Commissioner Of Income Tax, Calcutta v. British Paints India Ltd

Case: COMMISSIONER OF INCOME TAX, CALCUTTA versus BRITISH PAINTS INDIA LTD [[1990] SUPP. 3 S.C.R. 525] (1990) ਬਨਾਮ ਮਬਿਮਟਸ਼ ਪੇਂਟਸ ਇੰਡੀਆ ਮਲਮਮਟੇਡ 13 ਦਸੰਬਰ 1990 [ਟੀ. ਕੋਚੂ ਥੌਮਨ ਅਤੇ ਐਮ.ਐਮ. ਪ ੰਛੀ, ਜੇ.ਜੇ.] ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਐਕਟ 1961: 145-,--ਸੈਕਸ਼ਨ ਸਟਾਕ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ-ਅਧਾਰਤ ਸਸਧਾਂਤ-ਲਾਗਤ ਜਾਂ ਬਾਜਾਰ ਮੁੁੱਲ-ਜੋ ਵੀ ਘੁੱਟ ਹੈ ਮੁਲਾਂਕਣ ।ਅਸਧਕਾਰੀ-ਕੀ ਸਸਰ ਦੇ ਖਰਚੇ ਜੋੜਨ ਦਾ ਹੁੱਕਦਾਰ ਹੈ ਲੇਖਾ-ਜੋਖਾ ਦਾ ਢੰਗ-ਇਕਸਾਰ ਅਸਿਆਸ-ਸੁੱਚ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕਰਨਾ ਮੁਨਾਸ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਲਾਿਾਂ ਦੀ ਤਸਵੀਰ-ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਸਧਕਾਰੀ-।ਦਾ ਹੁੱਕਦਾਰ ਅਤੇ ਹੈ ਸਹੀ ਆਮਦਨ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਉਸਚਤ ਗਣਨਾ ਅਪਣਾਉਣ ਦਾ ਫਰਜ , ਉੱਤਰਦਾਤਾ-ਮੁਲਾਂਕਣ ਇੁੱਕ ਸੀਮਤ ਦੇਣਦਾਰੀ ਕੰਪਨੀ ਸਵੁੱਚ ਲੁੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ ਪੇਂਟ ਦੇ ਸਨਰਮਾਣ ਅਤੇ ਸਵਕਰੀ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰਇੁੱਕ ਸਨਰੰਤਰ ਅਸਿਆਸ ਸੀ ਦੀ ਲਾਗਤ 'ਤੇ ਸਵਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਰਸਕਸਰਆ ਸਵਚ ਅਤੇ ਸਤਆਰ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦਾ ਮੁੁੱਲ ਦੇਣ ਲਈ ਕੁੱਚਾ ਮਾਲ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰਹਾਂ ਓਵਰਹ। ਇਸ ਅਸਿਆਸ ਲਈ ਜਾਇਜ, ਡ ਖਰਸਚਆਂ ਨੂੰ ਛੁੱਡ ਕੇਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾ ਨੇ ਦਲੀਲ ਸਦੁੱਤੀ ਸਕ ਮਾਲ ਪੇਂਟ ਹੋਣ ਦੀ ਸੀਮਤ ਸਟੋਰੇਜ ਲਾਈਫ ਸੀ ਅਤੇ ਜੇ ਜਲਦੀ ਸਨਪਟਾਰੇ ਨਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਆਪਣੇ ਮਾਰਕੀਟ ਮੁੁੱਲ ਨੂੰ ਗੁਆਉਣ ਲਈ ਸਜੰਮੇਵਾਰ ਹੈ. ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਅਫਸਰ ਨੇ ਉਕਤ ਦਲੀਲ ਨੂੰ ਰੁੱਦ ਕਰ ਸਦੁੱਤਾ ਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾ ਨੇ ਦੇਸਖਆ ਸਕ ਸਕਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਮੁਲਾਂਕਣ ਨੇ ਮਾਲ ਦੇ ਖਰਾਬ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕੋਈ ਕਟੌਤੀ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਸਕ ਸੀ ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੁਆਰਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਸਿਆਸ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਲਈ ਕੋਈ ਉਸਚਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਇਸ ਦੇ ਸਟਾਕ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਚੰਗੀ ਤਰਹਾਂ ਮਾਨਤਾ ਪਰਾਪਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਲੇਖਾ-'ਜੋਖਾ ਦਾ ਸਸਧਾਂਤ ਸਜਸ ਲਈ ਸਟਾਕ ਦੀ ਸਕਸੇ ਵੀ ਕੀਮਤ ਤੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਲਾਗਤ (ਕੁੱਚਾ ਮਾਲ ਅਤੇ ਖਰਚਾ) ਜਾਂ ਮਾਰਕੀਟ ਮੁੁੱਲ ਜੋ ਵੀ ਸੀ ਘੁੱਟ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਤੇ ਬੰਦ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸਟਾਕਾਂ ਦੇ ਮੁੁੱਲ ਦੀ ਮੁੜ ਗਣਨਾ ਕਰਨਾ ਓਵਰਹਡ ਖਰਸਚਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦੇ ਹੋਏ, ਇਨਕਮ-ਟੈਕਸ ਅਫਸਰ ਨੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਸਾਲ 1963-64 ਲਈ 1,04,417 ਰੁਪਏ ਦਾ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਇੁੱਕ ਮੁਲਾਂਕਣ ਸਾਲ 1964-65 ਲਈ 3338 ਰੁਪਏ ਦੀ ਕਟੌਤੀ। ਇਹ ਹੁਕਮ ਅਪੀਲੀ ਸਹਾਇਕ ਕਸਮਸ਼ਨਰ ਦੁਆਰਾ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਅਪੀਲ 'ਤੇ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਐਪੀਲੇਟ ਸਟਰਸਬਊਨਲ ਨੇ ਸਕਹਾ ਸਕ ਸੀ ਇਹ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਕ ਸਟਾਕ ਸਵੁੱਚ ਮਾਲ ਦੀ ; ਅਤੇ ਕੀਮਤ ਸਵੁੱਚ ਸਵਗੜ ਸਗਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਕ ਸਟਾਕ ਦੀ ਮੁਲਾਂਕਣ ਸਵੁੱਚ ਓਵਰਹਡ ਖਰਸਚਆਂ ਨੂੰ ਛੁੱਡਣ ਲਈ ਕੋਈ ਉਸਚਤ ਨਹੀਂ ਸੀਓਵਰਹਡ ਖਰਸਚਆਂ ਸਮੇਤ, ਜੇਕਰ ਇਹ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੇ ਸਹੁੱਤ ਸਵੁੱਚ ਸੀ ਕੁੱਚੇ ਮਾਲ ਦੀ ਲਾਗਤ ਅਤੇ ਸਬਨਾਂ ਰੈਫਰਲ ਦੇ ਨਾਲ ਮੁੁੱਲ ਸਟਾਕਅਸਜਹੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਨੂੰ ਮਨਜੂਰੀ ਨਹੀਂ ਸਦੁੱਤੀ ਗਈ ਸੀ- ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਦੇ ਅਧੀਨ ਚਾਰਜਯੋਗ ਆਮਦਨ ਦੀ ਗਣਨਾ ਲਈ ਪਰਾਇਟ ਐਕਟ. ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਰੈਵੇਸਨਊ ਦੇ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਇਕ ਹਵਾਲਾ 'ਚ ਐੈੱਸ ਨੇ ਦੇਸਖਆ ਸਕ ਹਾਲਾਂਸਕ ਮਾਲ ਦੇ ਖਰਾਬ ਹੋਣ ਦਾ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ', , ਸਟਾਕ ਸਵੁੱਚਇਸ ਸਸੁੱਟੇ ਤੇ ਪਹੁੰਸਚਆ ਸਕ ਇਕਸਾਰਤਾ ਨੂੰ ਸਧਆਨ ਸਵੁੱਚ ਰੁੱਖਦੇ ਹੋਏ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦਾ ਅਸਿਆਸਸਟਰਸਬਊਨਲ ਨੂੰ ਰੁੱਦ ਕਰਨਾ ।।ਜਾਇਜ ਨਹੀਂ ਸੀ ਇਸ ਦੇ ਸਟਾਕ-ਇਨ-ਟਰੇਡ ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੀ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੀ ਸਵਧੀ ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਸਟਰਸਬਊਨਲ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਪਲਟ ਸਦੁੱਤਾ 'ਰੈਵੇਸਨਊ ਵੁੱਲੋਂ ਇਸ ਅਦਾਲਤ ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਪੀਲ ਸਵੁੱਚ ਇਸ ਤੇ ਦਲੀਲ ਸਦੁੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੀ ਤਰਫੋਂ ਸਕ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਮਾਲੀਆ 'ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੁਆਰਾ ਸਨਯਮਤ ਤੌਰ ਤੇ ਸਨਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਲੇਖਾ ਦੀ ਸਵਧੀ ਬਾਰੇ ਸਵਾਲ ਕਰੋ, ਇਹ ਇਤਰਾਜ ਹੈ, ਜੋ ਸਕ ਸਵਾਲ ਸਵੁੱਚ ਮੁਲਾਂਕਣ ਸਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸੀ ਨੂੰ ਪਸਹਲੀ ਵਾਰ ਇਸ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਉਠਾਇਆ ਸਗਆ ਸੀ ਸਕ ਓਵਰਹਡ ਖਰਚੇ ਸਟਾਕ ਦੇ ਮੁੁੱਲ ਸਵੁੱਚ , ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸਗਆ ਸੀਜੋ ਮੁਲਾਂਕਣ ਅਫਸਰ ਕੋਲ ਸੀ ਓਵਰਹਡ ਖਰਚੇ ਨੂੰ ਲਾਗਤ ਸਵੁੱਚ ਜੋੜ ਕੇ ਆਪਣੇ ਅਸਧਕਾਰ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਪਾਰ , ਕਰ ਸਲਆ ਕੁੱਚੇ ਮਾਲ ਦੀਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੇਂਟ ਦੀ ਛੋਟੀ ਸਟਕਾਊਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਸਕ ਮੁਲਾਂਕਣ ਅਫਸਰ ਨੇ ਅਪਣਾਏ ਗਏ ਢੰਗ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਦੇ ਲੇਖਾਕਾਰਾਂ ਸਵੁੱਚ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੁਆਰਾ ਇੁੱਕ ਚੰਗੀ ਤਰਹਾਂ ਮਾਨਤਾ ਪਰਾਪਤ ਸਵਧੀ ਹੈ ਸਾਖ , ਇਹ ਅਦਾਲਤ, ਅਪੀਲਾਂ ਦੀ ਇਜਾਜਤ ਸਦੰਦੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਹਾਈ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਰੁੱਸਖਆ ਅਦਾਲਤ ਹੋਲਡ: 1. , ਆਮਦਨ, , , ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਐਕਟ ਸਵੁੱਚ ਸਟਾਕਮੁਨਾਫੇ ਅਤੇ ਲਾਿਾਂ ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਲਈ ਕੋਈ ਖਾਸ ਸਵਵਸਥਾ ਨਹੀਂ ਹੈਹਾਲਾਂਸਕਐਕਟ ਦੁਆਰਾ ਪਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਗਣਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਦਾ ਫਰਜ ਹੈ ਵਪਾਰਕ ਦੇ ਮੁਨਾਫੇ ਅਤੇ ਲਾਿਾਂ ਨੂੰ ਸਨਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਅਸਧਕਾਰੀ ਲੇਖਾਕਾਰੀ ਦੇ ਸਹੀ ਸਸਧਾਂਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਹਸ। ਅਸਜਹਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੀ ਪਰਸਕਰਤੀ 'ਤੇ ਸਨਰਿਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, , ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਸਵਸ਼ੇਸ਼ ਚਸਰੁੱਤਰ ਕੁਝ ਸਵਵਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਇਜਾਜਤ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈਪਰ ਉਸਦਾ ਮੁੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਫਰਜ ਸਹੀ ਆਮਦਨੀ, , ਮੁਨਾਫੇ ਅਤੇ ਲਾਿਾਂ ਦੀ ਕਟੌਤੀ ਕਰਨਾ ਹੈਅਤੇ ਇਹ ਉਹ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸਾਲ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਸਵੁੱਚ ਅਤੇ ਅੰਤ ਸਵੁੱਚ ਸਟਾਕ-ਇਨ-ਟਰੇਡ ਦੇ ਮੁੁੱਲ ਨੂੰ ਸਧਆਨ ਸਵੁੱਚ ਰੁੱਖੇ ਸਬਨਾਂ ਅਤੇ ਅੰਤਰ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਸਵਚਕਾਰ। [537 ਜੀ-538 ਬੀ] , ਕੇਰਲਾ, [1969] 73735, ਪੀ.ਐੈੱਮ. ਮੁਹੰਮਦ ਮੀਰਾਖਾਨ ਬਨਾਮ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਕਸਮਸ਼ਨਰ ਆਈ.ਟੀ.ਆਰ. ਐੈੱਸ ਸੀ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਸਦੁੱਤਾ ਸਗਆ। 2. ਸਟਾਕ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਹੀ ਸਨਰਧਾਰਨ ਹੈ ਇੁੱਕ ਸਾਲ ਦੇ ਵਪਾਰ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਲਾਿ ਅਤੇ ਨੁਕਸਾਨ। [538 ਬੀ] ਸੀ.ਆਈ.