୁଝାମୋଦ୍ୱାରାେିଲ୍ଲାରୋଗୀରଦାରଏବଂେମିନ୍ଦାରମାନ୍ଙ୍କମଧ୍ୟକରକେକତେବିବାଦର, ସରୋରୋଗୀରଦାରଏବଂସମାଧାନ୍େରାଯାଇଥିଲାକଯଉଁଥିକରତାଙ୍କଅବସର, ଯାହାୋଗୀରରଉର୍ତ୍ତରାଧିୋରୀମାନ୍ଙ୍କୁଚିରସ୍ଥାୟୀଭର୍ତ୍ତାପ୍ରଦାନ୍େରିଥିକଲରାେସ୍ୱରଏେଆଧାରକର।ଏହିଚତୁର୍ାଂଶଗେନ୍ାେରାଯାଇଥିଲାବୟବସ୍ଥାଦ୍ୱାରାୋଗୀରରୁସଂଗୁହିତରାଶିେମିନ୍ଦାରମାନ୍ଙ୍କଦ୍ୱାରାସିଧାସଳଖ୍ସରୋରଙ୍କୁକଦୟକହବାେୁଲାଗିଲାଏବଂୋଗୀରଦାରଏବଂଆଉୋଗୀରରମାଲିେକହକଲଏବଂକେବଳଅବସରତାଙ୍କଉର୍ତ୍ତରାଧିୋରୀମାକନ୍ନ୍ାହିଁଭର୍ତ୍ତାପାଇବାେୁହେଦାରକହକଲ। ଆୟେରଆୟରଅଧିୋରୀଉର୍ତ୍ତରଦାତାଙ୍କଦ୍ୱାରାପ୍ରାପ୍ତଭର୍ତ୍ତାେୁତାଙ୍କନ୍ିୟମିତଅଂଶବିକଶଷଭାକବଆେଳନ୍େରିଥିକଲଏବଂଉର୍ତ୍ତରଦାତାଙ୍କରଏହିଯୁକ୍ତିେୁପ୍ରତୟାଖ୍ୟାନ୍କଯରାଶିଆୟେର, 1922ରଧାରା 4 (3) (viii) ରଅର୍େରିଥିକଲପ୍ରାପ୍ତଅଧିନ୍ିୟମମଧ୍ୟକରକୃଷିଆୟଥିଲା। , ସହୋରୀେକଲ, ଆକବଦନ୍କରଆୟୁକ୍ତପ୍ରତିବାଦୀଙ୍କଯୁକ୍ତିେୁଗ୍ରହେେିନ୍ତୁନ୍ୟାୟାଧିେରେଏହିଓଲଟାଇକଦକଲ। , ବିଷୟନ୍ିଷ୍ପର୍ତ୍ତିେୁଉଚ୍ଚନ୍ୟାୟାଳୟଅନ୍ୟାନ୍ୟମଧ୍ୟକରବିଚାରାର୍ଥେ ର୍େରଣ ଉପକର, ଏହିଆଧାରକରଏହି, , କଯ 1837 ଉର୍ତ୍ତରଦାତାସପକ୍ଷକରପ୍ରସଙ୍ଗକରନ୍ିଷ୍ପର୍ତ୍ତିକନ୍କଲ ରଆକପାଷବୁଝାମୋଅନ୍ୁଯାୟୀପ୍ରଦର୍ତ୍ତଅଧିୋରକହଉଛିସମୁଦାୟେମିରାେସ୍ୱସଂଗ୍ରହକରଏେଚତୁର୍ାଂଶଅଂଶପ୍ରତିଅଧିୋରଥିଲାଏବଂଏହାବୟତୀତ, ୋଗୀରଦାରଙ୍କଉର୍ତ୍ତରାଧିୋରୀମାନ୍ଙ୍କରାଶିବଷ୍।ଦ୍ୱାରାପ୍ରାପ୍ତବଷ୍େୁଭିନ୍ନଥିଲାସକବ୍ାଚ୍ଚନ୍ୟାୟାଳୟଙ୍କସମ୍ମୁଖ୍କରକହାଇଥିବାଆକବଦନ୍କର, ଉର୍ତ୍ତରଦାତାଙ୍କତରଫରୁଏହାମଧ୍ୟଯୁକ୍ତିେରାଗଲାକଯପ୍ରାପ୍ତରାଶିଏେବୃହତ, ଯାହାୋଗୀରଦାରଏବଂୋଗୀରେମିରପୁଞ୍ଜିପ୍ରେୃତିରଥିଲାତାଙ୍କଉର୍ତ୍ତରାଧିୋରୀମାନ୍ଙ୍କୁମାଲିୋନ୍ାେୁପରିତୟାଗେରିଥିବାକହତୁକ୍ଷତିପୂରେପାଇଁପ୍ରଦାନ୍େରାଯାଇଥିଲା। ନ୍ିରଣ୍ୟନ୍ିଆଗଲା : (i) 1837 ରଆକପାଷବୁଝାମୋଏବଂବୟବସ୍ଥାଅନ୍ୁଯାୟୀ, ଉର୍ତ୍ତରଦାତାଙ୍କରେମିଉପକରେିମବାଏହାରସମବନ୍ଧକରକଦୟକଯାଗୟେମିରାେସ୍ୱଉପକରକେୌେସି।ସ୍ୱାର୍ନ୍ଥିଲା ରାେୟସିଂହ, [1962]3.S.C.R. ଉର୍ତ୍ତରପ୍ରକଦଶବନ୍ାମେୁନ୍ୱାରଶ୍ରୀତ୍ରିବିକ୍ରମନ୍ାକରନ୍213 ମାମଲାେୁଅନ୍ୁସରେେରାଗଲା। କଯକହତୁଏହିମାମଲାକରଆୟରଉତ୍ସଥିଲା 1837 ରବୟବସ୍ଥା, କତେୁଉକ୍ତଅଧିନ୍ିୟମରଧାରା 2 (1) (a) ରେୃଷିଆୟରସଜ୍ଞାରଅର୍ମଧ୍ୟକରଉକ୍ତଆୟେମିରୁପ୍ରାପ୍ତକହାଇଛିକବାଲିଧରିପାରିଲା।ଯଦିଓଆୟବଷ୍କତକବଆୟରନ୍ିଆଯାଇନ୍ାହିଁବଷ୍େୁଭିନ୍ନଥିଲାମଧ୍ୟଉତ୍ସଉକ୍ତେମି।ବୟବସ୍ଥାଥିଲାେିନ୍ତୁନ୍ୁକହଁ ମହାରାେେୁମାରକଗାପାଳସରନ୍ନ୍ାକରନ୍ସିଂହ,ବନ୍ାମଆୟେରଆୟୁକ୍ତବିହାରଏବଂଓଡିଶା, 3 I.T.R. 237, ଆୟେରଆୟୁକ୍ତ, ବିହାରଏବଂଓଡିଶାବନ୍ାମରାୋବାହାଦୂରୋମାକ୍ଷାନାରାୟଣସିଂହଏବଂଅନ୍ୟମାକନ୍, 16 I.T.R. 325, ଶ୍ରୀମତୀବାଚାଏଫ୍. ଗୁେଦାରବନ୍ାମଆୟେର, ବକମବ 27, I.T.R. 1, ସିଂହ, ଆୟୁକ୍ତମହାରାୋଧିରାେସାର୍ୋକମଶ୍ୱରବନ୍ାମଆୟେରଆୟୁକ୍ତ, ବିହାରଏବଂଓଡିଶା , 41 I.T.R. 169, ମାମଲାଗୁଡିେୁଅନ୍ୁସରେେରାଗଲା। (ii) ଉର୍ତ୍ତରଦାତାଙ୍କଦ୍ୱାରାପ୍ରାପ୍ତରାଶିଏେବୃହତପୁଞ୍ଜିନ୍ଥିଲା, ବରଂତାହାରାେସ୍ୱଆୟଥିଲା, କତେୁଯାହାେରକଯାଗୟଥିଲା। କଯଉଁଠାକରଏେମାଲିେଏେବାଷିେୀପାଇଁଏେଭୂସମ୍ପର୍ତ୍ତିସ୍ଥାୟୀବୃହତପୁଞ୍ଜିସମ୍ପର୍ତ୍ତି, ଏହାସାଧାରେତଃଉପକରେରକଯାଗୟ।କହବଯଦିକସବିନ୍ିମୟେରନ୍ତିତାଙ୍କସ୍ଥିତିଭିନ୍ନ େିସ୍ତିକରକଦୟକହବାେୁଥିବାବୃହତପୁଞ୍ଜିପାଇଁତାଙ୍କସମ୍ପର୍ତ୍ତିବିନ୍ିମୟେରନ୍ତି।ଏହିପରିେିସ୍ତିକଯକତକବକଳକହବ, ତାହାଆୟଭାକବେରକଯାଗୟକହବ।ବରପ୍ରାପ୍ତନ୍ାହିଁେିନ୍ତୁତ୍ତମାନ୍ରମାମଲାକରଏହାଦଶ୍ାଇବାପାଇଁକେୌେସିତରୟନ୍ଥିଲାକଯପ୍ରାପ୍ତରାଶିଏହିପ୍ରୋରରଏେେିସ୍ତି।ଥିଲା ଏବଂଆଭୟନ୍ତରୀେରାେସ୍ୱଆୟୁକ୍ତବନ୍ାମକୱସଲିଆନ୍କେକନ୍ରାଲଆସୁୟରାନ୍ସକସାସାଇଟି, 30 T.C. 11 ଏବଂକପରିନ୍ବନ୍ାମଡିେସନ୍ 14 T.C. 608, ସୂଚିତେରାଗଲା। : 68/1964 ।କଦୱାନ୍ୀଆକବଦନ୍ଅଧିୋରିତାକଦୱାନ୍ୀଆକବଦନ୍ସଂଖ୍ୟା ଆୟେରସନ୍ଦଭ୍ସଂଖ୍ୟା 307/1957 କରଆହ୍ଲାବାଦଉଚ୍ଚନ୍ୟାୟାଳୟଙ୍କରେୁଲାଇ27,1959 ରରାୟଏବଂବରଏହି।ଡିକ୍ରୀରୁତ୍ତମାନ୍ରଆକବଦନ୍ ଆକବଦନ୍ୋରୀଙ୍କତରଫରୁସଲିସିଟରକେକନ୍ରାଲଏସ୍. ଭି. ଗୁକପ୍ତ, ଆର୍.ଗେପତି ଆୟାରଏବଂ.. ସଚକର।ଆର୍ଏନ୍ ଉର୍ତ୍ତରଦାତାଙ୍କତରଫରୁଏ. ଭି.ବିଶ୍ୱନ୍ାରଶାସ୍ତ୍ରୀଏବଂଏସ୍.ପି. ବମ୍ା। େରାଗଲା। ନୟାୟମୂତ୍ତିସିକ୍ରିଙ୍କଦ୍ୱାରାନ୍ୟାୟାଳୟଙ୍କରପ୍ରଦାନ୍ ଏହି, ଏେଆକବଦନ୍ଆହ୍ଲାବାଦଉଚ୍ଚନ୍ୟାୟାଳୟଙ୍କଦ୍ୱାରାମଞ୍ଜୁରକହାଇଥିବାପ୍ରମାେପତ୍ରେୁେରିଆୟେରଧାରା 66A(2) (ଏହାପକରଏହାଭାବକରଅନ୍ୁସରେଅଧିନ୍ିୟମରଅଧିନ୍ିୟମସୂଚିତ) ଏହିଅଧିନ୍ିୟମଅନ୍ୁଯାୟୀଏେସନ୍ଦଭ୍କରଏହାେୁସୂଚିତକହାଇଥିବାପ୍ରଶନରଉର୍ତ୍ତରଭାବକରକଦଇ, ରାୟକହାଇଛି।