Commissioner Of Income Tax (Central) Delhi v. Harprasad & Co. (P) Ltd

Case: COMMISSIONER OF INCOME TAX (CENTRAL) DELHI versus HARPRASAD & CO. (P) LTD. [[1975] 3 S.C.R. 696] (1975) 696 COMMISSIONER OF INCOME TAX (CENTRAL) DELHI \I. HARPRASAD & CO. (P) LTD. February 25, 1975 [Y. V. CHANDRACHUD, R. S. SARKARIA AND A. C. GUPTA, JJ.] Income-tax Act (ll of 1922) Sections 128, 22(2A), 24(2A) & (2B)-Capital loss incurred in 1/te year when capital gains were not exigible to tax-lf could be set against capital gains in subsequent years. By the Income-tax and Excess Profit Tax (Amendment) Act, 1947 s. 12B was inserted in the Indian Income-tax Act, 1922 .. making capital gains which arise after March 31. 1946, taxable. The same A':t inserted sub-sections (2A) and (2B) in s. 2.4 of the Income-tax Act. As a result of the Indian Finance Act, 1949 which restricted the operation of s. 12B to capital gains ari.sing before April l, 1948, a.nd the Finance (No. 3) Act of 1956 which restored tax on capital gains with effect from. April l, 1948 capital gains arisinll from 1-4-1948 to 31-3-1956 were not taxable. For the assessment vear J 955-56 which relates to the period when ce.pital gains were not taxable the assessee claimed a loss of Rs. 84,862/- arisini: from the 5a\e of certain sharc:s. The Income-tax Officer disallowed the loss on the ground that it was a los.s of capital nature. The Appellate Assistant Commis-sioner, .in appeal, held that the assessee's claim was exaggerated, that the. actual .lo!! wa, only Rs. 28,662/- and agreed with the Income-tax Officer that the IO!s was not a revenue loss but a capital loss. Before the Tribunal the assessee con-tended that the amount of Rs. 28,662/. which had been held to be a capital IE>ss by the authorities ~ihould be allowed to be carried forward and set off agairat profits and gains under the head "Capital gains" earned in future as laid down in. s. 24(2A) and (2B). The Tribunal held in favour of the ass(:ssee. The High C0urt, in reference, confirmed the order of the Tribunal holding that the effe:t of sub-section:; (2A) and (28) of s. 24 read with sections 6 and 12B was that if a capital loss was incurred in a Year in which a. c~pital gain did not attract tax under section l 2B even then such loss would still be loss under the head 'capital i~ains' and if in a subsequent year the assessee had any profit under that head it would still be carried forward and set off against the taxable capital gain. Allowing the appeal to this Court, HELD : (1) From the charging provision of the Indian Income-tax Act it is discernible that the word5 'income' or 'profits and gains' should be understood as including losses, so that both must enter into computation, wherever it becomes material, of the taxable income of the assessee. Although s. 6 classifies income under six heads the main charging provision is s. 3 which levies income-tax as only one tax on the 'total income' of the assessee a5 defined in s. 2(15). An income in order to come within the purview of that definition must satisfy two conditions, (a) it rnust comprise the 'total amount of income. profits. and gains refeued to in s. 4(1), and (b) it must be computed in the manner laid down in the Act. If either of these conditions fails the income will not be a part of the total income that can be brought tu charge. [702F-703BI (2) The concept of ~arry forward of loss does not stand in vacuo. Itf: sole purpose is to set off the loss against the profits of a subsequent year. Set off implies that the tax is exigible and the assessee wants to adjust the loss a1~ainst prcfit tn reduce the tax demand. Tt follows that if such set off is not nermissible or possible owi11g to the income or profits of the subsequent year being from a non-.taxable source, then~ would be no point in allowing the loss to be carried forward. Also, if the Joss arising in the previouJ year was under a hea•i not chargeable to tax it covld not be allowed to be carried forward and absorbed ag<tinst income in a subsequent year from a taxabb source. [704C-E] Case: COMMISSIONER OF INCOME TAX (CENTRAL) DELHI versus HARPRASAD & CO. (P) LTD. [[1975] 3 S.C.R. 696] (1975) ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ ਕਿਮ+ਨਰ (ਕ.ਦਰੀ) ਿਦੱਲੀ ਬਨਾਮ ਹਰਪ7ਸਾਦ ਐਡ ਕੰਪਨੀ। (ਪ7ਾਈਵੇਟ) ਿਲਮਿਟਡ 25 ਫਰਵਰੀ, 1975 [ ਵਾਈ. ਵੀ. ਚੰਦਰਚੂK, ਆਰ. ਐLਸ. ਸਰਕਰੀਆ ਅਤੇ ਏ. ਸੀ. ਗੁਪRਾ, ਜੇ. ਜੇ.] ਆਮਦਨ-ਟੈਕਸ ਐਕਟ (1922 ਦਾ 11) ਸੈਕ+ਨ 12ਬੀ, 22 (2ਏ), 24 (2ਏ) ਅਤੇ (2ਬੀ)-ਬੀ ਉਸ ਸਾਲ ਿਵੱਚ ਹੋਇਆ ਪੂੰਜੀ ਘਾਟਾ ਜਦ[ ਪੂੰਜੀ ਲਾਭ ਟੈਕਸ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹ^ ਸਨ-ਜੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਲ_ ਿਵੱਚ ਪੂੰਜੀ ਲਾਭ ਦੇ ਿਵਰੁੱਧ ਿਨਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ ਅਤੇ ਵਾਧੂ ਲਾਭ ਟੈਕਸ (ਸੋਧ) ਐਕਟ, 1947 ਦੁਆਰਾ। 12ਬੀ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਆਮਦਨ-ਟੈਕਸ ਐਕਟ, 1922 ਿਵੱਚ +ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ, ਿਜਸ ਨਾਲ 31 ਮਾਰਚ, 1946 ਤ[ ਬਾਅਦ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪੂੰਜੀ ਲਾਭ 'ਤੇ ਟੈਕਸ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਐਕਟ ਿਵੱਚ ਉਪ-ਧਾਰਾਵ_ (2ਏ) ਅਤੇ (2ਬੀ) +ਾਮਲ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। 24 ਆਮਦਨ-ਟੈਕਸ ਐਕਟ. ਭਾਰਤੀ ਿਵੱਤ ਐਕਟ, 1949 ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜ[, ਿਜਸ ਨe ਐਸ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰ ਿਦੱਤਾ। 12ਬੀ 1 ਅਪ7ੈਲ, 1948 ਤ[ ਪਿਹਲ_ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਪੂੰਜੀ ਲਾਭ ਅਤੇ 1956 ਦਾ ਿਵੱਤ (ਨੰਬਰ 3) ਐਕਟ ਿਜਸ ਨe ਸੀ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕੀਤਾ 1 ਅਪ7ੈਲ, 1948 ਤ[ 1-4-1948 ਤ[ 31-3-1956 ਤੱਕ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪੂੰਜੀ ਲਾਭ gਤੇ ਟੈਕਸ ਟੈਕਸਯੋਗ ਨਹ^ ਸੀ। ਮੁੱਲ_ਕਣ ਸਾਲ 1955-56 ਲਈ, ਜੋ ਉਸ ਿਮਆਦ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ ਜਦ[ ਪੂੰਜੀ ਲਾਭ ਟੈਕਸਯੋਗ ਨਹ^ ਸਨ, ਕਰਦਾਿਤ ਨe 5 ਕਰੋK ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ। 84,862 / - ਕੁੱਝ +ੇਅਰ_ ਦੀ ਿਵਕਰੀ ਤ[ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਿਧਕਾਰੀ ਨe ਇਸ ਆਧਾਰ gਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਆਿਗਆ ਨਹ^ ਿਦੱਤੀ ਿਕ ਇਹ ਪੂੰਜੀ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਸੀ। ਅਪੀਲ ਸਹਾਇਕ ਕਿਮ+ਨ - ਿਸਓਨਰ ਨe ਅਪੀਲ ਿਵੱਚ ਿਕਹਾ ਿਕ ਕਰਦਾਿਤਆਂ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਵਧਾ-ਚKkਾ ਕੇ ਪੇ+ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ, ਿਕ ਅਸਲ ਨੁਕਸਾਨ ਿਸਰਫ 2 ਕਰੋK ਰੁਪਏ ਸੀ। 28,662 / - ਅਤੇ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਿਧਕਾਰੀ ਨਾਲ ਇਸ ਗੱਲ gਤੇ ਸਿਹਮਤੀ ਪ7ਗਟਾਈ ਿਕ ਨੁਕਸਾਨ ਮਾਲੀਏ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹ^ ਬਲਿਕ ਪੂੰਜੀ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਸੀ। ਿਟ7ਿਬਊਨਲ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੁਲ_ਕਣਕਰਤਾ ਨe ਿਕਹਾ ਿਕ ਰੁਪਏ ਦੀ ਰਕਮ। 28,662 / - ਿਜਸ ਨੂੰ ਅਿਧਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂੰਜੀ ਘਾਟਾ ਮੰਿਨਆ ਿਗਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਿਲਜਾਣ ਦੀ ਆਿਗਆ ਿਦੱਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭਿਵੱਖ ਿਵੱਚ ਕਮਾਏ "ਪੂੰਜੀ ਲਾਭ" ਿਸਰਲੇਖ ਦੇ ਤਿਹਤ ਲਾਭ ਅਤੇ ਲਾਭ ਦੇ ਿਵਰੁੱਧ ਸੈLਟ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। 24 ( 2ਏ) ਅਤੇ (2 ਬੀ)। ਿਟ7ਿਬਊਨਲ ਨe ਕਰਦਾਿਤ ਦੇ ਹੱਕ ਿਵੱਚ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ। ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨe ਸੰਦਰਭ ਿਵੱਚ ਿਟ7ਿਬਊਨਲ ਦੇ ਉਸ ਆਦੇ+ ਦੀ ਪੁ+ਟੀ ਕੀਤੀ ਿਜਸ ਿਵੱਚ ਿਕਹਾ ਿਗਆ ਸੀ ਿਕ ਉਪ-ਧਾਰਾਵ_ (2ਏ) ਅਤੇ (2ਬੀ) ਦਾ ਪ7ਭਾਵ ਹੈ। 24 ਸੈਕ+ਨ 6 ਅਤੇ 12 ਬੀ ਦੇ ਨਾਲ ਪਿKkਆ ਿਗਆ ਸੀ ਿਕ ਜੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਿਵੱਚ ਪੂੰਜੀ ਘਾਟਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਿਜਸ ਿਵੱਚ ਪੂੰਜੀ ਲਾਭ ਧਾਰਾ 12 ਬੀ ਦੇ ਤਿਹਤ ਟੈਕਸ ਨੂੰ ਆਕਰਿ+ਤ ਨਹ^ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਿਫਰ ਵੀ ਅਿਜਹਾ ਨੁਕਸਾਨ 'ਪੂੰਜੀ ਲਾਭ' ਿਸਰਲੇਖ ਦੇ ਤਿਹਤ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਜੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਿਵੱਚ ਕਰਦਾਿਤ ਨੂੰ ਉਸ ਿਸਰਲੇਖ ਦੇ ਤਿਹਤ ਕੋਈ ਲਾਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤ_ ਇਸ ਨੂੰ ਿਫਰ ਵੀ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਟੈਕਸਯੋਗ ਪੂੰਜੀ ਲਾਭ ਦੇ ਿਵਰੁੱਧ ਬੰਦ ਕਰ ਿਦੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਅਦਾਲਤ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕਰਨ ਦੀ ਆਿਗਆ ਿਦੰਦੇ ਹੋਏ, ਆਯੋਿਜਤ -(1) ਭਾਰਤੀ ਆਮਦਨ-ਕਰ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਚਾਰਿਜੰਗ ਪ7ਬੰਧ ਤ[ ਇਹ ਸਪੱ+ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਿਕ 'ਆਮਦਨ' ਜ_ 'ਲਾਭ ਅਤੇ ਲਾਭ' +ਬਦ_ ਨੂੰ ਘਾਟੇ ਸਮੇਤ ਸਮਿਝਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤ_ ਜੋ ਦੋਵ_ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ। ਿਜੱਥੇ ਵੀ ਹੋਵੇ ਇਹ ਕਰਦਾਿਤ ਦੀ ਟੈਕਸਯੋਗ ਆਮਦਨ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਬਣ ਜ_ਦੀ ਹੈ। ਹਾਲ_ਿਕ ਐਸ. 6 ਆਮਦਨ ਨੂੰ ਛੇ ਿਸਰਲੇਖ_ ਅਧੀਨ +7ੇਣੀਬੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ ਮੁੱਖ ਚਾਰਿਜੰਗ ਪ7ਬੰਧ s ਹੈ। 3 ਿਜਸ ਿਵੱਚ ਆਮਦਨ-ਟੈਕਸ ਨੂੰ ਕਰਦਾਿਤ ਦੀ 'ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ' gਤੇ ਿਸਰਫ਼ ਇੱਕ ਹੀ ਟੈਕਸ ਵਜ[ ਲਗਾਇਆ ਜ_ਦਾ ਹੈ ਿਜਵ. ਿਕ ਸੈਕ+ਨ ਿਵੱਚ ਪਿਰਭਾਿ+ਤ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਹੈ। 2 ( 15 ) . ਉਸ ਪਿਰਭਾ+ਾ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਿਵੱਚ ਆਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਆਮਦਨ ਨੂੰ ਦੋ +ਰਤ_ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ, (ਏ) ਇਸ ਿਵੱਚ ਆਮਦਨ, ਲਾਭ ਅਤੇ ਲਾਭ ਦੀ ਕੁੱਲ ਰਕਮ +ਾਮਲ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। 4 ( 1 ) , ਅਤੇ (ਅ) ਇਸ ਦੀ ਗਣਨਾ ਐਕਟ ਿਵੱਚ ਿਨਰਧਾਰਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਨk _ ਿਵੱਚ[ ਕੋਈ ਵੀ +ਰਤ ਅਸਫਲ ਰਿਹੰਦੀ ਹੈ ਤ_ ਆਮਦਨ ਉਸ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ ਦਾ ਿਹੱਸਾ ਨਹ^ ਹੋਵੇਗੀ ਿਜਸ ਨੂੰ ਚਾਰਜ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। [ 702ਐਫ-703ਅ] (2) ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਿਲਜਾਣ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਖਾਲੀ ਥ_ 'ਤੇ ਨਹ^ ਖKkੀ ਹੁੰਦੀ। ਇਸ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਇਸ ਦਾ ਉਦੇ+ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਮੁਨਾਿਫਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਸੈLਟ ਆਫ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਿਕ ਟੈਕਸ ਪ7ਤੱਖ ਹੈ ਅਤੇ ਟੈਕਸ ਮੰਗ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਕਰਦਾਿਤ ਪ7ੋਫਾਈਲ ਦੇ ਿਵਰੁੱਧ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤ[ ਬਾਅਦ ਜੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਦੀ ਆਮਦਨ ਜ_ ਲਾਭ ਗੈਰ-ਟੈਕਸਯੋਗ ਸਰੋਤ ਤ[ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਅਿਜਹਾ ਸੈLਟ ਆਫ ਮਨਜ਼ੂਰ ਜ_ ਸੰਭਵ ਨਹ^ ਹੈ, ਤ_ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਆਿਗਆ ਦੇਣ ਦਾ ਕੋਈ ਮਤਲਬ ਨਹ^ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਤ[ ਇਲਾਵਾ, ਜੇ ਿਪਛਲੇ ਸਾਲ ਿਵੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਨੁਕਸਾਨ ਇੱਕ ਅਿਜਹੇ ਿਸਰ ਹੇਠ ਸੀ ਿਜਸ gਤੇ ਟੈਕਸ ਨਹ^ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਤ_ ਇਸ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਿਲਜਾਣ ਦੀ ਆਿਗਆ ਨਹ^ ਿਦੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਿਵੱਚ ਿਕਸੇ ਟੈਕਸਯੋਗ ਸਰੋਤ ਤ[ ਆਮਦਨ ਦੇ ਿਵਰੁੱਧ ਲੀਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ। [ 704ਸੀ ਈ] Case: COMMISSIONER OF INCOME TAX (CENTRAL) DELHI versus HARPRASAD & CO. (P) LTD. [[1975] 3 S.C.R. 696] (1975) _ + a a ' . ane | + a, . | ‘ | qraay wigad| (Beata), facet. ||aaa | Haq gwIas Ts BEAT (stgaz) fafats{The Commissioner of Income-tax (Central), Delhi . . Vs. |M/s. Harparsad and Co. (P) Ltd.] (25 azazt, 1975) (sato atgo at aay, Ao Tao azaifeat Att To ato WaT) |gfesaa gram zea O92, 1922 (1922 at 11)—eTet 24 aitz12-at— gana ae att fraten ad FX gat afvarat at gana ae att fraten ad FX gat afvarat at ae att fraten ad FX gat afvarat at att fraten ad FX gat afvarat at fraten ad FX gat afvarat at ad FX gat afvarat at FX gat afvarat at gat afvarat at afvarat at at sitaifrat at 88 ate & seit gat st se A swta agi at aat Aatfrat ararat at frertfeet at dat HA ATT ST ATT A TATfaa catica fear at aaat at—at Fait gifaal at -aret i2-atRe sqarey arya AA H Bre ATT24saat F AAA ATTAaat frat at AHA TAT ATTfact aaa & ata aaa & ata & ata ata vetart & aft saat Tat HEA BY TAT Ae at at aaat atta aaata wa at fratfeat at ate caara afaare age erat 12-at— gana ae att fraten ad FX gat afvarat at gana ae att fraten ad FX gat afvarat at ae att fraten ad FX gat afvarat at att fraten ad FX gat afvarat at fraten ad FX gat afvarat at ad FX gat afvarat at FX gat afvarat at gat afvarat at afvarat at at sit fact aaa & ata aaa & ata & ata ata vet efesaat gram dam az, 1922 (1922 at 11)—are 22—ga aren wt sadat-—-gthe AY aaa BA AT TAHT TAT HTT% fac ag gaara ad 2: fe faetfedt at ar at are 22 atsqeret (1) & aela area aA F TAA Y naar fretQafean gaat & fart ga anet BY sree (2) % aetta Tavsatfaatort Giga Heat glit—srATT 2(q) at cada FateUegift am, at atearz, afer at caaata & ara AI afaary ate& geta wars ae al ear det ara ae at |e aT St afATAT& sata ardt z, atfaa zg|||| : efosaa gevn daa Baz, 1922- (1922 wt 11) —aret 3—afeatat wt faeare<— ane ara eT 3H. earfta-ata F aaaatt arait sa fis sad oret 4(1) F fafece ara, erat atte 158 seaan arora free afaar,[1975] 3 Tao fo go hj afaaral at aa waa aatface a ake gaat anor afer4 afeafaa Ufa & at ne at7| %fratfeat 4 1952-53 # 1,686 ax afsa fre | qaqa war ag chat gt satait Faz 84,300 waa F aa fer ate Gree at TEfartaTF sar 84.862 eat at arf at ara feat | aera freteoyau|—) 1955-56 8| araHe ayaa A ga oraT< Te 84,862 eat at aaeqnt arf at aagara we feat fe ag ict at safe at gift 3fretted + agree argaa (atta) at atte at atc qe ache a fa~~mere atts User aft 8 were aga. (att) tag facagfrarat fe fratfeat ar erat aaragr wz fear war at Wt aleafaagift Fara 28,662 ea set) sal za ah a Gait rf Araragra aged (adit) % fafreaa & fae aft at wa We saatsata Bt aad ata wt afaHeo Hamat adler Grea at ae1 afrofratHaneade F et arava at Ge aay fear Tar afag ag afaaaa|alfawar fr 28,662 wat at cea aT fs fae srfsarfedy ener Taitmararat ag @, afafran at are 24 a srarer 2(z) ait 2(at) #a afrafad 67 & sara fee aa ate Got afrara’ ate & aaavfaca 4 sorfsa arat atx afaaral, af ats at, & ofa ase favwt % fau ayaa at art aftt afaaen 4 fraifedt at acta.TaTHTE BL eft ate ag fader fear fe 28,662 aay at Tot arft amdtaat oral atfae ate afaer # “ast afaare” af ag al, & oft saatHIT feat TAT AE1 MAHL aTgaT a Feo qe afar F I3yraraTtT BT aE Tet fatese Par fe Far 28,662 way at doit aft aoOwae feat ar aaa 8 wie efosag gene cay daz, 1922 a are 24e Saea F agate agate far at qHat @ wa fe gam cea daz,1922 at aret 12-at & sqda cag fate ae 1955-56 F aT aval aa—SeaTH1Sea cara ataaa A A adler ge a aT TE GAT1 adler freifedt ge & He vet au,feat Pah frag||wo¥ 7OS atafaattta-—aia’ ar “ara ate afaara” aedt ad ZT THTTAT Gat afar fe eta aeata eft at & frad fe ow ge Faraatt afiary sara ara afaat eet€ aa fe alfa see ATTfaacfr wedt8 gst afeara are 2a gqarer (6at) # ara at & wate tat at ait aa fF are12-41 % ada a> : _! x a |cfmLode“|alse * | Loe oyoe ART AAA To |THATE UT Heat [eto azatfeat] —- 159 Case: COMMISSIONER OF INCOME TAX (CENTRAL) DELHI versus HARPRASAD & CO. (P) LTD. [[1975] 3 S.C.R. 696] (1975) ( 3 ) ਪੂੰਜੀ ਲਾਭ 's' ਿਵੱਚ ਆਮਦਨ ਦੀ ਪਿਰਭਾ+ਾ ਦੁਆਰਾ ਕਵਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ। 2 ( 6ਸੀ) ਿਸਰਫ ਤ_ ਹੀ ਜੇ ਉਹ ਐਸ ਦੇ ਤਿਹਤ ਚਾਰਜਯੋਗ ਸਨ। 12ਬੀ. ਪਰ ਐਸ. 12ਬੀ ਸਾਲ 1948 ਤ[ 1956 ਤੱਕ ਕਾਰਜ+ੀਲ ਨਹ^ ਸੀ। ਇਸ ਤਰk_ ਸਬੰਧਤ ਿਪਛਲੇ ਸਾਲ ਅਤੇ ਮੁਲ_ਕਣ ਸਾਲ ਜ_ ਇੱਥ[ ਡ ਤੱਕ ਿਕ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਿਵੱਚ, 'ਪੂੰਜੀ ਲਾਭ' ਜ_ 'ਪੂੰਜੀ ਨੁਕਸਾਨ' ਸੀ. ਆਈ. ਟੀ. ਵੀ. ਹਰਪਰਸਾਦ ਐਕੰਪਨੀ ਨe ਨਹ^ ਕੀਤਾ। nਕਰਦਾਿਤ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ ਦਾ ਇੱਕ ਿਹੱਸਾ ਿਜਸ ਨੂੰ ਚਾਰਜ ਿਵੱਚ ਿਲਆਂਦਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ, ਐਕਟ ਦੇ ਤਿਹਤ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹ^ ਸੀ। ਭਾਵ (ਅ) ਿਜਸ 'ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ' ਨੂੰ ਸੰਤੁ+ਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਮੌਜੂਦਾ ਮਾਮਲੇ ਿਵੱਚ ਸੰਤੁ+ਟ ਨਹ^ ਹੈ। [ 703ਬੀ-ਡੀ] ( 4 ) ਐਸ ਦੇ ਅਧੀਨ. 22 ( 2ਏ) ਇਹ ਕੈਰੀ ਫਾਰਵਰਡ ਅਤੇ ਸੈLਟ ਲਈ ਇੱਕ +ਰਤ ਹੈ ਇਸ ਨੁਕਸਾਨ ਤ[ ਛੁਟਕਾਰਾ ਿਕ ਮੁਲ_ਕਣਕਰਤਾ ਨੂੰ ਜ_ ਤ_ ਇੱਕ ਆਮ ਨy ਿਟਸ ਦੇ ਜਵਾਬ ਿਵੱਚ ਇੱਕ ਿਰਟਰਨ ਦਾਖਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। 22 ( 1 ) ਜ_ ਸਵੈ-ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਉਪ-ਧਾਰਾ (2) ਦੇ ਤਿਹਤ ਿਬਨ_ ਿਕਸੇ ਿਵਅਕਤੀਗਤ ਨy ਿਟਸ ਦੇ। ਜੇ ਉਹ ਉਸ ਸਾਲ ਲਈ ਿਰਟਰਨ ਦਾਖਲ ਨਹ^ ਕਰਦਾ ਿਜਸ ਿਵੱਚ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਸੀ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਿਧਕਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਵਾ ਕੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਅਿਧਕਾਰ ਵੀ ਗੁਆ ਿਦੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਪਰ ਜੇ ਨੁਕਸਾਨ ਿਕਸੇ ਸਰੋਤ ਜ_ ਆਮਦਨ ਦੇ ਿਸਰ ਤ[ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਟੈਕਸ ਲਈ ਿਜ਼ੰਮੇਵਾਰ ਨਹ^ ਹੈ ਜ_ ਟੈਕਸ ਤ[ ਛੋਟ ਪ7ਾਪਤ ਨਹ^ ਹੈ ਤ_ ਨਾ ਹੀ ਕਰਦਾਿਤਆਂ ਨੂੰ ਿਰਟਰਨ ਿਵੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਿਧਕਾਰੀ ਇਸ ਦੀ ਗਣਨਾ ਜ_ ਮੁਲ_ਕਣ ਕਰਨ ਲਈ ਿਕਸੇ ਿਜ਼ੰਮੇਵਾਰੀ ਅਧੀਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਦੂਰ ਿਲਜਾਣ ਦੇ ਉਦੇ+ ਲਈ। [ 703ਡੀ-ਐLਫ] (5) ਤੁਰੰਤ ਮਾਮਲੇ ਿਵੱਚ, ਕਰਦਾਿਤ ਨe ਆਪਣੀ ਿਰਟਰਨ ਿਵੱਚ ਕੋਈ 'ਪੂੰਜੀ ਘਾਟਾ' ਨਹ^ ਿਦਖਾਇਆ ਸੀ ਪਰ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਮਾਲੀਏ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਵਜ[ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਿਧਕਾਰੀ ਸੀ ਨੂੰ ਘਾਟੇ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਕਰਦਾਿਤ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ ਿਸਰਫ਼ ਇਸ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਰੱਦ ਕਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ ਿਕ ਇਹ ਮਾਲੀਆ ਘਾਟਾ ਨਹ^ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਿਸੱਟਾ ਦੇਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹ^ ਸੀ ਿਕ ਇਹ ਪੂੰਜੀ ਘਾਟਾ ਸੀ, ਿਕzਿਕ' ਪੂੰਜੀ ਲਾਭ 'ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ ਟੈਕਸਯੋਗ ਨਹ^ ਸਨ। [ 703ਐLਫ-ਜੀ] ( 6 ) ਧਾਰਾ 24 (2) ਸਪ+ਟ ਤੌਰ gਤੇ ਿਕਸੇ ਵੀ ਕਾਰੋਬਾਰ, ਪੇ+ੇ ਜ_ ਕਾਰੋਬਾਰ ਿਵੱਚ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾzਦੀ ਹੈ। ਪੇ+ਾ '। ਇਸ ਿਵੱਚ 'ਪੂੰਜੀ ਲਾਭ' ਿਸਰਲੇਖ ਹੇਠ ਇੱਕ ਪੂੰਜੀ ਨੁਕਸਾਨ +ਾਮਲ ਨਹ^ ਹੈ ਜੋ ਸਬੰਧਤ ਸਮ. ਚਾਰਜਯੋਗ ਨਹ^ ਸੀ ਅਤੇ ਕਰਦਾਿਤ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ ਦੀ ਗਣਨਾ ਿਵੱਚ ਦਾਖਲ ਨਹ^ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ, ਐLਸ. 24 ( 1 ) ਅਤੇ (2) ਕਰਦਾਿਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੂੰਜੀ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਕੋਈ ਸੁਤੰਤਰ ਅਿਧਕਾਰ ਨਹ^ ਸੀ, ਭਾਵ. ਇਹ ਨਹ^ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਲ_ ਿਵੱਚ ਭਿਵੱਖ ਦੇ ਮੁਨਾਿਫਆਂ ਦੇ ਿਵਰੁੱਧ ਪੂੰਜੀ ਲਾਭ ਦੀ ਗੈਰ-ਟੈਕਸਯੋਗਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸੈLਟ ਕੀਤਾ ਿਗਆ। [ 704ਬੀ-ਸੀ] ( 7 ) ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਿਕ ਅਗਲੇ ਸਾਲ_ ਿਵੱਚ ਕਰਦਾਿਤ 1955-56 ਅਤੇ ਜਦ[ ਪੂੰਜੀ ਲਾਭ ਟੈਕਸਯੋਗ ਨਹ^ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਤ_ ਉਹ ਆਪਣੀ ਵਾਪਸੀ ਿਵੱਚ ਉਨk _ ਪੂੰਜੀ ਲਾਭ_ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਨਹ^ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ, ਤੁਰੰਤ ਮਾਮਲੇ ਿਵੱਚ ਸਬੰਧਤ ਮੁੱਲ_ਕਣ ਸਾਲ ਿਵੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਏ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਅਿਜਹੇ ਪੂੰਜੀ ਲਾਭ ਦੇ ਿਵਰੁੱਧ ਲੀਨ ਜ_ ਸੈLਟ ਆਫ ਨਹ^ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। [ 704ਐLਫ] ਿਸਵਲ ਅਪੀਲ ਿਨਆਂਇਕ ਫੈਸਲਾਃ 1970 ਦੀ ਿਸਵਲ ਅਪੀਲ ਨੰਬਰ 494 ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਰੈਫਰੀ ਿਵੱਚ ਿਦੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ 24 ਜਨਵਰੀ, 1969 ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਅਤੇ ਆਦੇ+ ਤ[। 1966 ਦਾ ਨੰ. 51. ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਵੱਲ[ ਵੀ. ਸੀ. ਦੇਸਾਈ, ਜੇ. ਰਾਮਮੂਰਤੀ ਅਤੇ ਆਰ. ਐਨ. ਸਚਥੀ। ਜਵਾਬਦੇਹ ਲਈ ਏ. ਕੇ. ਸੇਨ ਅਤੇ ਐਚ. ਕੇ. ਪੁਰੀ। ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਿਦੱਤਾ ਿਗਆ ਸੀ ਸਰਕਰੀਆ, ਜੇ. ਇਹ ਅਪੀਲ ਿਦੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਫੈਸਲੇ, ਿਮਤੀ 24-1-1969 ਦੇ ਿਵਰੁੱਧ ਿਨਰਦੇਿ+ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਿਜਸ ਿਵੱਚ ਹੇਠ ਿਦੱਤੇ ਸਵਾਲ ਦਾ ਹ_ ਿਵੱਚ ਜਵਾਬ ਿਦੱਤਾ ਿਗਆ ਹੈ। 66 ( 1 ) ਭਾਰਤ ਤ[। ਆਮਦਨ-ਟੈਕਸ ਕਿਮ+ਨਰ ਦੁਆਰਾ ਆਮਦਨ-ਟੈਕਸ ਐਕਟ, 1922 (ਸੰਖੇਪ ਿਵੱਚ, ਐਕਟ): ਜੀ "ਕੀ ਤੱਥ_ ਅਤੇ ਹਾਲਾਤ_ ਿਵੱਚ nਰੁਪਏ ਦਾ ਪੂੰਜੀ ਨੁਕਸਾਨ। 28,662 / - ਸੈਕ+ਨ ਦੇ ਪ7ਬੰਧ_ ਅਨੁਸਾਰ ਿਨਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ 24 ਭਾਰਤੀ ਆਮਦਨ-ਟੈਕਸ ਐਕਟ, 1922, ਜਦ[ ਪ7ਬੰਧ ਆਮਦਨ-ਟੈਕਸ ਐਕਟ, 1922 ਦੀ ਧਾਰਾ 12 ਬੀ ਦੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਿਵੱਚ ਨਹ^ ਸਨ ਮੁਲ_ਕਣ ਸਾਲ 1955-56 ਿਵੱਚ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੁਲ_ਕਣਕਰਤਾ (ਜਵਾਬਦੇਹ) ਇੱਕ ਪ7ਾਈਵੇਟ ਿਲਮਿਟਡ ਕੰਪਨੀ ਹੈ। ਸੰਦਰਭ ਅਧੀਨ ਮੁੱਲ_ਕਣ ਸਾਲ 1955-56 ਹੈ ਅਤੇ ਸਬੰਧਤ ਿਪਛਲਾ ਸਾਲ 1-5-1953 ਤ[ 30-4-1954 ਤੱਕ ਹੈ। 10-1-1952 gਤੇ ਮੁੱਲ_ਕਣਕਰਤਾ ਦਾ ਦੇ 1124 +ੇਅਰ_ ਦਾ ਿਪੱਛਾ ਕੀਤਾ। ਇੰਟਰਕ}ਟੀਨ~ ਟ ਤਰਾਵਣਕੋਰ ਪ7ਾਈਵੇਟ ਿਲਮਿਟਡ ਰੁਪਏ ਦੀ ਲਾਗਤ 'ਤੇ ਿਲਮਿਟਡ. 1,12,400 / - ਐਮ/ਐਸ ਤ[. ਐਸਕੌਰਟਸ (ਏ ਐਡ ਐਮ) ਿਲਮਿਟਡ ਆਈ. ਡੀ. 1 ਨੂੰ ਖਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸਬੰਧਤ ਲੇਖਾ ਸਾਲ ਿਵੱਚ ਕਰਦਾਿਤਆਂ ਨੂੰ ਉਸੇ ਕੰਪਨੀ ਤ[ 562 ਬੋਨਸ +ੇਅਰ ਪ7ਾਪਤ ਹੋਏ। ਇਸ ਤਰk_ ਇਸ ਨe ਕੁੱਲ ਸੰਿਖਆ ਪ7ਾਪਤ ਕੀਤੀ - 1686 +ੇਅਰ_ ਦੀ ਕੀਮਤ। 3-9-53 ਨੂੰ, ਭਾਵ ਸਬੰਧਤ ਿਪਛਲੇ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ ਕਰਦਾਿਤਆਂ ਨe ਇਹ ਸਾਰੇ 1686 +ੇਅਰ ਮੈਸਰਜ਼ ਨੂੰ ਵੇਚ ਿਦੱਤੇ। ਐਸਕਾਰਟਸ (ਏਜੰਟ) ਿਲਮਿਟਡ ਰੁਪਏ ਿਵੱਚ। 84,300 ਅਤੇ ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ। 84,862 / - ਆਮਦਨ ਿਵੱਚ-ਟੈਕਸ ਬੀ Case: COMMISSIONER OF INCOME TAX (CENTRAL) DELHI versus HARPRASAD & CO. (P) LTD. [[1975] 3 S.C.R. 696] (1975) (3) Capital gains would be covered bv the definition of income ins. 2(6C) only if they were chargeable under s. l 2B. But s. 12B was not operative in the vears 1948 to 1956. Thus in the relevant previous year and the asses~;ment year· or even in he subsequent yeac, 'capital gains' or 'capital losses' did not A B C D £ F G II A form par: of the total income of the assessee which could be brought to charge and were, therefore, not required to be computed under the Act. That is con-dition (b) which 'total income' must satisfy is not satisfied in the present case. l.703B-D] (4) Under· s. 22(2A) it is a condition precedent to the carry forward and set off of the loss that the assess~e must file a return either in response to a general notice, under s. 22( 1) or voluntarily, without any individual notice unuer sub-n sectio•1 (2). If he does not file the return for the year in which the loss wa.q i"ncurred and get the loss computed by the Income-tax Officer, th~ right to carry forward the loss v.'ill also be lost. But if the loss is from a source or head of income not liable to tax or exempt from tax neither the assessee is required to show the same in the. return nor is the Income-tax Officer under any obligation to compute or assess it, much less for the purpose of carry-farward. [7030-F] ( 5) In the instant case, the asscssee in his return had not shown any 'capital loss' but claimed the loss as a revenue loss. The Income-tax Officer c should have rejected the asmsee's claim to carry forward the loss merely on the ground that it was not a revenue loss and he need not have given a finding that it was a capital loss, because 'capital gains' were not taxable during the year. [703F-Ci] ( 6) Section 24 (2) expressly refers to loss, 'in any busines$; profession or vocation'. It does not cover a capital loss under the head 'capital gains' which at the relevant time were not chargeable and did not enter into computation of the total income of the asse~see. Therefore, under s. 24(1) and (2) the assessee had D no independent right to carry forward his capita I loss even if it could not be set off owing to the non-taxability of capital gains against future profits in the immediate subsequent years. [704B-C] (7) Assuming, therefore, that the assessee in the subsequent years 1955-56 and 19 56-57 when the capital gains were not taxable made huge capital gains he would not be obliged to show those capital gains in his return. Therefore, the loss suffered by him in the relevant assessment year in the instlmt case could not be absorbed or set off against such capital gains. [704F] C!VIL APPELLATE JURISDICTION : Civil Appeal No. 494 of 1970. From the judgment and order dated the 24th January, 1969 of the Delhi High Court in Income Tax Ref. No. 51 of 1966. V. C. Desai, !. Ramamurthy and R. N. Sachthey, for the-appellant. F A. K. Sen and H. K. PUl'i, for the respondent. The Judgment of the Co'CI't was delivered by SARKARIA, J.-This appeal is directed against the Judgment, dated 24-1-1969, of the High Court of Delhi answering in the affirmative the following question referred to it under s. 66 (1) of the India•, Income-tax Act, 1922 (for short, the Act) by the Commissioner of Income-tax: G "Whether on the facts and in the circumstances of the case the capital loss of R.~. 28,662/- could be determined and carried forward in accordance with thr provisions of Section 24 of the Indian Income-tax Act, 192:.t, when the provisions of section 12B of the Income-tax Act, 1922 itself were not applicable in the assessment year 1955-56." H The assessee (respondent) is a Private Limited Company. The assessment year under tderence is 1955-56 and the relevaQ.t previous year is from 1-5-1953 to 30-4-1954. On lC\-1-1952 the assessee pur-14-470SupCf/75 Case: COMMISSIONER OF INCOME TAX (CENTRAL) DELHI versus HARPRASAD & CO. (P) LTD. [[1975] 3 S.C.R. 696] (1975) 7OS atafaattta-—aia’ ar “ara ate afaara” aedt ad ZT THTTAT Gat afar fe eta aeata eft at & frad fe ow ge Faraatt afiary sara ara afaat eet€ aa fe alfa see ATTfaacfr wedt8 gst afeara are 2a gqarer (6at) # ara at & wate tat at ait aa fF are12-41 % ada a> : _! x a |cfmLode“|alse * | Loe oyoe ART AAA To |THATE UT Heat [eto azatfeat] —- 159 sare af1 aver 12a 1-4-1948 & 1-4-1957 & ala aga fratgat afwara at varie tet Heat ataieda & gaza fraizor ay 4ae ure saddle at at) fer ara Fare aT aTTAT afafaaa 4afuatya Ufa Xa at a at car ga ae F ata areft arf Da ate Fseta at ft ae & gard adl at gar gata ga at ate Frater ag #sit afuara aT qsit arfaat fratizat a tet ga wT aT ATT a alfaa satfea frat aT gaat at at tet aft ¥ efosaa gona saa Uae,1922 a aren 24% cadet F agare aaa Fee ary att Tafad sea ate & acta aril & ofa gear aor fa aA at agaaat & or aadt1 are 24 at stare(2) aafet srarer (1) Fadia fraifeat at aot Soft arta aaa HVA BT eaaea afaaTe aeqt, wa at Gait afearal a aeeraiaar & sree ste aeaqaah aw Aarat arat Raft saat qe a fear araHaT atl are 24 atgaara (2)% ease wa a ‘frat areare, aft ar saaary’ at alta &gfa fade frat qat f1 gaa Meas ‘TST afar ae & ata tatgait gifa’ at scorer are Tet stele AT fH BATT TAT Tz Tatwal ft ate fae afafrars & alta fratfedt at get ara’ at aroraair aaa afeafca aval feat var ari alfa at aaedtta wea BT STCger Hat adt at eat| gaa TTT SLA BT ATTA aeaataa etta1 gaa UH ata sata aift aT qeardadt[ag][ &][ arat][ &][ of][ gore]awa S11 ae MT aalT BY TE iit F aiafad feu att ar—qagaqraadt ad & arat ate afaaral, afe ate at, % ofa qa faqart at aataar att eatera st GaHera HEAT |ATT HWA T ABfaafera 2 fe at ayaa Bate faeifedt we at HiT aT eH TARfaw arf at arate oft qarates BAT AAT S| RABT AB AA EUfe afe dar gore fear qrar cearqadt ad Bt ara at eratfeetqaUaT Bla A HAH area aaa at awa aa s at ala F aaafae aa aT agar sar masta Mart (FTA 15, 16, 19 BIR 20)sfisga gean Zaq daz, 1922 Ht are 22H sree 2(u)aceasta F Tea alfa at agate HWA HT TaaT TAT HA F freage qurater ad & fe faaifedt at ar at are 22 et saarer (1) %malar araret gaaMegATC A saat fet safeaw gaat F faaga ara at soarer (2) B aeita Avo fal Gree Heat Tit | 160seaaA arate fruta after =» [1975] 3 BAe fio Go afe ag sa ay & fay arg faa Grea adt wear Prat arf gargTe at A atfa at ara He afrard aver dao ag} Huard alfaBT ara BU BT arse At Tara.a rea| gaat wale ¥ aterae 12 at ‘Cot afaary’ atte F get ara ay ward adl aardt ataaife a at fratfedt & act fare H sa aie & ada ar faaHer Bt Ada at aral at ate a Gag gt ara at ita wr aqHAT ATT SAR aTTAT Hie Gas ayaa faa ara ¥ gatas fracoltBISA KW HT THAT AT| ALT 22 Ht Tae 2(c) ga var afsarcmart val Heal actif sa sree Br vada det gifs aa, at ATeaTTafe or amaze & ara ate afeara’ atid B gear gars as AL atefare araett ate Te arer 24 al soar (2) & ata gata fearAa, TAT Vat ara aH HT‘Hea ma’ at afeargT HR meata ardt 2,atfaaet fra area F sear 2(c) * am faa mas facara 4 stat at faa a et a fratfed feet cearaadt ag aatfaat & aadta fae art Horas wr gware sat AAT 1 (Fz 17, 18)waft arr 6 aT ATG eGR ote afiga weta attHST TAT SIFT AUT 3 FF are 2(15) F age afcarfaa faaifedral Ba WIT I Hae UH TH BTA ge Hr sandia wat 21 3aafearat & sarfta-ata Fe aeaia ort & fae fet are a a aat atQu VAT SIT| MAMA: SAH are 4(1)F fafece ata, arat atxafrarat at ga wee aarfase Bat arfacifedtaa: gaat daaafafaaa 4 afastaa Ola @ at arat aifaui ate gt at AOe aEwaesafes Te get set at oralgs aT are Veal ga ara ar are vat arth faa fear at amare1 (Fe 15) | fafase facta 7 | 7 . Far | [1972]84 BIg eto HIXo 645:afaaa atdfera wos aa aa aaRT | : .aaa, Heat : (Jaikishan Gopikishan and Sons Vs. TheCommissioner of Income-tax,Madhya | - Pradesh ) ; | _ | aOo ' a mw 7 |! my i oy | aan a oS SS = : | Case: COMMISSIONER OF INCOME TAX (CENTRAL) DELHI versus HARPRASAD & CO. (P) LTD. [[1975] 3 S.C.R. 696] (1975) | fafase facta 7 | 7 . Far | [1972]84 BIg eto HIXo 645:afaaa atdfera wos aa aa aaRT | : .aaa, Heat : (Jaikishan Gopikishan and Sons Vs. TheCommissioner of Income-tax,Madhya | - Pradesh ) ; | _ | aOo ' a mw 7 |! my i oy | aan a oS SS = : | 161yoMAST AFA To FATE Tes HEI [rato acatfeat[|][1970]77 a1featoaIto518(Wao Ato)=.[1974] 3 ame fre Fo 2074:MART MA, Ta TA BA Fat evATs=mead (wtgaz) fafaes|+‘[TheCommissionerofIncome-tax,|Punjab Vs. Kulu ValleyTransportCo.(P.) Ltd};|10|y[1961]42 argoetoAIxo177 (gato ato):|MAGE AAI, ALA TAT TATA AAA We|sm|im|(TheCommissionerofIncome-tax,|Madhya PradeshVs.Khushal. Chand.:Daga) ;|10[1960]40 ato eto mTze 142 (we ao):|deMRT maar saeoUaieraea feataTwos atfan faraa|“(The Commissioner of Income-tax Vs._ElphinstenSpinningandWeaving|Mills) ;.15[1960]|- 40MAST argo MAI ao wIto TATA 106 BLATT (Gee TA ete) Gra:||(The Commissionerof Income-taxVs.--Karamchand Prem Chand); at15[1946]14 AIgo Zlo BIZo 10:—dto UNo HAA FI ATAAT|(In re. B. M. Kamdar).16 ; de : 7 3, 4. | fafaa adtet afratitar : 1970 at fafa wate deat 494. 1966 ® siaae fader deat 51 F facet sea eaataT F arte 24 wae, 1969 ater facia atx aaa F fees at 7e ater | . ~ 162 Seam eatater facia feat =—-—«[ 1975] 3 eA fto qo | | aint at ate a —-aaat ato Ho fare, Fo tragla|WIT WIto Uo Aas meatetMITAaH To Ho BA HIT Uo Ho Gatsararaa ar fore eqrarfiraft arte Tao aearfear t fear|ravatfaata acatfcat—| | agate feeat sea eqraraa F arava 24-1-1969 ara sa facta% fara at rg g frat aoa carota ay eftsaa gay aq daz, 1922(aaa 4 afafiar) at rer 66(1) % area gaat arazaa ater fafecefeu ac farafafaa sea ar carters saz feat war ar: 7 “aT ee ATA H aeat ate ofefeafeal B ara ae 28,662 waa at Ist arf HY wafer feat at aware atgfosaa geny faq tac, 1922 a att 24% sqaal ® WTAEmatte feat ot aaa %, wa fe cat gran caq daz,1922 atate 12-at F grade Frater at 1955-56 H aq at sa 4?” 2. faaifedt(scat) we sreae fafats godt 21 faderfraiet ay 1955-56 F AC YaAaT GF aT 1-5-1953 F 30-4-1954 2110-J-1952 at faaifedt + tag venda (vo uss uae) fafates & daggrerareetde araaare sto fafats % 1124 sar (Bat) 1,12,400 waemY TTT TT TUS 130-4-1953 Ht gard gat art gana Far ag Ffratftat + cet rat & 562 aaa Fatgreat fee) ga gare Het 1686 Tar afta Hr fag 1 3-9-1953 at gala gana qa ag % 1686 Tar afta Hr fag 1 3-9-1953 at gala gana qa ag % Tar afta Hr fag 1 3-9-1953 at gala gana qa ag % afta Hr fag 1 3-9-1953 at gala gana qa ag % Hr fag 1 3-9-1953 at gala gana qa ag % fag 1 3-9-1953 at gala gana qa ag % 1 3-9-1953 at gala gana qa ag % 3-9-1953 at gala gana qa ag % at gala gana qa ag % gala gana qa ag % gana qa ag % qa ag % ag % %atu fratfedt +a ait 1686 fat Gad veHéa (uaz) fafats a84,300 ea a ay fer wit gree at TE oat faa F saa84,862 aaa at etfs ar atar fear. arant afaard a ce ararc gz84,862 cay at argo gfe at nagea we feat fe ag dof aTsafe mtafrei7 BAT Het 1686 Tar afta Hr fag 1 3-9-1953 at gala gana qa ag % 1686 Tar afta Hr fag 1 3-9-1953 at gala gana qa ag % Tar afta Hr fag 1 3-9-1953 at gala gana qa ag % afta Hr fag 1 3-9-1953 at gala gana qa ag % Hr fag 1 3-9-1953 at gala gana qa ag % fag 1 3-9-1953 at gala gana qa ag % 1 3-9-1953 at gala gana qa ag % 3-9-1953 at gala gana qa ag % at gala gana qa ag % gala gana qa ag % gana qa ag % qa ag % ag % % 3. faaifeat 4 agiaa argaa (ater) at adie at ate ag asiaat fe 84,862 waa at ag alfa Fadl H aegaare 8 aA are uses alaat| agen aged (attr) Fag front frarat fe faaifedt ar eratagt Mgrat fat vat at ate areafaa arfa Haat 28,662 wad at attsat ag Wtafafraifes fear fe 28,662 ea% a aft “xmea eft” . 9 | 7 7 yt . : | rT ~ / a Ot —— | . o t re ne | | ~~ ae | ° ™ yp ?. ea va ataftq “dst arfe”ot ot fe fafaarat% oftada &cein| Case: COMMISSIONER OF INCOME TAX (CENTRAL) DELHI versus HARPRASAD & CO. (P) LTD. [[1975] 3 S.C.R. 696] (1975) ਸਾਰੇ 1686 +ੇਅਰ ਮੈਸਰਜ਼ ਨੂੰ ਵੇਚ ਿਦੱਤੇ। ਐਸਕਾਰਟਸ (ਏਜੰਟ) ਿਲਮਿਟਡ ਰੁਪਏ ਿਵੱਚ। 84,300 ਅਤੇ ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ। 84,862 / - ਆਮਦਨ ਿਵੱਚ-ਟੈਕਸ ਬੀ ਇਸ ਦੁਆਰਾ ਦਾਖਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਿਰਟਰਨ। ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਿਧਕਾਰੀ ਨe ਇੱਕ ਕਰੋK ਰੁਪਏ ਦੇ ਪੂਰੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਆਿਗਆ ਨਹ^ ਿਦੱਤੀ। 84,862 ਇਸ ਆਧਾਰ gਤੇ ਿਕ ਇਹ ਇੱਕ ਪੂੰਜੀ ਪ7ਿਕਰਤੀ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਸੀ। ਮੁੱਲ_ਕਣਕਰਤਾ ਨe ਅਪੀਲ ਸਹਾਇਕ ਕਿਮ+ਨਰ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦਲੀਲ ਿਦੱਤੀ ਿਕ ਇਹ 2 ਕਰੋK ਰੁਪਏ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੈ। 84,862 / - +ੇਅਰ_ ਿਵੱਚ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਤ[ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਮਾਲੀਆ ਨੁਕਸਾਨ ਸੀ। ਅਪੀਲ ਸਹਾਇਕ ਕਿਮ+ਨਰ ਨe ਪਾਇਆ ਿਕ ਕਰਦਾਿਤਆਂ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਅਿਤਕਥਨੀ ਭਿਰਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅਸਲ ਨੁਕਸਾਨ ਸੀ ਰੁਪਏ ਦਾ ਸੀ। 28,662 / - ਿਸਰਫ਼. ਉਨk _ ਨe ਅੱਗੇ ਿਕਹਾ ਿਕ ਇਹ ਨੁਕਸਾਨ ਰੁਪਏ ਦਾ ਹੈ। 28,662 / - ਇਹ 'ਮਾਲੀਆ ਘਾਟਾ' ਨਹ^ ਸੀ ਬਲਿਕ ਿਨਵੇ+_ ਿਵੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲਾ 'ਪੂੰਜੀ ਘਾਟਾ' ਸੀ। ਅਪੀਲ ਸਹਾਇਕ ਕਿਮ+ਨਰ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਦੇ ਿਵਰੁੱਧ ਕਰਦਾਿਤ ਨe ਿਟ7ਿਬਊਨਲ ਅੱਗੇ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ, ਿਜਸ ਿਵੱਚ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਰਕਮ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਪ7ਿਕਰਤੀ ਦੋਵ_ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਿਵੱਚ ਕਿਮ+ਨਰ ਦੇ ਨਤੀਿਜਆਂ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਿਦੱਤੀ ਗਈ। ਿਟ7ਿਬਊਨਲ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦਲੀਲ_ ਦੇ ਪKਾਅ 'ਤੇ, ਕਰਦਾਿਤਆਂ ਦੇ ਵਕੀਲ ਨe ਅਪੀਲ ਦੇ ਇਨk _ ਅਧਾਰ_' ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਨਹ^ ਿਦੱਤਾ ਪਰ ਪਟੀ+ਨ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਿਕ ਰੁਪਏ ਦੀ ਰਕਮ। 28,662 / - ਿਜਸ ਨੂੰ ਹੇਠ ਿਦੱਤੇ ਅਿਧਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ "ਪੂੰਜੀ ਘਾਟਾ" ਮੰਿਨਆ ਿਗਆ ਸੀ, ਨੂੰ ਭਿਵੱਖ ਿਵੱਚ ਕਮਾਏ ਗਏ "ਪੂੰਜੀ ਲਾਭ" ਿਸਰਲੇਖ ਦੇ ਤਿਹਤ, ਿਜਵ. ਿਕ ਉਪ-ਧਾਰਾਵ_ (2 ਏ) ਅਤੇ (2 ਬੀ) ਿਵੱਚ ਿਨਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਹੈ, ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਿਲਜਾਣ ਅਤੇ ਮੁਨਾਿਫਆਂ ਅਤੇ ਲਾਭ_, ਜੇ ਕੋਈ ਹੋਵੇ, ਦੇ ਿਵਰੁੱਧ ਸੈLਟ ਆਫ ਕਰਨ ਦੀ ਆਿਗਆ ਿਦੱਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। 24 ਐਕਟ ਦੇ. ਿਵਭਾਗੀ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਦੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਿਮ+ਨਰ ਦੇ ਇ+ਾਰੇ 'ਤੇ ਿਟ7ਿਬਊਨਲ ਨe ਉਪਰੋਕਤ ਸਵਾਲ (ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਦੀ +ੁਰੂਆਤ ਿਵੱਚ ਿਨਰਧਾਰਤ) ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਿਦੱਤਾ- ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੂੰ ਐਸ. 66 ( 1 ) 1922 ਐਕਟ. ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਲ ਿਵਭਾਗ ਵੱਲ[ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਿਵੱਚ ਪੇ+ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ। ਿਕ s ਦੇ ਉਪ-ਭਾਗ ਿਵੱਚ ਸਮੀਕਰਨ "ਪੂੰਜੀ ਲਾਭ" ਹੈ। 24 ਿਸਰਫ ਸੈਕ+ਨ 12 ਬੀ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਿਦੱਤਾ ਿਗਆ ਹੈ ਤ_ ਜੋ ਸਾਲ ਿਵੱਚ ਨੁਕਸਾਨ ਝੱਲਣਾ ਪਵੇ ਿਜਸ ਿਵੱਚ "ਪੂੰਜੀ ਲਾਭ" ਿਸਰਲੇਖ ਹੇਠ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਟੈਕਸਯੋਗ ਨਹ^ ਸੀ, ਐਸ ਦੀ ਉਪ-ਧਾਰਾ (2 ਏ) ਦੇ ਅੰਦਰ ਨਹ^ ਆ ਸਕਦਾ ਸੀ। 24 , ਿਡਵੀਜ਼ਨ ਬ•ਚ ਵੱਲ[ ਬੋਲਦੇ ਹੋਏ ਜੇ. ਐLਸ. ਕੇ. ਕਪੂਰ ਨe ਇਸ ਦਲੀਲ ਨੂੰ ਇਨk _ +ਬਦ_ ਿਵੱਚ ਰੱਦ ਕਰ ਿਦੱਤਾ। ਇਹ ਦਲੀਲ ਇਸ ਤੱਥ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ ਿਕ ਆਮਦਨ-ਟੈਕਸ ਲਈ ਚਾਰਜਯੋਗ ਆਮਦਨ ਦਾ ਿਸਰ ਧਾਰਾ 6 ਿਵੱਚ ਿਦੱਤਾ ਿਗਆ ਹੈ। ਸੈਕ+ਨ 12-ਬੀ ਿਸਰਫ ਪੂੰਜੀ ਲਾਭ ਦੀ ਗਣਨਾ ਅਤੇ ਉਹਨ_ ਦੀ ਟੈਕਸਯੋਗਤਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਜੇ ਉਹ ਿਕਸੇ ਖਾਸ ਿਮਆਦ ਦੌਰਾਨ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਵਾਸਤਵ ਿਵੱਚ, ਸੈਕ+ਨ 12 ਬੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦਰਸਾzਦਾ ਹੈ ਸੈਕ+ਨ 6 ਿਜਵ. ਿਕ ਇਹ ਕਿਹੰਦਾ ਹੈ ਿਕ "ਟੈਕਸ ਇੱਕ ਕਰਦਾਿਤ ਦੁਆਰਾ" ਪੂੰਜੀ ਲਾਭ "ਿਸਰਲੇਖ ਹੇਠ ਭੁਗਤਾਨਯੋਗ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਸਪੱ+ਟ ਹੈ ਿਕ ਸੈਕ+ਨ 6 ਿਵੱਚ ਛੇਵ. ਿਸਰ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਹੈ। ਦਾ ਪ7ਭਾਵ ਸੈਕ+ਨ 24 ਦਾ ਉਪ-ਸੈਕ+ਨ (2ਏ) ਅਤੇ (2ਬੀ) ਸੈਕ+ਨ 6 ਨਾਲ ਪਿKkਆ ਜ_ਦਾ ਹੈ। 12 ਬੀ, ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਹੈ ਿਕ ਜੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਿਵੱਚ ਪੂੰਜੀ ਘਾਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਿਜਸ ਿਵੱਚ ਪੂੰਜੀ ਲਾਭ ਧਾਰਾ 12 ਬੀ ਦੇ ਤਿਹਤ ਟੈਕਸ ਨੂੰ ਆਕਰਿ+ਤ ਨਹ^ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤ_ ਅਿਜਹਾ ਨੁਕਸਾਨ ਅਜੇ ਵੀ "ਪੂੰਜੀ" ਿਸਰਲੇਖ ਦੇ ਤਿਹਤ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਵੇਗਾ। ਲਾਭ "ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਿਵੱਚ ਕਰਦਾਿਤਆਂ ਨੂੰ ਉਸ ਿਸਰ ਹੇਠ ਕੋਈ ਲਾਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤ_ ਇਸ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੰਦ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਟੈਕਸਯੋਗ ਪੂੰਜੀ ਲਾਭ ਦੇ ਿਵਰੁੱਧ। ਿਟ7ਿਬਊਨਲ, ਮੇਰੇ ਿਵੱਚ ਸੀ ਰਾਏ, ਇਸ ਿਸੱਟੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਿਵੱਚ ਿਕ ਇਸ ਨe ਕੀਤਾ "। ਇਸ ਲਈ ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਿਮ+ਨਰ (ਕ.ਦਰੀ) ਿਦੱਲੀ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।ਪਿਹਲੀ ਵਾਰ ਪੂੰਜੀ ਲਾਭ ਟੈਕਸ ਆਮਦਨ-ਟੈਕਸ ਅਤੇ ਵਾਧੂ ਲਾਭ ਟੈਕਸ (ਸੋਧ) ਐਕਟ, 1947 (1947 ਦਾ ਨੰਬਰ 22) ਦੁਆਰਾ ਪੇ+ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ ਿਜਸ ਨe ਐਕਟ ਿਵੱਚ ਧਾਰਾ 12 ਬੀ +ਾਮਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਹ ਭਾਗ ਬਣਾਇਆ ਿਗਆ ਹੈ ਟੈਕਸਯੋਗ "ਪੂੰਜੀ ਲਾਭ" ਜੋ 31 ਮਾਰਚ, 1946 ਤ[ ਬਾਅਦ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਹੀ ਐਕਟ 1947 ਿਵੱਚ ਛੇਵ. ਿਸਰ "ਪੂੰਜੀ ਲਾਭ" ਦੇ ਰੂਪ ਿਵੱਚ ਜੋਿKਆ ਿਗਆ। 6 ਐਕਟ ਦੇ. ਇਸ ਨe s ਿਵੱਚ ਉਪ-ਭਾਗ (2A) ਅਤੇ) ਵੀ +ਾਮਲ ਕੀਤੇ। 24 ਐਕਟ ਦੇ. ਭਾਰਤੀ ਿਵੱਤ ਐਕਟ, 1949 ਨe ਅਸਲ ਿਵੱਚ ਲੇਵੀ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਿਦੱਤਾ ਅਤੇ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕੀਤਾ। 12ਬੀ ਤ[ 1 ਅਪ7ੈਲ, 1948 ਤ[ ਪਿਹਲ_ ਹੋਣ ਵਾਲੇ "ਪੂੰਜੀ ਲਾਭ"। ਪਰ ਐਸ. 12ਬੀ ਆਪਣੇ ਸੀਮਤ ਰੂਪ ਿਵੱਚ, ਅਤੇ ਛੇਵ_ ਿਸਰ, Case: COMMISSIONER OF INCOME TAX (CENTRAL) DELHI versus HARPRASAD & CO. (P) LTD. [[1975] 3 S.C.R. 696] (1975) H The assessee (respondent) is a Private Limited Company. The assessment year under tderence is 1955-56 and the relevaQ.t previous year is from 1-5-1953 to 30-4-1954. On lC\-1-1952 the assessee pur-14-470SupCf/75 chased 112-4- shar1es of M/s. Intercontin'!nt Travancore Pvt. Ltd. at a cost of Rs. 1,12,400/- from M/s. Escorts (A&M) Ltd. In the rek:-vant accounting year ending on 304-1953 the assessee received 562 bonus sh:i.res from the same company. It thus acquired a total num-ber of 1686 shares. On 3-9-53, i.e. during the relevant previous year the assessee sold all these 1686 shares !o M/s. Escorts (Agents) Ltd. for Rs. 84,300 and claimed a loss of Rs. 84,862/- in the income-tax return filed by it. The Income-tax Officer disallowed the entire loss of Rs. 84,862 on the ground that it was a loss of a capital nature. The assessee carried an appeal to the Appellate Assistant Commii,-sioner and contended that this loss of Rs. 84, 862 /- was a revenue l0!1s . arisin)!; out of dealing in shares. The Appellate Assistant Commissionc~r found that the assessee's claim was exaggerated and that the actual lrn!S was to the tune of Rs. 28,662/- only. He furthtr held that this l0!1s of Rs. 28,662/- was not a 'revenue loss' but a 'capital loss' arising out of change of investments. Against the decision of the Appellate As~:stant Commissioner tr.e assessee preferred an appeal before the Tribunal, challenging the find-ings of the Commissioner both in regard to the amount of loss and rts nature. At the stage of arguments before the Tribunal, the assessee's C..ounsel did not press these grounds of appeal but took up the plea that the amount of Rs. 28,662/- which had been held to be a "capital 10s.!.'' by the authorities below, should be allowed to be carried forward and set off against profits and gains, if any, under the head "capital gairu" earned in futr.re, as laid down in sub-sections (2A) & (2B) of s. 24 of the Act. Despite objection from the Departmental Representativ1~, the Tribunal allowed this new ground to be raised with the ob&ervation that ft was "a pure question of law and did not require investigation of any fresh fact". It further accepted the contention of the a~sessee and directed that the "capital loss" of Rs. 28,662/- should be carried forward and ~et off agairu.t "capital gains" it any, in future. At the instance of the Commissioner of Income-tax, the Tribunal referred the above question (set out at the commencement of this judg-ment) to the High Court under~- 66(1) of the 1922 Act. It was contended before the High Court on behalf ot the Revenue that the expression "capital gains" in sub-section (2A) of s. 24 has reference only to section 12B so that the loss suffered in the year i.n which. the profits under Che head "capital gains" were not taxable, could not fall within sub-section (2A) of s. 24, S. K. Kapoor J., speaking for the Division Bench, rejected this contention in these tenns :· "This argument overlooks the fact that the head of income chargeable to income-tax are set out in section 6. ~lion 12-B deals only with the computation of capital gains and with their taxability if they arise during a particular period. As a matter of fact, section 12B itself refers to ~ection 6 inasmuch as it says that "the tax shall be payable by an assessee under the head "capital gains". This obvious-ly has reference to the Vlth head in section 6. The effect of A B c D E F G H sub-section (2A) and (2B) of section 24 read with section 6 and 12B, therefoce, is that if a .capital !oss is incurred in a year in which a capital gain did not attract tax under section 12B such loss would still be loss under the head "capital gains" and if in subsequent year the assessce has any profit under that head it can still be carriM forward and set oft' against the taxable capital gain. The Tribunal, was in my B opinion, right in c.oming to the conclusion that it did.'.' Hence this appeal by the Commissioner of Income-tax (Central) Delhi. Case: COMMISSIONER OF INCOME TAX (CENTRAL) DELHI versus HARPRASAD & CO. (P) LTD. [[1975] 3 S.C.R. 696] (1975) ਇਹ ਭਾਗ ਬਣਾਇਆ ਿਗਆ ਹੈ ਟੈਕਸਯੋਗ "ਪੂੰਜੀ ਲਾਭ" ਜੋ 31 ਮਾਰਚ, 1946 ਤ[ ਬਾਅਦ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਹੀ ਐਕਟ 1947 ਿਵੱਚ ਛੇਵ. ਿਸਰ "ਪੂੰਜੀ ਲਾਭ" ਦੇ ਰੂਪ ਿਵੱਚ ਜੋਿKਆ ਿਗਆ। 6 ਐਕਟ ਦੇ. ਇਸ ਨe s ਿਵੱਚ ਉਪ-ਭਾਗ (2A) ਅਤੇ) ਵੀ +ਾਮਲ ਕੀਤੇ। 24 ਐਕਟ ਦੇ. ਭਾਰਤੀ ਿਵੱਤ ਐਕਟ, 1949 ਨe ਅਸਲ ਿਵੱਚ ਲੇਵੀ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਿਦੱਤਾ ਅਤੇ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕੀਤਾ। 12ਬੀ ਤ[ 1 ਅਪ7ੈਲ, 1948 ਤ[ ਪਿਹਲ_ ਹੋਣ ਵਾਲੇ "ਪੂੰਜੀ ਲਾਭ"। ਪਰ ਐਸ. 12ਬੀ ਆਪਣੇ ਸੀਮਤ ਰੂਪ ਿਵੱਚ, ਅਤੇ ਛੇਵ_ ਿਸਰ, ਪੂੰਜੀ ਲਾਭ 's ਿਵੱਚ। 6 , ਅਤੇ ਉਪ-ਸੈਕ+ਨ (2ਏ) ਅਤੇ (2ਬੀ)। 24 ਇਨk _ ਨੂੰ ਹਟਾਇਆ ਨਹ^ ਿਗਆ ਅਤੇ ਐਕਟ ਦਾ ਿਹੱਸਾ ਬਿਣਆ ਿਰਹਾ। ਿਵੱਤ (ਨੰ. 3 ) ਐਕਟ, 1956 ਨe 31 ਮਾਰਚ, 1956 ਤ[ "ਪੂੰਜੀ ਲਾਭ" ਟੈਕਸ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਪੇ+ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਨe ਪੁਰਾਣੇ ਸੈਕ+ਨ 12 ਬੀ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਬਦਲ ਿਦੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੌਜੂਦਾ ਰੂਪ ਿਵੱਚ ਿਲਆ ਿਦੱਤਾ। ਿਵੱਤ ਐਕਟ (3) ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜ[ 1956 " ਪੂੰਜੀ ਲਾਭ "ਿਫਰ ਤ[ ਮੁੱਲ_ਕਣ ਸਾਲ 1957 ਿਵੱਚ ਟੈਕਸਯੋਗ ਬਣ ਿਗਆ - 58. ਜੋ ਸਿਥਤੀ gਭਰਦੀ ਹੈ ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਿਕ "ਪੂੰਜੀ ਲਾਭ" ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਿਵਚ 1-4-1948 ਅਤੇ 31-3-1956, ਟੈਕਸਯੋਗ ਨਹ^ ਸਨ। ਸਵਾਲ ਿਵੱਚ ਪੂੰਜੀ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਇਸ ਿਮਆਦ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਦੇ ਵਕੀਲ ਸ7ੀ ਵੀ. ਐLਸ. ਦੇਸਾਈ ਨe ਦਲੀਲ ਿਦੱਤੀ ਿਕ nਐਕਟ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ ਪੂਰਵ-ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਾਲ ਿਵੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ "ਪੂੰਜੀ ਨੁਕਸਾਨ" ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਿਲਜਾਣ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਪੂੰਜੀ ਲਾਭ ਦੇ ਿਵਰੁੱਧ ਸੈLਟ ਆਫ ਕਰਨ ਦੀ ਆਿਗਆ ਤ_ ਹੀ ਿਦੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੇ ਉਸ ਐLਫ ਿਸਰਲੇਖ ਅਧੀਨ ਆਮਦਨ ਸਬੰਧਤ ਿਪਛਲੇ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਲ_ ਿਵੱਚ ਟੈਕਸਯੋਗ ਸੀ। ਿਕzਿਕ 1-4-1948 ਤ[ 31-3-1956 ਤੱਕ ਦੀ ਿਮਆਦ ਦੌਰਾਨ, ਪੂੰਜੀ ਲਾਭ (ਪਲੱਸ) ਜ_ ਪੂੰਜੀ ਲਾਭ (ਘਟਾਓ) ਕੁੱਲ ਦੀ ਗਣਨਾ ਿਵੱਚ ਦਾਖਲ ਨਹ^ ਹੋਏ। ਐਸ ਅਧੀਨ ਟੈਕਸ ਲਗਾਉਣ ਯੋਗ ਕਰਦਾਿਤਆਂ ਦੀ ਆਮਦਨ 3 ਐਸ ਨਾਲ ਪKkੋ। 12ਐਕਟ ਦੇ ਬੀ, ਅਿਜਹੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੀ ਪੈਦਾ ਨਹ^ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਇਸ ਤਰk_ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਿਕਸੇ ਵੀ ਉਪ-ਸਾਲ ਦੇ ਮੁਨਾਿਫਆਂ ਦੇ ਿਵਰੁੱਧ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਮੁਲ_ਕਣਕਰਤਾ ਦੇ ਿਵਦਵਾਨ ਵਕੀਲ +7ੀ ਅ+ੋਕ ਸੇਨ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਿਕ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਅਿਧਕਾਰ ਹੈ। 6 , ਆਮਦਨ ਦੀ ਟੈਕਸਯੋਗਤਾ gਤੇ ਿਨਰਭਰ ਨਹ^ ਹੈ ਉਸ ਿਸਰ ਦੇ ਤਿਹਤ; ਇਹ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ ਜੇਕਰ ਸਬੰਧਤ ਸਮ. "ਪੂੰਜੀ ਲਾਭ" ਚਾਰਿਜੰਗ ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਤਾ ਪ7ਾਪਤ ਆਮਦਨ ਦੇ ਿਸਰ ਿਵੱਚ[ ਇੱਕ ਹੈ। 6 ਅਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਭਿਵੱਖ ਿਵੱਚ "ਪੂੰਜੀ ਲਾਭ", ਜੇ ਕੋਈ ਹੋਵੇ, ਦੇ ਿਵਰੁੱਧ s ਦੇ ਤਿਹਤ ਐਡਜਸਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। 24 . ਦਲੀਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਿਕ ਐLਸ. 6 ( vi) ਕਾਨੂੰਨ gਤੇ ਬੇਅਸਰ ਨਹ^ ਿਪਆ ਸੀ ਿਕਤਾਬ ਪਰ ਉਸ ਿਸਰ ਹੇਠ ਹੋਏ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇ+ ਨਾਲ, ਪੂਰੇ ਸਮ. ਿਵੱਚ ਕਾਰਜ+ੀਲ ਸੀ। 1-4-1948 ਤ[ 31-3-1956 ਤੱਕ ਦੀ ਿਮਆਦ ਦੌਰਾਨ ਪੂੰਜੀ ਲਾਭ, ਉਹਨ_ ਸਾਲ_ ਲਈ ਟੈਕਸ ਛੁੱਟੀ ਤੱਕ। ਿਵਦਵਾਨ ਵਕੀਲ ਦੁਆਰਾ ਿਦੱਤਾ ਿਗਆ ਇੱਕ ਹੋਰ ਿਦ7+ਟ_ਤ ਇੱਕ ਅਿਜਹੇ ਿਵਅਕਤੀ ਦਾ ਹੈ ਿਜਸ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ ਆਮਦਨ ਦੇ ਿਕਸੇ ਵੀ ਿਸਰ ਹੇਠ ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਏ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪੂਰੀ ਤਰk_ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਪਾਸੇ ਆzਦੀ ਹੈ। 6. ਅਿਜਹੇ ਿਵਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇਸ ਤੱਥ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਿਕ ਉਸ ਕੋਲ ਕੋਈ ਅਨੁਮਾਨਤ ਆਮਦਨ ਨਹ^ ਸੀ, ਿਰਟਰਨ ਦਾਖਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਿਧਕਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਗਣਨਾ ਿਸਰਫ਼ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਉਦੇ+ ਨਾਲ ਕਰਨ ਦਾ ਅਿਧਕਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਿਵੱਚ ਿਕਹਾ ਿਗਆ ਹੈ ਿਕ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਿਧਕਾਰੀ ਸਵੈ-ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਘਾਟੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾzਦੇ ਹੋਏ ਕਰਦਾਿਤਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਿਰਟਰਨ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹ^ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਭਾਵ. ਿਕ ਅਿਜਹੀ ਿਰਟਰਨ ਸਮ. ਤ[ ਬਾਅਦ ਦਾਖਲ ਕੀਤੀ ਜ_ਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਬੰਧ ਿਵੱਚ, +7ੀ ਸੇਨ ਨe ਆਮਦਨ-ਕਰ ਕਿਮ+ਨਰ, ਪੰਜਾਬ ਬਨਾਮ. ਕੁਲੂ ਵੈਲੀ ਟਰ_ਸਪੋਰਟ ਕੰਪਨੀ ਿਲਮਿਟਡ ('), ਜੈਿਕ+ਨ ਗੋਪੀਿਕ+ਨ ਅਤੇ ਸੰਨਜ਼ ਬਨਾਮ। ਆਮਦਨ-ਕਰ ਕਿਮ+ਨਰ, ਐLਮ. ਪੀ. (2) ਅਤੇ ਆਮਦਨ-ਕਰ ਕਿਮ+ਨਰ, ਮੁਿਧਆ ਪ7ਦੇ+ ਬਨਾਮ। ਖੁ+ਹਾਲ ਚੰਦ ਡਾਗਾ . ਪ7ਚਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਿਵਵਾਦ_ ਨਾਲ ਨਿਜੱਠਣ ਤ[ ਪਿਹਲ_, ਇਹ ਉਿਚਤ ਹੋਵੇਗਾ - ਐਕਟ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਿਵੱਚ 'ਆਮਦਨ', 'ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ', 'ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ ਦੀ ਗਣਨਾ', ਨੁਕਸਾਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਉਦੇ+ ਨੂੰ 'ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣਾ' ਦੇ +ਬਦ_ ਦਾ ਸਪ+ਟ ਿਵਚਾਰ ਰੱਖਣਾ। ਸੈਕ+ਨ 2 ਸੀ. ਐਲ. ( 15 ) ਇਸ ਐਕਟ ਿਵੱਚ ਿਨਰਧਾਰਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਗਣਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਧਾਰਾ 4 ਦੀ ਉਪ-ਧਾਰਾ (1) ਿਵੱਚ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਆਮਦਨ, ਲਾਭ ਅਤੇ ਲਾਭ ਦੀ ਕੁੱਲ ਰਕਮ ਨੂੰ "ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ" ਵਜ[ ਪਿਰਭਾਿ+ਤ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਹੈ। ਸੈਕ+ਨ 3, ਿਜਸ ਦਾ ਿਸਰਲੇਖ "ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਦਾ ਚਾਰਜ" ਹੈ, ਇਸ ਗੱਲ gਤੇ ਜ਼ੋਰ ਿਦੰਦਾ ਹੈ ਿਕ ਹਰੇਕ ਕਰਦਾਿਤ ਦੀ ਿਪਛਲੇ ਸਾਲ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ ਦੇ ਸਬੰਧ ਿਵੱਚ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਲਗਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਸੈਕ+ਨ 4 ਉਸ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਨੂੰ ਪਿਰਭਾਿ+ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੈਕ+ਨ 6 ਿਵੱਚ ਆਮਦਨ-ਟੈਕਸ ਲਈ ਚਾਰਜਯੋਗ ਆਮਦਨ, ਲਾਭ ਅਤੇ ਲਾਭ ਦੇ ਛੇ ਿਸਰ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ। ਉਹ ਹਨਃ (i) ਤਨਖਾਹ_। (ii) ਪ7ਤੀਭੂਤੀਆਂ gਤੇ ਿਵਆਜ। (iii) ਸੰਪਤੀ ਤ[ ਆਮਦਨ। (iv) ਕਾਰੋਬਾਰ, ਪੇ+ੇ ਜ_ ਪੇ+ੇ ਦੇ ਲਾਭ ਅਤੇ ਲਾਭ। (v) ਹੋਰ ਸਰੋਤ_ ਤ[ ਆਮਦਨ। (vi) ਪੂੰਜੀ ਲਾਭ। ” ਸੈਕ+ਨ 7,8,9,10,12 ਅਤੇ 12ਬੀ ਆਮਦਨ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਿਸਰਲੇਖ_ ਤਿਹਤ ਭੁਗਤਾਨਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਟੈਕਸ ਦੀ ਗਣਨਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ। ਐਸ ਦਾ ਸਮੱਗਰੀ ਿਹੱਸਾ. 12ਸੰਬੰਧਤ ਸਮ. 'ਤੇ ਬੀ ਹੇਠ ਿਲਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸੀਃ Case: COMMISSIONER OF INCOME TAX (CENTRAL) DELHI versus HARPRASAD & CO. (P) LTD. [[1975] 3 S.C.R. 696] (1975) 3. faaifeat 4 agiaa argaa (ater) at adie at ate ag asiaat fe 84,862 waa at ag alfa Fadl H aegaare 8 aA are uses alaat| agen aged (attr) Fag front frarat fe faaifedt ar eratagt Mgrat fat vat at ate areafaa arfa Haat 28,662 wad at attsat ag Wtafafraifes fear fe 28,662 ea% a aft “xmea eft” . 9 | 7 7 yt . : | rT ~ / a Ot —— | . o t re ne | | ~~ ae | ° ™ yp ?. ea va ataftq “dst arfe”ot ot fe fafaarat% oftada &cein| 4. agian argad (atte) % fafaeaa % fara faatfedt & anfaat way ate gaat sata dat at aaa argad % fasaah at qatdt eagu afaacr & aaer atta oreat at afaacor Fane gal & vqat fratfeadt & arate Father F gt rae gt ATT ae feat afagae afaaad frat fe 28,662 eat at waa ott fa fraersrfearfeatarr daft arta art 7g @, afafaaa at arer 24 at soarer (2a) aK(2%) & aarafanfar wr a gate fae ara ate ‘Ist afwara’, ae& ata ufasa § ganfsa art ate afraral, afe arg Vt, 8 ofa garefae aT & fag agara at arat arfag.: faattta sfafaferal ay atxa mat F aragqe WY afsawn tag arafaat HLA FU FA AT AATat gort at agar & dt fe “ag ye wr & fafa ardelt seq fate vaRfan feat aw qea ar aeagy atfetaadh ee’ sar fraifedt ayacter at edtare HT at wie ag freer fear fe28,662 et FYTaitalfa amata ay oat arfaq att afacr “asft afeara” afe arg at,ofa sear ase fear arar arfaq 5, aaa aIgaT BT FLT Te AfaHTT A sadaa Tet (aT Zafava & srwea A saat fat warez) sea earataa Bt1922 %afafaan ay are 66(1) & aeta fafese fear| 6. tees fear at ate & seq cages H ane ag acta A agfe ater 24 at stare (20) F dst afeara’ ge Hae sre 12-dt Fofa fade arate fae fa sa ag Xvarg ag aria fae “astafwanr” ae & att ora sega al Fare 24 HY saat (2g)H peat sal at aadt1 qs eqradts Ht ate F Taa gu earatfactaTao Fo HUT A a aeite HT farafafaa seat F aeatare Ht feat— oo (ag am 83 ana ga aoa at magaat aT Ts Se fH aTTHTa aa aaate are 6 F seataa zs aU 12-at Hae sit afrarat at arora ste afe Ft faafafarse nafs & chug seqea at ay saat Hudaa H age A SIqega: tag are 12-ayFH st are 6 H ofafader fear waregailfe say ag afaa fear qar é fa “fat fratheat ara “ez asit - | [1975] 3 3x0 fo qo afrarat ae F gellet aBa ety’ ease BT A ge aa a 6 Fws MG F ofa free Heat1Wa: ae 24 st rarer(2c)At (2at) agfsa arer 6 ate 12st wt sara aes fH afe asgat eft ga ag & ake garg adhge feat ist afaaraare 12dt H wets HUA ag Par at tal aif ‘Tsit afrara’ae & eta ga at aft htt ate afe cearaadt ag A frettedSa MST F gett HY ATA, TetHt al aa dl sa aadla faraT aaaFat Husa st afrara & of sear aoe FeaSMT awa gL AR fase Fate ar ag faoad fara Saat at at saa fanart & 1”° | gafau qraat aged (Reale) faccit + ag adie at 2 7, TS are ST cam aT srHAtaT Us uaae yifse zaq(aHste) Ye, 1947 (1947 HT 22) aren steea fear aqar fas ereafafaan Fare 12a aeacarita Bt aS1 ge ST ar Ba “Taitafaaral at at 31 ard, 1946 F sear gu, wUaT sar feat war aT|1947 % gat afafaan gr afaiiae at ar 6 Fos ae Fe wr FR‘qst afuary ast qarigat arrafafan at ara 24 FSTAT (20) Ate (2at) Wt sea: carfaa st TE 8. aredla fat afafaae, 1949 art varem at aega: vearfeaamt feat mar ate are 12at H sada BT 1 ata, 1948B ga seaala are “Gait afvarat” aa frdfear aefear aati fag faaferaTET HgTe 12a ate are 6 F ws ate ‘Gait afwara’ ga are 24at STaTU (2T) ate (2st) wt faetfaa aal fear aay site 3 gaaraafafaaa ar art ad wesi frat (aeat 3) afefraa, 1956 ater 31 ara,19568 ‘qs afaaryBU ga: wreey fear Tat|sae sre gutara 12at & art afe ofa ax fearqaratie saves aaaey Haar war«(1956 % faa afafran (3) & ofeoraeaed “gaitafaare” rater ae 1957-58 H ga: HUT aT aT wa ae fafasera eit F fH 1-4-1948 HI 31-3-1956 F sts says sa ara ‘Gaitafrara’ HUaT satTi MeaTTA Ist sifa Sat wale Fara Fs| 9. attatal & faery arsed ott flo wdo Sarg A ag acta afe afufaan at gfea & agqar< ga ay A ata arealgeil aft aaa | | _ T x . of > . » ig y | y ~ vale + | ™“ y Case: COMMISSIONER OF INCOME TAX (CENTRAL) DELHI versus HARPRASAD & CO. (P) LTD. [[1975] 3 S.C.R. 696] (1975) Hence this appeal by the Commissioner of Income-tax (Central) Delhi. Capiwl Gains Tax for the first time was introdu~ed by the Incomc-tax and Excess Profit Tax (Amendment) Act, 1947 (No. 22 of c 1947) which inserted section 12B in' the Act. This section made taxable "capitai £ains" which arose after March 31, 1946 The same Act of 194 7 added as the Vlth heali "capital gains" in 5. 6 of the Act. It also inserted sub-sections (2A) and (2B) ins. 24 of the Act. The Indian Finance Act, 1949 virtually abolished the levy and restricted the operation of s. 12B to "capital gains" arisin9 before the 1st April, 1948. But s. 12B in its restricted form, andi the VIth head, 'capital gains' in s. 6, and sub-sections (2A) and (2B) of s. 24 were not deleted and continued to form part of thr. Act. The Finance (No. 3) Act, 1956 reintroduced the "capital gains" tax with effect from the 31st March, 1956. It substantially altered the old section 12B and brought it into its present form. As. a result of Finance Act (3) of 1956 "capital gains" again became taxable in the assessment year 1957-58. The position that emerges is that "capital gains" arising, between E 1-4-1948 and 31-3-1956, were not taxable. The capital loss in ques-tion relates to this period. Mr. V. S. Desai, learned Counsel for the appellant contends that accordir1g to the scheme of the Act a "capital Joss" occurring in a pre-vious year, could be allowed to be carried forward and set off against the capital gains of a subsequent year, only if the income 'lllder that head was taxable in the relevant previous and subsequent years. Since during the period from 1-4-1948 to 31-3-1956, capital gains (plu$) or capita! gains (minus) did not enter into computation of the total income of the assessee chargeable to tax under s. 3 read with s. 12B of the Act, the question of carrying forward such loss did not arise, much Jess could such a loss be set off against the profits of any 6Ubse-quent year. G As against this, Sbri Ashok Sen, learned Counsel for the assessee maintains that a right to carry forward a loss under any of the heads enumerated in s. 6, is. not dependent upon the taxability of income under that head; it is sufficient if at the relevant time "capital 9ain~" is one of the heads cf income recognized by the charging s. 6 and the loss is adjustable ae:ainst "capital rrains", if anv, in future under s. 24. H ·The argument proceeds; thats. 6(vi) was not lying inert on the statute boo]< but was operative, throughout, for the purpose of calculating the losses under that head. Shri Sen compared the non-taxability of capital gains during the: period from 1-4-1948 to 31-3-1956, to a tax holiday for those years. Another illustration given by the learn.ed Counsel is of a person whose total income falls entirely on the negative side on account of losses suffered by him under any of the heads of income given in s. 6. Such a person notwithstanding the fact that he had no assessable income has a ri3ht to file a return and get his los