ਟੀ. ਬਨਾਮ ਮਬਿਮਟਸ਼ ਪੇਂਟਸ Case: COMMISSIONER OF INCOME TAX, CALCUTTA versus BRITISH PAINTS INDIA LTD [[1990] SUPP. 3 S.C.R. 525] (1990) आयकरआयुक्त, कलकत्ता वी. ब्रिटिशपेंट्सइंडियालिमिटेड 13 दिसंबर, 1990 [ टी. कोचूथॉममेनऔरएम. एम. पंची, जे. जे.] आयकरअधिनियम1961: धारा145-स्टॉककामूल्यांकन-पालनकियाजानेवालासिद्धांत-लागतया-बाजारमूल्यजोभीकमहो -निर्धारणअधिकारीक्यावहअतिरिक्तप्रभारजोड़नेकाहकदारहै। ----लेखांकनकीविधिसुसंगतअभ्यासलाभऔरलाभकीसहीतस्वीरकाखुलासाकरनानिर्धारणअधिकारीवास्तविकआयकानिर्धारणकरनेकेलिएउपयुक्तगणनाकोअपनानेकेलिएहकदारहैऔरउसकाकर्तव्यहै।प्रतिवादी-निर्धारितीएकसीमितदेयताकंपनीहैजोपेंटकेनिर्माणऔरबिक्रीकेव्यवसायमेंलगीहुईहै,उसकेपासप्रक्रियामेंअपनेसामानऔरतैयारउत्पादोंकोविशेषरूपसेकच्चेमालकीकीमतपरऔरपूरीतरहसेअतिरिक्तव्कोछोड़करमूल्यदेनेकाएकसुसंगतअभ्यासथा।निर्धारितीनेतर्कदियाकिइसप्रथाकेलिएऔचित्ययहथाकिपेंटहोनेकेकारणमालकाभंडारणजीवनसीमितथाऔरयदिजल्दीसेनिपटाननहींकियाजाताहैतोउनकाबाजारमूल्यकमहोसकताहै।आयकरअधिकारीनेनिर्धारितीकेउपरोक्ततर्ककोयहकहतेहुएखारिजकरदियाकिकिसीभीसमयनिर्धारितीनेमालकीगिरावटयाक्षतिकेकारणकिसीभीकटौतीकादावानहींकियाथाऔरजैसाकिनिर्धारितीद्वाराअपनेस्टॉककामूल्यांकनकरनेकादावाकियागयाथा, उसप्रथाकोमान्यतादेनेकाकोईऔचित्यनहींथा,अन्यथालेखांकनकेअच्छीतरहसेमान्यताप्राप्तसिद्धांतकेअनुसार, जिसकेलिएस्टॉककामूल्यकिसीभीकीमत(कच्चेमालऔरव्) याबाजारमूल्य, जोभीकमहो, परकियाजानाआवश्यकहै।आय-करअधिकारीनेअतिरिक्तव्कोजोड़करआरंभिकऔरसमापनस्टॉककेमूल्यकीपुनःगणनाकरतेहुएनिर्धारणवर्ष1963-64 केलिएरु. 1,04,417 काजोड़कियाऔरनिर्धारणवर्ष1964-65 केलिएRs.3338 कीकटौतीकीअनुमतिदी।इनआदेशोंकीपुष्टिअपीलीयसहायकआयुक्तनेकीथी। अपीलपर, आयकरअपीलीयन्यायाधिकरणनेकहाकियहदिखानेकेलिएकोईसबूतनहींहैकिस्टॉकमेंमालकेमूल्यमेंगिरावटआईहैऔरस्टॉककेमूल्यांकनमेंओवरहेडव्कोबाहररखनेकाकोईऔचित्यनहींहै; औरयदियहव्यवसायकेहितमेंथाकिकेवलकच्चेमालकीलागतकेसंदर्भमेंस्टॉककामूल्यनिर्धारितकियाजाएऔरओवरहेडव्कोशामिलकिएबिना, ऐसामूल्यांकनअनुमोदितनहींथा। 525 526 [ 1990 ] सप. 3 एससीआर। सर्वोच्चन्यायालयकीरिपोर्ट आयकरअधिनियमकेतहतप्रभार्यआयकीगणनाकेलिएउपयुक्त। उच्चन्यायालय, राजस्वकेआग्रहपरएकसंदर्भमें यहदेखतेहुएकिहालांकिस्टॉकमेंमालकेबिगड़नेकाकोईसबूतनहींथा, इसनिष्कर्षपरपहुंचाकिनिर्धारितीकेनिरंतरअभ्यासकोध्यानमेंरखतेहुए, न्यायाधिकरणअपनेस्टॉक-इन-ट्रेडकेमूल्यांकनकेनिर्धारितीकेतरीकेकोअस्वीकारकरनेमेंउचितनहींथा।इसनेतदनुसारन्यायाधिकरणकेफैसलेकोउलटदिया। राजस्वद्वाराइसन्यायालयमेंकीगईअपीलोंमेंयहतर्कदियागयाथाकि निर्धारितीकीओरसेकिकईवर्षोंतकराजस्वनेनिर्धारितीद्वारानियमितरूपसेनियोजितलेखांकनकीविधिपरसवालनहींउठाया, यहकिविचाराधीनमूल्यांकनवर्षोंकेदौरानहीपहलीबारइसआधारपरआपत्तिउठाईगईथीकिअधिशेषव्कोस्टॉककेमूल्यमेंशामिलनहींकियागयाथा, किनिर्धारणअधिकारीनेकच्चेमालकीलागतमेंअधिशेषव्कोजोड़करअपनेअधिकारक्षेत्रकोपारकरलियाथा,विशेषरूपसेपेंटकीकमस्थायित्वकेकारणऔरयहकिनिर्धारणअधिकारीनेइसबातकीसराहनानहींकीहैकिनिर्धारितीद्वाराअपनाईगईविधिप्रतिष्ठितलेखाकारोंकेबीचएकअच्छीतरहसेमान्यताप्राप्तविधिहै। अपीलोंकोअनुमतिदेनाऔरखारिजकरना, उच्चन्यायालयकानिर्णय न्यायालय, यहन्यायालय, पकड़नाः1. आयकरअधिनियममेंकोईविशिष्टप्रावधाननहींहै। स्टॉक, आय, लाभऔरलाभकेमूल्यांकनकेलिएदृष्टिकोणकीगणना, चाहेजोभीहो, अधिनियमद्वाराप्रदानकिएगएतरीकेसेकीजानीचाहिए।यहअधिकारीकाकर्तव्यहैकिवहकिसीवाणिज्यिककेलाभऔरलाभकानिर्धारणकरे। लेखांकनकेसहीसिद्धांतकेअनुसारसाहस।ऐसाकरनेमें, वहव्यवसायकीप्रकृतिऔरउसकेविशेषचरित्रकेआधारपरकुछसमायोजनकीअनुमतिदेसकताहै, लेकिनउसकाप्राथमिकउद्देश्यऔरकर्तव्यसहीआय,लाभऔरलाभकापतालगानाहै, औरयहवहस्टॉक-इन-ट्रेडकेमूल्यकोध्यानमेंरखेबिनाऔरवर्षकेअंतमेंऔरअंतरकापतालगाएबिनानहींकरसकताहै। उनकेबीच।( 537 जी-538 बी1 पी. एम. मोहम्मदमीराखानबनामआयआयुक्त-कर, केरल, [1969] 73 आई. टी. आर. एस. सी. 735, संदर्भित। 2. स्टॉकमूल्यांकनकाउद्देश्यसहीनिर्धारणहै एकवर्षकेव्यापारसेहोनेवालेलाभऔरहानि।[ 538 बी] 527 सी. आई. टी. वी. ब्रिटिशपेंट व्हिम्स्टरएंडकंपनीवी. अंतर्देशीयराजस्वआयुक्त, [1926] 12 कर, पश्चिमबंगाल, [1953] 24 आई. टी. आर. 481,485-486 पैट्रिक(करनिरीक्षक) v.ब्रॉडस्टोनमिल्सलिमिटेड, [1954] 25 आई. टी. आर. 377,395; रसेलबनाम।टाउनएंडकाउंटीबैंक, [1888 [13 ऐप।कैस।418 , 424 ; 4 टीएलआर।500 औरराष्ट्रीयराजस्वमंत्रीबनाम।एनाकोंडाअमेरिकनब्रासलिमिटेड, [1956] ए. सी85; (1956) आई. टी. आर.84,99, संदर्भित। 3. ' आयकरअधिनियम, 1961 कीधारा145 पर्याप्तप्रदानकरतीहै। Case: COMMISSIONER OF INCOME TAX, CALCUTTA versus BRITISH PAINTS INDIA LTD [[1990] SUPP. 3 S.C.R. 525] (1990) COMMISSIONER OF INCOME TAX, CALCUTTA v. BRITISH PAINTS INDIA LTD. DECEMBER 13, 1990 A [T. KOCHU THOMMEN AND M.M. PUNCHHI, JJ.] B Income Tax Act 1961: Section 145-,--Va/uation of stock-Prin-ciple to be followed-Cost or market value-Whichever is lower-Assessing officer-Whether entitled to add over head charges. Method of accounting-Consistent practice-To disclose true picture of profits and gains-Assessing Officer-Entitled to and has C duty to adopt apporpriate computation to determine true income. The respondent-assessee a limited liability company engaged in the business of manufacture and· sale of paints, had a consistent practice to value its goods in process and finished products exclusively at cost of D raw materials and totally excluding overhead expenditure. The justifi-cation for this practice, the assessee contended was that the goods being paints had limited storage life and If not quickly disposed of were liable to lose their market value. The Income Tax Officer rejected the aforesaid contention of the E assessee observing that at no time had the assessee claimed any deduc-tion on account of deterioration or damage to goods and that there was no justification to recognise a practice as claimed by the assessee of valuing its stock otherwise that in accordance with the well recognised principle of accounting which require the stock to be valued at either cost (raw material plus expenditure) or market value whichever was F lower. Recalculating the value of the opening and closing stocks by adding the overhead expenditure, the Income-tax Officer made an addi-tion of Rs.1,04,417 for the assessment year 1963-64, and allowed a deduction of Rs.3338 for the assessment year 1964-65. These orders were confirmed by the Appellate Assistant Commissioner. G On appeal, the Income Tax Appellate Tribunal held that there was no evidence to show that the goods in stock deteriorated in value and that there was no justification for excluding the overhead expendi-ture in valuing the stock; and If it was in the interest of the business to value stock solely with refereilce to cost of raw materials and without including the overhead expenditure, such valuation was not appro-H A priate to the computation of income chargeable under the Income Tax Act. The High Court, in a reference at the instance of the Revenue noticed that though there was no evidence of deterioration of the goods in stock, came to the conclusion that having regard to the consistent B practice of the assessee, the Tribunal was not justified in rejecting the assessee's method of valuation of its stock-in-trade. It accordingly reversed the Tribunal's decision. In the appeals by the Revenue to this Court, it was contended on behalf of the assessee that for a number of years the Revenue did not C question the method of accounting regularly employed by the assessee, that it was during the assessment years in question that the objection was raised for the first time on the ground that overhead expenditure was not included iu the value of the stock, that the Assessing Officer had exceeded his jurisdiction by adding the overhead expenditure to the cost of raw material, especially because of the short durability of paint and D