ନ୍ୋରାତ୍ମେଉଚ୍ଚନ୍ୟାୟାଳୟଙ୍କରବିରୁଦ୍ଧକରନ୍ିକଦ୍ଶିତଆକବଦନ୍ନ୍ୟାୟାଧିେରେଙ୍କଦ୍ୱାରାସୂଚିତପ୍ରଶନକହଉଛି " ଭାରତୀୟଆୟେରଧାରା 4 ରଉପଧାରା 3 ର (viii) ରଅଧିନ୍ିୟମରଖ୍ଣ୍ଡସଠିକ୍ବୟାଖ୍ୟାଉପକରପୂବ୍ଆେଳନ୍ବଷ୍ଯରା 1949-50 କରଭର୍ତ୍ତାହିସାବକର, େରଦାତାଙ୍କ 36,396/- , ଭାରତୀୟଆୟେର, 1922 ଦ୍ୱାରାପ୍ରାପ୍ତକହାଇଥିବାଟଙ୍କାଅଧିନ୍ିୟମଆୟହିସାବକରେରକଯାଗୟେି ? ” ଅନ୍ୁଯାୟୀରାେସ୍ୱ Case: COMMISSIONER INCOME-TAX, U. P. versus KUNWAR TRIVIKRAM NARAIN SINGH [[1965] 3 S.C.R. 700] (1965) "4 की उपधारा 3 के खंड (viii) क्या भारतीय आयकर अधिनियम की धारा की सही व्याख्या36,396/- ? पर निर्धारिती द्वारा भत्ते के रूप में प्राप्त रुपये की राशि सही हैनिर्धारण वर्ष1949-50 , 1922 के तहतका पिछला वर्ष क्या राजस्व आय भारतीय आयकर अधिनियम?" कर योग्य है : मामले के विवरण में बताए गए प्रासंगिक तथ्य इस प्रकार हैंनिर्धारिती एक हिंदू अविभाजित परिवार है जिसकामुखिया श्री त्रिविक्रम नारायण सिंह है जो वंशज है एक श्री बाबू औसान सिंह जो बनारस जिले में औसानगंज1775 राज्य के मूल संस्थापक और मालिक थे। बनारस जिला पहले अवध क्षेत्र का हिस्सा था। वर्ष में ईस्ट , इंडिया कंपनी के नवाब असफुद्दौला के बीच एक संधि के द्वाराबनारस प्रांत ब्रिटिश सरकार को सौंप दिया गया, था। ब्रिटिश सरकार ने राजा चेत सिंह को राज की सनद दीजिसके बदले में उन्होंने बाबू औसान सिंह को परगना1796 सैयदपुर और भिटेरी की जागीर हमेशा के लिए दे दी। ऐसा प्रतीत होता है किमें बाबू औसान सिंह औरजिले के जमींदारों के बीच कुछ विवाद थे और मामला बनारस के कलेक्टर द्वारा कलकत्ता में राजस्व बोर्ड को1837 भेजा गया था। जागीरदारों और जमींदारों के बीच विवाद अंततः में ब्रिटिश सरकार और तत्कालीन, 36,322/8/-जागीरदार हर नारायण सिंह के बीच एक समझौते से समाप्त हो गयाजिसके तहत ब्रिटिश सरकार ने रुपये की पेंशन दी। बाबू हर नारायण सिंह को उनके उत्तराधिकारियों को हमेशा के लिए इस पेंशन की मात्रा की1/4 गणना जागीर के राजस्व के भाग के आधार पर की जाती थी। इस व्यवस्था से जागीर का राजस्व या भूमि, संग्रह जमींदारों द्वारा सीधे सरकार को देय हो गया और पेंशन के अनुदान सेबाबू हर नारायण सिंह और उनकेउत्तराधिकारी अब परगना या जागीर के मालिक नहीं रहे और केवल निवृत्ति वेतन के हकदार बन गए। वह पत्रजिसके द्वारा पेंशन की राशि 36,322/8/- रुपये निर्धारित की गई थी दिनांक 7 जुलाई, 1837 था और एच. इलियटएस्कर, सचिव सदर बोर्ड ऑफ रेवेन्यू एन.डब्ल्यू.पी. इलाहाबाद से जे. थॉम्पसन एस्क., कार्यालय उपराज्यपाल, एन..पी. था।" सचिवडब्ल्यू -दर-सरकार द्वारा बाबू हर नारायण सिंह और उनके उत्तराधिकारियों को सालसाल नियमित रूप से1949-50 , 36,396/-पेंशन का भुगतान किया जाता था। मूल्यांकन वर्ष के पिछले वर्ष के दौराननिर्धारिती को , ,रुपये की राशि प्राप्त हुई थी। उपरोक्त पेंशन के कारण आयकर अधिकारी नेनिर्धारिती की आपत्ति के बावजूदमाना कि यह निर्धारिती की नियमित वार्षिक आय थी और कृषि आयकर की श्रेणी में नहीं आती थी। उन्होंने देखा", कि वास्तव में यह आय सरकार के भुगतान करने के वैधानिक दायित्व से उत्पन्न हुई थीऔर यद्यपि सरकार ने, उस व्यक्ति से इसकी वसूली की थी जिसके साथ भूमि का निपटान किया गया थामलिकाना के वंशावली वृक्ष में, भूमि दूसरी डिग्री में दिखाई देती हैयह तत्काल और प्रभावी है स्रोत इसका भुगतान करना सरकार का वैधानिकदायित्व है, और यह दायित्व सी.आई.टी.वी. के अनुसार आयकर अधिनियम के अर्थ में भूमि नहीं है। राजा बहादुर([1])"। कर्णखाय हरैन सिंह, "-निर्धारिती ने अपीलीय सहायक आयुक्त से अपील कीजिन्होंने कहा कि अपीलकर्ता द्वारा प्राप्त अलगअलग और अनिर्दिष्ट राशि का कथित नकद अनुदान, सैयदपुर जो अब जिला गाज़ीपुर की तहसील है, के भू-2(1) राजस्व के संबंध में स्पष्ट रूप से आयकर अधिनियम की धारा के तहत कृषि आय की परिभाषा के अंतर्गत"आता है। आयकर अधिकारी ने आयकर अपीलीय न्यायाधिकरण में अपील की। न्यायाधिकरण ने यह माना गया36,396/- , "कि रुपये की राशि अधिनियम के तहत कर योग्य थी क्योंकि आय कृषि आय नहीं थीहालांकि पेंशन, का निर्धारण किराया संग्रह की मात्रा के संबंध में किया गया थालेकिन किराया संग्रह या भूमि के बारे में पेंशन कातत्काल स्रोत होना नहीं कहा जा सकता था। पेंशन का स्रोत जागीरदार के मालिकाना अधिकारों को समाप्त करनेके लिए सरकार द्वारा किया गया एक दायित्व था और जब आय का तत्काल स्रोत भूमि या भूमि से किराया संग्रह, 4(3)(viii) नहीं थातो यह मानना मुश्किल है कि आयकर अधिनियम की धारा के अर्थ के अंतर्गत निर्धारिती की" प्राप्ति कृषि आय थी । Case: COMMISSIONER INCOME-TAX, U. P. versus KUNWAR TRIVIKRAM NARAIN SINGH [[1965] 3 S.C.R. 700] (1965) श्री एस. पी. वर्मा. या न्यायालयाचा न्यायनिर्णय मा. न्या. श्री . सिक्क्री. यांच्या द्वारे देण्यात आला. अलाहाबाद उच्च न्यायालयाने प्राप्ति कर कायद्याच्या कलम ६६ अ (२) अन्वये दिलेल्या प्रमाणपत्रानुसार ( यापुढेतो कायदा म्हणून संबोधला गेला आहे) हे अपील उच्चन्यायालयाच्या निर्णयाविरुद्ध या कायद्यांतर्गत संदर्भातीलउच्च न्यायालयाच्या निर्णयाविरुद्ध निर्देशित केले गेले आहे , ज्यात संदर्भ केलेल्या प्रश्नाचे नकारार्थी उत्तर दिले आहे.