Commissioner Of Income Tax Gujarat Iii, Ahmedabad & Another v. Kurji Jinabhai Kotecha

Case: COMMISSIONER OF INCOME TAX GUJARAT III, AHMEDABAD & ANOTHER versus KURJI JINABHAI KOTECHA [[1977] 3 S.C.R. 26] (1977) અસકરણ:્વીસ્થાનિક ભાષામાં અનુવાદિત આ ચુકાદા/હુકમનો હેતુ પક્ષકારોનેતેમની ભાષામાં જાણકારી ઉપલબ્ધ કરાવવા માત્રનો છે અને તેનો અન્યથાઉપયોગ થઇ શકશે નહિ. અન્ય તમામ વ્યવહારિક તેમજ સરકારી ઉદ્દેશો માટેમૂળ અંગ્રેજી ચુકાદો/હુકમ જ પ્રમાણિત અને માન્ય રહેશે. DISCLAIMER:Thetranslatedjudgmentinvernacularlanguage is meant for the restricted use of the litigant tounderstand it in his/ her language and may not be usedforanyotherpurpose. Forallpracticalandofficialpurposes, the English version of the judgment shall beauthentic and shall hold the field for the purpose ofexecution and implementation. =================================================== દીવાનીઅપીલનં. ૫૭૪/૧૯૭૪ અરજદારઃબાપૂભાઈ મોહનભાઇ વિરૂદ્ધ સામાવાળાઃમહિલા સહકારી ઉદ્યોગ મંદિર ચુકાદાની તારીખઃ૨૬/૦૮/૧૯૭૫ખંડપીઠઃ એ. સી. ગુપ્તા ખંડપીઠઃ એ. સી. ગુપ્તા એમ. હમીદુલ્લા બેગ વાય. વી. ચંદ્રચૂડ સંદર્ભઃ ૧૯૭૫ એઆઇઆર ૨૧૨૫૧૯૭૫ એસસીસી(૪) ૭૩૧ 1/15 સંદર્ભની માહિતીઃ આર ૧૯૮૪ એસસી ૫૦૫ (૧૫,૧૭) અધિનિયમઃ બોમ્બે ભાડું, હોટેલ અને લોજિંગ હાઉસ રેટ્સ કંટ્રોલ એક્ટ, ૧૯૪૭- કલમ ૧૩, ૨૫-નો અવકાશ. હેડનોટઃ બોમ્બે રેન્ટ્સ, હોટેલ અને લોજિંગ હાઉસ રેટ્સ કંટ્રોલ એકટ,૧૯૪૭ નો સાતમો કાયદો (જે ગુજરાતમાં અમલમાં હતો) ની કલમ-૧૩ એવાઆધારોની ગણતરી કરે છે કે જેના આધારે મકાનમાલિક ભાડૂતને ભાડે આપેલાપરિસરનો કબજો મેળવી શકે છે. તે કલમનો ખંડ(જી) એવી જોગવાઈ કરે છે કેમકાનમાલિક ત્યારે જ કબજો મેળવી શકે છે જ્યારે તે અદાલતને સંતોષ આપે કેપરિસર વ્યાજબી છે અને પોતાના કબજા માટે પ્રામાણિકપણે જરૂરી છે. કલમ-૨૫ એ જોગવાઈ કરે છે કે મકાનમાલિક કોઈ પણ પરિસરનો ઉપયોગ બિન-રહેણાંક હેતુ માટે કરી શકતો નથી કે તેનો ઉપયોગ કરવાની મંજૂરી આપી શકતોનથી, જેનો ઉપયોગ કાયદો અમલમાં આવ્યો તે તારીખે રહેણાંક હેતુ માટેકરવામાં આવ્યો હતો. આ કલમની પેટા-કલમ (૨) પેટા-કલમ (૧) નીજોગવાઈઓના ઉલ્લંઘનને કેદની સજા આપે છે. જે તારીખે આ કાયદો અમલમાં આવ્યો તે તારીખે, સામાવાળાીસાથે જોડાયેલા વિવાદમાં રહેલા પરિસરનો ઉપયોગ રહેણાંક હેતુઓ માટે કરવામાં આવ્યો હતો. સામાવાળાીએ આ આધાર પર કબજો માંગ્યો હતો કે તે વાજબીભાવની દુકાન ચલાવવા માટે, ગોડાઉન સ્થાપિત કરવા માટે, ટેલરિંગ અનેસીવણ વર્ગ ચલાવવા માટે અને આવા અન્ય હેતુઓ માટે તેમની ઓફિસ ઇચ્છેછે. ટ્રાયલ ન કરી શકી અને પ્રથમ અપીલ અદાલતે શોધી કાઢ્યું કે સામાવાળાીનેતેના વ્યવસાય માટે જગ્યાની જરૂર છેઃ પરંતુ કાયદાની કલમ ૨૫નીજોગવાઈઓને ધ્યાનમાં રાખીને જરૂરિયાતને વાજબી અને પ્રામાણિક ન કહીશકાય તેવા આધાર પર દાવાને ફગાવી દીધો હતો. ઉચ્ચ અદાલતે, સામાવાળાદ્વારા તેના વ્યવસાય માટે પરિસર જરૂરી હોવાનું સ્વીકારતી વખતે એવો મતવ્યક્ત કર્યો હતો કે વિધાનસભા કલમ ૧૩ (૧) દ્વારા મકાનમાલિકને આપવામાંઆવેલા અધિકારને કલમ-૧૫માં સમાવિષ્ટ જોગવાઈ સિવાય અન્ય કોઈજોગવાઈને આધિન રહેશે નહીં. કલમ ૨૫ ને કલમ ૧૩(૧) ને ઓવરરાઇડકરવાની મંજૂરી આપી શકાતી નથી. અપીલને મંજૂરી આપતાં, ઠરાવેલ કેઃ જો કે સામાવાળાીને તેના વ્યવસાયના હેતુઓ માટે પરિસરની જરૂરહતી, તેમ છતાં તેની તરફેણમાં કબજા માટે કોઈ હુકમનામું પસાર કરી શકાયું નહતું કારણ કે તેની જરૂરિયાતને વાજબી ન કહી શકાય. આ જરૂરિયાત વૈધાનિકપ્રતિબંધમાં ચાલે છે અને તેથી તે વાજબી નથી. (૧)કલમ ૧૩(૧)(જી) હેઠળ મકાનમાલિક માટે તે સ્થાપિત કરવુંપૂરતું નથી કે પરિસર તેના માટે જરૂરી હતું પરંતુ તે વધુ બતાવવુંપડશે કે જરૂરિયાત વાજબી અને પ્રામાણિક છે. તાત્કાલિક કેસમાંસામાવાળાીની જરૂરિયાતને વાજબી ન કહી શકાય, જો તે જે દરેકકાયદા હેઠળ રાહત માંગે છે તેમાં એવો આદેશ હોય કે તે રહેણાંકપરિસરનો ઉપયોગ બિન-રહેણાંક હેતુ માટે નહીં કરે. આ કાયદામાંમાત્ર રહેણાંક હેતુ માટે રહેણાંક પરિસરના વપરાશકર્તા સામે મનાઈહુકમ જ નથી, પરંતુ તે મકાનમાલિક માટે કાયદો અમલમાં આવ્યોતે તારીખે રહેણાંક હેતુ માટે ઉપયોગમાં લેવાતા કોઈપણ પરિસરનોબિન-રહેણાંક હેતુ માટે ઉપયોગ કરવો દંડનીય બનાવે છે. (૨)(ક)ઉચ્ચ ન્યાયાલયનો અભિગમ ખોટો છે. વિચારણા માટેનો સાચોપ્રશ્ન એ નથી કે શું કલમ ૧૩(૧) અને કલમ ૨૫(૧) વચ્ચે, એકબીજાને ઓવરરાઇડ કરે છે, અને ખરેખર. નોન-ઓબ્સ્ટેન કલમનાશબ્દોને ધ્યાનમાં રાખીને. ૧૩(૧) માં જે સમાવિષ્ટ છે તે સિવાયતે કલમની જોગવાઈઓને બાકીના કાયદા કરતાં પ્રાથમિકતા હોવીજોઈએ. પરંતુ કલમ ૧૩(૧) ને તેની યોગ્ય અગ્રતાને સ્વીકારીનેઅને કલમ ૧૫ સિવાય તેની પોતાની શરતો અનુસાર તે સર્વોચ્ચછે તે મંજૂર કરીને કોર્ટને સંતોષ થવો જોઈએ કે મકાનમાલિકનીમાંગણી વાજબી છે. (૩) Case: COMMISSIONER OF INCOME TAX GUJARAT III, AHMEDABAD & ANOTHER versus KURJI JINABHAI KOTECHA [[1977] 3 S.C.R. 26] (1977) ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ ਦਾ ਕਿਮ,ਨਰ ਗੁਜਰਾਤ III, ਅਿਹਮਦਾਬਾਦ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਨਾਮ ਕੁਰਜੀ ਜੀਨਾਭਾਈ ਕੋਟੇਚਾ 18 ਫਰਵਰੀ, 1977 [ ਪੀ. ਕੇ. ਗੋਸਵਾਮੀ ਅਤੇ ਜੈਸਵੰਤ ਿਸੰਘ, ਜੇ. ਜੇ.] ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਐਕਟ 1922-ਧਾਰਾ 24 (1) (2)-ਕੀ ਇਸ ਿਵੱਚ ਖਰਚੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਗ਼ੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰਨਾ ਿਜਸ ਦੀ ਕਟੌਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਹੈ-ਕੀ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਤL ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਤL ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਮੁਨਾਿਫਆਂ ਦੇ ਿਵਰੁੱਧ ਸੈQਟ ਆਫ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ-ਕੀ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਭਿਵੱਖ ਦੇ ਸਾਲS ਿਵੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ-ਕਾਨੂੰਨS ਦੀ ਿਵਆਿਖਆ-ਕੀ ਨU ਿਤਕਤਾ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ-ਕੀ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਗਤੀਿਵਧੀਆਂ ਦੀ ਿਨਰੰਤਰਤਾ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਿਦੱਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਫਾਰਵਰਡ ਕੰਟਰੈਕਟ (ਰੈਗੂਲੇXਨ) ਐਕਟ 1952-ਧਾਰਾ 15 (4)-ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਪ[ਭਾਵ। ਮੁੱਲSਕਣਕਰਤਾ ਤੇਲ ਿਮੱਲ ਚਲਾਉਣ ਅਤੇ ਮੂੰਗਫਲੀ, ਮੂੰਗਫਲੀ ਦੇ ਬੀਜS ਅਤੇ ਤੇਲ, ਮੂੰਗਫਲੀ, ਮੂੰਗਫਲੀ ਦੇ ਤੇਲ ਅਤੇ ਮੂੰਗਫਲੀ ਦੇ ਬੀਜS ਿਵੱਚ ਸੱਟੇਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਅਤੇ ਕਪਾਹ ਦੇ ਕੰਮS ਿਵੱਚ ਸੱਟੇਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਿਧਕਾਰੀ ਨ^ ਫਾਰਵਰਡ ਕੰਟਰੈਕਟ ਅਤੇ ਮੂੰਗਫਲੀ ਦੇ ਤੇਲ, ਮੂੰਗਫਲੀ ਅਤੇ ਮੂੰਗਫਲੀ ਦੇ ਬੀਜS ਿਵੱਚ ਇਸ ਆਧਾਰ _ਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਆਿਗਆ ਨਹ` ਿਦੱਤੀ ਿਕ ਇਹ ਫਾਰਵਰਡ ਕੰਟਰੈਕਟ (ਰੈਗੂਲੇXਨ) ਐਕਟ, 1952 ਦੀ ਧਾਰਾ 15 (4) ਤਿਹਤ ਪਾਬੰਦੀXੁਦਾ ਡੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਠ^ ਿਕਆਂ ਤL ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅਪੀਲ 'ਤੇ ਅਪੀਲ ਸਹਾਇਕ ਕਿਮXਨਰ ਨ^ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਿਧਕਾਰੀ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਦੀ ਪੁXਟੀ ਕੀਤੀ ਪਰ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਦੋ ਿਸਰਲੇਖS ਿਵੱਚ ਵੰਿਡਆ, ਅਰਥਾਤ, ਪਾਬੰਦੀXੁਦਾ ਵਸਤS ਿਵੱਚ ਹੇਿਜੰਗ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਿਵੱਚ ਹੋਇਆ ਨੁਕਸਾਨ ਅਤੇ ਸੱਟੇਬਾਜ਼ੀ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਿਵੱਚ ਹੋਇਆ ਨੁਕਸਾਨ। ਦੂਜੀ ਅਪੀਲ 'ਤੇ ਿਟ[ਿਬਊਨਲ ਨ^ ਫੈਸਲਾ ਿਦੱਤਾ ਿਕ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦੀ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀਤਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਸੈਕXਨ 24 (1) ਦੇ ਉਪਬੰਧS ਅਨੁਸਾਰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 24 (2) ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ ਐਕਟ, 1922. ਿਟ[ਿਬਊਨਲ ਨ^ ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਿਨਰਦੇX ਿਦੱਤਾ ਿਕ ਪਾਬੰਦੀXੁਦਾ ਠ^ ਿਕਆਂ ਈ ਿਵੱਚ ਅਗSਹਵਧੂ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੇ ਹੇਿਜੰਗ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਿਵੱਚ ਹੋਏ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਸੈਕXਨ 24 (1) ਦੇ ਤਿਹਤ ਸਬੰਧਤ ਲੇਖਾ ਸਾਲ ਲਈ ਕਰਦਾਿਤਆਂ ਦੇ ਹੋਰ ਮੁਨਾਿਫਆਂ ਦੇ ਿਵਰੁੱਧ ਸੈQਟ ਆਫ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਪਾਬੰਦੀXੁਦਾ ਠ^ ਿਕਆਂ ਿਵੱਚ ਸੱਟੇਬਾਜ਼ੀ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 24 (2) ਦੇ ਤਿਹਤ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਤੱਕ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਹਵਾਲੇ _ਤੇ, ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨ^ ਕਰਦਾਿਤ ਦੇ ਹੱਕ ਿਵੱਚ ਦੋਵg ਪ[XਨS ਦੇ ਜਵਾਬ ਿਦੱਤੇ ਅਤੇ ਿਟ[ਿਬਊਨਲ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਿਖਆ। ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨ^ ਸੀ. ਆਈ. ਟੀ. ਬਨਾਮ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਿਵੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਹਲੇ ਫੈਸਲੇ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕੀਤਾ। ਸਰਟੀਿਫਕੇਟ ਦੁਆਰਾ ਅਪੀਲ ਦੀ ਆਿਗਆ ਦੇਣਾ, ਰੱਿਖਆਃ (1) ਹੇਿਜੰਗ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਿਵੱਚ ਹੋਏ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਭਰਪਾਈ ਨਹ` ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਇਸ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਐQਸ. ਸੀ. ਕੋਠਾਰੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਿਵੱਚ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਅੰXਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਲਟਾਉਣ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਿਪਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਹੋਰ ਲਾਭ। [31ਸੀ-ਡੀ] ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਿਮXਨਰ ਐਸ. ਸੀ. ਕੋਠਾਰੀ, 69 ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ ਿਰਪੋਰਟS, ਨ^ ਅਰਜ਼ੀ ਿਦੱਤੀ। (2) ਇਹ ਮੰਿਨਆ ਜSਦਾ ਹੈ ਿਕ ਸਵਾਲ ਿਵੱਚ ਵਸਤੂ ਿਵੱਚ ਸੱਟੇਬਾਜ਼ੀ ਲਈ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਫਾਰਵਰਡ ਕੰਟਰੈਕਟ (ਰੈਗੂਲੇXਨ) ਐਕਟ 1952 ਦੇ ਤਿਹਤ ਪਾਬੰਦੀXੁਦਾ ਹੈ। ਅਿਜਹੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਆਿਗਆ ਦੇਣਾ ਇੱਕ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਤL ਹੋਏ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਸਮਾਯੋਜਨ ਦੇ ਲਾਭ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਣ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਇੱਥL ਤੱਕ ਿਕ ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸੱਟੇਬਾਜ਼ੀ ਵਾਲੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਿਵੱਚ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦੀ ਆਿਗਆ ਦੇਣਾ ਹੈ। ਸੱਟੇਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਜੋ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਕੀਤਾ ਜSਦਾ ਹੈ, ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਯੋਗ ਸਮਝੌਿਤਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਟਕਲS ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ _ਤੇ ਸੱਟੇਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਕਰਦਾਤਾ ਕਾਰ ਰਾਹ` ਲਾਭ ਪ[ਾਪਤ ਨਹ` ਕਰ ਸਕਦਾ। ਅੱਗੇ ਵਧਣਾ ਅਤੇ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸੱਟੇਬਾਜ਼ੀ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਤL ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਿਪਛਲੇ ਸਾਲ. ਕਾਨੂੰਨ ਇਹ ਮੰਨ^ ਗਾ ਿਕ ਇੱਕ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੀ ਹLਦ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਮੁਲSਕਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਸਾਲ ਿਵੱਚ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕਰਦਾਿਤਆਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹ` ਿਮਲ ਸਕਦਾ। ਮਾਮਲਾ ਵੱਖਰਾ ਹੋਵੇਗਾ ਜੇਕਰ ਘਾਟੇ ਤL ਬਾਅਦ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸੱਟੇਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸੀ. ਆਈ. ਟੀ. ਵੀ. ਕੇ. ਜੇ. ਕੋਟੇਚਾ ਹੈ। ਬੰਦ ਕਰ ਿਦੱਤਾ ਜSਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤL ਬਾਅਦ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਿਕਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਿਵਰੁੱਧ ਸੈQਟ ਆਫ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ ਜSਦਾ ਹੈ। Case: COMMISSIONER OF INCOME TAX GUJARAT III, AHMEDABAD & ANOTHER versus KURJI JINABHAI KOTECHA [[1977] 3 S.C.R. 26] (1977) A B c D E F G H COMMISSIONER OF INCOME TAX GUJARAT HI, AHMEDABAD & ANOTHER v. KURJI JINABHAI KOTECIIA February 18, 1977 [P. K. GOSWAMI AND JASWAN.T Sii;GH, JJ.] Inco1ne Tax Act 1922-Section 24(1)(2)-Whether expenses incurred in carrying 011 illegal business to be deducted-Whether loss arising out of illegal business can be set off aKainst profits fro1n le::al business-Whether loss of illegal business can be1 carried forward to future years-lnterpreration of· statutes-Whether, oupht to be consistent l1dth morality-Whether. i·o1Uinuation of illegal activity to be recognised. . Forward Contracts (Regulation) Act 1952-Sectlo~J 15(4)-lflegal con· tracts-Effect of income tax law. The assessee carries oo business of running Oil l\.Hll anJ dealing in ground-nuts, groundnut seeds . and oil, speculative business in groundnuts,_ groundnut oil and groundnut seeds, and speculation business in cotton errands etc. · The l.T.0. disallo\lled loss in forward contracts and groundnut oil, groundnuts and groundnut seeds .on the ground that it arose out of illegal contracts on account of the same being banned under section 15(4) of the Forward Contracts (Regulation) Act, 1952. The Appellate Assistant Commissioner on appeal confirmed the decision of the I.T.O. but bifurcated the loss into two headings, namely, loss incurred in hedging transactions· in the banned items and loss incurred •in· speculative transactions. On second· appeal, the Tribunal held that notwithstanding the illegality of the tran-sactions _ the loss could be set off and carried forward in accordance with the provisions of section 24(1) and 24(2) of the Income Tax Act, 1922. The Tribunal accor~ingly directed that the loss in hedging transactions of forw&rd business . in the banned contracts he set off against the other profits of the asses3ee for the relevant accounting year under section 24 ( 1) and that balance of Toss relating, to the speculative transactions in the banned contracts be carried forward to the following year under section 24(2) of the-Act to be set off against profit of the folTo\\-·ing year from speculative business. On reference to the lligh Court, the High Court answered both the questions in favour of the assessee and upheld ·the judg-ment of the Tribunal. The High Court relied on its earlier judgment in the crise of C.l.T. v. S.C. Kothari. , Allowing the appeal by certificate, HELD: (I) The Joss i~cuITed-;in the hedging transa::tions cannot be set off against other profits in the previous year in view of the decision of this Court partly reversing the judgment of the High Court in the case of S.C. Kothari. [31C-D] Commissioner of Inco1ns.tax. v. S.C. Kothari, 69 ITR 1. applied. (2) It is admitted that the contract for specu!ation in the commodity in question is banned under the Forward Contracts (Regulation) Act 1952. To allow such a loss to be carried forward is to permit a benefit of adjustment of loss from an illegal business to spill over '.lnd continue in the fo1lo\ving year even in a lawful speculative business. -The ,Speculative business v.