that the Assessing Officer has not appreciated that the method adopted by the assessee is a well recognised method among accountants of repute. Allowing the appeals and setting aside, the judgment of the High Court, this Court, E Case: COMMISSIONER OF INCOME TAX, CALCUTTA versus BRITISH PAINTS INDIA LTD [[1990] SUPP. 3 S.C.R. 525] (1990) Section: CONCLUSION Allowing the appeals and setting aside, the judgment of the High Court, this Court, E HELD: 1. The Income Tax Act does not contain any specific pro-vision for the valuation of stock, Income, profits and gains must, how-ever, be computed in the manner provided by the Act. It is the duty of the Officer to determine the profits and gains of a commercial adventure according to the correct principle of accounting. In doing so, F he might, dependent on the nature of the business and its special character, allow certain adjustments, but his primary purpose and duty is to deduce the correct income, profits and gains, and this he cannot do without taking into account the value of.the stock-in-trade at the begin-ning and at the end of the year and by ascertaining the difference between them. [537G-538Bl G P.M. Mohammed Meerakhan v. Commissioner of Income-Tax, Kera/a, [1969] 73 I. T .R. SC 735, referred to. Whimster & Co. v. Commissioners of Inland Revenue,, [1926] 12 Tax Cases 813, 827; Chainrup Sampatram v. Commissioner of Income-Tax, West Bengal, [1953] 24 I.T.R. 481, 485-486; Patrick (Inspector of Taxes) v. Broadstone Mills Ltd., [1954] 25 I.T.R. 377, 395; Russell v. Town & County Bank, [1888[ 13 App. Cas. 418, 424; 4 TLR. 500 and Minister of National Revenue v. Anaconda American Brass Ltd., [1956] A.C. 85; (1956) I.T.R. 84, 99, referrett to. A B 3. 'Section 145 of the Income Tax Act, 1961 confers sufficient power upon the officer-nay it imposes a duty upon him-to make such computation in such manner as he determines for deducing the correct . profits and gains. This means that where accounts are prepared without disclosing the .real cost of the stock-in-trade, albeit on sound expert advise in the interest of efficient administration of the company, it is the duty of the Income Tax Officer to determine the taxable income by making such computation as he thinks fit. [539E] c 4. Even if the assessee had adopted a regular system of account-ing, it was the duty of the Assessing Officer under section 145 of the Income Tax Act 1861, to consider whether the correct profits and gains could be deduced from the accounts so maintained. If he was of the opinion that the correct profits could not he deduced from the accounts, he was obliged to have recourse of the proviso to section 145 of the Income Tax Act 1961. [536C, G] D E Commissioner of Income-Tax, Bombay v. Sarangpur Cotton Manufacturing Co. Ltd., [1938] 6 ITR 36; Commissioner of Income-Tax, Madras v. A. Krishnaswami Mudaliar & Ors., [1964] 53 I.T.R. 122, 128 and 132 ; Commissioner of Income-Tax v. Mc-Milan & Co., [1958] 33 I.T.R. 182; S.N. Namasivayam Chettiar v. Commissioner of Income-tax, Madras, [1960] 38 I. T.R. 579, 588 and Commissioners of F Inland Revenue v. Cock, Russell and Co. Ltd., I 1949] 29 Tax Cases 387, 392,.referred to. · 5. Any system of accounting which exi:ludes, for the valuation of the stock-in-trade, all costs other than the cost of raw material for the goods in process and finished products, is likely to result in a distorted G picture of the true state of the business for the purpose of computing the charge~ble income. Such a system may produce a comparatively lower valuation of the opening stock and the closing stock, thus showing a comparatively low difference between the two. In a period of rising turnover and rising prices, the system adopted by the assessee, as found by the Tribunal, is apt to.diminish the assessment of the taxable profit H SUPREME COURT REPORTS A of a year. The profit of one year is likely to be shifted to another year which is an incorrect method of computing profits and gains for the purpose of assessment. [ 539F -G] Case: COMMISSIONER OF INCOME TAX, CALCUTTA versus BRITISH PAINTS INDIA LTD [[1990] SUPP. 3 S.C.R. 525] (1990) सी. आई. टी. वी. ब्रिटिशपेंट व्हिम्स्टरएंडकंपनीवी. अंतर्देशीयराजस्वआयुक्त, [1926] 12 कर, पश्चिमबंगाल, [1953] 24 आई. टी. आर. 481,485-486 पैट्रिक(करनिरीक्षक) v.ब्रॉडस्टोनमिल्सलिमिटेड, [1954] 25 आई. टी. आर. 377,395; रसेलबनाम।टाउनएंडकाउंटीबैंक, [1888 [13 ऐप।कैस।418 , 424 ; 4 टीएलआर।500 औरराष्ट्रीयराजस्वमंत्रीबनाम।एनाकोंडाअमेरिकनब्रासलिमिटेड, [1956] ए. सी85; (1956) आई. टी. आर.84,99, संदर्भित। 3. ' आयकरअधिनियम, 1961 कीधारा145 पर्याप्तप्रदानकरतीहै। --अधिकारीपरशक्तिनकियहउसपरएककर्तव्यअधिरोपितकरताहैऐसीगणनाइसतरहसेकरनेकेलिएजोवहसहीलाभऔरलाभकीकटौतीकेलिएनिर्धारितकरताहै।इसकामतलबयहहैकिजहांस्टॉक-इन-ट्रेडकीवास्तविकलागतकाखुलासाकिएबिनाखातेतैयारकिएजातेहैं, हालांकिकंपनीकेकुशलप्रशासनकेहितमेंठोसविशेषज्ञकीसलाहपर, यहआयकरअधिकारीकाकर्तव्यहैकिवहऐसीगणनाकरकेकरयोग्यआयकानिर्धारणकरेजोवहउचितसमझताहै।[ 539 ई] भलेहीनिर्धारितीनेनियमितलेखाप्रणालीअपनाईहो 4. आयकरअधिनियम1861 कीधारा145 केतहतयहनिर्धारणअधिकारीकाकर्तव्यथाकिवहइसबातपरविचारकरेकिक्याइसतरहसेबनाएगएखातोंसेसहीलाभऔरलाभकीकटौतीकीजासकतीहै।यदिउनकीरायथीकिखातोंसेसहीलाभनहींनिकालाजासकताहै, तोवेआयकरअधिनियम1961कीधारा145 केप्रावधानकासहारालेनेकेलिएबाध्यथे।[ 536 सी, जी] आय-करआयुक्त, बॉम्बेबनाम।सारंगपुरकपास विनिर्माणकंपनीलिमिटेड, [1938] 6 आई. टी. आर. 36; आयकरआयुक्त, मद्रासबनाम।ए.कृष्णस्वामीमुदलियारऔरअन्य।, [ 1964 ] 53 आई. टी. आर. 122,128 और132; आयआयुक्त-करबनाम।मैक-मिलानएंडकंपनी, [1958] 33 आई. टी. आर. 182; एस. एन. नमशिवयमचेट्टियारबनामआय-करआयुक्त, मद्रास, [1960] 38 आई. टी. आर. 579,588 औरआंतरिकराजस्वआयुक्तबनाम।मुर्गा, रसेलएंडकंपनीलिमिटेड, [1949] 29 करमामले387,392, संदर्भित। 5. लेखांकनकीकोईभीप्रणालीजोइसकेमूल्यांकनकेलिएशामिलनहींहै स्टॉक-इन-ट्रेड, प्रक्रियामेंमालऔरतैयारउत्पादोंकेलिएकच्चेमालकीलागतकेअलावाअन्यसभीलागतोंकेपरिणामस्वरूपप्रभार्यआयकीगणनाकेउद्देश्यसेव्यवसायकीवास्तविकस्थितिकीविकृततस्वीरहोनेकीसंभावनाहै।इसतरहकीप्रणालीशुरुआतीस्टॉकऔरसमापनस्टॉककातुलनात्मकरूपसेकममूल्यांकनकरसकतीहै, इसप्रकारदोनोंकेबीचतुलनात्मकरूपसेकमअंतरदिखाईदेताहै।बढ़तेकारोबारऔरबढ़तीकीमतोंकीअवधिमें, निर्धारितीद्वाराअपनाईगईप्रणाली, जैसाकिन्यायाधिकरणद्वारापायागयाहै, करयोग्यलाभ[1990] केमूल्यांकनकोकमकरनेकेलिएउपयुक्तहै। 3 528 सर्वोच्चन्यायालयकीरिपोर्ट एकवर्षकी।एकवर्षकेलाभकोदूसरेवर्षमेंस्थानांतरितकिएजानेकीसंभावनाहैजोमूल्यांकनकेउद्देश्य-सेलाभऔरलाभकीगणनाकरनेकाएकगलततरीकाहै।[ 539 एफजी] 6. प्रत्येकवर्षएकस्व-निहितइकाईहोनेकेनाते, औरएककेकर उसवर्षकीआयकेसंदर्भमेंदेयहोनेकेकारण, जैसाकिअधिनियमकेसंदर्भमेंगणनाकीगईहै,निर्धारितीद्वाराअपनाईगईविधिऐसीपाईगईहैकिआयकाठीकसेअनुमाननहींलगायाजासकताहै। वहाँसे।इसलिए, यहनकेवलअधिकारहै, बल्किसहायकअधिकारीकाकर्तव्यभीहैकिवहअपनीवैधानिकशक्तिकाप्रयोगकरतेहुएयहनिर्धारितकरेकिउनकीरायमेंसहीकरयोग्यआयक्याहै।[ 539 एच-540 ए] 7. निर्धारणअधिकारीद्वारानिर्धारितकियाजानेवालाप्रश्न धारा145 केतहतअपनीशक्तिकाप्रयोगयहहैकिक्यानिर्धारितीद्वारारखेगएखातोंसेआयकाठीकसेअनुमानलगायाजासकताहैयानहीं, भलेहीखातेअधिकारीकीसंतुष्टिकेलिएसहीऔरपूर्णहोंऔरआयकीगणनानिर्धारितीद्वारानियमितरूपसेनियोजितविधिकेअनुसारकीगईहो।अधिकारीद्वाराजोनिर्धारितकियाजानाहैवहतथ्यकाप्रश्नहैअर्थातक्याअधिनियमकेतहतप्रभार्यआयकोलेखापुस्तकोंसेठीकसेनिकालाजासकताहैयानहीं, औरउसेप्रासंगिकसामग्रीकेसंदर्भमेंऔरसहीसिद्धांतोंकेअनुसारप्रश्नकानिर्णयलेनाचाहिए।