Commissioner Of Income-Tax, Bombay v. James Anderson

Case: COMMISSIONER OF INCOME-TAX, BOMBAY versus JAMES ANDERSON [[1964] 5 S.C.R. 590] (1964) [1964) 590 SUPREME COURT REPORTS 1963 argument, in our opinion, is not well-conceived. The whole object of the Act is to save ignorant people Dr. Yash Pal from being duped to purchase medicines just because Sahi their effect is advertised in eloquent terms. That v · is why the Act provides that lists of medicines describ-Delhi ing the qualities and attributes of different medicines Administration should be sent only to registered medical practitioners --or hospitals. That being so, it would not be a fair Gqjendragadkar argument to urge that even though the appellant J. might have sent the list to a person who was not a registered medical practitioner, the recipient of the list should have been out on his guard and should not have looked into the list. We are, therefore, satisfied that the ·High Court was right in holding that the offence charged against the appellant has been duly proved. In regard to the sentence, the learned Additional Sessions Judge has reduced the sentence of Rs. 1,000 fine imposed on the appellant by the learned trial Magistrate to Rs. 500 and that we think is a fair order to make. In the result, the appeal fails, and is dismissed. Appeal dismissed. COMMISSIONER OF INCOME-TAX, BOMBAY 1963 v. December 2 JAMES ANDERSON (A.K. SARKAR, M. HJDAYATULLAH AND J.C. SHAH, JJ.) Income tax Act (XI of 1922), s. 24B-Scope of-Death of Share-holder-Liability of legal representative-Extent of. G, a holder of certain shares of a private limited company made a will disposing of his estate and died on May 13, 1945. The respondent obtained Letters of Administration "durante absentia" to the estate, and in pursuance of an agreement between himself, the company and one M to sell the shares to M, handed over the share certificates to M against payment of the price. M failed to present the share certificates for registration and the name . II! ·~ . ... ... i ,. H . ' • ..... . , • 591 .. of G remained on the register of shareholders of the Company. 1963 The Income-tax Officer made an order under s. 23Aofthe Income-tax Act <:is it then stood) that certaL..'.··_ distributed part of the as_ses~- Commissioner of able income of the company sha•r.~' deemed to have been distn-Income-tax buted as dividend amongst the ·,.c-.• , holders as at the dates of the Bo b ' general meetings, vi.:., May :.~. 1947 and December 22, 1947. m ay The Income-tax Officer then .: .. ~ed a notice under s. 34(1) (b) to v. the respondent proposing to re-assess his income and calling upon James Anderson him to file a return for the relevant year. The respondent sub-' milted a return, but did not include the dividend deemed to have been distributed by the order passed under s. 23A The Income-tax Officer included the dividends in the total income of the respondent and levied tax. The respondent's appeals to the Appellate Assistant Commissioner and the Income-tax Appellate Tribunal were un-successful. On reference, the High Court held that the assessment made on the respondent Administrator to the estate of G (deceased) was not valid in law. In appeal by special leave: Held (i) The legal representative does ;;ot. acquire in all · cases, the right of a share-holder in respect of shares of which the deceased was registered as holder. But ifthe estate of a share-holder of a company is by. virtue. of the Articles of the Company liable in respect of calls whether made during the life-time of the holder or after his death,· the legal representative is obliged to satisfy the calls in his representative character. (ii) There is no special machinery devised by the Income-tax Case: COMMISSIONER OF INCOME-TAX, BOMBAY versus JAMES ANDERSON [[1964] 5 S.C.R. 590] (1964) सर्वोच्चन्यायालयकीरिपोर्ट[1964] 590 1963 हमारीरायमें, तर्कअच्छीतरहसेपरिकल्पितनहींहै। इसअधिनियमकापूराउद्देश्यअज्ञानीलोगोंकोबचानाहै . डॉयशपालकोसिर्फइसलिएदवाएँखरीदनेकेलिएठगागयाक्योंकिउनकेप्रभावकावाक्पटुशब्दोंमेंविज्ञापनकियागयाहै।कि यहीकारणहैकिअधिनियममेंदवाओंकीसूचीकावर्णनकियागयाहै दिल्लीमेंविभिन्नदवाओंकेगुणऔरविशेषताएँ प्रशासनकोकेवलपंजीकृतचिकित्सकोंकोभेजाजानाचाहिए। याअस्पताल।किऐसाहोनेपर, यहउचितनहींहोगा. गजेंद्रगडकरनेयहआग्रहकरनेकेलिएतर्कदियाकिभलेहीअपीलकर्ताजेनेसूचीकिसीऐसेव्यक्तिकोभेजीहोजोएकनहींथा पंजीकृतचिकित्साव्यवसायी, प्राप्तकर्ता सूचीउनकीनिगरानीमेंहोनीचाहिएथीऔरहोनीचाहिएथी सूचीमेंनहींदेखाहै।इसलिएहमहैं,संतुष्टहैंकि।उच्चन्यायालयकानिर्णयसहीथा किअपीलार्थीकेखिलाफफआरोपितअपराधकियागयाहैउचितरूपसेसिद्ध।वाक्यकेसंबंधमें, विद्वानअतिरिक्तसत्रन्यायाधीशनेसजाकमकरदीहै। सेरु.1,000 द्वाराअपीलार्थीपरलगायागयाजुर्मानासीखीहुईसुनवाईमजिस्ट्रेटटरु।500 औरहम सोचनाएकउचितआदेशहै। 80 परिणामस्वरूप, अपीलविफफलहोजातीहैऔरखारिजकरदीजातीहै। 1 याचिकाखारिजकरदीगई। -आयआयोगकर, बॉम्बे 1963 .वी 2 दिसंबर जेम्सएंडरसन ( ए. के. सरकार, एम. हिदायतुल्लाऔरजे. सी. शाह, जे. जे.)आयकरअधिनियम(1922 का11), एस।24 बी-हिस्सेदारीकीमृत्युकादायरा धारक-- -कानूनीप्रतिनिधिकीदेयताकाविस्तार। जी, एकप्राइवेटटलिमिटेडकंपनीकेकुछशेयरोंकेधारकनेअपनीसंपत्तिकानिपटानकरनेकेलिएएकवसीयतबनाईऔर13 मई, 1945 कोउनकीमृत्युहोगई।प्रत्यर्थीनेप्रशासनकेपत्रप्राप्तकिए संपत्तिकीअनुपस्थितिमें, औरउसकेबीचएकसमझौतेकेअनुसरणमें, कंपनीऔरएकएमनेएमकोशेयरबेचनेकेलिए, मूल्यकेभुगतानकेखिलाफफएमकोशेयरप्रमाणपत्रसौंपदिए।एमपंजीकरणकेलिएशेयरप्रमाणपत्रऔरनाम5 एस. सी.आर. 591 सर्वोच्चन्यायालयरिपोर्टप्रस्तुतकरनेमेंविफफलरहा। 1963 आय-23 आय-करजीकंपनीकेशेयरधारकोंकेरजिस्टटरमेंबनारहा।करअधिकारीनेएसकेतहतएकआदेशदिया।-अधिनियमकाए(जैसाकियहतबथा) यहप्रमाणितकरताहै।निर्धारितीकावितरितभागकंपनीकीसक्षमआयकाआयुक्तजिसेआय-करकावितरणमानाजाताहै, लेकिनधारकोंकेबीचलाभांशकेरूपमेंदेयतिथियोंकेअनुसार सामान्यबैठकें, अर्थात।, 5 मई, 1947 और22 दिसंबर, 1947।बॉम्बेआयकरअधिकारीनेतबएसकेतहतएकनोटिसजारीकिया।34 ( 1 ) ( ख) 5. प्रत्यर्थीअपनीआयकापुनर्मूल्यांकनकरनेकाप्रस्तावकरताहैऔरजेम्सएंडरसनसेसंबंधितवर्षकेलिएविवरणीदाखिलकरनेकेलिएकहताहै।प्रत्यर्थीउप एकवापसीकोकमकिया, लेकिनएसकेतहतपारितआदेशद्वारावितरितकिएगएलाभांशकोशामिलनहींकिया।23 आय-करअधिकारीनेप्रत्यर्थीकीकुलआयऔरलगाएगएकरमेंलाभांशकोशामिलकिया।अपीलीयसहायकआयुक्तऔरआयकरअपीलीयन्यायाधिकरणमेंप्रत्यर्थीकीअपीलेंअसंवेदनशीलथीं। सफफलहुए।संदर्भपर, उच्चन्यायालयनेअभिनिर्धारितकियाकिजी(मृतक) कीसंपत्तिकेलिएप्रत्यर्थीप्रशासकपरकियागयाआकलनकानूनमेंमान्यनहींथा।विशेषअवकाशद्वाराअपीलमेंः आयोजित(1) कानूनीप्रतिनिधिसबकुछहासिलनहींकरताहै। मामले, उनशेयरोंकेसंबंधमेंएकशेयरधारककाअधिकारजिनकेधारककेरूपमेंमृतकपंजीकृतथा।लेकिनअगरकिसीकंपनीकेशेयरधारककीसंपत्तिकंपनीकेअनुच्छेदोंकेआधारपरउत्तरदायीहै धारककेजीवनकालकेदौरानयाउसकीमृत्युकेबादकिएगएकॉलकेसंबंधमें, कानूनीप्रतिनिधिअपनेप्रतिनिधिचरित्रमेंकॉलकोसंतुष्टकरनेकेलिएबाध्यहै। -( (ii) आयकरद्वाराकोईविशेषतंत्रतैयारनहींकियागयाहै। शेयरधारककीसंपत्तिसेऐसीमानितआयकेसंबंधमेंउसकेकानूनीप्रतिनिधिकेहाथोंमेंकरकेनिर्धारणऔरउद्ग्रहणकोसक्षमकरनेवालाअधिनियम, जबआयकरअधिकारीकाआदेशजिसकेअनुसारआयवितरितकीजानीथी, शेयरधारककी24मृत्युकेबादप्रभावीहोजाताहै।बीमृतकव्यक्तिकेकानूनीप्रतिनिधिकेखिलाफफकरकाभुगतानकरनेकेदायित्वकोलागूकरनेकेलिए, जोकिऐसेव्यक्तिकीमृत्युनहींहुईहोतीतोदेयहोता, एकसीमितआवेदनहै। "अभिव्यक्तिकरजोइसकेतहतदेयहोता इसअधिनियममें, यदिवहनहींमराहोता।24बीकाउद्देश्यवास्तवमेंप्राप्तयाकाल्पनिकरूपसेमानीजानेवालीआयपरकरकेलिएदायित्वअधिरोपितकरनाहै। खातेकेउसवर्षमेंप्राप्तकियागयाजिसमेंकरदाताकीमृत्युहोगईथी।यहअभिव्यक्तिउसवर्षकीसमाप्तिकेबादएककानूनीप्रतिनिधिद्वाराप्राप्तआयपरकरलगानेकेलिएतंत्रकीआपूर्तिनहींकरतीहै, जिसकेदौरानऐसेव्यक्तिकीमृत्युहोगईथी। -आयकरआयुक्तबॉम्बेबनाम।