·hich is car-!ied on in the foltowing year must be a business of _]awful speculation pertain· 1nj! to thf" t'lv.-·fuJ end enforceable-- contracts. An assessee- carrying on a law-ful speculative business in the following year cannot derive benefit by car-ryin_g forward and setting off a loss from illegal speculative business of the earher year. Law will assume an illegal business to die out of existence with 3.tl its- losses to the assessee in the year of loss itself. The assessee can derive no benefit on account of the unlawful business in the following year. The matter will be different if a lawful speculative business after incurring loss is • ' • r · l..... • t Case: COMMISSIONER OF INCOME TAX GUJARAT III, AHMEDABAD & ANOTHER versus KURJI JINABHAI KOTECHA [[1977] 3 S.C.R. 26] (1977) . a: . .aoe : 9 aprEe BTR, TATA, BEATA -0. ATT_.Tt BA HATS Reaa a -{The Commissioner of Income-tax, Gujarat-IIT,.De.Ahmedabad)oe . Shri Kurji Jinabhai Kotecha ne -.(18 watt, 1977) (ratatfeafacto Fo Tear viz waar fag). : —«Sfesaa gem Zee Gaz, 1922 (1922 aT 11)——ater24(1)—-afaa. aegetAF ofan arcart F gaatMagar F sara arfa——oat afrat wt qa ad F waSTATE FR arthF faer yet al fHat at awa _ . :gfeeaa genq fea Gz,1922 (1922 *T 11)——atet -24(2)(1)——atewa aegett A arr at fafes- sera|(Graal deragreta firs) as F deaagret & sana atfa-—fratfeat ame aa a fafa-faeg areare F aren ag aretet vat at eMart faatfeat ca sreatze at afew - aI aq A matte RTA St EREEl e oo.metre frat at1957-58& Bie TealGe aywatat 2012 1 fratfedt da fer ware wreare Ft +aSoM Aan, Aree at fred are ae ar wT Alefame,are, TK BT AT ATC AHA aT frfalHaz Hr Hears AIKeg ae wees aif Has HrHae He Met Bi Weaad FH faewaa aeart + saat At WT FT WAMIVT 1,71,632 wafear 21 Fe AT 1955-56 F 211,491 era at wan at froatarte aft at qat Tea R qa ai ar. ae a THT‘trarert & fae aerate afrard aanedt % Fa, ArH aearaett at fafeat at afar dfaar.F 73,348 era at wee at | | [1978] 280 fao To gifs at ardax at fer) gat ze arawe za aieFTaaa frat fa ag afea afaer (fate) wfafiem, 1952 atat is(4) ¥ acta afvraa & aren ada fact Farea ge ft| fraifedt are adie wet oe aera ara (aia) 4gitfa mr at saatAF fesrfra ae fear aera aan (ada)tae afafratiea frat far fratafafon a are 24(1) & mete fratfedt F wer azarB fang arf ay awe eet aT amare aah ar ae we MTfs dt aria wfrfrar at are 24(2) H aia amy qt Fmuata vat at aT aHal| ATs HTwae SfosTa SRAdaq Taz, 1922 aT set 66(1) ¥ wha wrarae fray A TUTsa upiraa & fra H fas sr Tes1 wlla ATT HU gL,afafaaifca—sfosaa gern car 042, 1922 BT are 24(2)% ata ert st uadia fro ore # faq waTT FAT wasarent & eit Feared H ay at fafa as H arent Fmag ad H Gadur are tea H fru wasa HATF| AE HT FTCATE,oY waa ay % feat oat2%, fafrqr wie satin afaart aurafiua fafa ag aT aTeare gta ATeET| aang ay a fataqaag & arcare wea aval faaifedt G4 ag H ada AP FH Hrearza ari at wadia HH ATT ASU HTH ATH Mea Fel HT AHAT |fafa, waa arcarc at fratfedt ar saat are & ay A gh saateadara acer aaa aT oaTeT HAT frat waaad & fearfese areaAearawreadtFlaRATIamar aa fea ae afe arfe sora AA H eave Bre faferqeae ar areare are we feat stat oo wie was art aT aT4 feet fafaqe az & arcare # fares TTT pT. efaraufia #)ardt 21 srarae & sft a are aa(2)(1)at ue ad fafn sare2 1(Fe14) ne aromatic & fe fafa teh waa trad aT Aafag waste we aad 3 fred are fears feo aT as | MIATA aTayeot feat fais at F va waa arare F art % faes Pray | ne' . .>| ian | _=| asbe i % —— — ‘ | | | x | 4 ™—é gre ma To Fat ata as HEAT [rato Treat] 225 Gag sag area Fafa B aoeFA aT art AT etAat areosit at acart aaa H at eva: fa waa EMsifintkain at qr 24(2) at wee SoarT FH wea Fa sete ATare exes garor adi S arava fearedt Fat S St et | (427 15) ve wat & fe wader carare ara araarel a rh sarfarach wet afva val at ordt wet aH fa Fe aT TATA AATwey ar ara 21 feat faa adFH adr erat a aanfgy vt ana ge fade ae at coins wer A oaTT AATerfaal waa areare Hat arecfae oat FT data Hwa afa fara H at art Fi ear WA ae Ae & fe gat wif,afanfiaa,ant a we at weet afer wae HTUareatafrates qatar areata arat ar fafrras wer FF fete feata 4fast area) safac wae eure ariarét a fadt fay atRe ara A dara at Fate wearaadt asfA amaHF fareaa eat H faq aft at atta Her H gewe Ase ate Fe ATAsit faut are fat det sade ardarét fafis HForaret H faresare zedt 21 fats & faeel soared F stefter Pratt saa areaTs|at at at sat wet art at ard Tat AT AHA 2 uf fafaadfewar adt tedt fafs ar wae seer waa et AIT Weset fa waa ardarét at saa eat AT BT ATRUAT faa stdt& aeraa are frdat tr wre ofeare aet eTaT[|][ (qzr][ 16)] fafacefacia , [1968]69 HTgogto Ho[1]:so|MAHL MAG TATH VAo ato Beet(TheCommissionerofIncome-taxVs.S. C. Kothari);9[1971]82 HTko Zo HTLo 794:_7MITHT AAG TMA TATA Tho alo BS.(The Commissioner of Income,tax Gujarat-Vs. S.C. Kothari); S.C. Kothari); Kothari);9 [1968]| Vs. S.C. Kothari); S.C. Kothari); Kothari);9 [1978] 23H fro Go Case: COMMISSIONER OF INCOME TAX GUJARAT III, AHMEDABAD & ANOTHER versus KURJI JINABHAI KOTECHA [[1977] 3 S.C.R. 26] (1977) (૩) (ખ) જો સામાવાળા નિષ્ફળ જાય તો તે કલમ ૨૫ ઓવરરાઈડ્સ કલમ૧૩(૧) ને કારણે નથી, પરંતુ તેની જરૂરિયાતની વાજબીતાનેસાબિત કરવામાં નિષ્ફળતાને કારણે છે કે શું મકાનમાલિકનીજરૂરિયાત વાજબી છે કે નહીં તે કેસની તમામ હકીકતો અનેસંજોગો પરથી નક્કી કરવામાં આવે છે અને મકાનમાલિકનીજરૂરિયાતની વાજબીતાને આધારે ખરેખર સુસંગત પરિસ્થિતિ એ છેકે હેતુ એ કે જેના માટે કબજો માંગવામાં આવ્યો હતો તે એક હેતુહતો જેના માટે 'દંડાત્મક પરિણામ'સિવાય પરિસરનો ઉપયોગ કરીશકાતો ન હતો. અદાલતોએ એવી રીતે કાયદાનું અર્થઘટન ન કરવાની માંગ કરી કેજે તેની કોઈપણ જોગવાઈઓના ઉલ્લંઘનને પ્રોત્સાહન આપે અનેએવો હુકમનામું પસાર ન થવું જોઈએ જે 'સન્માનિત'હોય,દંડાત્મક પરિણામોને આકર્ષિત કરે. ઉચ્ચ અદાલત દ્વારાસ્વીકારવામાં આવેલા આધારો પર સામાવાળા ની તરફેણમાંહુકમનામું પસાર કરવું એટલે સામાવાળા ને કલમ ૨૫ (૧) માંસમાવિષ્ટ વૈધાનિક હુકમનું ઉલ્લંઘન કરવા આમંત્રણ આપવું.લક્ષ્મી કો-ઓપરેટિવ બેંક લિમિટેડ વિ. મોહન ગોવિંદ દીવાનજી,૭૪-બીએલઆર-૧૮૬, મંજૂર. ચુકાદોઃ લ અપીલેટ જુસડીકશનઃસિવિ્યરિ દીવાની અપીલ નં.૫૭૪-૫૭૫/૧૯૭૪ ગુજરાત હાઈકોર્ટના સિવિલ રિવિઝન એપ્લિકેશન નંબર ૧૧૯૩ અને૧૧૯૪/૧૯૬૭ માં તા.૧૯મી એપ્રિલ, ૧૯૭૩ના ચુકાદા અને હુકમનામાથી. અપીલકર્તા તરફે પી. એચ. પારેખ અને મંજૂ જેટલી. સામાવાળા તરફે આઈ. એન. શ્રોફ. અદાલતનો ચુકાદો ન્યાયમૂર્તિ શ્રી ચંદ્રચૂડ દ્વારા આપવામાં આવ્યો હતો.આ બે અપીલમાં અપીલકર્તાઓ સામાવાળા મહિલા સહકારી ઉદ્યોગમંદિરના માસિક ભાડૂતો છે. સામાવાળાએ ભાડાની બાકી રકમના આધારે અનેસામાવાળા દ્વારા તેના પોતાના હેતુઓ માટે જરૂરી જગ્યાઓ વાજબી અનેપ્રામાણિક હતી તે આધાર પર અપીલકર્તાઓ સામે ભાડાપટ્ટે આપવામાં આવેલાપરિસરનો કબજો મેળવવા માટે દાવો દાખલ કર્યો હતો. બંને બાબતો પર ટ્રાયલકોર્ટે સામાવાળા સામે ચુકાદો આપ્યો હતો અને દાવાઓ ફગાવી દીધા હતા.