[ 531 डी-एफ] 8. यहवाणिज्यिकलेखांकनकाएकमान्यताप्राप्तसिद्धांतहै लाभऔरहानिखातेमेंलेखावर्षकीशुरुआतमेंऔरअंतमेंलागतयाबाजारमूल्य, जोभीकमहो, परस्टॉक-इन-ट्रेडकामूल्यदर्जकरें।[ 533 जी-एच] व्हिम्स्टरएंडकंपनीवी. अंतर्देशीयराजस्वआयुक्त, [1917] 26 ] 12 करमामले, 813,823 निर्दिष्टकिएगए। ( 9 ) जहांमूल्यांकनकीतारीखसेपहलेबाजारमूल्यगिरगयाहो। औरउसतारीखकोवस्तुकाबाजारमूल्यउसकीवास्तविकलागतसेकमहै, निर्धारितीकोबाजारमूल्यपरवस्तुओंकामूल्यनिर्धारितकरनेकाअधिकारहैऔरइसप्रकारवहउसनुकसानकाअनुमानलगासकताहैजोवहमालकीबिक्रीकेसमयसंभवतःकरेगा।लागतयाबाजारमूल्यपरस्टॉक-इन-ट्रेडकामूल्यांकन,जोभीकमहो, पूरीतरहसेनिर्धारितीकेविवेककेभीतरकामामलाहै, लेकिनवहजोभीतरीकाअपनाताहै, उससेउसकेलाभऔरलाभकीसहीतस्वीरसामनेआनीचाहिए।दूसरीओर, यदिवहएकऐसीप्रणालीअपनाताहैजोकरकेनिर्धारणकरनेवालेराष्ट्रकेलिएवास्तविकस्थितिकाखुलासानहींकरतीहै, भलेहीयहउसकेव्यस्तताकेअन्यउद्देश्योंजैसेकिआरक्षितराशिकानिर्माण, लाभांशकीघोषणा, योजनाऔरइसी तरहकेअन्यउद्देश्योंकेलिएआदर्शरूपसेउपयुक्तहो, तोयहनिर्धारणअधिकारीकाकर्तव्यहैकिवहकिसीभी529 कोअपनाए। सी. आई. टी. वी. Case: COMMISSIONER OF INCOME TAX, CALCUTTA versus BRITISH PAINTS INDIA LTD [[1990] SUPP. 3 S.C.R. 525] (1990) , ਕੇਰਲਾ, [1969] 73735, ਪੀ.ਐੈੱਮ. ਮੁਹੰਮਦ ਮੀਰਾਖਾਨ ਬਨਾਮ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਕਸਮਸ਼ਨਰ ਆਈ.ਟੀ.ਆਰ. ਐੈੱਸ ਸੀ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਸਦੁੱਤਾ ਸਗਆ। 2. ਸਟਾਕ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਹੀ ਸਨਰਧਾਰਨ ਹੈ ਇੁੱਕ ਸਾਲ ਦੇ ਵਪਾਰ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਲਾਿ ਅਤੇ ਨੁਕਸਾਨ। [538 ਬੀ] ਸੀ.ਆਈ.ਟੀ. ਬਨਾਮ ਮਬਿਮਟਸ਼ ਪੇਂਟਸ ਸਵਮਸਟਰ ਐਡ ਕੰਪਨੀ ਬਨਾਮ ਇਨਲੈਂਡ ਰੈਵੇਸਨਊ ਦੇ ਕਸਮਸ਼ਨਰ, [1926] 12 ਟੈਕਸ ਕੇਸ 813, 827; ਚੈਨਰੂਪ ਸੰਪਤਰਾਮ ਬਨਾਮ , , [1953] 24 ਆਈ.ਟੀ.ਆਰ. 481, 485-486; ਪੈਟਸਰਕ (ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਆਫ ਟੈਕਸ) ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਕਸਮਸ਼ਨਰਪੁੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲਬਨਾਮ ਬਰੌਡਸਟੋਨ ਸਮੁੱਲਜ ਸਲਸਮਟੇਡ, [1954] 25 ਆਈ.ਟੀ.ਆਰ. 377, 395; ਰਸਲ ਸਵ. ਟਾਊਨ ਐਡ ਕਾਉਂਟੀ ਬੈਂਕ, [1888]13 ਐਪ।ਕੈਸ. 418, 424; , [1956] ਮੰਤਰੀ ਏ.ਸੀ. 4 ਟੀ.ਐਲ.ਆਰ. 500 ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਰੈਵੇਸਨਊ ਬਨਾਮ ਐਨਾਕਾਂਡਾ ਅਮਰੀਕਨ ਬਰਾਸ ਸਲਮਸਟਡ85; (1956) ਆਈ.ਟੀ.ਆਰ. 84, 99, ਰੈਫਰ ਕੀਤਾ ਨੂੰ. '''3. ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਐਕਟ, 1961 ਦੀ ਧਾਰਾ 145 ਕਾ਼ਿੀ ਮੰਨਦੀ ਹੈ ਅਸਧਕਾਰੀ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ-ਨਾ ਸਕ ਇਹ ਉਸ ਤੇ ਅਸਜਹਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੁੱਕ ਫਰਜ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ ਗਣਨਾ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਸਜਵੇਂ ਉਹ ਸਹੀ ਕਟੌਤੀ ਲਈ ਸਨਰਧਾਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਲਾਿ ਅਤੇ ਲਾਿ. , ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੈ ਸਕ ਸਜੁੱਥੇ ਖਾਤੇ ਸਬਨਾਂ ਸਤਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਸਟਾਕ-ਇਨ-ਟਰੇਡ ਦੀ ਅਸਲ ਕੀਮਤ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕਰਨਾਿਾਵੇਂ 'ਸਾਊਂਡ ਮਾਹਰ ਤੇ ਹੋਵੇ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਕੁਸ਼ਲ ਪਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਸਹੁੱਤ ਸਵੁੱਚ ਸਲਾਹ, ਇਹ ਹੈ ਦੁਆਰਾ ਟੈਕਸਯੋਗ ਆਮਦਨ ਸਨਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਸਧਕਾਰੀ ਦੀ ਸਡਊਟੀ ਅਸਜਹੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨਾ ਸਜਵੇਂ ਉਹ ਠੀਕ ਸਮਝਦਾ ਹੈ। [539 ਈ] , 4. ਿਾਵੇਂ ਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾ ਨੇ ਲੇਖਾ-ਜੋਖਾ ਦੀ ਸਨਯਮਤ ਪਰਣਾਲੀ ਅਪਣਾਈ ਸੀਇਹ ਧਾਰਾ 145 ਦੇ ਅਧੀਨ ਮੁਲਾਂਕਣ ਅਸਧਕਾਰੀ ਦਾ ਫਰਜ ਸੀ। ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਐਕਟ 1861, ਇਹ ਸਵਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸਕ ਕੀ ਸਹੀ ਮੁਨਾਫਾ ਅਤੇ ਲਾਿ ਹੈ ਇਸ ਤਰਹਾਂ ਰੁੱਖੇ ਗਏ ਖਾਸਤਆਂ ਤੋਂ ਕੁੱਸਢਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।, ਦੀ ਧਾਰਾ 145 ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈਣ ਲਈ ਜੇਕਰ ਉਹ ਦਾ ਸੀ ਰਾਏ ਸਕ ਸਹੀ ਮੁਨਾਫਾ ਉਹ ਖਾਸਤਆਂ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕੁੱਢ ਸਕਦਾ ਸੀਉਹ ਮਜਬੂਰ ਸੀ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਐਕਟ 1961. [536 ਸੀ, ਜੀ] ਕਸਮਸ਼ਨਰ ਆਫ ਇਨਕਮ-ਟੈਕਸ, ਬੰਬੇ ਬਨਾਮ ਸਾਰੰਗਪੁਰ ਕਪਾਹ ਮੈਨੂਫੈਕਚਸਰੰਗ ਕੰਪਨੀ ਸਲਸਮਟੇਡ, [1938] 6 ਆਈ.ਟੀ.ਆਰ 36; , , [1964] 53 ਆਈ.ਟੀ.ਆਰ. 122, 128 ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਕਸਮਸ਼ਨਰਮਦਰਾਸ ਬਨਾਮ ਏ. ਸਕਰਸ਼ਨਾਸਵਾਮੀ ਮੁਦਲੀਆਰ ਅਤੇ ਓ.ਆਰ.ਅਤੇ 132; ਇਨਕਮ-ਟੈਕਸ ਕਸਮਸ਼ਨਰ ਬਨਾਮ ਮੈਕ-ਸਮਲਨ ਐਡ ਕੰਪਨੀ, [1958] 33 ਆਈ.ਟੀ.ਆਰ. 182; ਐੈੱਸ.ਐੈੱਨ. ਨਮਾਸੀਵਯਮ , ਮਦਰਾਸ, [1960] 38 ਆਈ. ਟੀ.ਆਰ. 579, ਚੇਸਤਆਰ ਬਨਾਮ ਕਸਮਸ਼ਨਰ ਆਫ ਇਨਕਮ-ਟੈਕਸ588 ਅਤੇ ਕਸਮਸ਼ਨਰਾਂ ਦੇ ਐੈੱਫ , ਰਸਲ ਐਡ ਕੰਪਨੀ ਸਲਸਮਟੇਡ, [1949] 29 ਟੈਕਸ ਕੇਸ 387, ਇਨਲੈਂਡ ਰੈਵੇਸਨਊ ਬਨਾਮ ਕਾਕ392, ।ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਸਦੁੱਤਾ ਸਗਆ , , 5. ਲੇਖਾ-ਜੋਖਾ ਦੀ ਕੋਈ ਵੀ ਪਰਣਾਲੀ ਸਜਸ ਸਵੁੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੈਦੇ ਮੁੁੱਲਾਂਕਣ ਲਈ ਸਟਾਕ-ਇਨ-ਟਰੇਡਲਈ ਕੁੱਚੇ ਮਾਲ ਦੀ ਲਾਗਤ ਤੋਂ , ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਸਾਰੀਆਂ ਲਾਗਤਾਂ ਪਰਸਕਸਰਆ ਸਵੁੱਚ ਮਾਲ ਅਤੇ ਸਤਆਰ ਉਤਪਾਦਇੁੱਕ ਸਵਗਾੜ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਦੀ ਸੰਿਾਵਨਾ ਹੈ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ।ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੀ ਅਸਲ ਸਸਥਤੀ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਚਾਰਜਯੋਗ ਆਮਦਨ ਅਸਜਹੀ ਪਰਣਾਲੀ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਘੁੱਟ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ', ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਟਾਕ ਅਤੇ ਬੰਦ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸਟਾਕ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣਇਸ ਤਰਹਾਂ ਸਦਖਾ ਸਰਹਾ ਹੈ ਸਕ ਏ ਦੋਵਾਂ ਸਵਚਕਾਰ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਘੁੱਟ ਅੰਤਰ।, , ਵਧਣ ਦੀ ਸਮਆਦ ਸਵੁੱਚ ਟਰਨਓਵਰ ਅਤੇ ਵਧਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂਮੁਲਾਂਕਣ ਦੁਆਰਾ ਅਪਣਾਈ ਗਈ ਪਰਣਾਲੀਸਜਵੇਂ ਸਕ ਪਾਇਆ ਸਗਆ ਹੈ ਸਟਰਸਬਊਨਲ ਦੁਆਰਾ, ਟੈਕਸਯੋਗ ਮੁਨਾਫੇ ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਢੁਕਵਾਂ ਹੈ ਇੁੱਕ ਸਾਲ ਦੇ. ਇੁੱਕ ਸਾਲ ਦਾ ਮੁਨਾਫਾ ਦੂਜੇ ਸਾਲ ਸਵੁੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਿਾਵਨਾ ਹੈ ਜੋ ਸਕ ਲਈ ਮੁਨਾਫੇ ਅਤੇ ਲਾਿਾਂ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਇੁੱਕ ਗਲਤ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦਾ ਉਦੇਸ਼. [539 ਐੈੱਫ -ਜੀ] 6. , ਹਰ ਸਾਲ ਇੁੱਕ ਸਵੈ-ਸਨਰਿਰ ਇਕਾਈ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇਅਤੇ ਇੁੱਕ ਦੇ ਟੈਕਸ ਉਸ ਸਾਲ ਦੀ ਆਮਦਨ ਦੇ ਸੰਦਰਿ ਸਵੁੱਚ ਿੁਗਤਾਨਯੋਗ ਖਾਸ ਸਾਲ,, ਸਜਵੇਂ ਸਕ ਐਕਟ ਦੇ ਸੰਦਰਿ ਸਵੁੱਚ ਗਣਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈਮੁਲਾਂਕਣ ਦੁਆਰਾ ਅਪਣਾਇਆ ਸਗਆ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਅਸਜਹਾ ਪਾਇਆ ਸਗਆ ਹੈ , ਇਹ ਸਨਰਧਾਰਨ ਕਰਨ ਲਈ, ਆਪਣੀ ਸਕ ਆਮਦਨੀ ਦਾ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਅਨੁਮਾਨ ਨਹੀਂ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਇਸ ਤੋਂ ਇਸ ਲਈਸਵਧਾਨਕ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁਲਾਂਕਣ ਅਫਸਰ ਦਾ ਨਾ ਸਸਰਫ ਅਸਧਕਾਰ ਹੈ, ਬਲਸਕ ਫਰਜ ਹੈ ਕੀ, ਉਸਦੀ ਰਾਏ ਸਵੁੱਚ, ਸਹੀ ਟੈਕਸਯੋਗ ਆਮਦਨ ਹੈ। [539 ਐੈੱਚ- 540 ਏ] 7. 145ਮੁਲਾਂਕਣ ਅਫਸਰ ਦੁਆਰਾ ਸਨਰਧਾਰਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪਰਸ਼ਨ ਧਾਰਾ ਅਧੀਨ ਉਸਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇਹ ਹੈ ਸਕ ਆਮਦਨ ਹੋ ,ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੁਆਰਾ ਰੁੱਖੇ ਗਏ ਖਾਸਤਆਂ ਤੋਂ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਟੌਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਿਾਵੇਂ ਖਾਤੇ ਸਹੀ ਹਨ ਅਤੇ ਦੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਲਈ ਪੂਰੇ ਹਨ ਅਸਧਕਾਰੀ ਅਤੇ ਆਮਦਨ ਦੀ ਗਣਨਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੁਆਰਾ ਸਨਯਮਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਸਤਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਤਰੀਕਾ~।