अमरचंदश्रॉफफ, [ 1963 ] सप.1 एस. सी. आर. 699 औरआय-करआयुक्त, बॉम्बेबनाम.एलिससी. रीड।आई. एल. आर. 55 बम।312 , संदर्भितकियागया।( iii) वर्षकीसमाप्तिकेबादऐसीप्राप्तियोंपरकरकाआकलनकरना। जिसदौरानमूलमालिककीइसआधारपरमृत्युहोगईकियहकानूनीप्रतिनिधिकीव्यक्तिगतआयहै, वहअधिनियमकेप्रावधानोंकेअनुसारकरनहींवसूलनाहै। 592 सर्वोच्चन्यायालयकीरिपोर्ट[1964] सिविलअपीलीयन्यायनिर्णयःसिविलअपील 1963 1963 . 128।कासं कमिश्नर फैसलेसेविशेषअनुमतिद्वाराअपीलकरें।और बंबईउच्चन्यायालयका21 सितंबर, 1961 काआयकरआदेश बॉम्बे -1959 . 32।आयन्यायालयकाकरसंदर्भसं .वी जेम्सएंडरसनएन. डी. कारखानीस, आर. एन. सचथीऔरB.R.G.K। आचार, अपीलार्थीकेलिए। Case: COMMISSIONER OF INCOME-TAX, BOMBAY versus JAMES ANDERSON [[1964] 5 S.C.R. 590] (1964) ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਮਿਸ਼ਨਰ, ਬੰਬਈ ਬਨਾਮ ਜੇਮਸ ਐਡਰਸਨ [ਏ. ਕੇ. ਸਰਕਾਰ, ਐਮ. ਹਿਦਾਇਤੁੱਲਾ ਅਤੇ ਜੇ. ਸੀ. ਸ਼ਾਹ, ਨਾਇਬ ਨਿਆਂਕਾ] ਆਮਦਨ ਕਰ ਐਕਟ (XI ਦਾ 1922), ਸੈਕਸ਼ਨ 22(4ਬੀ) – ਦਾਇਰਾ – ਸ਼ੇਅਰ-ਧਾਰਕ ਦੀ ਮੌਤ – ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ – ਘਟਨਾ ਦੀ। ਏ, ਇੱਕ ਨਿਜੀ ਲਿਮਿਟੇਡ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਕੁਝ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਦਾ ਧਾਰਕ, ਆਪਣੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦਾ ਵਸੀਅਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 13 ਮਈ 1943 ਨੂੰ ਮਰ ਗਿਆ। ਜੀ, ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਪੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ, ਕੰਪਨੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਐਮ ਨੂੰ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਚਣ ਲਈ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਐਮ ਨੂੰ ਭੁਗਤਾਨ ਖਿਲਾਫ ਸ਼ੇਅਰ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਨਾਮ ਅਤੇ ਇੱਕ ਐਮ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਲਈ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੇਅਰ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟਾਂ ਨੂੰ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਲਈ ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਐਮ ਦੀ ਬੇਨਤੀ 'ਤੇ ਸ਼ੇਅਰ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟਾਂ ਨੂੰ ਐਮ ਨੂੰ ਅਸਫਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਜੀ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰਹੋਲਡਰਾਂ ਦੇ ਰਜਿਸਟਰ 'ਤੇ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ। ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਆਮਦਨ ਕਰ ਐਕਟ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸੀ) ਦੇ 23ਏ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ਹੁਕਮ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਕੁਝ ਸ਼ੇਅਰਹੋਲਡਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁਲਾਂਕਣ ਵਰ੍ਹੇ 1954-1955 ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਜੋ ਕਿ ਰੁਪਏ 2,27,445 ਦਿਵਿਦੇਂਦ ਵਜੋਂ ਸੀ। ਪ੍ਰਤੀਵਾਦੀ ਨੇ ਐਸ. 34(1) (ਬੀ) ਅਧੀਨ ਨੋਟਿਸ 'ਤੇ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁਲਾਂਕਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਆਮਦਨ ਦੱਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਬੰਧਿਤ ਵਰ੍ਹੇ ਲਈ ਵਾਪਸੀ ਫਾਇਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਪ੍ਰਤੀਵਾਦੀ ਨੇ ਵਾਪਸੀ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਿਵਿਦੇਂਦ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਿ ਐਸ. 23ਏ ਅਧੀਨ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹੁਕਮ ਦੁਆਰਾ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਪ੍ਰਤੀਵਾਦੀ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ ਵਿੱਚ ਦਿਵਿਦੇਂਦ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਰ ਲਾਇਆ। ਪ੍ਰਤੀਵਾਦੀ ਦੀ ਅਪੀਲ ਐਪੀਲੇਟ ਸਹਾਇਕ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਅਤੇ ਆਮਦਨ ਕਰ ਐਪੀਲੇਟ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਨੂੰ ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਹਵਾਲੇ 'ਤੇ, ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਪ੍ਰਤੀਵਾਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ ਨੂੰ ਜੀ (ਮਰਹੂਮ) ਦੀ ਸੰਪਤੀ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੈਧ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਖਾਸ ਛੁੱਟੀ ਦੁਆਰਾ ਅਪੀਲ: ਉਸ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਸਾਰੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੇਅਰਹੋਲਡਰ ਦਾ ਹੱਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਉਹ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਸੀ ਕਿ ਸ਼ੇਅਰ ਹੋਲਡਰ ਦੁਆਰਾ ਪਰ ਜੇ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰਹੋਲਡਰ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਆਰਟੀਕਲਜ਼ ਅਧੀਨ ਰਜਿਸਟਰਡ ਹੋਏ ਹਨ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਹੋਲਡਰ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹੋਣ ਜਾਂ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਨੂੰ ਕਾਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਾਲਜ਼ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਵਿੱਚ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਆਮਦਨ ਕਰ ਐਕਟ ਦੁਆਰਾ ਕੋਈ ਖਾਸ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੰਨੀ ਗਈ ਆਮਦਨ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਅਤੇ ਕਰ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦਾ ਹੁਕਮ ਜੋ ਕਿ ਆਮਦਨ ਨੂੰ ਵੰਡਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਸਰਦਾਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਮਰਹੂਮ ਸ਼ੇਅਰਹੋਲਡਰ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਐਸ. 24ਬੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਵਧਾਨ ਜੋ ਕਿ ਮਰਹੂਮ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਦੇਣਦਾਰੀ ਦੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਦਾ ਕੀਤਾ ਹੁੰਦਾ ਜੇਕਰ ਉਹ ਨਾ ਮਰਿਆ ਹੁੰਦਾ, ਇਸ ਦਾ ਸੀਮਿਤ ਲਾਗੂ ਹੈ। ਐਸ.24ਬੀ ਵਿੱਚ "ਕਰ ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਐਕਟ ਅਧੀਨ ਅਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਜੇਕਰ ਉਹ ਮਰਿਆ ਨਾ ਹੁੰਦਾ," ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ ਕਿ ਕਰ ਦੀ ਦੇਣਦਾਰੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਜਾਂ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੰਨੀ ਗਈ ਆਮਦਨ ਲਈ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਉਸ ਵਰ੍ਹੇ ਦੇ ਖਾਤੇ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਸੀ ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਕਰਦਾਤਾ ਮਰ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਭਾਵ ਕਰ ਦੀ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਨੂੰ ਮੁਹੈਯਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਆਮਦਨ ਕਰ ਦੁਆਰਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵਰ੍ਹੇ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਆਮਦਨ ਦਾ ਕਰ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਹੈ। ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਬੰਬਈ ਬਨਾਮ ਅਮਰਚੰਦ ਸ਼ਰੋਫ, [1963] ਸੁਪ. ਆਈ ਐਸ.ਸੀ.ਆਰ. 699 ਅਤੇ ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਮਿਸ਼ਨਰ, ਬੰਬਈ ਬਨਾਮ ਐਲਿਸ ਸੀ. ਰੀਡ, ਐਲ.ਆਰ 53 ਬੰਬ. 312, ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। (iii) ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਵਰ੍ਹੇ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਮਾਲਕ ਮਰ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਅਜਿਹੀਆਂ ਰਸੀਦਾਂ 'ਤੇ ਕਿ ਇਹ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਦੀ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਆਮਦਨ ਨੂੰ ਐਕਟ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਵਧਾਨਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰ ਲਗਾਉਣ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਸਿਵਲ ਅਪੀਲੇਟ ਜੁਰਿਸਡਿਕਸ਼ਨ: ਸਿਵਲ ਅਪੀਲ ਨੰਬਰ 128 ਦਾ 1963. ਬੰਬਈ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਇਨਕਮ-ਟੈਕਸ ਰੈਫਰੈਂਸ ਨੰਬਰ 32 ਦੇ 1959 ਦੀ ਤਾਰੀਖ 21 ਸਤੰਬਰ, 1961 ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਅਤੇ ਹੁਕਮ ਤੋਂ ਖਾਸ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੁਆਰਾ ਅਪੀਲ। ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਵੱਲੋਂ ਐਨ.ਡੀ. ਕਾਰਖਾਨਿਸ, ਆਰ.ਐਨ. ਸਚਥੇ ਅਤੇ ਬੀ.ਆਰ.ਜੀ.ਕੇ. ਆਚਾਰ। ਪ੍ਰਤੀਵਾਦੀ ਵੱਲੋਂ ਆਰ.ਜੇ. ਕੋਲਾਹ, ਜੇ.ਬੀ. ਦਾਦਾਚਨਜੀ, ਓ.ਸੀ. ਮਾਥੁਰ ਅਤੇ ਰਵਿੰਦਰ ਨਾਰਾਇਣ। 2 ਦਸੰਬਰ, 1963. ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਫੈਸਲਾ Case: COMMISSIONER OF INCOME-TAX, BOMBAY versus JAMES ANDERSON [[1964] 5 S.C.R. 590] (1964) Section: CONCLUSION Held (i) The legal representative does ;;ot. acquire in all · cases, the right of a share-holder in respect of shares of which the deceased was registered as holder. But ifthe estate of a share-holder of a company is by. virtue. of the Articles of the Company liable in respect of calls whether made during the life-time of the holder or after his death,· the legal representative is obliged to satisfy the calls in his representative character. (ii) There is no special machinery devised by the Income-tax Act enabling assessment and levy of tax in respect of such deemed income from the estate of the share-holder, in the hands of his legal representative when . the order of the Income-tax Officer pursuant to which the income was to be deemed to be distributed becomes effective was made after the death· of the share-holder. The provision ins. 24B for enforcement of liability against the legal representative of a deceased person to pay tax which would have been payable if such person had not died, has a limited appli-cation. The expression "tax which would have been payable under this Act, if he had not died," ins. 24B is intended to impose liability for tax on income · actually received or deemed fictionally to be received in the year of account in the course of which the tax-payer died. This expression does not supply machinery for tax-ation of income receive1:1 by a legal representative after the expiry of the year in the course of which such person died. . Commissioner of Income-tax Bombay v. 'Amarchand Shroff, [1963] Supp. I S.C.R. 699 and Commissioner of Income-tax, Bombay .. v: Ellis C. Reid. I.LR. 55 Born. 312, referred to. (iii) To assess tax on such receipts after the expiry of the year in the course of which the original owner died on the footing that it is the personal income of the .. legal representative is to charge tax not in accordance with the provisions of the Act. • • CIVIL APPELLATE No; · 128 of 1963. JURISDICTION: Civil Appeal 1963 Commissioner of Income-tax Bombay . . Appeal by special Jeifte from the judgment· and order ?ated September 21,"-~961 of the Bombay High Court m Income-Tax Reference No. 32 of.1959. . v. James Anderson . Shah J. . N.D. Karkhanis, R.N. Sachthey and B.R.G.K. · Achar, -for ·the appellant. · -. , R.J. Kolah, J.B. Dadachanji, · 0.C. Mathur and Ravinder Narain, for the respondent. · · __ December 2, 1963. The Judgment of the Court -was delivered by · · SHAH, J.-Henry Gannon who was a registered holder of 2674 shares of Gannon Dunkerley & Com-pany-a private Limited Company with its registered office in Bombay-died on May 13, 1945, having made and published a will disposing of his extensive · estate in the United Kingdom and in British India. The .National Bank of India Ltd. obtained probate of Gannon's will in the United Kingdom and appointed the respondent James Anderson its attorney to ad-minister the estate in British India. · Anderson applied for and obtained in India on August 14, 1946, Letters of Administration "durante absentia" to the estate of Gannon in British India. 450 out of the shares were· specifically·· bequeathed by Gannon to ·certain legatees, and in the course of administration, share certificates with transfer forms duly executed were · delivered to the legatees in respect of those shares and no question arises in this appeal in regard to those shares. · · · · By ·agreement dated August 14, 1946, between the executor to -the estate, the Company and one Morarka, the executor agreed to ·sell -the remaining 2224 shares of the Company to Morarka and pursuant thereto the relevant share certificates with transfer deeds were handed over to Morarka on October 12, 1946, against payment of the price at the rate of Rs. 140 per share. Morarka, for some reason which is not ·clear from the record, failed to present the transfer deeds and the share certificates for registration at 5 S.C.R. SUPREME COURT REPORTS Case: COMMISSIONER OF INCOME-TAX, BOMBAY versus JAMES ANDERSON [[1964] 5 S.C.R. 590] (1964) जिसदौरानमूलमालिककीइसआधारपरमृत्युहोगईकियहकानूनीप्रतिनिधिकीव्यक्तिगतआयहै, वहअधिनियमकेप्रावधानोंकेअनुसारकरनहींवसूलनाहै। 592 सर्वोच्चन्यायालयकीरिपोर्ट[1964] सिविलअपीलीयन्यायनिर्णयःसिविलअपील 1963 1963 . 128।कासं कमिश्नर फैसलेसेविशेषअनुमतिद्वाराअपीलकरें।और बंबईउच्चन्यायालयका21 सितंबर, 1961 काआयकरआदेश बॉम्बे -1959 . 32।आयन्यायालयकाकरसंदर्भसं .वी जेम्सएंडरसनएन. डी. कारखानीस, आर. एन. सचथीऔरB.R.G.K। आचार, अपीलार्थीकेलिए। शाहजे। आर. जे. कोलाह, जे. बी. दादाचंजी, ओ. सी. माथुरऔर रविंदरनारायण, प्रत्यर्थीकेलिए। 2 दिसंबर, 1963।न्यायालयकानिर्णय द्वारादियागयाथा शाह, जे.-हेनरीगैनन, जोबॉम्बेमेंपंजीकृतकार्यालयकेसाथएकनिजीलिमिटेडकंपनीगैननडंकरलीएंडकॉमपैनीके2674 शेयरोंकेपंजीकृतधारकथे, का13 मई, 1945 कोनिधनहोगया, जिन्होंनेयूनाइटेडकिंगडमऔरब्रिटिशभारतमेंअपनीव्यापकसंपत्तिकानिपटानकरतेहुएएकवसीयतबनाईऔरप्रकाशितकीथी।नेशनलबैंकऑफफइंडियालिमिटेडनेयूनाइटेडकिंगडममेंगैननकीवसीयतकीजांचप्राप्तकीऔरप्रत्यर्थीजेम्सएंडरसनकोब्रिटिशभारतमेंसंपत्तिकेविज्ञापनमंत्रीकेलिएअपनावकीलनियुक्तकिया।एंडरसनने14 अगस्त, 1946 कोभारतमेंआवेदनकियाऔरब्रिटिशभारतमें"" 450 गन्कीसंपत्तिकेलिएप्रशासनकेपत्रस्थायीअनुपस्थितिप्राप्तकिए।शेयरोंमेंसेकुछविशेषरूपसेगैननद्वाराकुछउत्तराधिकारियोंकोविरासतमेंदिएगएथे, औरप्रशासनकेदौरान, उनशेयरोंकेसंबंधमेंहस्तांतरणप्रपत्रोंकेसाथशेयरप्रमाणपत्रविधिवतनिष्पादितकिएगएथेऔरइसअपीलमेंकोईसवालनहींउठताहै उनशेयरोंमें। !14 अगस्त, 1946 कोनिष्पादक, कंपनीऔरएकमोरारकाकेबीचहुएसमझौतेकेअनुसार, निष्पादकनेकंपनीकेशेष2224 शेयरोंकोमोरारकाकोबेचनेपरसहमतिव्यक्तकीऔरइसकेअनुसारहस्तांतरणविलेखोंकेसाथसंबंधितशेयरप्रमाणपत्र12 अक्टूबर, 1946 कोमोरारकाकोसौंपदिएगए।140 प्रतिशेयर।मोरारका, किसीकारणसेजोनहींहै 5 एस. सी. आर. सुप्रीमकोर्टरिपोर्ट593 कंपनीकेकार्यालयऔरगन्केनामपरपंजीकरणकेलिएहस्तांतरणविलेखऔरशेयरप्रमाणपत्रप्रस्तुतकरनेमेंविफफलरहा। 1963 शेयरकेरजिस्टटरपरसभीभौतिकसमयपरबनेरहे कमिश्नर उन2224 शेयरोंकेसंबंधमेंधारक। -आयकर मूल्यांकनकेलिएकंपनीकेमूल्यांकनमें .बॉम्बेवी 26 मार्च, 1953 कोबॉम्बेकेआयकरअधिकारीजेम्सएंडरसननेएसकेतहतएकआदेशदिया।23 आय-करअधिनियम, 1922 (जैसाकितबथा) ) थाकिकंपनीकीनिर्धारणयोग्यआयकेकुछअविभाजितभागोंकोलाभांशकेरूपमेंवितरितकियागयामानाजाएगा।तारीखोंकेअनुसारशेयरधारकोंकेबीच, अर्थात।, 26 मई, 1947 और22 दिसंबर, 1947 कोकंपनीकीआमबैठक।शेयरोंकेसंबंधमेंइसप्रकारवितरितकिएजानेवालेशुद्धलाभांशरु।61,051 औररु.3,73,099 .आयकरअधिकारीनेतब28 मार्चकोजारीकिया, शाहजे। 1953 , एसकेतहतएकसूचना।34 ( 1 ) ( ख) जेम्सएंडरसन, प्रशासककोसंबोधितआयकरअधिनियम "आय"स्वर्गीयश्रीहेनरीगैननकीसंपत्तिकोयहकहतेहुएकिउनकेपासयहमाननेकाकारणथाकिएंडरसनकी 31 मार्च, 1949 कोसमाप्तहोनेवालेवर्षकेलिएआय-करकेलिएआकलनयोग्य"आकलनसेबचगयाथाऔरउन्होंनेबचीहुईआयकापुनर्मूल्यांकनकरनेकाप्रस्तावरखाथाऔरउसउद्देश्यकेलिएएंडरसनसे31 मार्च, 1949 कोसमाप्तहोनेवालेवर्षकेलिएअपनीकुलआयऔरकुलविश्वआयआकलनकीवापसीकरनेकाआह्वानकियाथा।अनुरोधकेअनुपालनमेंएंडरसननेएकप्रस्तुतकिया विवरणी, लेकिनउसमें26 मार्च, 1953 केआदेशकेतहतवितरितकिएगएलाभांशकोशामिलनहींकियागयाथा।आय-करअधिकारीअपनेकार्यमें निर्धारणकेक्रममेंवितरितकिएजानेवालेलाभांशऔरएसकेतहतराशिकोसंसाधितकरनेकेबादशामिलथे।