अपिलीय न्यायाधिकरणाने संदर्भ केलेला प्रश्न असा आहे - भारतीय प्राप्तिकर कायद्याच्या कलम ४ च्याउपकलम ३ मधील खंड (viii) च्या खऱ्या अर्थानेकरदात्याला १९४९-५० या कर निर्धारण वर्षाच्या मागीलवर्षात भत्ता म्हणून मिळालेली ३६,३९६/- रुपयांची रक्कम भारतीय आयकर अधिनियम, १९२२ अंतर्गत करपात्र आहे का? खटल्याच्या निवेदनात नमूद केलेली संबंधित तथ्येखालीलप्रमाणेआहेत: करदाते श्री त्रिविक्रमनारायण सिंह हे एका हिंदू अविभक्त कुटुंबाचे प्रमुखआहेत, जे श्री बाबू जी औसन सिंह यांचे वंशज आहेत जेबनारस जिल्ह्यातील औसनगंज राज्य म्हणून ओळखल्याजाणाऱ्या राज्याचे मूळ संस्थापक आणि मालक होते.बनारस जिल्हा पूर्वी अवध प्रदेशाचा भाग होता. इ.स.१७७५ मध्ये किंवा त्याच्या सुमारास ईस्ट एचडीआयएकंपनी नवाब असफुद्दौला यांच्यात झालेल्या तहानुसारबनारस प्रांत ब्रिटिश सरकारच्या ताब्यात देण्यात आला.इंग्रज सरकारने एच. राजा चेतसिंग यांना राजची सनद दिलीआणि त्याबदल्यात परगना सय्यदपूर आणि भित्तरी हीजागीर बाबू औसानसिंग यांना कायमस्वरूपी दिली. इ.स. १७९६ मध्ये जिल्ह्यातील बाबूसौसनसिंग व जमीनदार यांच्यात काही वाद झाले व हे प्रकरण बनारसच्याजिल्हाधिकाऱ्यांनी कलकत्त्याच्या महसूल मंडळाकडे पाठवले असे दिसते. जागीरदार आणि जमीनदार यांच्यातील वाद अखेर १८३७ मध्ये ब्रिटिश सरकार आणि तत्कालीनजागीरदार हर नारायण सिंग यांच्यात झालेल्या तडजोडीनेसंपुष्टात आला ज्यामुळे ब्रिटिश सरकारने बाबू हर नारायणसिंग आणि त्यांच्या वंशजांना कायमस्वरूपी. ३६,३२२/८/-रुपये पेन्शन दिली. या पेन्शनची रक्कम जागीरच्या महसुलाच्या १/४ व्या भागाच्या आधारे मोजण्यात आली. या व्यवस्थेमुळेजागीरचा महसूल किंवा जमीनी पासून मिळणारे उत्पन्नजमीनदारांनी थेट सरकारला देय झाले आणि पेन्शन च्याअनुदानाने बाबू हर नारायण सिंग आणि त्यांचे वारसदारआता परगणा किंवा जागीरचे मालक राहिले नाहीत आणि केवळ पेन्शनसाठी पात्र बनले. पेन्शनची रक्कम ज्या पत्राद्वारे३६,३२२/८/- रुपये निश्चित करण्यात आली, ते ७ जुलै१८३७ रोजीचे असून ते सदर महसूल मंडळाचे सचिव एच.इलियट एस्कर यांच्या कडून . एन.डब्ल्यू.पी. अलाहाबाद,जे. थॉम्पसन एस्क्र., ऑफ. लेफ्टनंट गव्हर्नमेंटचे सचिव,एन.डब्ल्यू.पी.".यांना पाठवले होते. बाबू हर नारायण सिंह आणि त्यांच्या वारसांना सरकारकडूनवर्षानुवर्षे नियमितपणे पेन्शन दिली जात असे. कर निर्धारणवर्ष १९४९-५० च्या मागील वर्षी करदात्याला वरीलपेन्शनपोटी ३६,३९६/- रुपये मिळाले होते. करदात्याच्याआक्षेपानंतरही प्राप्तिकर विभागाने करदात्याचे हे नियमितवार्षिक उत्पन्न असून ते कृषी प्राप्तिकराच्या श्रेणीत येतनाही, असे स्पष्ट केले. "खरे तर हे उत्पन्न भरण्याच्यासरकारच्या वैधानिक बंधनातून उत्पन्न झाले आहे आणि तेज्याच्या बरोबर भुव्यवस्थापन केले आहे त्यांच्या कडून वसूल केले आहे . त्याच्याकडून सरकारने हे उत्पन्न परत मिळवले असले तरी मलीकानाच्या वंशावली वृक्षातील जमीन दुय्यम अंशात दिसून येते, परंतु त्याचा तात्कालिकआणि प्रभावी स्त्रोत आहे. तो भरण्याचा सरकारचावैधानिक अधिकार आहे आणि हे बंधन आयकर कायद्याच्या जमीन या शब्दाच्या अर्थांतर्गत येत नाही.पाहा:सी.आय.टी. विरुद्ध राजा बहादूर कामाख्या नारायणसिंग करदात्याने अपिलीय सहाय्यक आयुक्तांकडे अपीलकेले, ज्यांनी म्हटले की, "गाझीपूर जिल्ह्याच्या सय्यदपूर तहसीलच्या जमीन महसुलाच्या बदल्यात अपीलकर्त्यालामिळालेले विविध आणि अनिर्दिष्ट रकमेचे रोख अनुदानस्पष्टपणे आयकर कायद्याच्या कलम 2 (1) अंतर्गत कृषीउत्पन्नाच्या व्याख्येत येते." प्राप्ति कर अधिकाऱ्याने प्राप्तिकर अपेलेट लवादाकडे दाद मागितली. लवादाने असे म्हटले की३६,३९६/- रुपये ही रक्कम या कायद्यांतर्गत करपात्र आहे कारण उत्पन्न हे कृषी उत्पन्न नाही कारण "भाडे वसुलीच्याप्रमाणात पेन्शन निश्चित केली गेली असली तरी भाडे वसुलीकिंवा जमीन पेन्शनचा तात्कालिक स्त्रोत म्हणता येणारनाही. पेन्शनचा स्त्रोत हा जागीरदाराचा मालकी हक्क संपुष्टात आणण्यासाठी सरकारने उचललेले दायित्व होतेआणि जेव्हा उत्पन्नाचा तात्कालिक स्त्रोत जमीन किंवा जमिनीतून भाडे वसुली नसतो, तेव्हा करदात्याची जमाआयकर कायद्याच्या कलम ४ (३) (८) च्या अर्थानुसार कृषीउत्पन्न होती असे मानणे चुकीचे आहे. Case: COMMISSIONER INCOME-TAX, U. P. versus KUNWAR TRIVIKRAM NARAIN SINGH [[1965] 3 S.C.R. 700] (1965) "ਕੀ ਭਾਰਤੀ ਆਮਦਨ-ਕਰ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 4 ਦੀ ਉਪ ਧਾਰਾ 3 ਦੀ ਧਾਰਾ (viii) ਦੀ ਸਹੀ ਿਵਆਿਖਆ �ਤੇ ਰੁਪਏ 36,396/- ਦੀ ਰਕਮ ਮੁੱਲ�ਕਣਕਰਤਾ ਦੁਆਰਾ ਮੋਸੂਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜੋ ਮੁੱਲ�ਕਣ ਸਾਲ 1949-50 ਦੇ ਿਪਛਲੇ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ ਭੱਤਾ ਮਾਲੀਆ ਆਮਦਨ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਆਮਦਨ-ਟੈਕਸ ਐਕਟ, 1922 ਤਿਹਤ ਟੈਕਸ ਲਈ ਜਵਾਬਦੇਹ ਹੈ? ਮੁਕਦੱਮੇ ਦੇ ਿਬਆਨ ਿਵੱਚ ਦੱਸੇ ਗਏ ਸੰਬੰਿਧਤ ਤੱਥ ਹੇਠ ਿਲਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨਃ ਮੁਲ�ਕਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਿਹੰਦੂ ਅਟੁੱਟ ਪਿਰਵਾਰ ਹੈ ਿਜਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਇੱਕ �ੀ ਿਤ�ਿਵਕ�ਮ ਨਰਾਇਣ ਿਸੰਘ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਇੱਕ �ੀ ਬਾਬੂ ਔਸ਼ਨ ਿਸੰਘ ਦੇ ਵੰ�ਜ ਹਨ। ਜੋ ਬਨਾਰਸ ਿਜ਼ਲ�ਾ ਿਵੱਚ ਔਸਨਗੰਜ ਰਾਜ ਦੇ ਮੂਲ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਮਾਲਕ ਸਨ।ਬਨਾਰਸ ਿਜ਼ਲ�ਾ ਪਿਹਲ� ਅਵਧ ਖੇਤਰ ਦਾ ਿਹੱਸਾ ਸੀ।ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਨਵਾਬ ਅਸਫੁੱਦੌਲਾ ਨ� ਸਾਲ 1775 ਿਵੱਚ ਜ� ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਸੰਧੀ ਦੁਆਰਾ ਬਨਾਰਸ ਪਤ ਨੂੰ ਿਬ�ਿਟ� ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਸ�ਪ ਿਦੱਤਾ ਸੀ। ਿਬ�ਿਟ� ਸਰਕਾਰ ਨ� ਰਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ (ਸਨਦ) ਰਾਜਾ ਚੇਤ ਿਸੰਘ ਨੂੰ ਿਦੱਤਾ ਿਜਸ ਨ� ਬਦਲੇ ਿਵੱਚ ਬਾਬੂ ਔ�ਨ ਿਸੰਘ ਨੂੰ ਸਦੀਵੀਤਾ ਪੋਰ ਅਤੇ ਿਭੱਟੇਰੀ ਪਰਗਨਾ ਸਈਦ ਦੀ ਜਾਗੀਰ ਿਦੱਤੀ। ਅਿਜਹਾ ਪ�ਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਿਕ 1796 ਿਵੱਚ ਬਾਬੂ ਔਸ਼ਨ ਿਸੰਘ ਅਤੇ ਿਜ਼ਲ�ੇ ਦੇ ਿਜੰਮੀਦਾਰ� ਦੇ ਿਵਚਕਾਰ ਕੁਝ ਝਗੜੇ ਸਨ ਅਤ ਇਹ ਮਸਲਾ ਬਨਾਰਸ ਦੇ ਕੁਲੈਕਟਰ ਦੁਆਰਾ ਕਲਕੱਤਾ ਿਵੱਚ ਮਾਲ ਬੋਰਡ ਿਵੱਚ ਭੇਿਜਆ ਿਗਆ ਸੀ। ਜਗੀਰਦਾਰ� ਅਤੇ ਿਜ਼ਮ�ਦਾਰ� ਦਰਿਮਆਨ ਿਵਵਾਦ ਆਖਰਕਾਰ 1837 ਿਵੱਚ ਿਬ�ਿਟ� ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਿਜ਼ਮ�ਦਾਰ� ਦਰਿਮਆਨ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤੇ ਦੁਆਰਾ ਖਤਮ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ �ਦ� ਦੇ ਜਗੀਰਦਾਰ ਹਰ ਨਰਾਇਣ ਿਸੰਘ ਿਜਸ ਦੁਆਰਾ ਿਬ�ਿਟ� ਸਰਕਾਰ ਨ� ਰੁਪਏ 36,322/8/- ਦੀ ਬਾਬੂ ਹਰ ਨਰਾਇਣ ਿਸੰਘ ਅਤੇ ਉਹਨ� ਦੇ ਵਾਰਸ� ਨੂੰ ਪੈਨਸ਼ਨ ਿਦੱਤੀ। ਇਸ ਪੈਨ�ਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਜਗੀਰ ਦੇ ਮਾਲੀਏ ਦੇ I/4ਵ� ਿਹੱਸੇ ਦੇ ਆਧਾਰ �ਤੇ ਿਨਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ। ਇਸ ਪ�ਬੰਧ ਦੁਆਰਾ ਜਾਗੀਰਦਾਰ� ਦੁਆਰਾ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਿਸੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਦਾਇਗੀਯੋਗ ਮਾਲੀਆ ਜ� ਜ਼ਮੀਨ ਸੰਗ�ਿਹ ਬਣ ਿਗਆ ਅਤੇ ਪੈਨ�ਨ ਦੀ ਗਟ ਦੁਆਰਾ, ਬਾਬੂ ਹਰ ਨਰਾਇਣ ਿਸੰਘ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ �ਤਰਾਿਧਕਾਰੀ ਹੁਣ ਪਰਗਨਾ ਜ� ਜਾਗੀਰ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨਹ� ਰਹੇ ਅਤੇ ਿਸਰਫ਼ ਇੱਕ ਪੈਨ�ਨ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਬਣ ਗਏ। ਉਹ ਪੱਤਰ ਿਜਸ ਦੁਆਰਾ ਪੈਨ�ਨ ਦੀ ਰਕਮ ਰੁਪਏ 36,322/8- ਿਨਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਿਮਤੀ 7 ਜੁਲਾਈ, 1837 ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਐਚ. ਐਲੀਅਟ ਐਸਕੁਰ ਸਕੱਤਰ ਸਦਰ ਮਾਲ ਬੋਰਡ, ਐ�ਨ. ਡਬਿਲਊ. ਪੀ. ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਵਲ� ਲੈ ਕੇ ਜੇ. ਥੌਮਸਨ ਐਸਕਰ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਉਪ ਰਾਜਪਾਲ ਦੇ ਸਕੱਤਰ, ਐ�ਨ. ਡਬਿਲਊ. ਪੀ." ਨੂੰ ਸੀ। ਸਰਕਾਰ ਵੱਲ� ਬਾਬੂ ਹਰ ਨਰਾਇਣ ਿਸੰਘ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵਾਰਸ�ਨੂੰ ਸਾਲ ਦਰ ਸਾਲ ਿਨਯਿਮਤ ਤੌਰ �ਤੇ ਪੈਨ�ਨ ਿਦੱਤੀ ਜ�ਦੀ ਸੀ।ਮੁੱਲ�ਕਣ ਸਾਲ 1949-50 ਦੇ ਿਪਛਲੇ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ, ਮੁੱਲ�ਕਣਕਰਤਾ ਨ� 36,396/- ਰੁਪਏ ਦੀ ਰਕਮ �ਪਰ । ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਿਧਕਾਰੀ ਨ� ਦੱਸੀ ਗਈ ਪੈਨ�ਨ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਮੌਸੂਲ ਕੀਤੀਮੁੱਲ�ਕਣਕਰਤਾ ਦੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਿਕਹਾ ਿਕ ਇਹ ਮੁੱਲ�ਕਣਕਰਤਾ ਦੀ ਿਨਯਮਤ ਸਲਾਨਾ ਆਮਦਨ ਹੈ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਆਮਦਨ-ਕਰ ਦੀ �ੇਣੀ ਿਵੱਚ ਨਹ� ਆ�ਦੀ। ਉਨ�� ਨ� ਿਕਹਾ ਿਕ "ਤੱਥ ਿਵੱਚ ਇਹ ਆਮਦਨ ਇਸ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨਕਰਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨੀ ਿਜ਼ੰਮੇਵਾਰੀ ਤ� ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਾਲ�ਿਕ ਸਰਕਾਰ ਨ� ਇਸ ਨੂੰ ਉਸ ਿਵਅਕਤੀ ਤ� ਵਾਪਸ ਲੈ ਿਲਆ ਿਜਸ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ ਿਵਵਸਿਥਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਮਾਿਲਕਾਵ� ਦੇ ਵੰ�ਾਵਲੀ ਰੁੱਖ ਿਵੱਚ ਜ਼ਮੀਨ ਦੂਜੀ ਿਡਗਰੀ ਿਵੱਚ ਿਦਖਾਈ ਿਦੰਦੀ ਹੈ, ਇਸਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਆਦੇ� ਤੁਰੰਤ ਅਤੇ ਪ�ਭਾਵ�ਾਲੀ ਸਰੋਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਿਜ਼ੰਮੇਵਾਰੀ ਆਮਦਨ-ਕਰ ਐਕਟ ਦੇ ਅਰਥ ਈ ਦੇ ਅੰਦਰ ਨਹ� ਹੈ, ਸੀ. ਆਈ.ਟੀ. ਬਨਾਮ ਰਾਜਾ ਬਹਾਦੁਰ ਕਾਮਾਿਖਆ ਨਰਾਇਣ ਿਸੰਘ (') ਦੇ ਦੁਆਰਾ"। ਮੁਲ�ਕਣਕਰਤਾ ਨ� ਅਪੀਲੀ ਸਹਾਇਕ ਕਿਮ�ਨਰ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਿਜਸ ਨ� ਿਕਹਾ ਿਕ "ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਤੇ ਅਣ-ਿਨਰਧਾਰਤ ਦੀ ਕਿਥਤ ਨਕਦ ਗਟ" ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਦੁਆਰਾ ਮੋਸੂਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਰਕਮ, ਹੁਣ ਿਜ਼ਲ�ਾ ਗਾਜ਼ੀਪੁਰ ਦੀ ਤਿਹਸੀਲ ਸੇਯਦਪੁਰ ਦੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਮਾਲੀਏ ਦੇ ਸਬੰਧ ਿਵੱਚ, ਆਮਦਨ ਕਰ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 2 (1) ਦੇ ਤਿਹਤ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਆਮਦਨ ਦੀ ਪਿਰਭਾ�ਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆ�ਦੀ ਹੈ"। ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਿਧਕਾਰੀ ਨ� ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਪੀਲੀ ਿਟ�ਿਬਊਨਲ ਿਵੱਚ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ। ਿਟ�ਿਬਊਨਲ ਨ� ਿਕਹਾ ਿਕ ਰੁਪਏ 36, 396/- ਦੀ ਰਕਮ ਐਕਟ ਦੇ ਤਿਹਤ ਕਰ ਲਈ ਵਸੂਲਣਯੋਗ ਸੀ ਿਕ�ਿਕ ਆਮਦਨ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਜੀ ਆਮਦਨ ਨਹ� ਸੀ "ਹਾਲ�ਿਕ ਪੈਨ�ਨ ਿਕਰਾਇਆ ਦੇ ਸੰਗ�ਿਹ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਿਵੱਚ ਿਨਰਧਾਰਤ ਨ� ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜ� ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਪੈਨ�ਨ ਦਾ ਸਰੋਤ ਨਹ� ਿਕਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਪੈਨ�ਨ ਦਾ ਸਰੋਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਦੇ ਭਿਵੱਖੀ ਸੰਗਠਨ� ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਿਲਆ ਿਗਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜਦ� ਆਮਦਨ ਦਾ ਤੁਰੰਤ ਸਰੋਤ ਜਮੀਨ ਜ� ਿਕਰਾਇਆ ਜ਼ਮੀਨ ਤ� ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ ਿਕਰਾਏ ਦੀ ਵਸੂਲੀ ਨਹ� ਸੀ, ਤ� ਇਹ ਮੁ�ਕਲ ਹੈ ਿਕ ਮੁਲ�ਕਣਕਰਤਾ ਦੀ ਰਸੀਦ ਆਮਦਨ-ਕਰ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 4 (3) (viii) ਦੇ ਤਿਹਤ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਆਮਦਨ ਸੀ। ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨ� ਵਾਿਚਆ ਿਕ 7 ਜੁਲਾਈ, 1837 ਦੇ ਪੱਤਰ ਦੀ ਭਾ�ਾ ਤ� ਇਹ ਪ�ਗਟ ਹੈ ਿਕ ਜੋ ਅਿਧਕਾਰ ਿਦੱਤਾ ਿਗਆ ਸੀ। (') (1948) 18 ਆਈ.ਟੀ. ਆਰ.325. ਤਿਹਸੀਲ ਸਥਾਪਨਾ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਤ� ਬਾਅਦ ਕੁੱਲ ਭੂਮੀ ਮਾਲੀਆ ਸੰਗ�ਿਹ ਿਵੱਚ ਇੱਕ ਚੌਥਾਈ ਿਹੱਸੇ ਦਾ ਅਿਧਕਾਰ ਸੀ। ਇਹ ਇਸ ਤੱਥ �ਤੇ ਿਨਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਿਕ ਬਾਬੂ ਹਰਨਾਰਾਇਣ ਿਸੰਘ ਦੇ �ਤਰਾਿਧਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜੋ ਰਕਮ ਮੋਸੂਲ ਸੀ, ਉਹ ਸਾਲ ਦਰ ਸਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੀ।ਇਸ ਿਵੱਚ ਿਕਹਾ ਿਗਆ ਹੈ ਿਕ "ਪੱਤਰ ਦੀ ਭਾ�ਾ ਅਤੇ ਿਧਰ� ਦਾ ਇਹ ਿਵਵਹਾਰ ਿਸਰਫ ਇਸ ਅਨੁਮਾਨ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਿਕ ਇਸ ਬੰਦੋਬਸਤ ਿਵੱਚ 7 ਜੁਲਾਈ, 1837 ਦੇ ਪੱਤਰ ਿਵੱਚ, ਬਾਬੂ ਹਰ ਨਰਾਇਣ ਿਸੰਘ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ �ਤਰਾਿਧਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਭੂਮੀ ਮਾਲੀਆ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਦੇ ਇੱਕ ਸਦੀਵੀਤਾ ਿਹੱਸੇ ਦਾ ਹੱਕ ਿਦੱਤਾ ਿਗਆ ਸੀ, ਨਾ ਿਕ ਿਸਰਫ ਉਸ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਿਗਣੀ ਗਈ ਰਕਮ ਪ�ਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਹੱਕ। ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨ� ਇਸ ਸਵਾਲ ਦਾ ਨ�ਹ ਿਵੱਚ ਜਵਾਬ ਿਦੱਤਾ। Case: COMMISSIONER INCOME-TAX, U. P. versus KUNWAR TRIVIKRAM NARAIN SINGH [[1965] 3 S.C.R. 700] (1965) ٰ اس اعمےلم ےک ایبن ںیم ایبن رکد نہہ اکی دنہو ریغہ: سکیٹ قلعتم اقحقئ درج ذ ںٰ مسقنم اخدنان ےہ سج یکٰ رسربایہ رشی رتی ورکم انرانئ گنس رک رےہ ںیہ وج رشی ابوب اونسٰ گنس یک اوالد ںیہ وج انبرس علض ںیم اونس جنگ رایتس ےک الص ابن اور امکل ےھت۔ انبرس علضٰ ء ںیم ای اس ےک آس اپس اٹسی اڈن نپمک ےک ونابٰ ےلہپ اودھ العےق اک ہصح اھت۔1775آفص دوہل ےک درایمن وہےن واےل اٰ کی اعمدہ ک تحت وصہب انبرس وک رباطونی وکحتمٰ ےک وحاےل رک د اح دے دای سج ےکج تیچ گنس وک راج مگ۔ رباطونی وکحتم ےن رٰ دبےل ںیم رپہنگ دیس وپر اور سی اتگلئگ۔ ک اجریگ ہشیمہ ےک ےئل ابوب اونس گنس وک دے د ز [ب ھٹ ]ک1796ٰ ںیم ابوب ےک درایمن ھچک انتزٰ اعت ےھت۔ اونس گنس اور علض ےک زدنیمار اور اسٰ اعمےلم وک انبرس ےک رٹکلک ےن ہتکلک ںیم وبرڈ آف ر ون وک جیھب دای اھت۔ اجریگداروں اورٰ ںیم رباطونی وکحتم اور اس وتق ےکٰ زدنیماروں ےک درایمن انتزاعت ابآلرخ1837ٰ متخ وہےئگ سج ےک تحت رباطونیہ انرانئ گنس ےک درایمن اکی وھجمسےت ےک ذرہعیٰ اجریگدا ٰ روےپپ36,322-8-0/-ٰ وکحتم ےن ابوب رہ انرانئ گنس اور ان ےک واروثں وک لقتسم وط ٰ یک نشنپ دی۔اس نشنپ یک دقمار اک اسحب اجریگ یک آدمن ےک اکی وچاھتیئ ےصح یک اینبد رپ اگلایٰ زدنیماروں یک رطف ےس رباہن ای زٰ ج رکان عظتنم ےک ذرےعی اجریگ اک ر وایگ اھت۔ اس ٰ راتس وکحتم وک اد یک ایگ اور نشنپ یک وظنمری ےس ابوب رہ انرانئ گنس اور ان ےک اجنیشن ابٰ رپہنگ ای اجریگ ےک امکل ںیہن رےہ او صف نشنپ ےک دقحار نب ےئگ۔ وہ طخ سج ےک ذرےعیٰ یکٰ اترخی ےہ اورٰ ،وجالیئ1837ٰ ،روےپ رقمر یک یئگ یھت7ٰ ٰ نشنپ یک رمق36,322-8-0/-مٰ جکٰ ٰ ال س بد ل آپ اب ی ڈٰ ،اچی اٹیلی ، رکسرٹیی دصر وبرڈ آف ر ونیہمسٹرٰ م پ"۔ب ی ڈیی، اسن گرل ت۔ ت ف ، آتٰ ابوب رہ انرانئ گنس اور ان ےک واروثں وحتم یک رطف ےس اسل ہب اسل اباقدعیگ ےس نشنپ-50ٰ ےک ےلھچپ اسل ےک دوران، سکیٹ نہاگن وک ذموکرہٰ اداٰ یک اجیت یھت۔ ہنیمخت اسل1949ٰ روےپ یک رمق یلم یھت۔ امکن سکیٹ ارسف ےن سکیٹ نہاگن ےکٰ نشنپ یک دم ںیم36,396/-ٹ ٰ ارتعاض ےک ابنہاگن یک اباقدعہ اسالہن آدمن ےہ اور زریع امکن سکیٹ ےکجد اہک ہک سکٰزرمے ںیم ںیہنٰ آیت ےہ۔ اوہنں ےن اشمدہہ ایک ہک "درتقیقح ہی آدمن وکحتم یک اقوننک وہ اس یک ادایگیئ رکے، اور ارگہچ وکحتم ےن اےس اس صخشذہم داری ےس دیپا وہیئ اماکلٰ ہن ےک بسن ےک درتخ ںیم زنیمٰ ےس واسپ ایل سج ےک اسھت زنیم آابد یک یئگ یھت، نکیلٰ دورسے درےج ںیم اظرہ وہیتٰ ےہ، نکیل اس اک وفری اور ؤمرث ذرہعی اس یک ادایگیئ رکانٰ ،وکحتم یک اقونن ذہم داری ےہ، اور ہی ذہم داری امکن سکیٹ اٹکی ےک تحت زنیم ںیہن ےہٰ) "۔ [1]( اقمبہلب رم انرانئ گنسج اہبدر اھٰ اسیج ہکC.I.T اٹنٹسس رنشمک ےس الیپ یک سج ںیم اہک ک علض اغزی وپر یکایگ ٰ سکیٹ ی ٹ[ل] ی [پ]نہاگن ےن اٰ لیصحت دیس وپر ےک ڈنیل ر ویغ ہنیعم رمق یک ہنیبمن ےک ےلسلس ںیم دروخاتس زگار وک فلتخم او ٰ ) ےک تحت زریع آدمن یک رعتفی ےکپ امکن سکیٹ ا2ٰ (1ک دہعفدقن رگاٹن واحض وط ٰادنر آیت ےہ۔ ٰ الیپ یک۔ رٹوبیلن ےن رقار دای ہک36,396/- رٹوبیلن ںیم ی لٹ[پ]امکن سکیٹ ارسف ےن امکن سکیٹ اٰ روےپ یک رمق اٹکی ےک تحت سکیٹ ےک ےئل اقلب ن آدمن زریع آدمن ںیہنصل ےہ ہٰ نشپ اک نیعت رکاہی عمج رکےن یک دقمار ےک احلظ ےس ایک ایگ اھت ای زنیم وک نشنپ اکیھت " احالہن اہک اجاتکس اھت۔ نشنپ اک ذرہعیٰ اجریگدار ےک اماکلہن وقحق وک متخ رکےن ےک ےئلوفری ذر ں Case: COMMISSIONER INCOME-TAX, U. P. versus KUNWAR TRIVIKRAM NARAIN SINGH [[1965] 3 S.C.R. 700] (1965) CIVIL APPELLATE JURISDICTION: Civil Appeal No. 68 of 1964. c Appeal from the judgment and decree dated July 27; 1959 of the Allahabad High Court in Income-tax Reference No. 307 of l 957. S. V. Gupte, Solicitor General, R. Ganapathy Iyer and R. N. Sachthey, for the appellant. A. V. Viswanatha Sastri and S. P. Varma, for the respondent. D The Judgment of the Court was delivered by Sikri, J. This appeal pursuant to a certificate granted by the Allahabad High Court under s. 66A(2) of the Income-tax Act (hereinafter referred to as the Act) is directed against the judgment of the High Court in a. reference under the Act, answering the .E question referred to it in the negative. The question referred by the Appellate Tribunal is: "Whether on a true interpretation of clause (viii) of sub-section 3 of section 4 of the Indian Income-tax Act the sum of Rs. 36,396 /- received by the assessee as an allowance during the previ0us year of the assessment year 1949-50 is revenue income liable to tax under the Indian Income-tax Act, 1922?" .F The relevant facts stated in the Statement of the case are as follows: The assessee is a Hindu undivided family headed by one Sri Trivikram Narain Singh who is a descendant of one Sri Babu G Ausan Singh who was the original founder and owner of what is known as Ausanganj State in the district of Benaras. The district of Benaras was formerly a part of Oudh territory. By a Treaty bet-ween the East India Company Nawab Asafuddaula in or about the year 1775, the province of Benaras was ceded to the British Government. The British Government granted a sanad of Raj to H Raja Chet Singh who in turn gave the Jagir of Parganas Seyed-pore and Bhittery in perpetuity to Babu Ausan Singh. It appears that in l 796 there were some displltes between Babu.Ausan Singh ard the Za,mindars in the district and the matter was referred by the Collector of Benaras to the Board of Revenue in Calcutta. The disputes between the Jagirdars and Zamindars ultimately ended in 1837 by a compromise l)etween the British Government and the \hen Jagirdar Har Narain Singh whereby the British Government grante~ a !?ens.ion of Rs._ 36,322/8/- to Babu Har Narain Singh A and his he1rs m perI?etmty. The quantum of this pension was ca!culated on the basis of l /4th of the revenue of the Jagir. By this arrangement the revenue or land collections of Jagir became payable by the Zamindars direct to the Government and by the grant of the pension, Babu Har Narain Singh and his successors no longer remained the proprietors of the Parganas or the Jagir B and became entitled to merely a pension. The letter by which the amount of pension was determined at Rs. 36,322/8/- is dated 7th of July, 1837 and was from H. Elliot Esqr., the Secretary Sadar Board of Revenue. N.W.P. Allahabad, to J. Thompson Esqr., Offg. Secretary to Lt Government, N.W.P.". c The pension was paid regularly from year to year by the Government to Babu Har Narain Singh and his heirs. During the previous year of the assessment year 1949-50, the assessee received a sum of Rs. 36,396 /- on account of the aforesaid pension. The Income-tax Officer, in spite of the objection of the assessee, held that it was a regular annual income of the assessee and did not fall within the category of agricultural income-tax. He observed that "in fact this income arose from a statutory obligation of the Government to pay it, and although the Government recouped this from the person with whom the land was settled, land in the genealogical tree of Mafikana appears in the second· degree, its immediate and effective source is the. Government's statutory obli-gation to pay it, and this obligation is not land within the meaning of Income-tax Act, vide C.l.T. v. Raja Bahadur Kamakhaya Narain Singh(')". D E Case: COMMISSIONER INCOME-TAX, U. P. versus KUNWAR TRIVIKRAM NARAIN SINGH [[1965] 3 S.C.R. 700] (1965) " ଭାରତୀୟଆୟେରଧାରା 4 ରଉପଧାରା 3 ର (viii) ରଅଧିନ୍ିୟମରଖ୍ଣ୍ଡସଠିକ୍ବୟାଖ୍ୟାଉପକରପୂବ୍ଆେଳନ୍ବଷ୍ଯରା 1949-50 କରଭର୍ତ୍ତାହିସାବକର, େରଦାତାଙ୍କ 36,396/- , ଭାରତୀୟଆୟେର, 1922 ଦ୍ୱାରାପ୍ରାପ୍ତକହାଇଥିବାଟଙ୍କାଅଧିନ୍ିୟମଆୟହିସାବକରେରକଯାଗୟେି ? ” ଅନ୍ୁଯାୟୀରାେସ୍ୱ ମାମଲାରବିବୃତିକରଦଶ୍ାଯାଇଥିବାପ୍ରାସଙ୍ଗିେତରୟଗୁଡିେନ୍ିମନକରଦିଆଗଲା : େରଦାତାଏେଅବିଭାେିତପରିବାରଯାହାରସିଂହ, କହଉଛନ୍ତିହିନ୍ଦୁମୁଖ୍ୟକହଉଛନ୍ତିଶ୍ରୀତ୍ରିବିକ୍ରମନ୍ାକରନ୍ଯିଏେିଶ୍ରୀବାବୁଔସନ୍ସିଂହଙ୍କବଂଶଧର, ଯିଏେିବନ୍ାରସେିଲ୍ଲାରଔସନ୍ଗଞ୍ଜରାେୟରମୂଳଏବଂମାଲିେ।ଅୱଧଏେଅଂଶ। 1775 ପ୍ରତିଷ୍ଠାତାଥିକଲବନ୍ାରସେିଲ୍ଲାପୂବ୍ରୁଅଞ୍ଚଳରଥିଲାମସିହାକରେିମବାଏହାରପାଖ୍ାପାଖି, ଇଷ୍ଟଇଣ୍ଡିଆେମ୍ପାନ୍ୀ, ନ୍ବାବଅସଫୁକଦୌଲାଙ୍କମଧ୍ୟକରଏେ।କହାଇଥିବାଚୁକ୍ତିଦ୍ୱାରାବନ୍ାରସପ୍ରକଦଶେୁବ୍ରିଟିଶସରୋରଙ୍କୁହସ୍ତାନ୍ତରେରାଯାଇଥିଲାସରୋରରାୋକଚତଏେ, ଯିଏେିବ୍ରିଟିଶସିଂହଙ୍କୁତାଙ୍କସାମ୍ରାେୟରସନ୍ଦପ୍ରଦାନ୍େରିଥିକଲପ୍ରତିବଦଳକରସୟିଦପୁରଏବଂଭିକତରୀପରଗୋରୋଗୀରେୁବାବୁଔସନ୍ସିଂହଙ୍କୁଚିରସ୍ଥାୟୀଭାକବପ୍ରଦାନ୍େରିଥିକଲ।ଏହାେୋପକଡକଯ 1796 ମସିହାକରବାବୁଔସନ୍ସିଂହଏବଂେିଲ୍ଲାରେମିନ୍ଦାରମାନ୍ଙ୍କମଧ୍ୟକରେିଛିବିବାଦଉପୁେିଥିଲାଏବଂଏହିମାମଲାଟିବନ୍ାରସରେକଲେଟରଙ୍କଦ୍ୱାରାେଲିେତାରରାେସ୍ୱପରିଷଦେୁପଠାଇଦିଆଗଲା।ୋଗୀରଦାରଏବଂବିବାଦକଶଷକର 1837 କରସରୋରଏବଂେମିନ୍ଦାରଙ୍କମଧ୍ୟକରବ୍ରିଟିଶତତ୍କାଳୀନ୍ୋଗୀରଦାରହରନ୍ାକରନ୍ସିଂହଙ୍କମଧ୍ୟକରଏେଆକପାଷବୁଝାମୋଦ୍ୱାରାସମାପ୍ତକହଲାକଯଉଁଥିକରବ୍ରିଟିଶସରୋର 36, 322/8/ ଟଙ୍କାରଏେଅବସରଭର୍ତ୍ତାବାବୁହରନ୍ାକରନ୍ସିଂହଏବଂଭାବକର।ଏହିତାଙ୍କଉର୍ତ୍ତରାଧିୋରୀମାନ୍ଙ୍କୁଚିରସ୍ଥାୟୀପ୍ରଦାନ୍େରିଥିକଲକପନ୍ସନ୍ରପରିମାେୋଗୀରରଏେଆଧାରକର।ଏହିରାେସ୍ୱରଚତୁର୍ାଂଶଗେନ୍ାେରାଯାଇଥିଲାବୟବସ୍ଥାଦ୍ୱାରାୋଗୀରରେିମବାେମିସଂଗ୍ରହରୁରାେସ୍ୱେମିନ୍ଦାରମାନ୍ଙ୍କଦ୍ୱାରାସିଧାସଳଖ୍ସରୋରଙ୍କୁକଦୟକହବାେୁଲାଗିଲାଏବଂଅବସରଭର୍ତ୍ତାମଞ୍ଜୁରେରିବାଦ୍ୱାରା, ବାବୁହର୍ନ୍ାକରନ୍ସିଂହଏବଂତାଙ୍କଉର୍ତ୍ତରାଧିୋରୀମାକନ୍ଆଉପରଗୋେିମବାୋଗୀରରମାଲିେକହାଇରହିକଲନ୍ାହିଁଏବଂକେବଳଅବସରଭର୍ତ୍ତାପାଇବାେୁହେଦାରକହକଲ।କଯଉଁଚିଠିଦ୍ୱାରାଅବସରଭର୍ତ୍ତାରପରିମାେ36, 322/8/ ଟଙ୍କାକରସ୍ଥିରକହାଇଥିଲା - ତାହାତାରିଖ୍ 7 େୁଲାଇ, 1837 ରଥିଲାଏବଂଏହାସଦରରାେସ୍ୱପରିଷଦ, ଉର୍ତ୍ତରପଶ୍ଚିମପ୍ରକଦଶଆହ୍ଲାବାଦରସଚିବଏଚ୍. ଏଲିଅଟ୍ଏସ୍କ୍ବାଙଠାରୁଗଭରୋଯ୍ୟରତସଚିବଉର୍ତ୍ତରପଶ୍ଚିମପ୍ରକଦଶରଲିଉକଟନ୍ାଣ୍ଟଣ୍ରଙ୍କରମ୍ପସନ୍ଏସ୍କ୍ବାର୍ଙ୍କନ୍ିେଟେୁ।ପଠାଯାଇଥିଲା ବାବୁହରନ୍ାକରନ୍ସିଂହଏବଂତାଙ୍କଉର୍ତ୍ତରାଧିୋରୀମାନ୍ଙ୍କୁସରୋରପ୍ରତିବଷ୍ନ୍ିୟମିତଭାକବଅବସରଭର୍ତ୍ତାପ୍ରଦାନ୍େରୁଥିକଲ।ଆେଳନ୍ବଷ୍ରପୂବ୍ବଷ୍ଯରାବଷ୍ 1949-50 କର, େରଦାତା 36, 396/ ଅବସରହିସାବକର।ଙ୍କୁଟଙ୍କାଉପକରାକ୍ତଭର୍ତ୍ତାମିଳିଥିଲାେରଦାତାଙ୍କସକେ, ଆୟେରକଯଏହାବାଷିେଆପର୍ତ୍ତିଅଧିୋରୀଧରିକନ୍କଲଥିଲାେରଦାତାଙ୍କନ୍ିୟମିତଆୟଏବଂଏହାେୃଷିଆୟବଗ୍ମଧ୍ୟକରଅନ୍ତଭ୍ୁକ୍ତକହଲାନ୍ାହିଁ।କସଅନ୍ୁଧ୍ୟାନ୍େକଲକଯ“ଏହିଆୟଏେେରିବାବାସ୍ତବକରସରୋରଙ୍କକବୈଧାନ୍ିେଅନ୍ୁଗ୍ରହରୁପ୍ରଦାନ୍ନ୍ିମିର୍ତ୍ତଉତ୍ପନ୍ନକହାଇଛି, ଏବଂଯଦିଓସରୋରଏହାେୁକସହିବୟକ୍ତିଙ୍କଠାରୁକଫରାଇକନ୍ଇଥିକଲ, ଯାହାଙ୍କସହେମି, େମିେ, ସ୍ଥିରେରାଯାଇଥିଲାମଲିୋନ୍ାରବଂଶାନ୍ୁକ୍ରମକରଉକ୍ତଦ୍ୱିତୀୟସ୍ତରକରକଦଖ୍ାଯାଏଏହାରତୁରନ୍ତଏବଂପ୍ରଭାବଶାଳୀଉତ୍ସକହଉଛିଏହାେୁପ୍ରଦାନ୍େରିବାପାଇଁସରୋରଙ୍କକବୈଧାନ୍ିେଅନ୍ୁଗ୍ରହ, ଏବଂଏହିଦାୟିତ୍ୱଆୟେରଆୟୁକ୍ତବନ୍ାମରାୋବାହାଦୁରୋମାକ୍ଷା ସିଂହ ([1]) ମାମଲାକରଭଳିଆୟେରଅର୍େମିନ୍ାକରନ୍ଦଶ୍ାଇଯାଇଥିବାଅଧିନ୍ିୟମରମଧ୍ୟକର।ନ୍ୁକହଁ “େରଦାତାସହୋରୀେକଲ, ଯିଏଆକବଦନ୍ଆୟୁକ୍ତଙ୍କନ୍ିେଟକରଆକବଦନ୍ଧରିକନ୍କଲକଯ "ଆକବଦନ୍ୋରୀଙ୍କଦ୍ୱାରାବରତ୍ତମାନ୍ଗାେିପୁରେିଲ୍ଲାରତହସିଲ, ସୟଦପୁରରେମିଭାକବଏବଂପରିମାେର, ରାେସ୍ୱସମବନ୍ଧକରେଥିତପ୍ରାପ୍ତଭିନ୍ନଭିନ୍ନଅନ୍ିଦିଷ୍ଟନ୍ଗଦଅନ୍ୁଦାନ୍ସ୍ପଷ୍ଟଭାବକରଆୟେରଅଧିନ୍ିୟମରଧାରା 2 (1) ଅନ୍ୁଯାୟୀେୃଷିଆୟରସଂଜ୍ଞାମଧ୍ୟକର।" ଅନ୍ତଭ୍ୁକ୍ତ ଆୟେରଆୟେରେକଲ।ଅଧିୋରୀଆକବଦନ୍ନ୍ୟାୟାଧିେରେକରଆକବଦନ୍ଧରିକଯ 36, 396/- ଏହିେରକଯାଗୟନ୍ୟାୟାଧିେରେକନ୍କଲଟଙ୍କାଅଧିନ୍ିୟମଅନ୍ୁଯାୟୀଥି