ਕੀ ਤੈਅ ਕਰਨਾ ਹੈ ਅਸਧਕਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਇੁੱਕ ਤੁੱਥ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੈ ਿਾਵ ਆਮਦਨ ਚਾਰਜਯੋਗ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਐਕਟ ਦੇ ਤਸਹਤ , ਲੇਖਾ-ਜੋਖਾ ਦੀਆਂ ਸਕਤਾਬਾਂ ਤੋਂ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਬੰਧਤ ਸਮੁੱਗਰੀ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਸਵਾਲ 531 ) ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਹੀ ਸਸਧਾਂਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ. [ ਡੀ- ਐੈੱਫ 8. 'ਇਹ ਵਪਾਰਕ ਲੇਖਾ-ਜੋਖਾ ਦਾ ਇੁੱਕ ਚੰਗੀ ਤਰਹਾਂ ਮਾਨਤਾ ਪਰਾਪਤ ਸਸਧਾਂਤ ਹੈਤੇ ਸਟਾਕ-ਇਨ-ਟਰੇਡ ਦਾ ਮੁੁੱਲ ਲਾਿ ਅਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਖਾਤੇ ਸਵੁੱਚ ',। [533 ) ਦਰਜ ਕਰੋ ਲਾਗਤ ਜਾਂ ਮਾਰਕੀਟ ਕੀਮਤ ਤੇ ਸੰਬੰਸਧਤ ਸਾਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਤੇ ਅੰਤ ਸਵੁੱਚ ਜੋ ਵੀ ਘੁੱਟ ਹੈ ਜੀ- ਐੈੱਚ Case: COMMISSIONER OF INCOME TAX, CALCUTTA versus BRITISH PAINTS INDIA LTD [[1990] SUPP. 3 S.C.R. 525] (1990) SUPREME COURT REPORTS A of a year. The profit of one year is likely to be shifted to another year which is an incorrect method of computing profits and gains for the purpose of assessment. [ 539F -G] 6. Each year being a self-contained unit, and the taxes of a particular year being payable with reference to the income of that year, as computed in terms of the Act, the method adopted by the assessee has been found to be such that the income cannot properly be deduced therefrom. It is, therefore, not only the right but the duty of the Asses-sing Officer to act in exercise of his statutory power, for determining what, in his opinion, is the correct taxable income. [539H-540A] c D 7. The question to be determined by the Assessing Officer in exercise of his power under section 145 is whether or not income can properly be deduced from the accounts maintained by the assessee, even if the accounts are correct and complete to the satisfaction of the Officer and the income has been computed in accordance with the method regularly employed by the assesse~. What is to be determined by the Officer is a question of fact i.e. whether or not income chargeable under the Act can properly be deduced from the books of account, and he must decide the question with reference to the relevant material and in accordance with the correct principles. [531D-F) E 8. It is a well recognised principle of commercial accounting to enter in the profit and loss account the value of the stock-in-trade at the beginning and at the end of the acconnting year at cost or market price, whichever is the lower. [533G-H) Whimsier & Co. v. The Commissioners of Inland Revenue, [1917-26] 12 Tax Cases, 813, 823 referred to. F (9) Where the market value has fallen before the date of valuation and at that date the market value of the article is less than its actual cost, the assessee is entitled to value the articles at market value and thus anticipate the loss which he will probably incur at the time of the sale of goods. Valuation of the stock-in-trade at cost or market value, whichever is the lower, is a matter entirely within the discretion of the assessee, but whichever method he adopts, it should disclose a true picture of his profits and gains. If, on the other hand, he adopts a system which does not disclose the true state of affairs for the determi-nation of tax, even if it is ideally suited for other purposes of his busi-ness, such as the creation of a reserve, declaration of dividends, plan-H ning and the like, it is the duty of the Assessing Officer to adopt any G such computation as he deems appropriate for proper determination of A the true income of the assessee. [534E-F] This is not only a right, hut a duty that is placed on the Officer, in terms of the first proviso to section 145 which concerns a correct and complete account, but which in the opinion of the Officer does not disclose a true and proper income. [ 534G] B B.S.C. Footwear v. Ridgway (Inspector of Taxes), [1971] 2 W .L.R. 1313, referred to. (10) It is not only the right, but the duty of the Assessing Officer to consider whether or not the books disclose the true state of accounts and the correct income can be deducted therefrom. It is incorrect to C say, as contended on behalf of the assessee, that the Officer is bound to accept the system of accounting regularly employed by the assessee the correctness -of which had not been quesiioned in the past. There is no estoppel in these matters, and the Officer is not bound by the method followed in the earlier years. [535G] D ( 11) What is the profit of a trade or business is a question of fact and it must be ascerb1ined, as all facts must be ascertained, with reference to the relevant evidence, and not on doctrine or theories. [539C] CIVIL APPELLATE JURISDICTION: Civil Appeal Nos. E 1918-19 of 1976. Appeals by Certificate from the Judgment and Order dated 22.8.74 of the Calcutta High Court in Income Tax Reference No. 9 of 1970. B.B. Ahuja, Ranbir Chandra and Ms. A. Subhashini for the Appellant. F Case: COMMISSIONER OF INCOME TAX, CALCUTTA versus BRITISH PAINTS INDIA LTD [[1990] SUPP. 3 S.C.R. 525] (1990) तरहकेअन्यउद्देश्योंकेलिएआदर्शरूपसेउपयुक्तहो, तोयहनिर्धारणअधिकारीकाकर्तव्यहैकिवहकिसीभी529 कोअपनाए। सी. आई. टी. वी. ब्रिटिशपेंटिंग्स[थॉमस, जे.] ऐसीगणनाजोवहनिर्धारितीकीवास्तविकआयकेउचितनिर्धारणकेलिएउचितसमझताहै।-[ 534 ईएफ] यहकेवलएकअधिकारनहींहै, बल्किएककर्तव्यहैजोअधिकारीपररखागयाहै। धारा145 केपहलेपरंतुककीशर्तेंजोएकसहीऔरपूर्णखातेसेसंबंधितहैं, लेकिनजोअधिकारीकीरायमेंएकसहीऔरउचितआयकाखुलासानहींकरतीहैं।[ 534 जी] बी. एस. सी. फुटवियरबनामरिडगवे(करनिरीक्षक), [1971] 2 डब्ल्यू. एल. आर. 1313 काउल्लेखकियागयाहै। ( 10 ) यहकेवलअधिकारनहींहै, बल्किमूल्यांकनअधिकारीकाकर्तव्यहै इसबातपरविचारकरनाकिक्यापुस्तकेंखातोंकीवास्तविकस्थितिकाखुलासाकरतीहैंयानहींऔरउससेसहीआयकीकटौतीकीजासकतीहै।यहकहनागलतहै, जैसाकिनिर्धारितीकीओरसेतर्कदियागयाहैकिअधिकारीनिर्धारितीद्वारानियमितरूपसेनियोजितलेखांकनप्रणालीकोस्वीकारकरनेकेलिएबाध्यहै, जिसकीशुद्धतापरअतीतमेंसवालनहींउठायागयाथा।इनमामलोंमेंकोईरोकनहींहै, औरअधिकारीपहलेकेवर्षोंमेंअपनाईगईविधिसेबाध्यनहींहै।[ 535 जी] ( 11 ) व्यापारयाव्यवसायकालाभक्याहै, यहतथ्यकाप्रश्नहै। औरइसकापतालगायाजानाचाहिए, क्योंकिसभीतथ्योंकापताप्रासंगिकसाक्ष्यकेसंदर्भमेंलगायाजानाचाहिए, नकिसिद्धांतयासिद्धांतोंपर।[ 539 सी] सिविलअपीलीयन्यायनिर्णयःसिविलअपीलसं। 1918-19 1976 का। निर्णयऔरदिनांकितआदेशसेप्रमाणपत्रद्वाराअपील 22.8.74 1970 केआयकरसंदर्भसंख्या9 मेंकलकत्ताउच्चन्यायालय। बी. बी. आहूजा, रणबीरचंद्रऔरसुश्रीए. सुभाशिनी अपीलार्थी। राजारामअग्रवाल, एस. गणेश, प्रवीणकुमारऔरदर्शन सिंहप्रत्यर्थीकेलिए। न्यायालयकानिर्णयदियागयाथा थॉमस, जे. प्रमाणपत्रद्वारायेअपीलनिर्णयसेउत्पन्नहोतीहैं। 22 अगस्त, 1974 कोकलकत्ताउच्चन्यायालयने1970 केआई. टी. आर. सं. 9 मेंनिर्धारणवर्षों1963-64 और1964-65 केसंबंधमें, जोसमाप्तलेखांकनवर्षों31.12.1962 और31.12.1963 केलिएप्रासंगिकहैं। पूरक।3 एससीआर। सर्वोच्चन्यायालयकीरिपोर्ट राजस्वकेखिलाफनकारात्मकरूपमेंसंदर्भितप्रश्नपरउच्चन्यायालयनेकहाकिआयकरअपीलीयन्यायाधिकरणनहींथाप्रक्रियामेंमालकेमूल्यांकनकेतरीकेकोअस्वीकारकरनाउचितहै।औरकच्चेमालकीलागतकेआधारपरतैयारउत्पादोंकोपूरीतरहसेअतिरिक्तव्कोछोड़कर।न्यायाधिकरणनेअपनेदिनांक1 केआदेशद्वाराआयकरअधिकारीकेनिष्कर्षोंकोबरकराररखाथा, जैसाकिअपीलीयसहायकआयुक्तद्वारापुष्टिकीगईथी, किनिर्धारितीकेमालऔरतैयारउत्पादोंकामूल्यलागतका100प्रतिशतहोनेकेलिएउत्तरदायीथा, जिसमेंअधिभारव्शामिलथा, नकि2 प्रतिशतजैसाकिनिर्धारितीद्वारादावाकियागयाथा। निर्धारितीएकसीमितदेयताकंपनीहैजोव्यवसायमेंलगीहुईहै। रंगोंकेनिर्माणऔरबिक्रीकामहत्व।इससेपहलेयहदावाकियागयाथाकि अधिकारियोंनेकहाकिप्रक्रियामेंमालऔरतैयारउत्पादोंकोविशेषरूपसेकच्चेमालकीकीमतपरऔरपूरीतरहसेअतिरिक्तव्कोछोड़करमूल्यदेनाइसकीनिरंतरप्रथारहीहै।इसकेलिएतर्कनिर्धारितीकेअनुसार, व्यवहारयहथाकिपेंटहोनेकेकारणमालकाभंडारणजीवनसीमितथाऔरयदिजल्दीसेनिपटाननहींकियाजाताहै, तोवेअपनेबाजारमूल्यकोखोनेकेलिएउत्तरदायीथे।निर्धारितीकेइसतर्ककोआयकरअधिकारीनेयहकहतेहुएखारिजकरदियाकिकिसीभीसमयनिर्धारितीनेमालकेबिगड़नेयानुकसानकेकारणकिसीभीकटौतीकादावानहींकियाथा।अधिकारीनेमानाकिएककोमान्यतादेनेकाकोईऔचित्यनहींथा जैसाकिनिर्धारितीद्वारादावाकियागयाहै, लेखांकनकेमान्यताप्राप्तसिद्धांतकेअनुसारअपनेस्टॉककामूल्यांकनकरनेकाअभ्यासजो स्टॉककामूल्यांकनकिसीभीकीमत(कच्चामाल+ व्) परकियाजानाआवश्यकहै।याबाजारमूल्य, जोभीकमहो।पुनर्गणनाकरना उद्घाटनऔरसमापनस्टॉककेमूल्यमेंअतिरिक्तव्कोजोड़कर, अधिकारीनेरु।1,04,417 मूल्यांकनकेलिए वर्ष1963-64 औरमूल्यांकनकेलिए3,338 रुपयेकीकटौतीकीअनुमतिदीवर्ष1964-65।इनआदेशों, जैसाकिऊपरकहागयाहै, द्वारापुष्टिकीगईथी सहायकअपीलीयआयुक्तऔरन्यायाधिकरणद्वारा। न्यायाधिकरणनेअभिनिर्धारितकियाकियहदिखानेकेलिएकोईसबूतनहींहैकि स्टॉककेमूल्यांकनमेंअतिरिक्तव्कोछोड़कर।अगरवहअंदरथाकेवलस्टॉककामूल्यनिर्धारितकरनेकेलिएव्यवसायकाहित कच्चेमालकीलागतऔरअतिरिक्तव्कोशामिलकिएबिना, ऐसामूल्यांकनआयकीगणनाकेलिएउपयुक्तनहींथा।आयकरअधिनियमकेतहतप्रभार्य।उच्चन्यायालयनेगौरकियाकि स्टॉकमेंमालकेबिगड़नेकाकोईसबूतनहींथा।लेकिनउसकेबाद प्रश्नपरमामलेकेकानूनकीएकविस्तृतसमीक्षा, विद्वान न्यायाधीशइसनिष्कर्षपरपहुँचेकि, सुसंगतकोध्यानमेंरखतेहुए निर्धारितीकाव्यवहार, न्यायाधिकरण531 कोअस्वीकारकरनेमेंउचितनहींथा सी. आई. टी. वी. ब्रिटिशपेंटिंग्स[थॉममेन, जे.] निर्धारितीकीअपनेस्टॉक-इन-ट्रेडकेमूल्यांकनकीविधि। बनानेमेंआयकरअधिकारीद्वाराकीगईगणना संबंधितवर्षोंकेलिएजोड़औरकटौतीउनकेअभ्यासमेंथी आयकरअधिनियम, 1961 कीधारा145 केतहतशक्ति।यहप्रावधान, जहाँतकयहसामग्रीहै, पढ़ताहैः " 145. ( 1 ) 'लाभऔरलाभ' शीर्षकेतहतप्रभार्यआय Case: COMMISSIONER OF INCOME TAX, CALCUTTA versus BRITISH PAINTS INDIA LTD [[1990] SUPP. 3 S.C.R. 525] (1990) 8. 'ਇਹ ਵਪਾਰਕ ਲੇਖਾ-ਜੋਖਾ ਦਾ ਇੁੱਕ ਚੰਗੀ ਤਰਹਾਂ ਮਾਨਤਾ ਪਰਾਪਤ ਸਸਧਾਂਤ ਹੈਤੇ ਸਟਾਕ-ਇਨ-ਟਰੇਡ ਦਾ ਮੁੁੱਲ ਲਾਿ ਅਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਖਾਤੇ ਸਵੁੱਚ ',। [533 ) ਦਰਜ ਕਰੋ ਲਾਗਤ ਜਾਂ ਮਾਰਕੀਟ ਕੀਮਤ ਤੇ ਸੰਬੰਸਧਤ ਸਾਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਤੇ ਅੰਤ ਸਵੁੱਚ ਜੋ ਵੀ ਘੁੱਟ ਹੈ ਜੀ- ਐੈੱਚ ਸਵਮਸੀਅਰ ਐ, [1917- 26] 12 ਟੈਕਸ ਕੇਸ, 813, 823।ਡ ਕੰਪਨੀ ਬਨਾਮ ਇਨਲੈਂਡ ਰੈਵੇਸਨਊ ਦੇ ਕਸਮਸ਼ਨਰ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਸਦੁੱਤਾ ਸਗਆ ਹੈ(9) 'ਸਜੁੱਥੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੀ ਸਮਤੀ ਤੋਂ ਪਸਹਲਾਂ ਬਜਾਰ ਮੁੁੱਲ ਸਡੁੱਗ ਸਗਆ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਉਸ ਸਮਤੀ ਤੇ ਲੇਖ ਦਾ ਬਾਜਾਰ ਮੁੁੱਲ ਇਸਦੇ ਅਸਲ ਨਾਲੋਂ ਘੁੱਟ 'ਹੈ ਲਾਗਤ, ਮੁਲਾਂਕਣ ਮਾਰਸਕਟ ਮੁੁੱਲ ਤੇ ਲੇਖਾਂ ਦਾ ਮੁੁੱਲ ਦੇਣ ਦਾ ਹੁੱਕਦਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰਹਾਂ ਉਸ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਅੰਦਾਜਾ ਲਗਾਓ ਜੋ ਸ਼ਾਇਦ ''ਉਸ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਉਠਾਏਗਾ ਮਾਲ ਦੀ ਸਵਕਰੀ. ਲਾਗਤ ਜਾਂ ਮਾਰਕੀਟ ਮੁੁੱਲ ਤੇ ਸਟਾਕ-ਇਨ-ਟਰੇਡ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ, ਜੋ ਵੀ ਘੁੱਟ ਹੈ, ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰਹਾਂ ਦੇ ਸਵਵੇਕ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੁੱਕ ਮਾਮਲਾ ਹੈ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰੋ, ਪਰ ਉਹ ਜੋ ਵੀ ਤਰੀਕਾ ਅਪਣਾਏ, ਇਸ ਨੂੰ ਸੁੱਚ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਉਸ ਦੇ ਲਾਿ ਅਤੇ ਲਾਿ ਦੀ ਤਸਵੀਰ. ਜੇ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਉਹ ਗੋਦ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਏ ਸਸਸਟਮ ਜੋ ਟੈਕਸ ਦੇ ਸਨਰਧਾਰਨ ਲਈ ਮਾਮਸਲਆਂ ਦੀ ਅਸਲ 'ਸਸਥਤੀ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਿਾਵੇਂ ਇਹ ਉਸਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੇ ਹੋਰ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਆਦਰਸ਼ਕ ਤੌਰ ਤੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋਵੇ, ਸਜਵੇਂ ਸਕ ਸਰਜਰਵ ਦੀ ਸਸਰਜਣਾ, , ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਅਤੇ ਹੋਰ, ਲਾਿਅੰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾਇਹ ਫਰਜ ਹੈ ਸਕਸੇ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਲਈ ਮੁਲਾਂਕਣ ਅਫਸਰ ਦਾ । [534 ] ਦੇ ਸਹੀ ਸਨਰਧਾਰਨ ਲਈ ਉਹ ਉਸਚਤ ਸਮਝਦਾ ਹੈ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੀ ਅਸਲ ਆਮਦਨ ਈ- ਐੈੱਫ , , 145 ਦੀ ਪਸਹਲੀ ਸਵਵਸਥਾ ਇਹ ਕੇਵਲ ਇੁੱਕ ਅਸਧਕਾਰ ਹੀ ਨਹੀਂਇੁੱਕ ਫਰਜ ਵੀ ਹੈ ਜੋ ਅਫਸਰ ਉੱਤੇ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈਸਵੁੱਚ ਧਾਰਾ , ।ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਜੋ ਸਹੀ ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਖਾਤਾ ਹੈਪਰ ਜੋ ਅਸਧਕਾਰੀ ਦੀ ਰਾਏ ਸਵੁੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ ਇੁੱਕ ਸੁੱਚੀ ਅਤੇ ਸਹੀ ਆਮਦਨ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕਰੋ[534 ਜੀ] ਬੀ.ਐਸ.ਸੀ. ਫੁਟਵੀਅਰ ਬਨਾਮ ਸਰਡਗਵੇ (ਟੈਕਸ ਦੇ ਇੰਸਪੈਕਟਰ), [1971] 2 ਡਬਲਯੂ.ਐਲ.ਆਰ. 1313, ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਸਦੁੱਤਾ ਸਗਆ ਹੈ।(10) , ਇਹ ਕੇਵਲ ਅਸਧਕਾਰ ਹੀ ਨਹੀਂਸਗੋਂ ਮੁਲਾਂਕਣ ਅਸਧਕਾਰੀ ਦਾ ਫਰਜ ਹੈ ਇਹ ਸਵਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸਕ ਸਕਤਾਬਾਂ ਖਾਸਤਆਂ ਦੀ ਅਸਲ । ਇਹ ਗਲਤ ਹੈ ਕਹੋ, ਸਸਥਤੀ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਸਹੀ ਆਮਦਨ ਦੀ ਕਟੌਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈਸਜਵੇਂ ਸਕ 'ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੀ ਤਰਫੋਂ ਦਲੀਲ ਸਦੁੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਸਜਸ ਲਈ ਅਸਧਕਾਰੀ ਪਾਬੰਦ ਹੈ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੁਆਰਾ ਸਨਯਮਤ ਤੌਰ ਤੇ ਸਨਯੁਕਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ।ਲੇਖਾ ਪਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ ਸ਼ੁੁੱਧਤਾ - ਸਜਸ ਬਾਰੇ ਅਤੀਤ ਸਵੁੱਚ ਸਵਾਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸਗਆ ਸੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੈ ਇਹਨਾਂ ਮਾਮਸਲਆਂ ਸਵੁੱਚ ਰੋਸਕਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਸਧਕਾਰੀ ਸਵਧੀ ਦੁਆਰਾ ਪਾਬੰਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਸਪਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਸਵੁੱਚ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ. [535 ਜੀ] '(11) ਤੇ ਸਨਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਵਪਾਰ ਜਾਂ ਵਪਾਰ ਦਾ ਲਾਿ ਕੀ ਹੈ ਇਹ ਇੁੱਕ ਤੁੱਥ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਲਾਜਮੀ ਤੌਰ ਸਜਵੇਂ ਸਕ ਸਾਰੇ ਤੁੱਥਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਸੰਬੰਸਧਤ ਸਬੂਤ ਦਾ ਹਵਾਲਾ, ਨਾ ਸਕ ਸਸਧਾਂਤ ਜਾਂ ਸਸਧਾਂਤਾਂ 'ਤੇ। [539 ਸੀ] ਸਸਵਲ ਅਪੀਲੀ ਅਸਧਕਾਰ ਖੇਤਰ: ਸਸਵਲ ਅਪੀਲ ਨੰ. 1976 ਦੇ 1918-19. 22.8.74 ਦੇ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਸੰਦਰਿ ਨੰਬਰ 9ਜੁੱਜਮੈਂਟ ਅਤੇ ਆਰਡਰ ਤੋਂ ਸਰਟੀਸਫਕੇਟ ਦੁਆਰਾ ਅਪੀਲਾਂ ਦੀ ਸਮਤੀ ਸਵੁੱਚ ਕਲਕੁੱਤਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ 1970 ਬੀ.ਬੀ. ਆਹੂਜਾ, ਰਣਬੀਰ ਚੰਦਰ ਅਤੇ ਸ਼ਰੀਮਤੀ ਏ. ਸੁਿਾਸਸ਼ਨੀ ਲਈ ਅਪੀਲਕਰਤਾ। ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਅਗਰਵਾਲ, , ਸ: ਗਣੇਸ਼ਪਰਵੀਨ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਸਸੰਘ ਜਵਾਬਦੇਹ ਲਈ. ਵੁੱਲੋਂ ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ ਸਗਆ ਥੋਮੇਨ, 22 ਅਗਸਤ, 1974ਜੇ. ਸਰਟੀਸਫਕੇਟ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਅਪੀਲਾਂ ਆਈ.ਟੀ.ਆਰ. ਸਵੁੱਚ ਕਲਕੁੱਤਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਨੰ. 9 19701963-64 ਅਤੇ 1964-65, ਸੰਬੰਸਧਤ ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਸਾਲ 31.12.1962 ਅਤੇ 31.12.1963 । ਜਵਾਬ ਦੇ ਸਰਹਾ ਹੈ ਨੂੰ ਖਤਮ ਹੋਏ ਲੇਖਾਕਾਰੀ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ,ਸਵਾਲ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਅਤੇ ਮਾਲੀਆ ਦੇ ਸਵਰੁੁੱਧ ਸਕਹਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਸਕਹਾ ਸਕ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਅਪੀਲੀ ਸਟਰਸਬਊਨਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਰਸਕਸਰਆ ਸਵੁੱਚ ਮਾਲ ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੀ ਸਵਧੀ ਨੂੰ ਰੁੱਦ ਕਰਨ ਸਵੁੱਚ ਜਾਇਜ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਸਵੁੱਚ ਕੁੱਚੇ ਮਾਲ ਦੀ ਲਾਗਤ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਸਤਆਰ ਉਤਪਾਦ ਓਵਰਹਡ ਖਰਸਚਆਂ ਨੂੰ ਛੁੱਡ ਕੇ। ਸਟਰਸਬਊਨਲ ਨੇ ਸੀ ਇਸਦੇ 27.2.1969 ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨੇ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਦੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਨੂੰ ; , ਬਰਕਰਾਰ ਰੁੱਸਖਆ ਅਸਧਕਾਰੀਸਜਵੇਂ ਸਕ ਅਪੀਲੀ ਸਹਾਇਕ ਕਸਮਸ਼ਨਰ ਦੁਆਰਾ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈਸਕ ਪਰਸਕਸਰਆ ਸਵੁੱਚ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦਾ ਮਾਲ ਅਤੇ ਸਤਆਰ ਉਤਪਾਦ ਹੋਣ ਲਈ ਜਵਾਬਦੇਹ ਸਨ ਲਾਗਤ ਦਾ 100 ਪਰਤੀਸ਼ਤ ਮੁੁੱਲ ਹੈ ਸਜਸ ਸਵੁੱਚ ਓਵਰਹਡ ਖਰਚਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਨਾ ਸਕ 84.49'। ਪਰਤੀਸ਼ਤ ਤੇ ਸਜਵੇਂ ਸਕ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੁਆਰਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਸਗਆ ਹੈ Case: COMMISSIONER OF INCOME TAX, CALCUTTA versus BRITISH PAINTS INDIA LTD [[1990] SUPP. 3 S.C.R. 525] (1990) ਮੁਲਾਂਕਣ ਇੁੱਕ ਸੀਮਤ ਦੇਣਦਾਰੀ ਕੰਪਨੀ ਹੈ ਜੋ ਪੇਂਟ ਦੇ ਸਨਰਮਾਣ ਅਤੇ ਸਵਕਰੀ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸਵੁੱਚ ਲੁੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਹ ਦਲੀਲ 'ਸਦੁੱਤੀ ਗਈ ਅਥਾਰਟੀਜ ਨੇ ਸਕਹਾ ਸਕ ਮਾਲ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰਨਾ ਇਸਦਾ ਸਨਰੰਤਰ ਅਸਿਆਸ ਸਰਹਾ ਹੈ ਕੁੱਚੇ ਮਾਲ ਦੀ ਕੀਮਤ ਤੇ ਸਵਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ '। ਇਸ ਲਈ ਵਾਜਬ ਹੈ ਅਸਿਆਸ, ਤੇ ਪਰਸਕਸਰਆ ਅਤੇ ਸਤਆਰ ਉਤਪਾਦਾਂ ਅਤੇ ਓਵਰਹਡ ਖਰਸਚਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰਹਾਂ ਛੁੱਡ ਕੇਮੁਲਾਂਕਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, , ਜੇਕਰ ਜਲਦੀ ਸਨਪਟਾਰਾ ਨਾ ਕੀਤਾ ਸਗਆ, ਇਹ ਸੀ ਸਕ ਸਾਮਾਨ ਨੂੰ ਪੇਂਟ ਕੀਤਾ ਸਗਆ ਸੀ ਸੀਮਤ ਸਟੋਰੇਜ ਲਾਈਫ ਅਤੇਤਾਂ ਉਹ ।ਜਵਾਬਦੇਹ ਸਨ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਬਾਜਾਰ ਮੁੁੱਲ ਘਟਾਓ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੀ ਇਹ ਦਲੀਲ ਰੁੱਦ ਕਰ ਸਦੁੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਅਫਸਰ ਦੁਆਰਾ ਸਨਰੀਖਣ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸਕ ਸਕਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਅਸੈਸੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਨੂੰ ਸਵਗੜਨ ਜਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਕਸੇ ਵੀ ਕਟੌਤੀ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਮਾਲ. ਅਸਧਕਾਰੀ ਨੇ ਸਕਹਾ ਸਕ ਏ ਅਸਿਆਸ, , ਇਸਦੇ ਸਟਾਕ ਦੀ ਹੋਰ ਕਦਰ ਕਰਨ ਦਾ ਸਜਵੇਂ ਸਕ ਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾ ਦੁਆਰਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਸਗਆ ਹੈ, ਜੋ ਵੀ ਲੇਖਾ ਜੋਖਾ ਦੇ ਚੰਗੀ ਤਰਹਾਂ ਮਾਨਤਾ ਪਰਾਪਤ ਸਸਧਾਂਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਟਾਕ ਦੀ ਕੀਮਤ (ਕੁੱਚਾ ਮਾਲ + ਖਰਚਾ) ਜਾਂ ਮਾਰਕੀਟ ਕੀਮਤਘੁੱਟ ਹੋਵੇ, 'ਤੇ ਮੁੁੱਲ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦੀ ਮੁੜ ਗਣਨਾ ਕਰ ਸਰਹਾ ਹੈ ਓਵਰਹਡ ਖਰਚੇ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਤੇ ਸਮਾਪਤੀ ਸਟਾਕਾਂ ਦਾ ਮੁੁੱਲ, ਅਸਧਕਾਰੀ ਨੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਲਈ 1,04,417 ਰੁਪਏ ਦਾ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ। ਸਾਲ 1963-64 ਅਤੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਲਈ 3,338 ਰੁਪਏ ਦੀ ਕਟੌਤੀ ਦੀ ਇਜਾਜਤ ਸਦੁੱਤੀ। ਸਾਲ 1964-65 ਇਹ ਹੁਕਮ, ਸਜਵੇਂ ਸਕ ਉੱਪਰ ਦੁੱਸਸਆ ਸਗਆ ਹੈ, ਦੁਆਰਾ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਸਹਾਇਕ ।ਅਪੀਲੀ ਕਸਮਸ਼ਨਰ ਅਤੇ ਸਟਰਸਬਊਨਲ ਦੁਆਰਾ ਸਟਰਸਬਊਨਲ ਨੇ ਸਕਹਾ ਸਕ ਇਹ ਸਦਖਾਉਣ ਲਈ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਸਕ ਸਟਾਕ ਸਵਚ ਵਸਤੂਆਂ ਦਾ ਮੁੁੱਲ ਸਵਗੜ ਸਗਆ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਕੋਈ ।ਜਾਇਜ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਟਾਕ ਦਾ ਮੁੁੱਲ ਸਨਰਧਾਰਨ ਕਰਨ ਸਵੁੱਚ ਓਵਰਹਡ ਖਰਸਚਆਂ ਨੂੰ ਛੁੱਡ ਕੇ ਜੇਕਰ ਇਸ ਸਵੁੱਚ ਸੀ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਸਟਾਕ ,ਨੂੰ ਮੁੁੱਲ ਦੇਣ ਲਈ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦਾ ਸਹੁੱਤ ਕੁੱਚੇ ਮਾਲ ਦੀ ਲਾਗਤ ਅਤੇ ਓਵਰਹਡ ਖਰਸਚਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਸਬਨਾਂ ਅਸਜਹਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਆਮਦਨ ਦੀ ਗਣਨਾ ਲਈ ਉਸਚਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਐਕਟ ਦੇ ਤਸਹਤ ਚਾਰਜਯੋਗ. ਹਾਈਕੋਰਟ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਨੋਸਟਸ ਸਲਆ ਹੈ ਸਟਾਕ ਸਵੁੱਚ । ਪਰ ਬਾਅਦ ਸਵਾਲ ', ਮਾਲ ਦੇ ਖਰਾਬ ਹੋਣ ਦਾ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਸੀਤੇ ਕੇਸ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਇੁੱਕ ਸਵਸਸਤਰਤ ਸਮੀਸਖਆਸਸੁੱਸਖਆ ਜੁੱਜ ਇਸ 'ਸਸੁੱਟੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ ਸਕ, ਇਕਸਾਰਤਾ ਨੂੰ ਸਧਆਨ ਸਵਚ ਰੁੱਖਦੇ ਹੋਏ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦਾ ਅਸਿਆਸ, ਸਟਰਸਬਊਨਲ ਨੂੰ ਰੁੱਦ ਕਰਨਾ ਜਾਇਜ ਨਹੀਂ ਸੀ ।ਇਸ ਦੇ ਸਟਾਕ-ਇਨ-ਟਰੇਡ ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੀ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੀ ਸਵਧੀ ਬਣਾਉਣ ਸਵੁੱਚ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਸਧਕਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਗਣਨਾ ਸੰਬੰਸਧਤ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਜੋੜ ਅਤੇ ਕਟੌਤੀ ਉਸਦੇ ਅਸਿਆਸ ਸਵੁੱਚ ਸੀ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਐਕਟ, 1961 ਦੀ ਧਾਰਾ 145 ਅਧੀਨ ਸ਼ਕਤੀ। ਇਹ ਸਵਵਸਥਾ, ਸਜੁੱਥੋਂ ਤੁੱਕ ਇਹ ਸਮੁੱਗਰੀ ਹੈ, ਪੜਹਦਾ ਹੈ: "145. (1) '' 'ਮੁਨਾ਼ਿੇ ਅਤੇਸਸਰਲੇਖ ਅਧੀਨ ਚਾਰਜਯੋਗ ਆਮਦਨ ਕਾਰੋਬਾਰ ਜਾਂ ਪੇਸ਼ੇ ਦਾ ਲਾਿ ਜਾਂ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਆਮਦਨ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਗਣਨਾ ਸਵਧੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾ ਦੁਆਰਾ ਸਨਯਮਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਨਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਲੇਖਾ ਦਾ: ਬਸ਼ਰਤੇ ਸਕ ਸਕਸੇ ਵੀ ਸਸਥਤੀ ਸਵੁੱਚ ਸਜੁੱਥੇ ਖਾਤੇ ਸਹੀ ਹੋਣ ਅਤੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਅਫਸਰ ਦੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਲਈ ਪੂਰਾ ਪਰ ਵਰਤੀ ਗਈ ਸਵਧੀ ਅਸਜਹੀ 'ਹੈ ਸਕ, , , ਸਫਰ ਅਸਜਹੇ ਤੇ ਗਣਨਾ ਕੀਤੀ ਦੀ ਰਾਏ ਸਵੁੱਚ ਮੁਲਾਂਕਣ ਅਫਸਰਆਮਦਨੀ ਨੂੰ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਕੁੱਸਢਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਇਸ ਤੋਂਜਾਵੇਗੀ ਆਧਾਰ ਅਤੇ ਅਸਜਹੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਜਵੇਂ ਮੁਲਾਂਕਣ ਅਸਧਕਾਰੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਸਨਰਧਾਰਤ ਕਰੋ: ..." ਦੇ ਅਸਿਆਸ ਸਵੁੱਚ ਮੁਲਾਂਕਣ ਅਫਸਰ ਦੁਆਰਾ ਸਨਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਹੈ ਇਸ ਸਵਵਸਥਾ ਦੇ ਤਸਹਤ ਉਸਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਇਹ ਹੈ ਸਕ ਆਮਦਨੀ , ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੁਆਰਾ ਰੁੱਖੇ ਗਏ ਖਾਸਤਆਂ ਤੋਂ ਕਟੌਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈਿਾਵੇਂ ਸਕ ਅਸਧਕਾਰੀ ਦੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਲਈ ਖਾਤੇ ਸਹੀ ਅਤੇ ਸੰਪੂਰਨ ਹਨ ਦੀ ਸਵਧੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਆਮਦਨ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਲੇਖਾ ਜੋ ਸਕ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੁਆਰਾ ਸਨਯਮਤ ਤੌਰ '।, , ਤੇ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਸਧਕਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕੀ ਸਨਰਧਾਰਤ ਕਰਨਾ ਹੈਇੁੱਕ ਤੁੱਥ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੈਅਰਥਾਤ,, ਅਤੇ ਐਕਟ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਮਦਨ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਅਕਾਉਂਟ ਦੀਆਂ ਸਕਤਾਬਾਂ ਸਵੁੱਚੋਂ ਕੁੱਸਢਆ ਸਗਆ ਹੈਉਸਨੂੰ ਪਰਸ਼ਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਸੰਬੰਸਧਤ ਸਮੁੱਗਰੀ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਅਤੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਹੀ ਅਸੂਲ. ਸਵਸਕਾਉਂਟ ਹੈਲਡੇਨ ਦੇ ', ਸ਼ਬਦਾਂ ਸਵੁੱਚ "ਇਹ ਸਪੁੱਸ਼ਟ ਹੈ ਸਕ ਮੁਨਾ਼ਿਾ ਜਾਂ ਲਾਿ ਕੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ ਦਾ ਸਵਾਲ ਮੁੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਇਨਹਾਂ ਸਵੁੱਚੋਂ ਇੁੱਕ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤੁੱਥ', ਅਤੇ ਅਸਲ ਸਵੁੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਟੈਸਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਕਾਰੋਬਾਰ" [ਸਨ ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸ ਆਸਫਸ ਬਨਾਮ ਕਲਾਰਕ[1912] ਏ.ਸੀ. 443]।ਹਵਾਲਾ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਐਕਟ, 192213, 1961 ਦੀ ਦੇ ਸੈਕਸ਼ਨ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਐਕਟਧਾਰਾ 145, , , ਇਸ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਸਕਹਾ ਸੀ ਛਬੀਲਦਾਸ ਸਤਰਿੁਵਨਦਾਸ ਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਨਾਮ ਆਮਦਨ ਕਸਮਸ਼ਨਰ ਟੈਕਸਪੁੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ[1966] 59 ਆਈ.ਟੀ.ਆਰ. 733, 737: “ਅਸੀਂ ਦੁੱਸ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਸਕ ਅਸੀਂ ਇਸ ਨਾਲ ਸਚੰਤਤ ਨਹੀਂ ਹਾਂਸਸੁੱਟੇ ਦੀ ਸ਼ੁੁੱਧਤਾ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਸਸਰਫ ਇਸ ਸਵਾਲ ਨਾਲ ਸਚੰਤਤ ਹਾਂ ਸਕ ਕੀ ਇਸ ।ਸਵੁੱਚ ਕੋਈ ਸਮੁੱਗਰੀ ਹੈ ਅਪੀਲੀ ਸਟਰਸਬਊਨਲ ਦੀ ਖੋਜ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਮਾਮਸਲਆਂ ਸਵੁੱਚ Case: COMMISSIONER OF INCOME TAX, CALCUTTA versus BRITISH PAINTS INDIA LTD [[1990] SUPP. 3 S.C.R. 525] (1990) ( 11) What is the profit of a trade or business is a question of fact and it must be ascerb1ined, as all facts must be ascertained, with reference to the relevant evidence, and not on doctrine or theories. [539C] CIVIL APPELLATE JURISDICTION: Civil Appeal Nos. E 1918-19 of 1976. Appeals by Certificate from the Judgment and Order dated 22.8.74 of the Calcutta High Court in Income Tax Reference No. 9 of 1970. B.B. Ahuja, Ranbir Chandra and Ms. A. Subhashini for the Appellant. F Raja Ram Aggarwal, S. Ganesh, Praveen Kumar and Darshan Sin~h for the Respondent. G The judgment of the Court was delivered by THOMMEN, J. These appeals by certificate arise from the judg-ment dated August 22, 1974 of the Calcutta High Court in I. T.R. No. 9 of 1970 concerning the assessment years 1963-64 and 1964-65, relevant to the accounting years ended 31.12.1962 and 31.12.1963. Answering H 530 SUPREME COURT REPORTS A the question referred to it in the negative and against the Revenue, the High Court stated that the Income Tax Appellate Tribunal was not justified in rejecting the method of valuation of the goods in process and the finished products on the basis of the cost of raw materials after excluding altogether the overhead expenditure. The Tribunal had by its order dated 27.2.1969 upheld the findings of the Income Tax B Officer; as confirmed by the Appellate Assistant Commissioner, that the assessee's goods in process and finished products were liable to be valued at 100 per cent of the cost which included the overhead expen-diture and not at 84.49 per cent as claimed by the assessee. The assessee is a limited liability company engaged ih the busi-C ness of manufacture and sale of paints. It contended before the authorities that it had been its consistent practice to value the goods in process and finished products exclusively at cost of raw materials and totally excluding overhead expenditure. The justification for this practice, according to the assessee, was that the goods being paints had limited storage life and, if not quickly disposed of, they were liable to D loose their market value. This contention of the assessee was rejected by the Income Tax Officer observing that at no time had the assessee claimed any deduction on account of deterioration or damage to goods. The Officer held that there was no justification to recognise a practice, as claimed by the assessee, of valuing its stock otherwise than in accordance with the well-recognised principle of accounting which E required the stock to be valued at either cost (raw material + expendi-ture) or market price, whichever was the lower. Recalculating the value of the opening and closing stocks by adding the overhead expen-diture, the Officer made an addition of Rs.1,04,417 for the assessment year 1963-64 and allowed a deduction of Rs.3,338 for the assessment year 1964-65. These orders, as stated above, were confirmed by the F Assistant Appellate Commissioner and by the Tribunal. The Tribunal held that there was no evidence to show that the goods in stock deteriorated in value and there was no justification for excluding the overhead expenditure in valuing the stock. If it was in the interest of the business to value stock solely with reference to the G cost of raw materials and without including the overhead expenditure, such valuation was not appropriate to the computation of income chargeable under the Income Tax Act. The High Court noticed that there was no evidence of deterioration of the goods in stock. But after an exhaustive review of the case law on the question, the learned Judges came to the conclusion that, having regard to the consistent H practice of the assessee, the Tribunal was not justified in rejecting the • assessee's method of valuation cif its stock-in-trade. A The computation made by the Income Tax Officer in making the addition and deduction for the respective years was in exercise of his .Power under section 145 of the Income Tax Act, 1961. This provision, in so far as it is material, reads: B Case: COMMISSIONER OF INCOME TAX, CALCUTTA versus BRITISH PAINTS INDIA LTD [[1990] SUPP. 3 S.C.R. 525] (1990) प्रश्नपरमामलेकेकानूनकीएकविस्तृतसमीक्षा, विद्वान न्यायाधीशइसनिष्कर्षपरपहुँचेकि, सुसंगतकोध्यानमेंरखतेहुए निर्धारितीकाव्यवहार, न्यायाधिकरण531 कोअस्वीकारकरनेमेंउचितनहींथा सी. आई. टी. वी. ब्रिटिशपेंटिंग्स[थॉममेन, जे.] निर्धारितीकीअपनेस्टॉक-इन-ट्रेडकेमूल्यांकनकीविधि। बनानेमेंआयकरअधिकारीद्वाराकीगईगणना संबंधितवर्षोंकेलिएजोड़औरकटौतीउनकेअभ्यासमेंथी आयकरअधिनियम, 1961 कीधारा145 केतहतशक्ति।यहप्रावधान, जहाँतकयहसामग्रीहै, पढ़ताहैः " 145. ( 1 ) 'लाभऔरलाभ' शीर्षकेतहतप्रभार्यआय व्यवसाययापेशेकेलाभ'या' अन्यसेआय' 'स्रोत' कीगणनाविधिकेअनुसारकीजाएगी निर्धारितीद्वारानियमितरूपसेनियोजितलेखांकनकाकार्यः बशर्तेकिकिसीभीमामलेमेंजहांखातेसहीहों औरनिर्धारणअधिकारीकीसंतुष्टिकेलिएपूर्ण लेकिननियोजितविधिऐसीहैकि, कीरायमें वहाँसे, गणनाइसप्रकारकीजाएगीआधारपरऔरइसतरहसेकिनिर्धारणअधिकारीकरसकताहैनिर्धारितकीजिएः...... "इसप्रावधानकेतहतअपनीशक्तिकाप्रयोगकरतेहुएनिर्धारणअधिकारीद्वारानिर्धारितकियाजानेवालाप्रश्नयहहैकिक्यानिर्धारितीद्वारारखेगएखातोंसेआयकाठीकसेपतालगायाजासकताहैयानहीं, भलेहीखातेअधिकारीकीसंतुष्टिकेलिएसहीऔरपूर्णहोंऔरआयकीगणनानिर्धारितीद्वारानियमितरूपसेनियोजितलेखांकनकीविधिकेअनुसारकीगईहो।रोकनेकेलिएक्याहैअधिकारीद्वाराअपनीशक्तिकाप्रयोगकरतेहुएखननकरनाएकतथ्यकाप्रश्नहै, अर्थात, क्याअधिनियमकेतहतप्रभार्यआयठीकसेहोसकतीहैयानहीं लेखापुस्तकोंसेनिष्कर्षनिकालाजाताहै, औरउसेप्रासंगिकसामग्रीकेसंदर्भमेंऔरसहीसिद्धांतोंकेअनुसारप्रश्नकानिर्णयलेनाचाहिए।विस्काउंटहाल्डेनकेशब्दोंमें"यहस्पष्टहैकिलाभयालाभक्याहैयाक्यानहींहै, इसकासवालमुख्यरूपसेतथ्यकाहोनाचाहिए, औरतथ्यकापतासामान्यव्यवसायमेंलागूपरीक्षणोंद्वारालगायाजानाचाहिए" [सनइंश्योरेंसऑफिसv. क्लार्क, [1912] ए. सी. 443] आयकरअधिनियम, 1922 कीधारा13 काउल्लेखकरतेहुए, जोइसप्रकारहैः आयकरअधिनियम, 1961 कीधारा145, इसन्यायालयनेछबीलदासत्रिभुवनदासशाहऔरअन्यबनाममेंकहाथा।आयकरआयुक्त, पश्चिमबंगाल, [1966] 59 आई. टी. आर. 733,737: हमइंगितकरसकतेहैंकिहमचिंतितनहींहैं " निष्कर्षकीशुद्धताऔरहमकेवलसहमतहैंइससवालकेसाथकिक्याइसमेंकोईसामग्रीहैअपीलीयन्यायाधिकरणकेनिष्कर्षकासमर्थन।मामलोंमें5 532 [ 1990 ] सप. 3 एससीआर। सर्वोच्चन्यायालयकीरिपोर्ट धारा13 परपरंतुककीप्रयोज्यताकोशामिलकरतेहुए, -आयद्वारानिर्धारितकियाजानेवालाप्रश्नकरअधिकारी