18 ( 5 ) -इसेएंडरसनकीकुलआयमेंशामिलकियाऔरउसपरउचितदरपरकरलगाया।आयकरअधिकारीकेआदेशकेखिलाफफएंडरकेबेटेकीअपीलअपीलीयसहायकआयुक्तकोऔर -आयकरअपीलीयन्यायाधिकरण, बॉम्बेअसफफलरहे। एंडरसनकेउदाहरणपरनिम्नलिखित -न्यायाधिकरणद्वाराएसकेतहतबॉम्बेउच्चन्यायालयकोप्रश्नभेजेगएथे।66 ( 1 ) आयकर अधिनियमः 1 / एससीआई/64-38 1963 मामलेमेंभारतमेंसंपत्तिकेप्रशासकश्रीजेम्सएंडरसनपरकियागयाआकलन कमिश्नर श्रीहेनरीगैनन(मृतक) कामामलाकानूनीरूपसेवैधहै? -आयकरबॉम्बेकायदिउपरोक्तप्रश्नकाउत्तरप्रत्यक्षीकरण(2) मेंदियागयाहैकिक्यातथ्योंमेंऔरमामलेकीपरिधिमेंरुपयेकालाभांशहै।61,051 और"रु।3,73,099 मानाजाताहैकि26 मई1947 और22 दिसंबर1947 कोएसके23 आय-?तहतप्रभावीरूपसेवितरितकियागयाथा।करअधिनियममेंसेएआवेदककेहाथोंमेंआकलनयोग्यथा .वी जेम्सएंडरसन सरकारजे। उच्चन्यायालयनेपहलेप्रश्नकाउत्तरदियानकारात्मकऔरदूसरेप्रश्नकाउत्तरदेनेसेइनकारकरदिया।विशेषअवकाशकेसाथ, आयआयुक्तकर, बॉम्बेनेइसन्यायालयमेंअपीलकीहै।गन्कीसंपत्तिजिसेपत्रप्रशासनसंबंधितहै, एसकेआधारपरनिहितहै।211 मेंसेएंडरसनमेंभारतीयउत्तराधिकारअधिनियम, लेकिनउन्होंनेकियारजिस्टटरमेंअपनानामदर्जकरानेकेलिएकदमनउठाएँकंपनीद्वारारखेगएशेयरधारकोंका, और-आयकरअधिकारीनेलाभांशपरकरलगानेकीमांगकीएंडरसनकेहाथोंमेंवितरितकियागयाथा गन्कीसंपत्तिकेप्रशासककेरूपमें।यहआदेश Case: COMMISSIONER OF INCOME-TAX, BOMBAY versus JAMES ANDERSON [[1964] 5 S.C.R. 590] (1964) ਸਿਵਲ ਅਪੀਲੇਟ ਜੁਰਿਸਡਿਕਸ਼ਨ: ਸਿਵਲ ਅਪੀਲ ਨੰਬਰ 128 ਦਾ 1963. ਬੰਬਈ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਇਨਕਮ-ਟੈਕਸ ਰੈਫਰੈਂਸ ਨੰਬਰ 32 ਦੇ 1959 ਦੀ ਤਾਰੀਖ 21 ਸਤੰਬਰ, 1961 ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਅਤੇ ਹੁਕਮ ਤੋਂ ਖਾਸ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੁਆਰਾ ਅਪੀਲ। ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਵੱਲੋਂ ਐਨ.ਡੀ. ਕਾਰਖਾਨਿਸ, ਆਰ.ਐਨ. ਸਚਥੇ ਅਤੇ ਬੀ.ਆਰ.ਜੀ.ਕੇ. ਆਚਾਰ। ਪ੍ਰਤੀਵਾਦੀ ਵੱਲੋਂ ਆਰ.ਜੇ. ਕੋਲਾਹ, ਜੇ.ਬੀ. ਦਾਦਾਚਨਜੀ, ਓ.ਸੀ. ਮਾਥੁਰ ਅਤੇ ਰਵਿੰਦਰ ਨਾਰਾਇਣ। 2 ਦਸੰਬਰ, 1963. ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਡ ਸ਼ਾਹ, ਜੇ. ਦੁਆਰਾ ਸੁਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ—ਹੈਨਰੀ ਗੈਨਨ ਜੋ ਕਿ ਗੈਨਨ ਡੰਕਰਲੀ ਐਕੰਪਨੀ—ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਿਟੇਡ ਕੰਪਨੀ ਜਿਸ ਦਾ ਰਜਿਸਟਰਡ ਦਫਤਰ ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਸੀ—ਦੇ 2674 ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਦਾ ਰਜਿਸਟਰਡ ਧਾਰਕ ਸੀ, 13 ਮਈ, 1945 ਨੂੰ ਮਰ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਿਆਪਕ ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਯੂਨਾਈਟੇਡ ਕਿੰਗਡਮ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਆ ਵਿੱਚ ਵੰਡਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵਸੀਅਤ ਬਣਾਈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੈਂਕ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਲਿਮਿਟੇਡ ਨੇ ਯੂਨਾਈਟੇਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿੱਚ ਗੈਨਨ ਦੀ ਵਸੀਅਤ ਦਾ ਪ੍ਰੋਬੇਟ ਡਰਸਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਆ ਵਿੱਚ ਜਾਇਦਾਦ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਨ ਲਈ ਜਵਾਬਦੇਹ ਜੇਮਸ ਐਨੂੰ ਅਟਾਰਨੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ। 'ਐਡਰਸਨ ਨੇ 14 ਅਗਸਤ, 1946 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗੈਨਨ ਦੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਆ ਵਿੱਚ ਜਾਇਦਾਦ ਲਈ "ਦੁਰਾਂਤੇ ਐਬਸੈਂਟੀਆ" ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਪੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ। ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 450 ਨੂੰ ਗੈਨਨ ਨੇ ਕੁਝ ਵਾਰਸਾਂ ਨੂੰ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਵਸੀਅਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਲਈ ਸਹੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਟਰਾਂਸਫਰ ਫਾਰਮਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੇਅਰ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਵਾਰਸਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਅਪੀਲ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਸਵਾਲ ਨਹੀਂ ਉੱਠਦਾ। 14 ਅਗਸਤ, 1946 ਨੂੰ ਵਸੀਅਤਕਾਰ, ਕੰਪਨੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮੋਰਾਰਕਾ ਵਿਚਕਾਰ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋਇਆ, ਵਸੀਅਤਕਾਰ ਨੇ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਬਾਕੀ 2224 ਸ਼ੇਅਰ ਮੋਰਾਰਕਾ ਨੂੰ ਵੇਚਣ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸ਼ੇਅਰ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਅਤੇ ਟਰਾਂਸਫਰ ਕਾਗਜ਼ਾਤ 12 ਅਕਤੂਬਰ, 1946 ਨੂੰ ਮੋਰਾਰਕਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ੇਅਰ 140 ਰੁਪਏ ਦੀ ਦਰ ਤੇ ਭੁਗਤਾਨ ਖਿਲਾਫ ਸੌਂਪੇ ਗਏ। ਮੋਰਾਰਕਾ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਤੋਂ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋਂ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਨੇ ਟਰਾਂਸਫਰ ਕਾਗਜ਼ਾਤ ਅਤੇ ਸ਼ੇਅਰ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਨੂੰ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਲਈ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੇ ਅਤੇ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਦਫ਼ਤਰ ਅਤੇ ਗੈਨਨ ਦਾ ਨਾਮ ਉਨ੍ਹਾਂ 2224 ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਅਰਧਾਰਕਾਂ ਦੇ ਰਜਿਸਟਰ 'ਤੇ ਹਰ ਸਮੇਂ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ। ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਲਈ ਮੁਲਾਂਕਣ ਸਾਲਾਂ 1946-47 ਅਤੇ 1947-48 ਲਈ ਇਨਕਮ-ਟੈਕਸ ਅਫਸਰ, ਬੰਬਈ ਨੇ 26 ਮਾਰਚ, 1953 ਨੂੰ ਇਨਕਮ-ਟੈਕਸ ਐਕਟ, 1922 (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਲਾਗੂ ਸੀ) ਦੇ ਸੈਕਸ਼ਨ 23ਏ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ਹੁਕਮ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਅਣ-ਵੰਡਿਤ ਆਮਦਨ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਸ਼ੇਅਰਹੋਲਡਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਵਜੋਂ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੰਪਨੀ ਦੀਆਂ ਜਨਰਲ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਤਾਰੀਖਾਂ, ਭਾਵ, 26 ਮਈ, 1947 ਅਤੇ 22 ਦਸੰਬਰ, 1947 ਨੂੰ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਨੇ ਗਏ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਲਈ ਨੈੱਟ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਰੁਪਏ 61,051 ਅਤੇ ਰੁਪਏ 3,73,098 ਸੀ। ਫਿਰ ਇਨਕਮ-ਟੈਕਸ ਅਫਸਰ ਨੇ 22 ਮਾਰਚ, 1953 ਨੂੰ ਇਨਕਮ-ਟੈਕਸ ਐਕਟ ਦੇ ਸੈਕਸ਼ਨ 34(1)(ਬੀ) ਅਧੀਨ "ਜੇਮਸ ਐਡਰਸਨ, ਐਡਮਿਨਿਸਟ੍ਰੇਟਰ ਟੂ ਦ ਐਸਟੇਟ ਆਫ ਲੇਟ ਮਿਸਟਰ ਹੈਨਰੀ ਗੈਨਨ" ਨੂੰ ਇੱਕ ਨੋਟਿਸ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਐਡਰਸਨ ਦੀ "ਆਮਦਨ ਜੋ ਕਿ ਇਨਕਮ-ਟੈਕਸ ਲਈ ਮੁਲਾਂਕਣ ਯੋਗ ਹੈ ਉਹ 31 ਮਾਰਚ 1949 ਨੂੰ ਖਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸਾਲ ਲਈ ਮੁਲਾਂਕਣ ਤੋਂ ਬਚ ਗਈ ਹੈ" ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਬਚੀ ਹੋਈ ਆਮਦਨ ਦਾ ਮੁੜ-ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਐਡਰਸਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਵਿਸ਼ਵ ਆਮਦਨ ਦਾ ਰਿਟਰਨ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਹੁਕਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਵਿੱਚ ਐਡਰਸਨ ਨੇ ਇੱਕ ਰਿਟਰਨ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਉਸ ਵਿੱਚ 26 ਮਾਰਚ, 1953 ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਧੀਨ ਮੰਨੇ ਗਏ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਇਨਕਮ-ਟੈਕਸ ਅਫਸਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੇ ਹੁਕਮ ਵਿੱਚ ਮੰਨੇ ਗਏ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਨੂੰ ਸੈਕਸ਼ਨ 18(5) ਅਧੀਨ ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਐਡਰਸਨ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਚਿਤ ਦਰ ਤੇ ਟੈਕਸ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ। ਐਡਰਸਨ ਦੀਆਂ ਇਨਕਮ-ਟੈਕਸ ਅਫਸਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ਖਿਲਾਫ ਅਪੀਲਾਂ ਐਪੀਲੇਟ ਅਸਿਸਟੈਂਟ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਅਤੇ ਇਨਕਮ-ਟੈਕਸ ਐਪੀਲੇਟ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ, ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੀਆਂ। ਐਡਰਸਨ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਤੇ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਨੇ ਬੰਬਈ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੂੰ ਇਨਕਮ-ਟੈਕਸ ਐਕਟ ਦੇ ਡਰਸਨ, ਸੈਕਸ਼ਨ 66(1) ਅਧੀਨ ਨਿਮਨਲਿਖਿਤ ਸਵਾਲ ਭੇਜੇ: "(1) ਕੀ ਮਿਸਟਰ ਜੇਮਸ ਐਐਡਮਿਨਿਸਟ੍ਰੇਟਰ ਟੂ ਦ ਐਸਟੇਟ ਇਨ ਇੰਡੀਆ ਆਫ ਮਿਸਟਰ ਹੈਨਰੀ ਗੈਨਨ (ਮ੍ਰਿਤਕ) ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਵੈਧਤਾ ਹੈ? ਜੇਕਰ ਉਪਰੋਕਤ ਸਵਾਲ ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਹੋਰ ਸਵਾਲਾਂ ਅਤੇ ਤੱਥਾਂ ਅਤੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ (2) ਕੀ 26 ਮਈ 1947 ਅਤੇ 22 ਦਸੰਬਰ 1947 ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਵੰਡੇ ਗਏ ਮੰਨੇ ਗਏ ਡਿਵੀਡੈਂਡਾਂ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ 61,051 ਅਤੇ 3,73,099 ਰੁਪਏ ਆਮਦਨ ਕਰ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 23ਏ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋਂਯੋਗ ਸਨ, ਬਿਨੈਕਾਰ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਲਾਂਕਣ ਯੋਗ ਸਨ?" ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਖਾਸ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਾਲ, ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਮਿਸ਼ਨਰ, ਬੰਬਈ, ਨੇ ਇਸ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਗੈਨਨ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਜਿਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਪੱਤਰ ਸਬੰਧਤ ਹਨ, ਭਾਰਤੀ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 211 ਦੇ ਤਹਿਤ ਐਡਰਸਨ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ਿਤ ਹੋ ਗਈ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਕੰਪਨੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸ਼ੇਅਰਹੋਲਡਰਾਂ ਦੇ ਰਜਿਸਟਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਦਰਜ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਕਦਮ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕੇ ਅਤੇ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਗੈਨਨ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵੰਡੇ ਗਏ ਡਿਵੀਡੈਂਡਾਂ ਨੂੰ ਟੈਕਸ ਲਾਉਣ ਦੀ Case: COMMISSIONER OF INCOME-TAX, BOMBAY versus JAMES ANDERSON [[1964] 5 S.C.R. 590] (1964) 5 S.C.R. SUPREME COURT REPORTS the office of the Company and the name of Gannon remained at all material times on the register of share-holders in respect of those 2224 shares. 1963 Commissioner of Income-tax Bombay In the assessment of the Company for the assess-Bombay ment years 1946-47 and 1947-48 the Income-tax v. Officer, Bombay, made an order on March 26, 1953, James Anderson under s. 23A of the Income-tax Act, 1922 (as it then stood) that certain undistributed parts of the assess-Shah J, able income of the Company shall be deemed to have been distributed as dividends .amongst the shareholders as at the dates,. viz., May 26, 1947, and December 22, 1947, of the General Meetings of the Company. The net dividends so deemed to be distributed m respect of the shares were Rs. 61,051 and Rs. 3,73,099. The Income-tax Officer then issued on March 28, 1953, a notice under s. 34(1)(b) of the Income-tax Act addressed to "James Anderson, Administrator to the Estate of late Mr. Henry Gannon" reciting that he had reason to believe that Anderson's "income assessable to income-tax for the year ending 31st of March 1949" had escaped assessment and that he proposed to re-assess the escaped income and for that purpose called upon Anderson to make a return of his total income and the total world income assess-able for the year ending March 31, 1949. In compli-ance with the requisition Anderson submitted a return, but did not include therein the dividend deemed to have been distributed under the order dated March 26, 1953. The Income-tax Officer in his order of assessment included dividends deemed to be distributed and after processing the amount under s. 18(5) included it in the total income of Anderson and levied tax thereon at the appropriate rate. Ander-son's appeals against the order of the Income-tax Officer to the Appellate Assistant Commissioner and to the Income-tax Appellate Tribunal, Bombay, were unsuccessful. At the instance of Anderson the following questions were referred by the Tribunal to the High Court of Bombay . under s. 66(1) of the Income-tax Act:- 1/SCI/64-38 594 SUPREME COURT REPORTS "(l)Whether in the facts and in the circumstances of the case the assessment made on Mr. James Anderson, Administrator to the estate in India of Mr. Henry Gannon (deceased) is valid in law? 1963 Commissioner of Income-tax Bombay v. James Anderson Sarkar J. If the above question is answered in the affir- mative (2) whether in the facts and in the circum-stances of the case the dividends of Rs. 61,051 and "Rs. 3,73,099 deemed to have been distributed on 26th Mav 1947 and 22nd December 1947 res-pectively under s. 23A of the Income-tax Act were assessable in the hands of the applicant?" The High Court answered the first question in the negative and declined to answer the second question. With special leave, the Commissioner of Income- tax, Bombay, has appealed to this Court. The estate of Gannon to which the Letters of Administration relate, vested by virtue of s. 211 of the Indian Succession Act, in Anderson, but he did not take steps to get his name entered in the register of shareholders maintained by the Company,· and the Income-tax Officer sought to tax the dividends deemed to have been distributed in the hands of Anderson as administrator of the estate of Gannon. The order made by the Income-tax Officer under s. 23A gives rise to a notional income: it merely creates a fiction about distribution and consequential receipt of divi-dend. The order by its own force however does not charge the income to tax: it has to be followed by an order of assessment to make tax on such income exigible. The sole question in this appeal is whether the Case: COMMISSIONER OF INCOME-TAX, BOMBAY versus JAMES ANDERSON [[1964] 5 S.C.R. 590] (1964) .वी जेम्सएंडरसन सरकारजे। उच्चन्यायालयनेपहलेप्रश्नकाउत्तरदियानकारात्मकऔरदूसरेप्रश्नकाउत्तरदेनेसेइनकारकरदिया।विशेषअवकाशकेसाथ, आयआयुक्तकर, बॉम्बेनेइसन्यायालयमेंअपीलकीहै।गन्कीसंपत्तिजिसेपत्रप्रशासनसंबंधितहै, एसकेआधारपरनिहितहै।211 मेंसेएंडरसनमेंभारतीयउत्तराधिकारअधिनियम, लेकिनउन्होंनेकियारजिस्टटरमेंअपनानामदर्जकरानेकेलिएकदमनउठाएँकंपनीद्वारारखेगएशेयरधारकोंका, और-आयकरअधिकारीनेलाभांशपरकरलगानेकीमांगकीएंडरसनकेहाथोंमेंवितरितकियागयाथा गन्कीसंपत्तिकेप्रशासककेरूपमें।यहआदेश आय-23करअधिकारीद्वाराएसकेतहतकियागया।एदेताहैएककाल्पनिकआयमेंवृद्धिःयहकेवलएककल्पनाबनाताहैडिवीकेवितरणऔरपरिणामीप्राप्तिकेबारेमेंडेंड।हालाँकिअपनेस्वयंकेबलद्वाराआदेशनहींहैआयपरकरलगाएँःइसकापालनकरनाहोगा .के ऐसीआयपरकरलगानेकेलिएनिर्धारणकाआदेश प्रत्यक्षकरनेयोग्य। इसअपीलमेंएकमात्रसवालयहहैकिक्या अधिनियममेंलाभांशकेआकलनकेलिएतंत्रशामिलहै।केआधारपरवितरितकियागयामानाजाताहै23एसकेतहतआदेश।एद्वारारखेगएशेयरोंकेसंबंधमेंएकशेयरधारक, जबउसतारीखसेपहलेजिसपरवितरणकीकल्पनाप्रभावीहोजातीहै-अर्थात।, द.कंपनीकीप्रासंगिकआमबैठककीतिथि-पंजीकृतशेयरधारककीमृत्युहोगईहैऔरउसकाप्रतिनिधिकेरजिस्टटरमेंप्रतिस्थापितनहींकियागयाहै कंपनीने। 5 एस. सी. आर. सर्वोच्चन्यायालयकीरिपोर्ट595 यहइसन्यायालयद्वाराआयोगकेआयुक्तमेंअभिनिर्धारितकियागयाथा। 1963 आय-कर, बॉम्बेसिटीII v.शकुंतलाऔरअन्य(1) हावड़ाट्रेडिंगकंपनीलिमिटेडकेबाद।आय-करआयुक्त, मध्यकलकत्ता(2)आय-करजिसे"शेयरधारक" शब्दमेंलिखागयाहै।23 ए. बॉम्बे -भारतीयआयकरअधिनियम, 1922 काअर्थहैएकशेयरधारक। .वी कंपनीकीपुस्तकोंमेंपंजीकृत, औरऐसेजेम्सएंडरसनशेयरधारकअकेलेकेसंबंधमेंकरलगानेकेलिएउत्तरदायीहैं . वितरितमानाजानेवालालाभांश।