ટ્રાયલ કોર્ટના હુકમની અપીલમાં જાણીતા સહાયક ન્યાયાધીશ, સુરત દ્વારા પુષ્ટિકરવામાં આવી હતી પરંતુ ગુજરાત ઉચ્ચ અદાલતે સામાવાળાની પુનરાવર્તનઅરજીને મંજૂરી આપી હતી અને દાવાનો ચુકાદો આપ્યો હતો. ૧૧ માર્ચ, ૧૯૭૪ના રોજ ઉચ્ચ અદાલતે અપીલકર્તાઓને બંધારણની સુધારેલી કલમ૧૩૩ (૧) હેઠળ આ અદાલતમાં અપીલ કરવા માટે પ્રમાણપત્ર આપ્યું હતું. બોમ્બે રેન્ટ્સ, હોટેલ એન્ડ લોજિંગ હાઉસ રેટ્સ કંટ્રોલ એક્ટ, ૧૯૪૭નો૫૭મો અધિનિયમ, ગુજરાતમાં અમુક ફેરફારો સાથે અમલમાં છે. કાયદાની કલમ૧૨(૧) માં જોગવાઈ કરવામાં આવી છે કે જ્યાં સુધી ભાડૂત ચૂકવણી કરે છે,અથવા ચૂકવવા તૈયાર હતા અને તૈયાર છે, ત્યાં સુધી મકાનમાલિક કોઈ પણજગ્યાના કબજાની વસૂલાત માટે હકદાર રહેશે નહીં, પ્રમાણભૂત ભાડાની રકમઅને પરમિટમાં વધારો, જો કોઈ હોય તો, અને જ્યાં સુધી તે કાયદાનીજોગવાઈઓ સાથે સુસંગત હોય ત્યાં સુધી ભાડૂતની અન્ય શરતોનું પાલન કરે છેઅને તેનું પાલન કરતા રહે. કાયદાની કલમ-૧૩ વિવિધ આધારો નક્કી કરે છેજેના પર મકાનમાલિક ભાડૂતને ભાડે આપેલા પરિસરનો કબજો વસૂલ કરી શકેછે. તે કલમની પેટા-કલમ(૧)નો ખંડ(૧)માં જોગવાઇ છે કેઃ "૧૩(૧) આ અધિનિયમમાં કંઈપણ સમાવિષ્ટ હોવા છતાં, પરંતુ કલમ ૧૫ નીજોગવાઈઓને આધિન, જો કોર્ટને સંતોષ થાય તો મકાનમાલિક કોઈપણપરિસરનો કબજો વસૂલવાનો હકદાર રહેશે - "(જી) મકાનમાલિક દ્વારા પોતાના દ્વારા અથવા જે વ્યક્તિના લાભ માટે પરિસરરાખવામાં આવે છે તે કોઈપણ વ્યક્તિ દ્વારા કબજો કરવા માટે અથવા જ્યાંમકાનમાલિક જાહેર સખાવતી ટ્રસ્ટનો ટ્રસ્ટી છે કે ટ્રસ્ટના હેતુઓ માટે કબજોકરવા માટે પરિસર જરૂરી છે તે માટે આ પરિસર વાજબી અને પ્રામાણિકપણેજરૂરી છે; કલમ ૧૫ (૧) માં જોગવાઈ કરવામાં આવી છે કે કોઈપણ કાયદામાંકંઈપણ સમાવિષ્ટ હોવા છતાં, પરંતુ તેનાથી વિપરીત કોઈપણ કરારને આધિન,કોઈ પણ ભાડૂત માટે અધિનિયમ અમલમાં આવ્યા પછી તેને ભાડે આપેલાસમગ્ર અથવા પરિસરના કોઈપણ ભાગને પેટા-ભાડાપટ્ટે આપવો અથવા તેમાંતેના હિતને અન્ય કોઈ રીતે સોંપવું અથવા સ્થાનાંતરિત કરવું કાયદેસર રહેશેનહીં. કલમ ૧૫ (૨) ૧૯૫૯ના વટહુકમના પ્રારંભની તારીખે કબજામાં પ્રવેશ્યાહોય અને કબજામાં રહ્યા હોય તેવી વ્યક્તિઓની તરફેણમાં પેટા ભાડાપટ્ટા,સોંપણીઓ અને સ્થાનાંતરણને કાયદેસર બનાવે છે. ટ્રાયલ કોર્ટ અને ફર્સ્ટ એપેલેટ કોર્ટને જાણવા મળ્યું કે સામાવાળાને તેનાવ્યવસાયના હેતુ માટે જગ્યાની જરૂર હતી પરંતુ તેમણે આ આધાર પર દાવાઓફગાવી દીધા કે કાયદાની કલમ-૨૫ ની જોગવાઈઓનો ખોટો દૃષ્ટિકોણ.જરૂરિયાતને વાજબી અને પ્રામાણિક ન કહી શકાય. ઉચ્ચ અદાલતે નીચેની Case: COMMISSIONER OF INCOME TAX GUJARAT III, AHMEDABAD & ANOTHER versus KURJI JINABHAI KOTECHA [[1977] 3 S.C.R. 26] (1977) ਿਪਛਲੇ ਸਾਲ. ਕਾਨੂੰਨ ਇਹ ਮੰਨ^ ਗਾ ਿਕ ਇੱਕ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੀ ਹLਦ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਮੁਲSਕਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਸਾਲ ਿਵੱਚ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕਰਦਾਿਤਆਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹ` ਿਮਲ ਸਕਦਾ। ਮਾਮਲਾ ਵੱਖਰਾ ਹੋਵੇਗਾ ਜੇਕਰ ਘਾਟੇ ਤL ਬਾਅਦ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸੱਟੇਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸੀ. ਆਈ. ਟੀ. ਵੀ. ਕੇ. ਜੇ. ਕੋਟੇਚਾ ਹੈ। ਬੰਦ ਕਰ ਿਦੱਤਾ ਜSਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤL ਬਾਅਦ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਿਕਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਿਵਰੁੱਧ ਸੈQਟ ਆਫ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ ਜSਦਾ ਹੈ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸੱਟੇਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ। ਇਹ ਸਮਝ ਤL ਬਾਹਰ ਹੈ ਿਕ ਕਾਨੂੰਨ ਿਕਸੇ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਗਤੀਿਵਧੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਆਿਗਆ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ ਿਜਸ ਤL ਲਾਭ ਪ[ਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅੱਗੇ ਿਲਜਾਣ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਇੱਕ ਖਾਸ ਸਾਲ ਿਵੱਚ ਉਸ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੇ ਲਾਭ ਦੇ ਿਵਰੁੱਧ ਇੱਕ ਖਾਸ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਿਵੱਚ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੇ ਸਮਾਨ ਨਹ` ਹੈ। ਟੈਕਿਸੰਗ ਕਾਨੂੰਨ ਿਵੱਚ ਵੀ ਦੋਵS ਧਾਰਨਾਵS ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੱਿਖਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਿਕ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਪਾਰਕ ਗਤੀਿਵਧੀਆਂ ਤL ਆਮਦਨ ਕਮਾਉਣ ਨਾਲ ਕਾਰੋਬਾਰ ਿਜੱਥL ਤੱਕ ਟੈਕਸ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਦੀ ਿਚੰਤਾ ਹੈ, ਦਾਗ਼ੀ ਨਹ` ਹੁੰਦਾ। ਿਕਸੇ ਿਵXੇX ਸਾਲ ਿਵੱਚ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਗਤੀਿਵਧੀਆਂ ਤL ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਆਮਦਨ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਦੇ ਸਮg ਉਸ ਿਵXੇX ਆਮਦਨ ਨੂੰ ਕਮਾਉਣ ਿਵੱਚ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਬੀ ਨੁਕਸਾਨS ਨੂੰ ਵੀ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਿਵੱਚ ਵੀ ਅਸਲ ਮੁਨਾਫੇ ਦੀ ਗਣਨਾ ਲਈ ਿਧਆਨ ਿਵੱਚ ਰੱਿਖਆ ਜSਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਿਨXਾਨ ਹੈ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਪਾਰ ਗਤੀਿਵਧੀ ਤL ਇੱਕ ਪੱਖੀ ਸਾਲ ਦੇ ਲਾਭ ਦੀ ਗਣਨਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਲS ਿਵੱਚ ਆਮਦਨ ਦੇ ਿਵਰੁੱਧ ਇਸ ਨੂੰ ਿਨਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਿਵਚਕਾਰ ਅੰਤਰ ਇਹ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਿਕ ਅਿਜਹੀ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ[ਾਪਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਪ[ਬੰਧS ਦੇ ਿਵਰੁੱਧ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਗਤੀਿਵਧੀ ਿਕਸੇ ਵੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਤਿਹਤ ਕਾਇਮ ਨਹ` ਰੱਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਸ ਤL ਲਾਭ ਉਠਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਾਨੂੰਨ ਆਪਣੇ ਸਰਬ_ਚ ਉਦੇX ਤL ਖੁੰਝ ਜਾਵੇਗਾ ਜੇ ਇਹ ਨU ਿਤਕਤਾ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਨਹ` ਹੈ ਅਤੇ ਅਦਾਲਤS ਦੁਆਰਾ ਕੋਈ ਵੀ ਿਵਆਿਖਆ ਅਿਜਹੇ ਨਤੀਜੇ 'ਤੇ ਨਹ` ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੀ ਿਜੱਥੇ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਗਤੀਿਵਧੀਆਂ ਜS ਇਸ ਨਾਲ ਜੁqੇ ਲਾਭ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣਾ ਹੈ। ਮਾਨਤਾ ਿਦੱਤੀ ਗਈ। ਿਸਵਲ ਅਪੀਲ ਿਨਆਂਇਕ ਫੈਸਲਾਃ 1972 ਦੀ ਿਸਵਲ ਅਪੀਲ ਨੰ. 580. (ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ 8-9-1970 ਿਮਤੀ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਅਤੇ ਆਦੇX ਤL ਆਮਦਨ ਿਵੱਚ ਹਾਈ ਕੋਰਟ-ਟੈਕਸ ਹਵਾਲਾ ਨੰ. 9/68) ਅਪੀਲਕਰਤਾਵS ਲਈ ਬੀ. ਬੀ. ਆਹੂਜਾ ਅਤੇ ਆਰ. ਐQਨ. ਸਚਥੇ। ਕੇ. ਐQਲ. ਹਾਥੀ ਅਤੇ ਪੀ. ਸੀ. ਕਪੂਰ, ਜਵਾਬਦੇਹ ਲਈ। ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਿਦੱਤਾ ਿਗਆ ਸੀ ਗੋਸਵਾਮੀ, ਜੇ. ਸਰਟੀਿਫਕੇਟ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਅਪੀਲ ਭਾਰਤੀ ਆਮਦਨ-ਟੈਕਸ ਐਕਟ, 1922 (ਸੰਖੇਪ ਿਵੱਚ ਐਕਟ) ਦੀ ਧਾਰਾ 66 (1) ਦੇ ਤਿਹਤ ਆਮਦਨ-ਟੈਕਸ ਸੰਦਰਭ ਿਵੱਚ ਗੁਜਰਾਤ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਤL ਹੈ। ਉਹ ਦੋ ਸਵਾਲ ਜੋ ਿਟ[ਿਬਊਨਲ ਨ^ ਪਿਹਲS ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਿਮXਨਰ ਦੇ ਇXਾਰੇ 'ਤੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੂੰ ਭੇਜੇ ਸਨ। ਗੁਜਰਾਤ III ਹੇਠ ਿਲਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈਃ - "(2) ਕੀ, ਤੱਥS ਅਤੇ ਹਾਲਾਤS ਿਵੱਚ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਿਵੱਚ, ਕਰਦਾਿਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਰੋq ਰੁਪਏ ਦੇ ਹੈਿਜੰਗ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਸੈQਟ ਆਫ ਕਰਨ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਸੀ। 31745 / - ਪਿਹਲS ਦੇ ਹੋਰ ਮੁਨਾਿਫਆਂ ਦੇ ਿਵਰੁੱਧ Xੁੱਧ ਸਾਲ? (2) ਕੀ, ਤੱਥS ਅਤੇ ਹਾਲਾਤS ਿਵੱਚ ਕੇਸ ਿਵੱਚ, ਮੁਲSਕਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅੱਗੇ ਿਲਜਾਣ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਸੀ ਰੁਪਏ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨਤ ਨੁਕਸਾਨ। 