शाहजेकेअधिवक्ताआयुक्तप्रस्तुतकरतेहैंकिउनकासिद्धांत मामलाकेवलतभीलागूहोताहैजबपंजीकृतशेयरधारकजीवितहोताहैऔरशेयरोंमेंलाभकारीस्वामित्वउसव्यक्तिमेंकुछलेन-देनकेपरिणामस्वरूपनिहितहोताहैजिसकेनामपरशेयरकंपनीकेरजिस्टटरमेंनहींहोतेहैं, लेकिनजहांकिसीपंजीकृतव्यक्तिकीसंपत्तिकोप्रतिनिधित्वकेअनुदानद्वारानहीं। शेयरधारकजिसकीमृत्युहोगईहै, प्रतिनिधिनिहितहै, जिसकानामरजिस्टटरमेंदर्जनहींकियागयाहै, शेयरधारककेअधिकारोंकेसाथ। किसीशेयरधारककीमृत्युहोनेपरउसकानिष्पादकयाप्रशासकशेयरधारककेअधिकारोंकोलागूकरसकताहैयाकंपनीकोशेयरोंकेसंबंधमेंदायित्ववहनकरसकताहै, यहअधिकारकीप्रकृतिपरनिर्भरकरताहै। औरदायित्व, औरकानूनकीशर्तेंऔरकंपनीकेलेखजोउनअधिकारोंकानिर्माणकरतेहैं औरदायित्व।मृतव्यक्तिकाकानूनीप्रतिनिधिशेयरधारककीओरसेमतदाननहींकरसकताहैऔरकेवलप्रतिनिधित्वकेबलपरकंपनीकानिदेशकनहींबनसकताहै।एकबारफिर एसमेंनिहितस्पष्टप्रावधान।35 भारतीयकंपनीअधिनियम, 1913 केअनुसार, किसीमृतसदस्यकेहिस्सेयाअन्यहितकाउसकेकानूनीप्रतिनिधिद्वाराहस्तांतरण, हालांकिवहस्वयंसदस्यनहींहै, उतनाहीवैधहैजैसेकिवहहस्तांतरणकेनिष्पादनकेसमयसदस्यथा।इसकातात्पर्ययहहैकिकानूनीप्रतिनिधिसभीमामलोंमेंकिसीकंपनीकेशेयरधारककेउनशेयरोंकेसंबंधमेंअधिकारहासिलनहींकरताहैजिनकेधारककेरूपमेंमृतककानामपंजीकृतथा।लेकिनयदिकिसीनिगमकेशेयरधारककीसंपत्ति(1) 43 आई. टी. आर. 352। 596 ·सर्वोच्चन्यायालयकीरिपोर्ट 1963 पैनीकंपनीकेलेखोंकेआधारपरहै शेयरोंपरकॉलकेसंबंधमेंउत्तरदायीचाहेकियागयाहो -आयकेधारककेजीवनकालकेदौरानयाउसकीमृत्युकेबादआयुक्तकानूनीप्रतिनिधिअपनेप्रतिनिधिचरित्रमेंबॉम्बेकॉलकोसंतुष्टकरनेकेलिएबाध्यहै।यहदायित्वबनताहै इसलिएनहींकिकानूनीप्रतिनिधिबनजाताहै .वी जेम्सएंडरसनप्रोबेटटयाप्रशासनकेपत्रोंकेगुण, ए उसव्यक्तिकेस्थानपरशेयरधारकजिसकीसंपत्तिहै शाहजे. उनमेंनिहितहैं, लेकिनक्योंकिएकप्रतिनिधिकेरूपमेंयहहैप्रवर्तनीयदायित्वोंकानिर्वहनकरनाउसकाकर्तव्यहै। ।संपत्तिकेखिलाफफ -आयकरअधिकारीद्वारादिएगएआदेशकेतहत एसकेतहत।23भारतीयआयकाए-कर, 1922, लाभांशशेयरधारकोंकेबीचवितरितमानाजाताहैऔरकानूनमेंनिहितस्पष्टप्रावधानद्वाराप्रत्येकशेयरकेलाभांशकाआनुपातिकहिस्साधारककोऐसीकुलआयमेंशामिलकियाजानाचाहिए। अपनेकुलकाआकलनकरनेकेउद्देश्यसेशेयरधारक-आय।अतःयहकानूनलागूहोताहैशेयरधारकऔरलाभांशकोकरयोग्यबनाताहै अपनीआयकेरूपमें।करकाभुगतानकरनेकीबाध्यता इसप्रकारवितरितमानाजानेवालालाभांशउसहिस्सेकाहै धारक, औरउसकेखिलाफफयाउसकेकानूनीरूपसेलागूकियाजासकताहैतरीकेसेऔरहदतकप्रतिनिधि कानूनअनुमतिदेताहै।कोईविशेषयंत्रनहींहै। -आयकरअधिनियमद्वारातैयारकियागयाजोनिर्धारणकोसक्षमबनाताहैऔरऐसीमानितआयकेसंबंधमेंकरकाउद्ग्रहण शेयरधारककीसंपत्तिसे उसकाकानूनीप्रतिनिधिजबआयकाआदेशकरअधिकारीजिसकेअनुसारआयथीवितरितमानाजानाप्रभावीहोजाताहैशेयरधारककीमृत्युकेबादकियागया, औरजनरल24एसमेंप्रावधान।बीकेखिलाफफदायित्वकेप्रवर्तनकेलिएभुगतानकरनेकेलिएएकमृतव्यक्तिकाकानूनीप्रतिनिधि........ऐसाकरजोदेयहोतायदिऐसाव्यक्तिमरनहींगयाथा, एकसीमितआवेदनहै। Case: COMMISSIONER OF INCOME-TAX, BOMBAY versus JAMES ANDERSON [[1964] 5 S.C.R. 590] (1964) ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਖਾਸ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਾਲ, ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਮਿਸ਼ਨਰ, ਬੰਬਈ, ਨੇ ਇਸ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਗੈਨਨ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਜਿਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਪੱਤਰ ਸਬੰਧਤ ਹਨ, ਭਾਰਤੀ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 211 ਦੇ ਤਹਿਤ ਐਡਰਸਨ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ਿਤ ਹੋ ਗਈ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਕੰਪਨੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸ਼ੇਅਰਹੋਲਡਰਾਂ ਦੇ ਰਜਿਸਟਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਦਰਜ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਕਦਮ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕੇ ਅਤੇ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਗੈਨਨ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵੰਡੇ ਗਏ ਡਿਵੀਡੈਂਡਾਂ ਨੂੰ ਟੈਕਸ ਲਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਧਾਰਾ 23ਏ ਅਧੀਨ ਬਣਾਏ ਗਏ ਆਦੇਸ਼ ਨੇ ਇੱਕ ਕਾਲਪਨਿਕ ਆਮਦਨ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ: ਇਹ ਸਿਰਫ ਵੰਡ ਅਤੇ ਪਰਿਣਾਮੀ ਰਸੀਦ ਦੇ ਡਿਵੀਡੈਂਡ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕਲਪਨਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਆਦੇਸ਼ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਆਮਦਨ ਨੂੰ ਟੈਕਸ ਲਾਉਣ ਦਾ ਚਾਰਜ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ 'ਤੇ ਟੈਕਸ ਲਾਉਣ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਅਪੀਲ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲਾ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਐਕਟ ਵਿੱਚ ਧਾਰਾ 23ਏ ਅਧੀਨ ਹੁਕਮ ਦੁਆਰਾ ਵੰਡੇ ਗਏ ਡਿਵੀਡੈਂਡਾਂ ਦੀ ਮੁਲਾਂਕਨ ਲਈ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਜਨਰਲ ਮੀਟਿੰਗ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ—ਜਿਸ ਤਾਰੀਖ ਤੇ ਵੰਡ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ—ਰਜਿਸਟਰਡ ਸ਼ੇਅਰਹੋਲਡਰ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਰਜਿਸਟਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਆਫ ਇਨਕਮ-ਟੈਕਸ, ਬੰਬਈ ਸਿਟੀ II ਬਨਾਮ ਚੰਪਕਲਾਲ ਐਲ. ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਹੋਵਾਰਡ ਟ੍ਰੇਡਿੰਗ ਕੋ ਲਿਮਿਟੇਡ ਬਨਾਮ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਆਫ ਇਨਕਮ-ਟੈਕਸ, ਸੈਂਟਰਲ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੁਆਰਾ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ ਐਕਟ, 1922 ਦੀ ਧਾਰਾ 23ਏ ਵਿੱਚ "ਸ਼ੇਅਰ-ਹੋਲਡਰ" ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕੰਪਨੀ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਰਜਿਸਟਰਡ ਸ਼ੇਅਰਹੋਲਡਰ, ਅਤੇ ਅਜਿਹਾ ਸ਼ੇਅਰਹੋਲਡਰ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਵੰਡ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਲਾਭਾਂਸ਼ ਦੇ ਟੈਕਸ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ। ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦੇ ਵਕੀਲ ਨੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਸਿਧਾਂਤ ਕੇਵਲ ਉਸ ਸਮੇਂ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਰਜਿਸਟਰਡ ਸ਼ੇਅਰ-ਹੋਲਡਰ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਭਕਾਰੀ ਮਾਲਕੀਅਤ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਰਜਿਸਟਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਿੱਥੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਰਜਿਸਟਰਡ ਸ਼ੇਅਰਹੋਲਡਰ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਵ ਦੇਣ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਰਜਿਸਟਰ ਵਿੱਚ ਨਾਮ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਸ਼ੇਅਰਹੋਲਡਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਨਿਵੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਸ਼ੇਅਰਹੋਲਡਰ ਦੀ ਮੌਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੀ ਉਸ ਦਾ ਐਗਜਿਕਿਊਟਰ ਜਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ ਸ਼ੇਅਰਹੋਲਡਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕੰਪਨੀ ਨਾਲ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਉੱਠਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦੀ ਕਿਸਮ, ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਲੇਖਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਹ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਮਰੇ ਹੋਏ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਸ਼ੇਅਰਹੋਲਡਰ ਦੀ ਤਰਫੋਂ ਵੋਟ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸਿਰਫ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਵ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਐਕਟ, 1913 ਦੀ ਧਾਰਾ 35 ਵਿੱਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਪ੍ਰਾਵਧਾਨ ਹੈ ਕਿ ਮਰੇ ਹੋਏ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਉਸ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਦੁਆਰਾ ਟਰਾਂਸਫਰ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਖੁਦ ਮੈਂਬਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੈਧ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਟਰਾਂਸਫਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਮੈਂਬਰ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਹਰ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰਹੋਲਡਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਮਰੇ ਹੋਏ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਧਾਰਕ ਵਜੋਂ ਰਜਿਸਟਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਸ਼ੇਅਰਹੋਲਡਰ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਜਾਂ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਲੇਖਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਉੱਤੇ ਕਾਲਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਧਾਰਕ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹੋਣ ਜਾਂ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਚਰਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਕਾਲਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਇਸ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਉੱਠਦੀ ਕਿ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ, ਵਸੀਅਤ ਜਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਪੱਤਰਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਸ਼ੇਅਰਹੋਲਡਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਉਸ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ਿਤ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਫਰਜ਼ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜਾਇਦਾਦ ਖਿਲਾਫ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰੇ। Case: COMMISSIONER OF INCOME-TAX, BOMBAY versus JAMES ANDERSON [[1964] 5 S.C.R. 590] (1964) The sole question in this appeal is whether the Act contains machinery for assessing dividends deemed to have been distributed by virtue of an order under s. 23A in respect of the shares held by a shareholdef, when before the date on which the fiction of distribution becomes effective-viz., the date of the relevant General Meeting of the Company -the registered shareholder has died and his represen-tatives have not been substituted in the register of the Company. '* ~ 5 S.C.R. It was held by this Court in Commissioner of 1963 Income-tax, Bombay City II v. Shakzmtala and others([1]l following Howrah Trading Company Ltd. v. Commissioner Commissioner of Income-tax, Central Calcutta(2) of Income-tax that the expression "shareholder" in s. 23A of the Bombay Indian Income-tax Act, 1922, means a shareholder v. registered in the books of the company, and such James Anderson shareholder alone is liable to be taxed in respect of the dividend deemed to be distributed. Counsel for Shah J. the Commissioner submits that the principle of those cases applies only when the registered share-holder is alive and the beneficial ownership in the shares is vested as a result of some transaction inter vivos in a person in whose name the shares do not stand in the Company's register, but not where by the grant of representation to the estate of a registered shareholder who has died, the representative is in-vested, without his name being entered in the register, with the rights of the shareholder. Whether on the death of a shareholder his executor or administrator may enforce the rights of the share-holder or incur liability in respect of the shares to the Company, depends upon the nature of the right and the obligation, and terms of the statute and the articles of the Company which create those rights and obligations. The legal representative of a deceased person cannot vote on behalf of the shareholder and may not become a director of the Company on the strength of the representation alone. Again by the express provision contained in s. 35 of the Indian Companies Act, 1913, a transfer of the share or other interest of a deceased member by his legal represen-tative although he is himself not a member is as valid as if he were a member at the time of the execution of the transfer. This implies that the legal repre-sentative does not acquire in all cases the rights of a shareholder of a company in respect of shares of which the name of the deceased was registered as holder. But if the estate of a shareholder of a com- (2) 36 I.T.R. 215. (I} 43 I.T.R. 352. 1963 pany is by virtue of the Articles of the Company liable in respect of calls upon shares whether made Commissioner during the life-time of the holder or after his death,, of Income-tax the legal representative is obliged to satisfy the calls Bombay in his representative character. This obligation arises v. not because the legal representative becomes, by James Anderson virtue of probate or Letters of Administration, a shareholder in place of the person whose estate is ShahJ. vested in him, but because as a representative it is his duty to ·discharge the obligations enforceable against the estate. Case: COMMISSIONER OF INCOME-TAX, BOMBAY versus JAMES ANDERSON [[1964] 5 S.C.R. 590] (1964) धारक, औरउसकेखिलाफफयाउसकेकानूनीरूपसेलागूकियाजासकताहैतरीकेसेऔरहदतकप्रतिनिधि कानूनअनुमतिदेताहै।कोईविशेषयंत्रनहींहै। -आयकरअधिनियमद्वारातैयारकियागयाजोनिर्धारणकोसक्षमबनाताहैऔरऐसीमानितआयकेसंबंधमेंकरकाउद्ग्रहण शेयरधारककीसंपत्तिसे उसकाकानूनीप्रतिनिधिजबआयकाआदेशकरअधिकारीजिसकेअनुसारआयथीवितरितमानाजानाप्रभावीहोजाताहैशेयरधारककीमृत्युकेबादकियागया, औरजनरल24एसमेंप्रावधान।बीकेखिलाफफदायित्वकेप्रवर्तनकेलिएभुगतानकरनेकेलिएएकमृतव्यक्तिकाकानूनीप्रतिनिधि........ऐसाकरजोदेयहोतायदिऐसाव्यक्तिमरनहींगयाथा, एकसीमितआवेदनहै। -आयकरआयुक्तमेंबॉम्बेबनाम।एलिससी. रीड1) यहबॉम्बेहाईद्वारामनायागयाथाआयद्वाराकिएगएदावेकोखारिजकरतेहुएन्यायालयमृतव्यक्तिकीसंपत्तिकाआकलनकरेगाकरविभाग( 1 ) 1.एल. आर. 55 बम।312 :5 आई. टी. सी. 1005 एस. सी. आर. सर्वोच्चन्यायालयकीरिपोर्ट597 करलगानेकेलिएअपनेकानूनीप्रतिनिधिकेहाथोंमें, कि 1963 एसमें"निर्धारिती" कीपरिभाषा।2 ( 2 ) भारतीयमें-आयकरअधिनियम, 1922 (जैसाकियहभौतिकतिथिपरथा) आयुक्तकेवलएकजीवितव्यक्तिपरलागूहोनेकेसंदर्भमें, शब्द -आयकर बॉम्बे "एकव्यक्तिजिसकेद्वाराआय-करदेयहै" और"एकव्यक्तिजिसकेद्वारायाजिसकीसंपत्तिसेआय" नहींहै ..वी करदेयहै", औरउचितजेम्सएंडरसनप्रावधानोंकेअभावमेंएककीसंपत्तिसेकरएकत्रकरनेकेलिए | शाहजे। अधिनियममेंमृतव्यक्ति, आयकरअधिकारीकाआकलनकरनेकादावा।एसकेतहत।23 ( 4 ) असफफलहोनाचाहिए।न्यायालयनेयहभीकहाकिपूरेआयकरअधिनियममेंउसव्यक्तिकीधोखाधड़ीकाकोईसंदर्भनहींहैजिसपरमूलरूपसेकरलगायागयाथा चार्जकियागया, औरयहमानलेनामुश्किलथाकि ओमिससायनअनजानेमेंथा।रीडकेमामलेमें(1) कर भुगतानकर्ताकीमृत्युवित्तीयवर्षकेप्रारंभकेबाद, लेकिनपिछलेवर्षकीआयकेआकलनसेपहलेहोगईथी, औरयहअभिनिर्धारितकियागयाथाकिकरदाताकीवसीयतकेतहतनिष्पादकमृतककोदेयआयकीप्राप्तिपरकरकाभुगतानकरनेकेलिएउत्तरदायीनहींथे, यहकहतेहुएकिमूल्यांकनकार्यवाहीलंबितहोनेकेदौरानउनकीमृत्युहोगईथी, क्योंकिकार्यवाहीजारीनहींरखीजासकतीथीऔरकरदाताकीमृत्युकेबादमूल्यांकननहींकियाजासकताथा। आकलनतंत्रमेंकमीकोदूरकरनेकेलिएविधानमंडलनेएस.24 ख, भारतीयआय-कर(दूसरासंशोधन) अधिनियम, 193318 -24काद्वारा।एसकापहलाउपखंड।बीप्रदानकियागयाः " जहाँएकव्यक्तिकीमृत्युहोजातीहै, उसकानिष्पादक, प्रशासक याअन्यकानूनीप्रतिनिधिउत्तरदायीहोगा मृतकव्यक्तिकीसंपत्तिसेउससीमातककाभुगतानकरेंजिसतकसंपत्तिऐसेव्यक्तिद्वारादेयकेरूपमेंनिर्धारितकरयाकिसीभीकरकाभुगतानकरनेमेंसक्षमहैजोइसअधिनियमकेतहतउसकेद्वाराभुगतानकियाजासकताथायदिउसकीमृत्युनहींहुईहोती।उसअधिनियमकीव्याख्याकरतेहुएइसन्यायालयनेहालकेएकमामलेमेंकहाःआय-करआयुक्त, बॉम्बेसिटीI v.अमरचंदश्रॉफफ(2) किएसकेसमावेशद्वारा।24बीविधानमंडलनेमृतकव्यक्तिकेकानूनीव्यक्तित्वकोअवधिकेलिएबढ़ादियाहै ( 1 ) आई. एल. आर. 55 बम।312 :5 आई. टी. सी. 100( 2 ) 48 आई. टी. आर. 59 [ 1964 ] सर्वोच्चन्यायालयकीरिपोर्ट 598 1963 जिसकेदौरानपूरेपिछलेवर्ष उसकीमृत्युहोगई, औरइसलिएआययातोप्राप्तहुई उनकीमृत्युसेपहलेउनकेद्वारायाउनकेउत्तराधिकारियोंद्वाराऔरउसपिछलेवर्षमेंउनकीमृत्युकेबादआयकरप्रतिनिधियोंद्वाराआयुक्त, बॉम्बेप्रासंगिकमूल्यांकनमेंकरकेलिएआकलनयोग्यहोजाताहै। वर्ष, लेकिनबादकेवर्षमेंप्राप्तआयनहीं .वी जेम्सएंडरसनपिछलेयालेखावर्षकेलिए।