41603 / - ਅਗਲੇ ਸਾਲ? ਕੇਸ ਦੇ ਿਬਆਨ ਤL ਹੇਠ ਿਲਖੇ ਤੱਥ ਸਾਹਮਣੇ ਆwਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਿਟ[ਿਬਊਨਲ ਦਾ ਆਦੇXਃ ਸਵਾਲ ਿਵੱਚ ਮੁਲSਕਣ ਸਾਲ 1957-58 ਹੈ ਅਤੇ ਅਨੁਸਾਰੀ ਿਪਛਲਾ ਸਾਲ ਸੰਵਤ ਸਾਲ 2012 ਹੈ। ਮੁਲSਕਣਕਰਤਾ ਇੱਕ ਤੇਲ ਿਮੱਲ ਚਲਾ ਕੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰ ਿਰਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੂੰਗਫਲੀ, ਮੂੰਗਫਲੀ ਦੇ ਬੀਜS ਅਤੇ ਤੇਲ ਦੀ ਿਵਕਰੀ ਅਤੇ ਖਰੀਦ ਿਵੱਚ ਵੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰ ਿਰਹਾ ਹੈ; ਮੂੰਗਫਲੀ, ਮੂੰਗਫਲੀ ਦੇ ਤੇਲ ਅਤੇ ਮੂੰਗਫਲੀ ਦੇ ਬੀਜS ਿਵੱਚ ਸੱਟੇਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ; ਅਤੇ ਕਪਾਹ, ਕੰਮS ਆਿਦ ਿਵੱਚ ਸੱਟੇਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰ ਿਰਹਾ ਹੈ। ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਿਧਕਾਰੀ ਨ^ ਉਸ ਸਾਲ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ ਰੁਪਏ ਿਨਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। 1,71,632 / -ਐਚ. ਇਹ ਸਾਲ 1955-56 ਤL ਅੱਗੇ ਿਲਆਂਦੇ ਗਏ ਘਾਟੇ ਨੂੰ ਸੈQਟ ਆਫ ਕਰਨ ਦੀ ਆਿਗਆ ਦੇਣ ਤL ਬਾਅਦ ਸੀ। 2,11,431 / -ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ ਦੇ ਅੰਕqੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ' ਤੇ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਿਧਕਾਰੀ ਨ^ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਰਕਮ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਨਹ` ਕੀਤਾ। ਇੱਕ ਰੁਪਏ। 73,348 / - ਮੂੰਗਫਲੀ ਦੇ ਤੇਲ, ਮੂੰਗਫਲੀ ਅਤੇ ਮੂੰਗਫਲੀ ਦੇ ਬੀਜS ਿਵੱਚ ਅਗSਹਵਧੂ ਸਮਝੌਤੇ ਿਵੱਚ। ਉਨy S ਨ^ ਇਸ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਇਸ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਮਨਜ਼ੂਰ ਨਹ` ਕੀਤਾ ਿਕ ਇਹ ਫਾਰਵਰਡ ਕੰਟਰੈਕਟ (ਰੈਗੂਲੇXਨ) ਐਕਟ, 1952 ਦੀ ਧਾਰਾ 15 (4) ਦੇ ਤਿਹਤ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਏ ਜਾਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਠ^ ਿਕਆਂ ਤL ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਪ[ਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਿਕ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਗSਹਵਧੂ ਠ^ ਿਕਆਂ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਿਵੱਚ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਟੁੱਟਣਾ ਹੇਠ ਿਲਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈਃ - - (1) ਮੂੰਗਫਲੀ ਦਾ ਤੇਲ ਖਾਤਾ ਰੁਪਏ. 49,664 / - (2) ਮੂੰਗਫਲੀ ਖਾਤਾ ਰੁਪਏ. 22,522 / - (3) ਿਸੰਗਦਾਣਾ (ਮੂੰਗਫਲੀ ਦੇ ਬੀਜS ਦਾ ਖਾਤਾ) ਵੇਰਾਵਲ ਿਵਖੇ ਰੁਪਏ. 1,162 / - ਕੁੱਲ ਰੁਪਏ. 73,348 / - Case: COMMISSIONER OF INCOME TAX GUJARAT III, AHMEDABAD & ANOTHER versus KURJI JINABHAI KOTECHA [[1977] 3 S.C.R. 26] (1977) • ' • r · l..... • t discontinued and Joss tbereuPOn is carried forward for set off ag_ainst any_ other lawful speculative busines_s in the following year •. It is inconceivable that Jaw , can permit an illegal activity to be carried on from which a benefit could be obtained. . The concept of carry forward is not the san1e thing a<i the setting pff of loss in @. ,Darticular illegal business against· profit of that il1egal business fn a particula_r year. The two concepts have to be kept distinctly separate even in a taxing statute. It is true that by earning income from illegal trading . activity th_e business does not get tainted so far as exigibility to tax is concern-ed. \Vhile computing income from illegal activity in a particular year all losses incurred in earning that particular income are also taken into account for computation of real profits even· in the illegal business. There is a mark-ed distinction between tHe computation of a partieu1:.lr year's profit from. ille-g~l trading activity and carry forward of a loss to set it off against income in ·the subsequent years even.assuming that such illegal acvitity is continued against the. provisions of law. No illegal activity can be perpetuated under 2.ny pro-visions of law nor benefit out of it. Law will mi.:;s its paramount object if it is not consistent with morality and any interpretation by courts cannot lead to a result \\'here continuation C)f illegal activity or benefit attached to it is given r~cognition. [31~-H. 32A-D] CIVIL APPELLATE JURISDICTION : Civil Appeal No. 580 of 1972. ·(From the Judgment and Order dated 8-9-1970 of the Gujarat High Court in Income-tax Reference No. 9/68). B. B. Ahuja and R. N. Sachthey, for the Appellants. K. L. Hathi and P. C. Kapoor, for the respondent. The Judgment of the Court was delivered by GOSWAMI, J. This appeal by certificate is from the judgment of the Gujarat High Court in an Income-tax Reference under section 66(1) of the Indian Income-tax Act, 1922 (briefly the Act). The two questions which were earlier referred by the Tribunal to the High Court at the instance of the Commissioner of Income-tax, Gujarat Ill, are as follows :- " (2) Whether, on the facts and i~ the circumstances of the case, the assessee was entitled to set off hedging loss of Rs. 317 45 /- against other profits of the pre-vious year? (2) Whether, on. the facts and in the circumstances of the case, the assessee was entitled to carry forward the speculation loss of Rs. 41603/- to the next year?" The fo:lowing facts appear from the statement of case and the order of the Tribunal : . The assessment year In question is 1957-58 and the corresponding previous year is the Samvat year 2012. The assessee is carrying on business by running an oil mill, and also qoing business in sales and purchase of groundnuts, groundnut seeds and oil; speculation busin_ess in grvundnuts, groundnut oil and groundnut seeds; and speculat1~n business in cotton, errands, etc. His total income for the year m question was determined by the Income-tax Officer as Rs. 1,71,632/-. This was after allowing set off of loss brought forward from the year 1955-56 amounting to Rs. 2,11,431/-. In arriving at the figure of the total income, the Income-tax Officer disallowed loss amounting to A B C D E F G H A Rs. 73,348/- in forward contract:s in groundnut oil, groundnuts and groundnut seeds. He disallowed this loss on the ground that it arose out. of illegal contracts on account o! the same being banned under sect10n 15 ( 4) of the Forward Contracts (Regulation) Act, l 952. It will appear that the break-up of losses in the business of illegal forward contracts is as fol;ows :- ll (I ) Groundnut oil Account ( 2) Groundnut Account (3) Sin,c:lana (Groundnut seeds Account) at Yeraval Rs. 49,664/-Rs. 22,522/- Rs. 1,162/-Total Rs. 73,348/- c The above third item of loss is arrived at by the Income-tax Officer after adjusting the profi: of the forward business in groundnut seeds at Rajkot. Case: COMMISSIONER OF INCOME TAX GUJARAT III, AHMEDABAD & ANOTHER versus KURJI JINABHAI KOTECHA [[1977] 3 S.C.R. 26] (1977) fafacefacia , [1968]69 HTgogto Ho[1]:so|MAHL MAG TATH VAo ato Beet(TheCommissionerofIncome-taxVs.S. C. Kothari);9[1971]82 HTko Zo HTLo 794:_7MITHT AAG TMA TATA Tho alo BS.(The Commissioner of Income,tax Gujarat-Vs. S.C. Kothari); S.C. Kothari); Kothari);9 [1968]| Vs. S.C. Kothari); S.C. Kothari); Kothari);9 [1978] 23H fro Go falas adie afirmftat:1972 at fafaa aita detsee.%1968 F aeRT free aeroH aad sea AEE * arte s faery, 1970 at fein ait wea & free a.TE WT|Oooe | aitattaal et aea==await dto dio HEAT AX Al~onCLeyaa a ae|qaal Fo Uae eat AIT To Ato..|oe-aeaaaitcte afaazaTOaatatfadt at ate Bo at ate Bo ate Bo Botao dto aay—wenteteteeHo Ueto zta S *>|| aatatfadt at ate Bo at ate Bo ate Bo Bo wentetetee .Farrar froin arefimft dro0 ateardt F few—Raatteafer aeartt——::so so | TATAwTuggtaefisntsafaqCae,1922 (aay F afafarr)at are 66(1)*®mata werafray F qe get eararty H faoig F fees at we a1-2. a set Sh eet HAL MAR, TAI F wey ot a set Sh eet HAL MAR, TAI F wey ot set Sh eet HAL MAR, TAI F wey ot Sh eet HAL MAR, TAI F wey ot eet HAL MAR, TAI F wey ot HAL MAR, TAI F wey ot MAR, TAI F wey ot TAI F wey ot F wey ot wey ot otafar + yruat Seq rarer at fafese fe F cagaE —— Yo 2. a set Sh eet HAL MAR, TAI F wey ot a set Sh eet HAL MAR, TAI F wey ot set Sh eet HAL MAR, TAI F wey ot Sh eet HAL MAR, TAI F wey ot eet HAL MAR, TAI F wey ot HAL MAR, TAI F wey ot MAR, TAI F wey ot TAI F wey ot F wey ot wey ot ot (1) war are & aeal ate ofefenfaal # frattedt ad & ge areal & fare31,745 eaat taaif ar aoe at ar aware a? | (2) Far arva F aeat ate ofefeafaat F fratfeet41,603 era at az at aft at aaa at A at a ater smart at?”_3. mH HF HT Hie whew e gay a farafafarFT GaT aaa F|| *~*~” weal 4, saad Frater at 1957-58 fate aearl Ge at daq at 2012 21 faalfedt aa faa ware erat et trQa arne, aaet a fit ateaa ar ae wie fear Ae,ATE Br sa AX areetl at frfat Fas Hr BreezeWie p - —- ‘~a . : AX . | _ | | | aea4 : Be Rt awe ofe A ak wr arene ae ter 2) were ag*faq watafer Fseal ae aeaT maEToor1,71,632 ea feat z1 ve wt 1955-56 4 2,11,431 wea atay aT~ frottLa argton wefo arf a~* AAT HUAbea’ H TKI- AoNRA UTer wan freadAf & fear sree,: afrarad F aaeetSe% aa, aTERT-.wit arse at fata at afer afar H 73,348 eatat cAat git at aria at feat gat ea are at za elft atamas frat fe we afar afeer (fafran) afufian,1952 afait 15(4) * seit afea at e aresda afer FHUM BS AT|:ooee..5. Gar vat wear é fe sae afi afaaet & eran Farfat er yen feat ga sare aBT(1) saat % Sasr er| 49,664 wre|(2) aweet ar fer|22,522 eq (3) uaeet fita fararar (Aree | ar ear) 1,162 ay . . | 73,348 Baa BTUathe aTtad we ar sat fersay uaa Faaa at fea Hof arare HRare aT awa HaTeaTAT AAT|26 fratheat ater atta ret oe wares sire (attr)F areaaif at frerftfaa a sant A fawrfta ae fear | (1) tira aeqai F Feat domaere F-31,745 eae saraathe| (2) afar acai yt (teat derertt &oefaas # aeqagre a saa ents:ars 41,603 waa 73,348 ®TF 7. wea wae (wT) TE afamattea fear fefrattet afatraa at ata 24(1) * wate fratfedl a weaarr«0Oo®faceoatatATTHTFLBHATTaa or wie ae sft fe Cat atte afafran at aret 24{2)- ¥ait ana at Tomar aah at aT THATog gia afeacr ® aaa fratfadt are fetta wartwa ae oferen % ag afafratfer fearfe momagret Ffgivat ® OA ve Mt echt qe Ft aT andl & Wt HAT:afufrra 4 uret 24(1) Ate 24(2) F goat F TARgata aoaowadtS1aeqare leroa aefaderfrat fe ataa afaarit F afew wraTe F or aay Tora[F]31,745 waa Bt cHat athe are 24(1) % mate garemar af ® far fraifedt B oer arat F fees TAT FT aaia ate fa afsa afaarat 4 ag & domagrl’ & arated41,603 eae atoafeteathe aladoF areare A weag Rama ® fare AITfeu at a facafaftaa atera 24(2) ® adte wre adat matte far TT[I]9. dat fe Tex Het TAT F HAC ara st TET AHmae FH FAT TK afafran at are 66(1)*walt THTeqraraa at falase fag ae FGet aTaTTT aT ATTY TTgara Uae ato Marerae Hatfava aT Maasaa ge dat wet aT faaifedl ® cat A aaracan FAC feat[|]atea va fafreaaat orrwe aaa, TATA aqTH wae atoarene (fat at gah qratq Forth faferra Fer sTEAT)> ame Ho ee eararag A amma: vee fear at ee earraaa sera fafrrra 3 ca care oafafraticr fear— Case: COMMISSIONER OF INCOME TAX GUJARAT III, AHMEDABAD & ANOTHER versus KURJI JINABHAI KOTECHA [[1977] 3 S.C.R. 26] (1977) ટ્રાયલ કોર્ટ અને ફર્સ્ટ એપેલેટ કોર્ટને જાણવા મળ્યું કે સામાવાળાને તેનાવ્યવસાયના હેતુ માટે જગ્યાની જરૂર હતી પરંતુ તેમણે આ આધાર પર દાવાઓફગાવી દીધા કે કાયદાની કલમ-૨૫ ની જોગવાઈઓનો ખોટો દૃષ્ટિકોણ.જરૂરિયાતને વાજબી અને પ્રામાણિક ન કહી શકાય. ઉચ્ચ અદાલતે નીચેની અદાલતોના તારણને સ્વીકાર્યું હતું કે સામાવાળા દ્વારા તેના વ્યવસાયના હેતુમાટે દંડની જરૂર હતી પરંતુ તે કલમ ૨૫ ની લાગુ થવાના પ્રશ્ન પર તેમનાથીઅલગ હતી. ઉચ્ચ અદાલતે એવો મત વ્યક્ત કર્યો છે કે કલમ ૧૩ (૧) (જી)કલમ ૨૫ ને આધીન નથી અને તેથી પ્રશ્ન એ છે કે શું મકાનમાલિકની જરૂરિયાતવાજબી છે અને કલમ ૨૫ ની જોગવાઈઓ સિવાય પ્રામાણિકપણે નિર્ણય લેવોપડશે. આ અપીલમાં ભાડૂતો દ્વારા આ દ્રષ્ટિકોણની ચોકસાઈને પડકારવામાંઆવે છે. કાયદાની યોજના એ છે કે સામાન્ય રીતે મકાનમાલિક ભાડૂતને ત્યાં સુધીબહાર કાઢવા માટે હકદાર રહેશે નહીં જ્યાં સુધી ભાડૂત ચૂકવણી કરે અથવા તૈયારહોય અને તે પ્રમાણભૂત ભાડું અને મંજૂરીવાળા વધારા ચૂકવશે અને જ્યાં સુધી તેભાડૂતની અન્ય શરતોનું પાલન કરે અને તેનું પાલન કરતા રહે, જ્યાં સુધી તેકાયદાની જોગવાઈઓ સાથે સુસંગત હોય. આ નિયમ કલમ ૧૨ (૧) માં સ્પષ્ટકરવામાં આવ્યો છે. કાયદાની કલમ ૧૩ કલમ ૧૨ના અપવાદની પ્રકૃતિ ધરાવેછે. તે એવા આધારોની ગણતરી કરે છે કે જેના પર કલમ ૧૨ માં સમાવિષ્ટઅધિકારને સહન ન કરીને, મકાનમાલિક ભાડૂતને પરિસર અધિનિયમનો કબજોમેળવી શકે છે. કલમ-૧૩(૧)(જી) હેઠળ, મકાનમાલિક કબજો ત્યારે જમેળવી શકે છે જ્યારે તે અદાલતને સંતોષ આપે કે તેના માટે "વાજબી અનેપ્રામાણિકપણે" પરિસરની જરૂર છે. જો મકાનમાલિકની જરૂરિયાતની વાજબીતાના સંદર્ભમાં મુદ્દાનો નિર્ણય કલમ ૨૫ની જોગવાઈના સંદર્ભ વિનાકરવાનો હોય તો સામાવાળા સફળ થવાનો હકદાર રહેશે કારણ કે ત્રણેયઅદાલતોએ શોધી કાઢ્યું છે કે સામાવાળાને તેના વ્યવસાયના હેતુ માટે ખરેખરપોતાના કબજા માટે પરિસરની જરૂર છે અને કલમ ૨૫ સિવાયની જરૂરિયાતવાજબી અને પ્રામાણિક છે. આ અપીલમાં વિચારણા માટેનો ટૂંકો પ્રશ્ન એ છે કે શુંમકાનમાલિકની જરૂરિયાતની વાજબીતાનો નિર્ણય કલમ ૨૫ માં સમાવિષ્ટજોગવાઈના પ્રકાશમાં કરી શકાય છે કે પછી હાઈકોર્ટ દ્વારા ધારવામાં આવ્યું છે કે,કલમ ૨૫ ને તે પ્રશ્ો નિર્ણય કરવામાં ગેરમાર્ગે દોરવામાં આવે છે કે કેમ. કલમ ૨૫ મુજબ, મકાનમાલિક કોઈપણ એવા પરિસરનો ઉપયોગ કરીશકતો નથી કે જેનો ઉપયોગ બિન-રહેણાંક હેતુ માટે કરવાની પરવાનગી ન હોઈશકે, જેનો ઉપયોગ તે તારીખે જ્યારે કાયદો અમલમાં આવ્યો ત્યારે રહેણાંક હેતુમાટે કરવામાં આવ્યો હતો. કલમ ૨૫ની પેટા કલમ (૨) હેઠળ, જે મકાનમાલિકપેટા કલમ (૧) ની જોગવાઈઓનું ઉલ્લંઘન કરે છે તેને ત્રણ મહિના સુધીની કેદઅથવા દંડ અથવા બંનેની સજા થઈ શકે છે. તાત્કાલિક કેસમાં, આ પરિસરનોઉપયોગ ૧૩ ફેબ્રુઆરી, ૧૯૪૮ના રોજ રહેણાંક હેતુ માટે કરવામાં આવ્યો હતો,જે તારીખથી આ કાયદો અમલમાં આવ્યો હતો. કલમ ૨૫ (૧) ની ભાષા પરથીએ સ્પષ્ટ છે કે સામાવાળા પરિસરના વપરાશકર્તાને રહેણાંકમાંથી બિન-રહેણાંક હેતુમાં રૂપાંતરિત કરી શકતો નથી. જો તે આવું કરે છે, તો તે કલમ ૨૫ (૨)હેઠળ કાર્યવાહી અને સજા માટે જવાબદાર રહેશે. સામાવાળાએ અપીલકર્તાઓ અને અન્ય ત્રણ ભાડૂતોને ભાડે આપેલાપરિસરનો કબજો આ આધાર પર માંગ્યો હતો કે તે તેની ઓફિસ માટે એકઓરડો, વાજબી કિંમતની અનાજની દુકાન ચલાવવા માટે બે ઓરડાઓ,પ્રોવિઝન સ્ટોર ચલાવવા માટે બે ઓરડાઓ, અથાણાં તૈયાર કરવા માટે બેઓરડાઓ, મસાલા સાફ કરવા અને તૈયાર ઉત્પાદનોને વેચાણ માટે રાખવામાટે, ગોડાઉન સ્થાપિત કરવા માટે બે ઓરડાઓ અને ટેલરિંગ અને સીવણ વર્ગચલાવવા માટે થોડી વધુ જગ્યા માંગે છે. સામાવાળા તેની જરૂરિયાતને સાબિતકરવામાં સફળ રહ્યા, પરંતુ બિન-રહેણાંક હેતુ માટે પરિસરની જરૂર છે તેસ્થાપિત કરવામાં તેની સફળતા એ કાયદાની કલમ ૧૩ (૧) (જી) ના ઘટકોસ્થાપિત કરવામાં તેની નિષ્ફળતા છે. તે જોગવાઈ હેઠળ, મકાનમાલિક માટે તેસ્થાપિત કરવું પૂરતું નથી કે પરિસર તેના માટે જરૂરી છે, પરંતુ તે પણ બતાવવુંપડશે કે જરૂરિયાત વાજબી અને પ્રામાણિક છે. તાત્કાલિક કેસમાં સામાવાળાનીજરૂરિયાતને ક્યારેય વાજબી ન કહી શકાય, જો તે ખૂબ જ સ્થિર હોય કે જેનાહેઠળ તે રાહત માંગે છે તેમાં મનાઈ હુકમ હોય કે તે બિન-રહેણાંક હેતુ માટેરહેણાંક પરિસરનો ઉપયોગ કરશે નહીં. આ કાયદામાં માત્ર બિન-રહેણાંક હેતુમાટે રહેણાંક પરિસરના વપરાશકર્તા સામે મનાઈ હુકમ નથી, પરંતુ તે Case: COMMISSIONER OF INCOME TAX GUJARAT III, AHMEDABAD & ANOTHER versus KURJI JINABHAI KOTECHA [[1977] 3 S.C.R. 26] (1977) (1) ਮੂੰਗਫਲੀ ਦਾ ਤੇਲ ਖਾਤਾ ਰੁਪਏ. 49,664 / - (2) ਮੂੰਗਫਲੀ ਖਾਤਾ ਰੁਪਏ. 22,522 / - (3) ਿਸੰਗਦਾਣਾ (ਮੂੰਗਫਲੀ ਦੇ ਬੀਜS ਦਾ ਖਾਤਾ) ਵੇਰਾਵਲ ਿਵਖੇ ਰੁਪਏ. 1,162 / - ਕੁੱਲ ਰੁਪਏ. 73,348 / - ਰਾਜਕੋਟ ਿਵੱਚ ਮੂੰਗਫਲੀ ਦੇ ਬੀਜS ਿਵੱਚ ਫਾਰਵਰਡ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੇ ਲਾਭ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਕਰਨ ਤL ਬਾਅਦ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਿਧਕਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਘਾਟੇ ਦੀ ਉਪਰੋਕਤ ਤੀਜੀ ਵਸਤੂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਜSਦਾ ਹੈ। ਕਰਦਾਿਤਆਂ ਦੀ ਅਪੀਲ _ਤੇ ਅਪੀਲ ਸਹਾਇਕ ਕਿਮXਨਰ ਨ^ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਿਧਕਾਰੀ ਦੇ ਆਦੇX ਦੀ ਪੁXਟੀ ਕੀਤੀ। ਹਾਲSਿਕ, ਅਪੀਲ ਸਹਾਇਕ ਕਿਮXਨਰ ਨ^ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਦੋ X[ੇਣੀਆਂ ਿਵੱਚ ਵੰਿਡਆਃ ਹੇਠ ਿਲਖੇ ਅਨੁਸਾਰਃ - (1) ਹੇਿਜੰਗ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਿਵੱਚ ਹੋਇਆ ਨੁਕਸਾਨ ਪਾਬੰਦੀXੁਦਾ ਚੀਜ਼S ਿਵੱਚ ਰੁਪਏ.331,745/- (2) ਸੱਟੇਬਾਜ਼ੀ ਿਵੱਚ ਹੋਇਆ ਨੁਕਸਾਨ ਸੈਕXਨ (ਹੇਿਜੰਗ ਟ[Sਸਕ ਤL ਇਲਾਵਾ) ਪਾਬੰਦੀXੁਦਾ ਚੀਜ਼S ਿਵੱਚ। ਰੁਪਏ. 41.603- ਕੁੱਲਃ ਰੁਪਏ. 73,348 / - ਅਪੀਲ ਸਹਾਇਕ ਕਿਮXਨਰ ਨ^ ਫੈਸਲਾ ਿਦੱਤਾ ਿਕ ਕਰਦਾਿਤ ਕਰਦਾਿਤ ਦੇ ਹੋਰ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੇ ਿਵਰੁੱਧ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਿਨਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਨਹ` ਹੈ। ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 24 (1) ਦੇ ਤਿਹਤ ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਿਕ ਅਿਜਹੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 24 (2) ਦੇ ਤਿਹਤ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਤੱਕ ਅੱਗੇ ਨਹ` ਵਧਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਅਪੀਲ ਿਟ[ਿਬਊਨਲ ਅੱਗੇ ਕਰਦਾਿਤ ਦੀ ਦੂਜੀ ਅਪੀਲ _ਤੇ ਿਟ[ਿਬਊਨਲ ਨ^ ਫੈਸਲਾ ਿਦੱਤਾ ਿਕ ਇਸ ਦੀ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀਤਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ - ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 24 (1) ਅਤੇ 24 (2) ਦੇ ਉਪਬੰਧS ਅਨੁਸਾਰ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਭਰਪਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਿਟ[ਿਬਊਨਲ ਨ^ ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਿਨਰਦੇX ਿਦੱਤਾ ਿਕ ਹੇਿਜੰਗ ਿਵੱਚ ਨੁਕਸਾਨ ਪਾਬੰਦੀXੁਦਾ ਠ^ ਿਕਆਂ ਿਵੱਚ ਜੀ ਤL ਲੈ ਕੇ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਦੇ ਅਗSਹਵਧੂ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ। 31,745 / - ਸੈਕXਨ 24 (1) ਦੇ ਤਿਹਤ ਸਬੰਧਤ ਲੇਖਾ ਸਾਲ ਲਈ ਕਰਦਾਿਤ ਦੇ ਹੋਰ ਮੁਨਾਿਫਆਂ ਦੇ ਿਵਰੁੱਧ ਸੈQਟ ਆਫ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇਹ ਿਕ ਰੁਪਏ ਦਾ ਬਕਾਇਆ ਨੁਕਸਾਨ। 41,603 / - ਪਾਬੰਦੀXੁਦਾ ਠ^ ਿਕਆਂ ਿਵੱਚ ਸੱਟੇਬਾਜ਼ੀ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਧਾਰਾ 24 (2) ਦੇ ਤਿਹਤ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਸੱਟੇਬਾਜ਼ੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਤL ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਮੁਨਾਿਫਆਂ ਦੇ ਿਵਰੁੱਧ ਸੈQਟ ਆਫ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਿਜਵg ਿਕ ਪਿਹਲS ਦੱਿਸਆ ਿਗਆ ਹੈ, ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਿਮXਨਰ ਦੇ ਇXਾਰੇ 'ਤੇ, _ਪਰ ਦੱਸੇ ਗਏ ਦੋ ਸਵਾਲ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 66 (1) ਤਿਹਤ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੂੰ ਭੇਜੇ ਗਏ ਸਨ। ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਆਪਣੇ ਸੀ. ਆਈ. ਟੀ. ਬਨਾਮ. _ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਆਮਦਨ ਕਿਮXਨਰ ਿਵੱਚ ਪਿਹਲS ਦਾ ਫੈਸਲਾ-ਟੈਕਸ ਕੋਠਾਰੀ ਨ^ ਮੁਲSਕਣਕਰਤਾ ਦੇ ਹੱਕ ਿਵੱਚ ਹS ਿਵੱਚ ਦੋਵS ਪ[XਨS ਦੇ _ਤਰ ਿਦੱਤੇ। ਹਾਲSਿਕ, ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਉਲਟਾ ਿਦੱਤਾ ਿਗਆ ਸੀ। ਆਮਦਨ ਕਿਮXਨਰ ਿਵੱਚ ਅਦਾਲਤ-ਟੈਕਸ ਗੁਜਰਾਤ ਬਨਾਮ। ਐQਸ. ਸੀ. ਕੋਠਾਰੀ (2) (ਇਸ ਤL ਬਾਅਦ ਕੋਠਾਰੀ ਫੈਸਲਾ ਿਕਹਾ ਜਾਵੇਗਾ)। ਇਸ ਅਦਾਲਤ ਨ^ ਕੋਠਾਰੀ ਫੈਸਲੇ ਿਵੱਚ ਹੇਠ ਿਲਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆਃ 66 ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੀ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀਤਾ ਦਾ ਦਾਗ ਉਸ ਰਕਮ ਦੀ ਗਣਨਾ ਲਈ ਖਾਤੇ ਿਵੱਚ ਲਏ ਜਾ ਰਹੇ ਨੁਕਸਾਨ ਤL ਘੱਟ ਨਹ` ਹੋ ਸਕਦਾ ਿਜਸ _ਤੇ 1922 ਦੇ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 10 (1) ਦੇ ਤਿਹਤ 'ਲਾਭ' ਵਜL ਟੈਕਸ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਟੈਕਸ ਕੁਲੈਕਟਰ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਹੰਦੇ ਹੋਏ ਨਹ` ਸੁਿਣਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਿਕ ਉਹ ਕੁੱਲ ਰਸੀਦS ਿਲਆਵੇਗਾ ਉਹ ਿਸਰਫ ਿਕਸੇ ਵਪਾਰ ਜS ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੇ ਮੁਨਾਿਫਆਂ 'ਤੇ ਟੈਕਸ ਲਗਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਖਰਿਚਆਂ ਨੂੰ ਘਟਾਏ ਿਬਨS ਨਹ` ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਹਾਲSਿਕ, ਇਸ ਅਦਾਲਤ ਨ^ ਫੈਸਲਾ ਿਦੱਤਾ ਿਕ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਿਵੱਚ ਗਲਤੀ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ ਿਕ ਉਸ ਮਾਮਲੇ ਿਵੱਚ ਧਾਰਾ 24 (1) ਦੇ ਪਿਹਲੇ ਪ[ਾਵਧਾਨ ਦੇ ਤਿਹਤ ਿਕਸੇ ਵੀ ਰੁਕਾਵਟ ਦੀ ਆਿਗਆ ਿਦੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਅਦਾਲਤ ਨ^ ਿਟੱਪਣੀ ਕੀਤੀਃ "ਸਪੱXਟੀਕਰਨ 2 ਦੁਆਰਾ ਿਵਚਾਰ ਕੀਤਾ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਐਕਟ, 1922 ਦੀ ਧਾਰਾ 24 (1) ਦਾ ਪਿਹਲਾ ਪ[ਾਵਧਾਨ ਇੱਕ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਯੋਗ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਨਾ ਿਕ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਲਾਗੂ ਇਸ ਦੀ ਅਯੋਗਤਾ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜL ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀਤਾ ਦੇ ਿਕਸੇ ਵੀ ਦਾਗ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਯੋਗ. ਫਾਰਵਰਡ ਕੰਟਰੈਕਟ (ਰੈਗੂਲੇXਨ) ਐਕਟ, 1952 ਦੀ ਧਾਰਾ 15 (4) ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਯੋਗ ਕੰਟਰੈਕਟ ਿਵੱਚ ਹੋਏ ਨੁਕਸਾਨS ਨੂੰ ਧਾਰਾ 24 (1) ਦੇ ਪਿਹਲੇ ਪ[ੋ-ਿਵਜ਼ੋ ਦੇ ਤਿਹਤ ਸੈQਟ-ਆਫ ਦੀ ਆਿਗਆ ਨਹ` ਿਦੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਇਸ ਅਦਾਲਤ ਨ^ ਉਸ ਮਾਮਲੇ ਿਵੱਚ ਠ^ ਕੇ ਲਏ ਸਨ ਿਜਸ ਦੇ ਸਬੰਧ ਿਵੱਚ ਕਰਦਾਿਤਆਂ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਠ^ ਕੇ ਵਜL ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਨ^ ਇਹ ਵੀ ਮੰਿਨਆ ਿਕ ਟੈਕਸ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਸੱਟੇਬਾਜ਼ੀ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਿਵੱਚ ਆਪਣੇ ਲਾਭ ਦੇ ਿਵਰੁੱਧ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 24 (1) ਦੇ ਪਿਹਲੇ ਪ[ਾਵਧਾਨ ਦੇ ਤਿਹਤ ਸੈQਟ ਆਫ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਨਹ` ਸੀ। ਹਾਲSਿਕ, ਇਸ ਨ^ ਮੰਿਨਆ ਿਕ ਜੇ ਉਹ ਕਾਰੋਬਾਰ ਿਜਸ ਿਵੱਚ ਉਸ ਮਾਮਲੇ ਿਵੱਚ ਨੁਕਸਾਨ ਉਸੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ ਿਜਸ ਿਵੱਚ ਲਾਭ ਪ[ਾਪਤ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ ਤS ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 10 (2) ਦੇ ਤਿਹਤ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੇ ਲਾਭ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਦੇ ਸਮg ਿਧਆਨ ਿਵੱਚ ਰੱਖਣਾ ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਿਧਆਨ ਿਵੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਇਸ ਅਦਾਲਤ ਨ^ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੂੰ ਭੇਜ ਿਦੱਤਾ ਤS ਜੋ ਇਸ ਨੁਕਤੇ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ ਜੋ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਸਪੱXਟ ਨਹ` ਸੀ ਿਕ ਕੀ ਲਾਭ ਅਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਇੱਕੋ ਕਾਰੋਬਾਰ ਿਵੱਚ ਹੋਏ ਸਨ ਭਾਵg ਿਕ ਉਸ ਕਾਰੋਬਾਰ ਿਵੱਚ ਠ^ ਕੇ Xਾਮਲ ਸਨ ਿਜਨy S ਿਵੱਚL ਕੁਝ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਨ। Case: COMMISSIONER OF INCOME TAX GUJARAT III, AHMEDABAD & ANOTHER versus KURJI JINABHAI KOTECHA [[1977] 3 S.C.R. 26] (1977) It will appear that the break-up of losses in the business of illegal forward contracts is as fol;ows :- ll (I ) Groundnut oil Account ( 2) Groundnut Account (3) Sin,c:lana (Groundnut seeds Account) at Yeraval Rs. 49,664/-Rs. 22,522/- Rs. 1,162/-Total Rs. 73,348/- c The above third item of loss is arrived at by the Income-tax Officer after adjusting the profi: of the forward business in groundnut seeds at Rajkot. Gn appeal by the asscssce the Appellate Assistant Commissioner affirmed the orcicr of the Income-tax Officer. The Appellate Assistant D Coinmissioner, however, bifurcated the loss in~o two categories as fnllO\VS :-- (I) Lo~s incurred in hedging transactions in the banncJ items Rs.33 ! .745/- (2) Loss incurred in speculative tran-sactions (other than hedging transac-tions) in the banned items. Rs. 41.603[1]- E Total : Rs. 73,348/- The Appellate Assistant Commissioner held that the assessee was not entitled to the set olt of the Joss against the asscssce's other business under section 24 ( 1 ) of the Act and also that such Joss could not be carried forward to the fo]owing year under section 24(2) of the Act. F On a second appeal by the assessee before the Appellate Tribunal, the Tribunal held that notwithstandring the illegality of the trans-actions the loss could be set off and carried forward in accordance with the provisions of section 24(1) and 24(2) respectively of the Act. The Tribunal accordingly directed that the loss in hedging transactions of forward business in the banned contmots amounting to Rs. 31,745/- be set off against the other profits of the assessce for the relevant accounting year under section 24 (1) and that the balance loss of Rs. 41,603/- relating to the speculatiYe transactions in the banned contracts be carried forward to the following year under section 24(2) of the Act to be set off against profits of the following -year from speculative business. G H As stated earlier at the instance of the Commissioner of Income-tax, the two que:stio~s set out above were referred to the. High Court under section 66 ( 1) of the Act. The High Court relyrng upon its ,._,-. •earlier judgment in the Commissioner of Income-tax v. S. C. Kothari(') answered both the questions in the affirmative in favour of tl1e as~essee. That. decision was, however, partly reversed by this Court. m the Comnuss1011er of Income-tax Gujarat v. S. C. Kothari(') (heremafter to be referred to as Kothari decision). This Court held in the Kothari decision as follows : ". . . the taint of illegality of the business cannot detract from the losses being taken into account for computation of the amount which can be subjected to tax as 'profits' under secllon 10(1) of the Act of 1922. The tax collector cannot be heard to say that he will bring the gross receipts to tax. He can only tax profits of a trade or business. That cannot be done without deducting the losses and the legi-timate expenses of the business". This Court, however, held that the High Court was in error in consi-dering that any set off could be allowed in that case under the first JJroviso to section 24 (I) . This Court observed : "The contract contemplated by Explanation 2 to the first proviso to section 24 (I) of the Income-tax Act, 1922, has to be an enforceable con:ract and not an unenforce-able one by reason of any taint of illegality resdting in its invalidity. Set-off cannot be allowed under the first pro-viso to section 24( 1), read with Explanation 2 thereto, of losses in contracts which are illegal and unenforceable on account of contravention of Section 15 ( 4) of the Forward Contracts (Regulation) Act. 1952''. Case: COMMISSIONER OF INCOME TAX GUJARAT III, AHMEDABAD & ANOTHER versus KURJI JINABHAI KOTECHA [[1977] 3 S.C.R. 26] (1977) oo caratat wagat ar ae sa wrayfafaefeara F fear art st ait J sa actdat st 1922 % afaftae ar are ro(1)% wert 1 g9 WTho Eto Al<o 1. . 2 92 ATho lo ATXo 794. ’ \ ‘ i _ Z5. | om _+ a «” ‘“ oo mY . ay F wTFy HtF gale A aHar 1 HT Tareat arag wedBU rel gat at awat fe agaa sfaat at weaT SMT | As HAT HUATL AT SATA H ATHY TT x BTaa awat 21 ae Hrrare H arfaat wx ag wal W aefee faat aa feat aT amar”afer ga carataa + aaafafraifea feat fe sea orategeattoatfaa am aad aca fe ya armeae are24(1)&saecegqn & afte me aor masa fearaT amaT2|fe earaayoFae wa samfrat“gaa eqaz, 1922HF arm 24(1)THA TH H TEETH 2 stl Waata afaar wt yadehrdfaar atat avi a fe aaaat ® feat de ® are aasadaafsat farkofeormecegagfafesaraarcgeSoo lah & welt erettaeTat dfaarit 2H ara F afer eifeal area ar yore 24(1) wqara FF ga ast—feat aT ana at aize afaat (fafrana) afafran, 1952aT aver 15(4) % sedaa H ron ade ate geadta& 1”qa avaraa+t sa nae F fees art A frathedt arerartasang arae atafraratat wae afar arr t1gad yevt afafratica feat & fe fratfctt aisfram at are 24(1)errr cogs F walt ae H soraF vas ara ¥ faegalfa aT ATT HU Ht apareael ari shear gatasowfefraiferfeat fa afe areare frat ga amma A arith gf at at arfad ara watar wat at at alefeam at aver 10(2) % ataareareHF aT at frat anaetfs fears F at aris aeafer & GT vad waaTaT ee aTaTaa F Ga ee aT falaree & far seq cararaa stag area ama aa fear wt safasaat ox enee adt ar fe are ate arf cw gt areare #sara gx & aah va areare F Cat afaad st atas affrre & Ho waa Ah 10. Tega avast H za ara ot faare adi 2 fe aferafaarat & araea F arf ge at ott afra afear (fafaar) afrfrad | [1978] 2 ¥Ho fro Fo ay aver 15(4) % wala sfaafera 1agwt ce & fFgaz afsary + qn at fife A mde aTCaTy Hara* Mauaqattwasted wari Wofeat aT terafi3faseamanrifsafeetary afafanat.~..°grat 10(2) #aeta ag qorer waa gaat ag aa aT fiat% fas areas at arfa ar are we a are 10(2) * aealaga faisosreare B araey Fo adt aw frat at away ghgafae sa ura al tar fe seat atate a it erat artaeazal & gata feateaay at ate ary wel Ft HerefafisaaHF area ay facfoa wed gu camara + ag Ad aefear at fe “sa areare at are ot fe fratfedt awe war ataitfire2,19,046 By FT ATH FATTTATaT ike340,443 Baa at etft geat wat came adi feat vataafta sega amaHF cat afefercar wet etaa:ateratay adia eatate adalat ot aaah.11. seqe Aaa afafsae ay are 24 9% aranfta gsag