अमरचंदश्रॉफफकेमामले(1) में, 'ए' जोशाहजे. सॉलिसिटटरकीएकफफर्ममेंभागीदारथा, जो"नकदआधारपर" खातेरखताथा। 7 जुलाई, 1949 कोउनकीमृत्युहोगई।फफर्मकीसमझ पूर्वमेंप्रदानकीगईव्यावसायिकसेवाओंकासम्मान 'ए' कीमृत्युको'ए' कीमृत्युकेपांचवर्षोंकेउप-क्रमकेदौरानमहसूसकियागयाथाऔरफफर्मकेभागीदारोंकेबीचविभाजितकियागयाथाऔरकुछराशियोंकाभुगतान'ए' केउत्तराधिकारियोंऔरकानूनीप्रतिनिधियोंकोउनकेहिस्सेकेरूपमेंकियागयाथा। -आयकरविभागनेआकलनकरनेकीमांगकी कानूनीप्रतिनिधिद्वाराप्राप्तराशि ' ए'एसकेतहतकरकेअपनेहिस्सेकेरूपमें।34 ( 1 ) ( ख) एसकेसाथपढ़ें।24 बी.यहमानागयाथाकिएस।24बीनेकिसीमृतकव्यक्तिकेकानूनीप्रतिनिधिद्वाराउसवर्षकेबादकेनिर्धारणकेवर्षोंमेंप्राप्तियोंपरकरलगानेकोअधिकृतनहींकियाजिसमेंउसव्यक्तिकीमृत्युहोगईथीऔरतदनुसारउसकेद्वाराप्राप्तआयकोउसकेपूर्वप्राप्तकियागयाथा। मृत्युऔरजोउसपिछलेवर्षमेंउनकीमृत्युकेबादउनकेउत्तराधिकारियोंऔरकानूनीप्रतिनिधियोंद्वाराप्राप्तकियागयाथा, वहसंबंधितमूल्यांकनमेंआय-करकेलिएआकलनयोग्यहोगया। वर्ष, लेकिनकानूनीप्रतिनिधियोंद्वाराप्राप्तियांनहीं उसखातावर्षकीसमाप्तिकेबादजिसमें'ए' कीमृत्युहोगईथी।हमारेसामनेकेमामलेमेंमई1945 मेंगैननकीमृत्युहो गई, औरलाभांशजिसकेसंबंधमेंआदेशकेतहत एस.23एकोपारितकियागयाथाजिसेवितरितमानागयाथा 31 मार्च, 1949 कोसमाप्तहोनेवालेलेखावर्षमें।अमरचंदमेंआयोजितगन्काकानूनीव्यक्तित्व श्रॉफफकामामला(1) एसकेउद्देश्यकेलिएसमाप्तहोगया।24बीउसलेखावर्षकेअंतमेंजिसमेंगन्कीमृत्युहोगईथी24औरएसकेतहतकोईकरनहींलगायाजासकताथा।बीपर Case: COMMISSIONER OF INCOME-TAX, BOMBAY versus JAMES ANDERSON [[1964] 5 S.C.R. 590] (1964) ਭਾਰਤੀ ਆਮਦਨ ਕਰ ਐਕਟ, 1922 ਦੀ ਧਾਰਾ 23ਏ ਅਧੀਨ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਇੱਕ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਡਿਵੀਡੈਂਡ ਨੂੰ ਸ਼ੇਅਰਹੋਲਡਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਪ੍ਰਾਵਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰੇਕ ਸ਼ੇਅਰਹੋਲਡਰ ਦੇ ਡਿਵੀਡੈਂਡ ਦੇ ਅਨੁਪਾਤਿਕ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ ਤਾਂ ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਸ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ੇਅਰਹੋਲਡਰ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਡਿਵੀਡੈਂਡ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਆਮਦਨ ਵਜੋਂ ਕਰਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਡਿਵੀਡੈਂਡ 'ਤੇ ਕਰ ਦੇਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸ਼ੇਅਰਹੋਲਡਰ ਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨ ਦੁਆਰਾ ਅਨੁਮਤ ਢੰਗ ਅਤੇ ਹੱਦ ਤੱਕ ਉਸ ਖਿਲਾਫ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਖਿਲਾਫ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਆਮਦਨ ਨੂੰ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਹੁਕਮ ਸ਼ੇਅਰਹੋਲਡਰ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਾਗੂ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸ਼ੇਅਰਹੋਲਡਰ ਦੀ ਸੰਪਤੀ ਤੋਂ ਅਜਿਹੀ ਮੰਨੀ ਗਈ ਆਮਦਨ ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਅਤੇ ਕਰ ਵਸੂਲੀ ਲਈ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਯੰਤਰ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਧਾਰਾ 24ਬੀ ਵਿੱਚ ਮ੍ਰਿਤਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਖਿਲਾਫ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦਾ ਸਾਧਾਰਣ ਪ੍ਰਾਵਧਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਜੇ ਨਾ ਮਰਿਆ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਜੋ ਕਰ ਦੇਣਾ ਪਵੇਗਾ, ਉਸ ਦੀ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਸੀਮਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਟੈਕਸ ਲਈ, ਇਹ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ ਐਕਟ, 1922 ਦੀ ਧਾਰਾ 2(2) ਵਿੱਚ “ਕਰਦਾਤਾ” ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਮੱਗਰੀ ਮਿਤੀ ਤੇ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋਈ ਸੀ) ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਜੀਵਿਤ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਸ਼ਬਦ "ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ ਦੇਣ ਵਾਲੇ 'ਤੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ" ਅਤੇ ਨਾ ਕਿ “ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਜਿਸ ਵੱਲੋਂ ਜਾਂ ਜਿਸਦੇ ਅਸਟੇਟ ਵੱਲੋਂ ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ ਦੇਣਯੋਗ ਹੈ”, ਅਤੇ ਐਕਟ ਵਿੱਚ ਮ੍ਰਿਤਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਅਸਟੇਟ ਤੋਂ ਟੈਕਸ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਚਿਤ ਪ੍ਰਾਵਧਾਨਾਂ ਦੀ ਗੈਰ-ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ, ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ ਅਫਸਰ ਦਾ ਧਾਰਾ 23(4) ਅਧੀਨ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਅਸਫਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕੋਰਟ ਨੇ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ ਐਕਟ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਕੋਈ ਹਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਸ 'ਤੇ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਟੈਕਸ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਮੰਨਣਾ ਔਖਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਚੂਕ ਅਣਜਾਣ ਸੀ। ਰੀਡ ਦੇ ਕੇਸ[1] ਵਿੱਚ ਟੈਕਸ ਵਰ੍ਹਾ ਵਿੱਤੀ ਵਰ੍ਹਾ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਰ ਪਿਛਲੇ ਵਰ੍ਹੇ ਦੀ ਆਮਦਨ ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਰ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਵਿਲ ਅਧੀਨ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਕਰਤਾ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੀ ਆਮਦਨ ਦੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀ 'ਤੇ ਟੈਕਸ ਦੇਣ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਭਾਵੇਂਕਿ ਉਹ ਮਰਨ ਸਮੇਂ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਾਰਵਾਈ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਾਰਵਾਈ ਜਾਰੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਟੈਕਸਪੇਅਰ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁਲਾਂਕਣ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੀ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਵਿੱਚ ਖਾਮੀ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਨੇ ਧਾਰਾ 24ਬੀ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ (ਦੂਜਾ ਸੋਧ) ਐਕਟ, 18 ਦੇ 1933 ਦੁਆਰਾ ਅਧਿਨਿਯਮਿਤ ਕੀਤਾ। ਧਾਰਾ 24ਬੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਉਪ-ਧਾਰਾ ਨੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ: “ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਕਾਰਜਕਾਰੀ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਉਸ ਮ੍ਰਿਤਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਅਸਟੇਟ ਵਿੱਚੋਂ ਉਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਜਿਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਅਸਟੇਟ ਚਾਰਜ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ, ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਵੱਲੋਂ ਅਦਾਇਗੀ ਵਜੋਂ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤੇ ਗਏ ਟੈਕਸ ਜਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਟੈਕਸ ਜੋ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਵੱਲੋਂ ਅਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਜੇਕਰ ਉਹ ਮਰਿਆ ਨਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਇਸ ਐਕਟ ਅਧੀਨ ਅਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ।” ਇਸ ਐਨੈਕਟਮੈਂਟ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦਿਆਂ ਇਸ ਕੋਰਟ ਨੇ, ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਇੱਕ ਕੇਸ ਵਿੱਚ: ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਆਫ ਇਨਕਮ-ਟੈਕਸ ਬੰਬੇ ਸਿਟੀ ਬਨਾਮ ਅਮਰਚੰਦ ਸ਼ਰੋਫ1 ਵਿੱਚ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਧਾਰਾ 24ਬੀ ਦੇ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਨੇ ਇੱਕ ਮ੍ਰਿਤਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਨੂੰ ਉਸ ਪੂਰੇ ਪਿਛਲੇ ਵਰ੍ਹੇ ਦੌਰਾਨ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਮਰਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਆਮਦਨ ਜਾਂ ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਾਂ ਉਸਦੇ ਵਾਰਸਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਸਦੇ