Commissioner Of Income-Tax, Punjab Jammu & Kashmir, Himachal Pradesh And Patiala v. Punjab Distilling Industries Ltd

Case: COMMISSIONER OF INCOME-TAX, PUNJAB JAMMU & KASHMIR, HIMACHAL PRADESH AND PATIALA versus PUNJAB DIST... [[1964] 7 S.C.R. 447] (1964) ਆਮਦਨ-ਟੈਕਸਕਮਿਸ਼ਨਰ, ਪੰਜਾਬਜੰਮੂਅਤੇਕਸ਼ਮੀਰ, ਹਿਮਾਚਲਪ੍ਰਦੇਸ਼ਅਤੇਪਟਿਆਲਾ ਵੀ. ਪੰਜਾਬਡਿਸਟਿਲਿੰਗਇੰਡਸਟਰੀਜ਼ਲਿਮਟਿਡ [ਏਕੇ. ਸਾਰਕਰ, ਐੱਮ. ਹਿਦਾਇਤੁਲਾਹਅਤੇਜੇ. ਸੀ. ਸ਼ਾਹ, ਜੇ. ਜੇ.] ਇਨਕਮਟੈਕਸ-ਬੋਤਲਦੀਵਾਪਸੀ'ਤੇਰਿਫੰਡੇਬਲਡਿਪਾਜ਼ਿਟਲੈਣਵਾਲਾਡਿਸਟਿਲਰ-ਰਿਫੰਡਤੋਂਬਾਅਦਡਿਪਾਜ਼ਿਟਦਾਸੰਤੁਲਨ, ਜੇਭਾਰਤੀਇਨਕਮਟੈਕਸਐਕਟ, 1922 (1922 ਦਾ11) ਦੇਅਨੁਸਾਰਵਪਾਰਕੀਤਾਜਾਂਦਾਹੈ,ਐਸ. 10. ਦੇਸੀਸ਼ਰਾਬਦੇਡਿਸਟਿਲਰਨੇਲਾਇਸੰਸਸ਼ੁਦਾਥੋਕਵਿਕਰੇਤਾਵਾਂਨੂੰਸ਼ਰਾਬਵੇਚਣਦਾਕਾਰੋਬਾਰਕੀਤਾ।ਮਦਾਰੀ5 ਨੇਸਾਲ1945 ਤੋਂਆਪਣੇਗਾਹਕਾਂਤੋਂਸ਼ਰਾਬਦੀਕੀਮਤਅਤੇਉਹਬੋਤਲਾਂਜਿਨ੍ਹਾਂਵਿੱਚਸ਼ਰਾਬਵੇਚੀਗਈਸੀ, ਤੋਂਇਲਾਵਾਇੱਕਹੋਰਚਾਰਜਇਕੱਠਾਕਰਨਾਸ਼ੁਰੂਕਰਦਿੱਤਾਜਿਸਨੂੰ"ਖਾਲੀਬੋਤਲਾਂਵਾਪਸਸੁਰੱਖਿਆਡਿਪੂਸੀਟ" ਕਿਹਾਜਾਂਦਾਹੈ।ਕਿਸੇਵੀਇੱਕਲੈਣ-ਦੇਣਦੇਸਬੰਧਵਿੱਚ90 ਇਸਖਾਤੇਵਿੱਚਇਕੱਠੀਕੀਤੀਗਈਪੂਰੀਰਕਮਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤਦੀਵਾਪਸੀਉੱਤੇਪੂਰੀਤਰ੍ਹਾਂਵਾਪਸਕਰਦਿੱਤੀਜਾਵੇਗੀ।ਇਸਨਾਲਢੱਕੀਆਂਬੋਤਲਾਂਵਿੱਚੋਂਇਸਅਦਾਲਤਅੱਗੇਵਿਚਾਰਨਲਈ।ਸਵਾਲਇਹਸੀਕਿਕੀ"ਸੁਰੱਖਿਆਜਮ੍ਹਾਂ" ਆਮਦਨਟੈਕਸਦੇਹਿਸਾਬਨਾਲਇੱਕਵਪਾਰਕਰਸੀਦਦੇਬਰਾਬਰਹੈ। ਆਯੋਜਿਤਕੀਤਾਗਿਆਃਕਰਦਾਤਿਆਂਨੂੰਅਦਾਕੀਤੀਗਈਅਤੇ'ਸੁਰੱਖਿਆਜਮ੍ਹਾਂ' ਵਜੋਂਵਰਣਿਤਰਕਮਵਪਾਰਕਰਸੀਦਾਂਸਨਅਤੇਇਸਲਈਕਰਦਾਤਿਆਂਦੀਆਮਦਨਟੈਕਸਦੇਯੋਗਸੀ।-ਇਹਰਕਮਬੋਤਲਾਂਵਿੱਚਸ਼ਰਾਬਦੀਵਿਕਰੀਦੇਵਪਾਰਕਲੈਣਦੇਣਦੇਇੱਕਅਟੁੱਟਹਿੱਸੇਵਜੋਂਅਦਾ।ਕੀਤੀਗਈਸੀਅਤੇਇਹਬੋਟਾਂਲਈਇੱਕਵਾਧੂਕੀਮਤਨੂੰਦਰਸਾਉਂਦੀਸੀਉਹਸੁਰੱਖਿਆਜਮ੍ਹਾਂਨਹੀਂਸਨਕਿਉਂਕਿਸੁਰੱਖਿਅਤਕਰਨਲਈਕੁਝਵੀਨਹੀਂਸੀ, ਬੋਤਲਾਂਦੀਵਾਪਸੀਦਾਕੋਈਅਧਿਕਾਰਨਹੀਂਸੀ।ਪੰਜਾਬਡਿਸਟਿਲਿੰਗਇੰਡਸਟਰੀਜ਼ਲਿਮਟਿਡਬਨਾਮਆਮਦਨ-ਕਰਕਮਿਸ਼ਨਰ। ਪੰਜਾਬਡਿਸਟਿਲਿੰਗਇੰਡਸਟਰੀਜ਼ਲਿਮਟਿਡਬਨਾਮਆਮਦਨਟੈਕਸਦਾਕਮਿਸ਼ਨ07 ਲੈੱਟ[1959] ਸਪ.1 ਐਸ. ਸੀ. ਆਰ. 693 'ਤੇਭਰੋਸਾਕੀਤਾਗਿਆ। ਡੇਵਿਸਬਨਾਮਸ਼ੈਲਕੰਪਨੀਆਫਚਾਈਨਾਲਿਮਟਿਡ(1951) 32 ਟੀ. ਸੀ. 133 । ਕੇ. ਐਮ.ਐੱਸ.ਲਾਕਸ਼ਮਾਨੀਅਰਐਂਡਸੰਨਜ਼ਬਨਾਮਆਮਦਨਕਮਿਸ਼ਨਰi, ਅਤੇਵਾਧੂਲਾਭਟੈਕਸ, ਐੱਮਐਡਰਸ[1953] ਐੱਸ. ਸੀ. ਆਰ. 1057, ਡਿਸਟਿਨਜੀ. ਡਬਲਯੂ.ਸ਼ੇਡ. ਸਿਵਲਅਪੀਲਨਿਆਂਇਕਫੈਸਲਾਃਇਨਕਮਟੈਕਸਰੈਫਰੈਂਸਨੰਬਰ14,1960 ਵਿੱਚਪੰਜਾਬਹਾਈਕੋਰਟਦੇ23 ਮਾਰਚ, 1961 ਦੇਫੈਸਲੇਅਤੇਆਦੇਸ਼ਤੋਂਵਿਸ਼ੇਸ਼ਛੁੱਟੀਦੁਆਰਾID1 ਦੀਸਿਵਲਅਪੀਲਨੰ. 107-111। ਅਪੀਲਕਰਤਾਲਈ(ਸਾਰੀਆਂਅਪੀਲਾਂਵਿੱਚ) ਆਰ. ਗਣਪਤੀਅਈਅਰਅਤੇਆਰ. ਐੱਨ.ਸੈਕਲਜ਼ਥੀ। ਜਵਾਬਦੇਹ(ਸਾਰੀਆਂਅਪੀਲਾਂਵਿੱਚ) ਲਈਐਸ.ਟੀ. ਦੇਸਾਈ, ਆਰ. ਕੇ. ਗੌਬਾ, ਬੀ. ਪੀ. ਸਿੰਘਅਤੇਨੌਨੀਤਲਾਲ। 24 ਮਾਰਚ. 1964.ਅਦਾਲਤਦੇਫੈਸਲੇਦੀਜਾਂਚਕੀਤੀਗਈਸੀਸਾਰਕਰ, । ਅਸੀਂਸੋਚਦੇਹਾਂਕਿ।ਇਹਅਪੀਲਾਂਪੰਜਾਬਡਿਸਟਿਲਿੰਗਇੰਡਸਟਰੀਜ਼ਵਿੱਚਇਸਅਦਾਲਤਦੇਫੈਸਲੇਵਿੱਚਸ਼ਾਮਲਹਨ। ।ਲਿਮਟਿਡਵੀ.ਆਮਦਨਕਰਕਮਿਸ਼ਨਰ(') । ਹਾਈਕਮਿਸ਼ਨਰਅਦਾਲਤ।(') [1959] ਸਪੋਟ.1 ਐਸ. ਸੀ. ਆਰ. 693. 448 ਅਦਾਲਤਦੀਆਂਪ੍ਰਮੁੱਖਰਿਪੋਰਟਾਂ[1964] ਇਸਦੇਵਿਚਾਰਵਿੱਚਗਲਤੀਸੀਕਿਉਸਫੈਸਲੇਦਾਅਨੁਪਾਤਫੈਸਲਾਉਹਨਾਂਉੱਤੇਲਾਗੂਨਹੀਂਸੀ।ਪਹਿਲਾਂਦਾਮਾਮਲਾਉਸੇਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾਦੇਮੁਲਾਂਕਣਤੋਂਪੈਦਾਹੋਇਆਸੀਪਰਇਹਸਾਲ1947-48ਅਤੇ1948-49 ਨਾਲਸਬੰਧਤਸੀਜਦੋਂਕਿਮੌਜੂਦਾਏਪੀਪੀਲਾਂਦਾਸਬੰਧਸਾਲ1946-47,1949-50,1950-51 ਅਤੇ1951-52 ਨਾਲਹੈ। ਇੱਕਐੱਸ. ਐੱਸ. ਐੱਸ. ਈ. ਦੀਲੇਖਾਮਿਆਦਇੱਕਸਾਲਵਿੱਚ1 ਦਸੰਬਰਤੋਂਅਗਲੇਸਾਲਦੇ30 ਨਵੰਬਰਤੱਕਸੀ।ਦੋਵੇਂਮਾਮਲਿਆਂਵਿੱਚਅਨੁਮਾਨਆਮਦਨ-ਟੈਕਸ, ਵਾਧੂਲਾਭਟੈਕਸਅਤੇਵਪਾਰਕਲਾਭਟੈਕਸਲਈਸਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਨ੍ਹਾਂਸਾਰੇਟੈਕਸਾਂਦੇ। ਸਬੰਧਵਿੱਚਵਿਚਾਰਦਾਬਿੰਦੂਇੱਕੋਜਿਹਾਸੀ ਤੱਥਾਂਦਾਪੂਰਾਬਿਆਨਪਿਛਲੇਮਾਮਲੇਵਿੱਚਜੱਜਵਿੱਚਪਾਇਆਜਾਵੇਗਾਅਤੇਉਹਨਾਂਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾਵਿਸਤਾਰਵਿੱਚਦੱਸਣਾਬੇਲੋਡ਼ਾਹੈ।ਟੈਕਸਲਗਾਉਣਵਾਲਾਜੋਇੱਕਡਿਸਟਿਲਰਅਤੇਬੋਤਲਬੰਦਦੇਸੀਸ਼ਰਾਬਦਾਵਿਕਰੇਤਾਸੀ, ਨੇਸਾਲ1945 ਤੋਂਆਪਣੇਗਾਹਕਾਂਤੋਂਸ਼ਰਾਬਅਤੇਉਨ੍ਹਾਂਬੋਤਲਾਂਦੀਕੀਮਤਤੋਂਇਲਾਵਾਇਕੱਠਾਕਰਨਾਸ਼ੁਰੂਕਰਦਿੱਤਾਜਿਸਵਿੱਚਸ਼ਰਾਬਵੇਚੀਜਾਂਦੀਸੀ, ਇੱਕਹੋਰਚਾਰਜਜਿਸਨੂੰ"ਖਾਲੀਬੋਤਲਾਂਵਾਪਸਸੁਰੱਖਿਆਜਮ੍ਹਾਂ" ਕਿਹਾਜਾਂਦਾਹੈ।ਇਹਚਾਰਜਪ੍ਰਤੀਬੋਤਲਇੱਕਨਿਸ਼ਚਿਤਦਰਉੱਤੇਦਿੱਤਾਗਿਆਸੀਜੋਇਸਦੇਅਕਾਰਦੀਮਿਆਦਦੇਅਧਾਰਉੱਤੇਸੀਕਿਇਸਨੂੰਵਾਪਸਕੀਤਾਜਾਵੇਗਾਜਦੋਂਅਤੇਜਦੋਂਬੋਤਲਾਂਨੂੰਕਰਦਾਤਿਆਂਨੂੰਵਾਪਸਕੀਤਾਗਿਆਸੀ-ਅਤੇਕਿਸੇਵੀਇੱਕਲੈਣਦੇਣਦੇਸਬੰਧਵਿੱਚਇਸਖਾਤੇਵਿੱਚਇਕੱਠੀਕੀਤੀਗਈਪੂਰੀਰਕਮਇਸਦੁਆਰਾਕਵਰਕੀਤੀਆਂਗਈਆਂ90 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤਬੋਤਲਾਂਦੀਵਾਪਸੀਉੱਤੇਪੂਰੀਤਰ੍ਹਾਂਵਾਪਸਕਰਦਿੱਤੀਜਾਵੇਗੀ।ਸਵਾਲਇਹਹੈਕਿਕੀਇਹਚਾਰਜਇੱਕਵਪਾਰਕਰਸੀਦਹੈਜੋਟੈਕਸਦੇਯੋਗਹੈਇਸ ।।ਤੋਂਪਹਿਲਾਂਦੇਮਾਮਲੇਵਿੱਚਇਸਅਦਾਲਤਨੇਇਸਨੂੰਅਸੈਸਬਲਮੰਨਿਆਸੀਇਸਅਦਾਲਤਨੇਫਿਰਕਿਹਾ(ਪੰਨਾ687), "ਵਪਾਰਵਿੱਚਬੋਤਲਬੰਦਸ਼ਰਾਬਦੀਵਿਕਰੀਸ਼ਾਮਲਸੀਅਤੇਵਿਕਰੀਲਈਵਿਚਾਰਨੂੰਕ੍ਰਮਵਾਰਕਈਰਕਮਾਂਦੁਆਰਾਨਿਰਧਾਰਤਕੀਤਾਗਿਆਸੀ, ਜਿਸਨੂੰਸ਼ਰਾਬਦੀਕੀਮਤ, ਬੋਤਲਾਂਦੀਕੀਮਤਅਤੇਸੁਰੱਖਿਆਜਮ੍ਹਾਂਰਕਮਕਿਹਾਜਾਂਦਾਹੈ।ਜਦੋਂਤੱਕਇਹਸਾਰੀਆਂਰਕਮਾਂਦਾਭੁਗਤਾਨਨਹੀਂਕੀਤਾਜਾਂਦਾ, ਅਪੀਲਕਰਤਾਨੇਸ਼ਰਾਬਨਹੀਂਵੇਚੀਹੁੰਦੀ।ਇਸਲਈਉਹਰਕਮਜਿਸਨੂੰਸੁਰੱਖਿਆਜਮ੍ਹਾਂਕਿਹਾਜਾਂਦਾਸੀ, ਅਸਲਵਿੱਚਵਿਕਰੀਲਈਵਿਚਾਰਦਾਇੱਕਹਿੱਸਾਸੀਅਤੇਇਸਲਈ, ਜੋਪੁਰਾਣੀਸੀ, ਉਸਦੀਕੀਮਤਦਾਹਿੱਸਾਸੀ। ਹੁਣਵਿਚਾਰਅਧੀਨਸਾਲਾਂਦੇਸਬੰਧਵਿੱਚਆਮਦਨਕਰਅਧਿਕਾਰੀਨੇਇਨ੍ਹਾਂਖਰਚਿਆਂਉੱਤੇਟੈਕਸਲਗਾਇਆਅਤੇਅਪੀਲਉੱਤੇਏ. ਪੀ. ਪੈਲੇਟਸਹਾਇਕਕਮਿਸ਼ਨਰਨੇਆਮਦਨਕਰ'ਅਧਿਕਾਰੀਦੇਵਿਚਾਰਦੀਪੁਸ਼ਟੀਕੀਤੀ।ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਗਲੀਅਪੀਲਤੇ, ਇਨਕਮਟੈਕਸਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲਨੇਅਧਿਕਾਰੀਆਂਦੇਫੈਸਲਿਆਂਨੂੰਉਲਟਾਦਿੱਤਾਅਤੇਕਿਹਾਕਿਇਹਖਰਚੇਕਰਜ਼ੇਸਨਨਾਕਿਵਪਾਰਕਰਸੀਦਾਂ।ਇਹਕਿਹਾਜਾਸਕਦਾਹੈਕਿਇਹਸਭਪਹਿਲਾਂਦੱਸੇਗਏਫੈਸਲੇਤੋਂਪਹਿਲਾਂਹੋਇਆਸੀਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲਦੇਫੈਸਲੇਤੋਂਬਾਅਦ।, ਇਨਕਮਟੈਕਸਕਮਿਸ਼ਨਰਨੇਪੰਜਾਬਹਾਈਕੋਰਟਨੂੰਹੇਠ· ਦਿੱਤੇਸਵਾਲਦਾਹਵਾਲਾਪ੍ਰਾਪਤਕੀਤਾਃ "ਕੀਮਾਮਲੇਦੇਤੱਥਾਂਅਤੇਹਾਲਤਾਂਦੇਅਧਾਰਉੱਤੇਕਰਦਾਤਿਕੰਪਨੀਦੁਆਰਾਵਸੂਲੀਕੀਤੀਜਾਂਦੀਹੈ।ਇਸਦੇਖਾਤਿਆਂਵਿੱਚ'ਖਾਲੀਬੋਤਲਰਿਟਰਨਸੁਰੱਖਿਆਜਮ੍ਹਾਂ' ਦੇਰੂਪਵਿੱਚਵਰਣਿਤਆਮਦਨ-ਟੈਕਸਐਕਟਦੀਧਾਰਾ10 ਦੇਤਹਿਤਆਮਦਨੀਦਾਮੁਲਾਂਕਣਕੀਤਾਜਾਸਕਦਾਸੀ। Case: COMMISSIONER OF INCOME-TAX, PUNJAB JAMMU & KASHMIR, HIMACHAL PRADESH AND PATIALA versus PUNJAB DIST... [[1964] 7 S.C.R. 447] (1964) અસવીકરણ: સ્થાનિક ભાષામાં અનુવાદિત આ ચુકાદા/હુકમનો હેતુ પક્ષકારોને તેમનીભાષામાં જાણકારી ઉપલબ્ધ કરાવવા માત્રનો છે અને તેનો અન્યથા ઉપયોગ થઇ શકશેનહિ. અન્ય તમામ વ્યવહારિક તેમજ સરકારી ઉદ્દેશો માટે મૂળ અંગ્રેજી ચુકાદો/હુકમ જપ્રમાણિત અને માન્ય રહેશે. DISCLAIMER:The translated judgement in vernacular languageis meant for the restricted use of the litigant to understand it inhis/ her language and may not be used for any other purpose.For all practical and official purposes, the English version of thejudgement shall be authentic and shall hold the field for thepurpose of execution and implementation.========================================================= આવકવેરાના કમિશનર, પંજબ જમમુ અને કાશમીર, હિમાચલ પ્રદેશ અન પયાલા ટિ રધધવિ પંજબ ડિસ્ટિલિંગ ઇન્ડસટ્ીઝ લિમિટેડ (એ.કે. સરકાર, એમ. હિદાયતુલાહ, જે.સી. શાહ, નયાયમૂર્તિઓ) આવકવેરો-બોટલ પરત કરવા પર રિફંડપાત્ર ડિપોઝિટ લેતા ડિસ્ટિલર-રિફંડ પછી થાપણોનું બેલેન્સ, જો વેપારની રસીદ હોય-ભારતીયઆવકવેરાનો કાયદો, ૧૯૨૨ (૧૯૨૨નો ૧૧), કલમ ૧૦. દેશી દારૂના નિસ્યંદન કરનાર કરદાતાએ લાઇસન્સ ધરાવતા આખાવેચાણકર્તાઓને દારૂ વેચવાનો વ્યવસાય હાથ ધર્યો હતો. મૂલ્યાંકનકર્તાઓઃદારૂના ભાવ અને જે બોટલમાં દારૂ વેચવામાં આવતો હતોતે ઉપરાંત વર્ષ ૧૯૪૫થી તેના ગ્રાહકો પાસેથી "ખાલી બોટલ રિટર્નસિક્યુરિટી ડિપોઝિટ" તરીકે વધુ ચાર્જ વસૂલવાનું શરૂ કર્યું. કોઈપણ એક વ્યવહારના સંદર્ભમાં આ ખાતા પર એકત્રિત કરવામાં આવેલી સંપૂર્ણ રકમ૯૦ ટકાના વળતર પર સંપૂર્ણ તેમાં સમાવિષ્ટ બોટલ પરત કરવામાં આવશે.આ અદાલત સમક્ષ વિચારણા માટેનો પ્રશ્ન એ હતો કે શું ચાર્જ "જામીનગીરીથાપણ" આવકવેરાને આકારણીપાત્ર વેપારી રસીદ સમાન છે. ઠરાવ્યું હતું: કરદાતાને ચૂકવવામાં આવેલી અને 'જામીનગીરી થાપણ' તરીકેવર્ણવવામાં આવેલી રકમ વેપારી રસીદો હતી અને તેથી કરદાતાની આવકકરપાત્ર હતી.આ રકમ બોટલમાં દારૂના વેચાણના વ્યાપારી વ્યવહારનાઅભિન્ન ભાગ તરીકે ચૂકવવામાં આવતી હતી અને બોટલ માટે વસૂલવામાંઆવતી વધારાની કિંમતનું પ્રતિનિધિત્વ કરતી હતી.તેઓ સુરક્ષા ડિપોઝિટ નહતા કારણ કે ત્યાં સુરક્ષિત કરવા માટે કંઈ નહોતું, બોટલ પરત કરવાનો કોઈઅધિકાર ન હતો.આ અપીલ પંજાબ ડિસ્ટિલિંગ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ લિમિટેડ વિરુદ્ધઆવકવેરાના કમિશનરમાં આ અદાલતના ચુકાદા દ્વારા આવરી લેવામાંઆવી છે. પંજાબ ડિસ્ટિલિંગ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ લિમિટેડ વિરુદ્ધ આવકવેરાના કમિશનર[૧૯૫૯] સપ.૧ એસ. સી. આર. ૬૯૩ પર આધાર રાખ્યો હતો. ડેવિસ વિરુદ્ધ શેલ કંપની ઓફ ચાઇના લિમિટેડ (૧૯૫૧) ૩૨ ટી.સી. ૧૩૩ અને કે. એમ. એસ. લક્ષ્મણિયર એન્ડ સન્સ વિરુદ્ધ ઇન્કોમેટેક્સ અને વધારાનો નફો કરવેરાના કમિશનર, મદ્રાસ [૧૯૫૩] એસ.સી. આર.૧૦૫૭, ડિસ્ટિંગસ્ડ. દીવાનના વાની અપીલસ નંબર્સ ૧૦૭-ી અપીલીય હકૂમત: ૧૯૬૩ દિ૧૧૧. ચુકાદામાંથી વિશેષ રજા દ્વારા અપીલઃઅને ૧૯૬૦ના આવકવેરાનાસંદર્ભ નંબર ૧૪માં પંજાબ હાઈકોર્ટનો ૨૩ માર્ચ, ૧૯૬૧નો આદેશ. આર. ગણપતિ ઐયર અને આર. એન. સચથે, અપીલકર્તા માટે (તમામઅપીલમાં). એસ.ટી.દેસાઇ, આર. કે. ગૌબા, બી. પી. સિંહ અને નૌનીત લાલ,પ્રતિવાદી માટે (તમામ અપીલમાં).૨૪ માર્ચ, ૧૯૬૪. કોર્ટનો ચુકાદો ન્યાયમૂર્તિ સરકાર દ્વારા આપવામાં આવ્યો હતો. અમારું માનવું છે કે આ અપીલ પંજાબ ડિસ્ટિલિંગ ઇન્ડસ્ટ્રીઝલિમિટેડ વિરુદ્ધ આવકવેરાના કમિશનર (૧ [૧૯૫૯] પૂરક ૧ એસ. સી.આર. ૬૯૩) માં આ અદાલતના ચુકાદા દ્વારા આવરી લેવામાં આવી છે. અનેઉચ્ચ ન્યાયાલયના અભિપ્રાયમાં ભૂલ હતી કે તે ચુકાદાનો ગુણોત્તર નિર્ણયતેમને લાગુ પડતો નથી.અગાઉનો કેસ એ જ કરદાતાના મૂલ્યાંકનમાંથીઊભો થયો હતો પરંતુ તે વર્ષ ૧૯૪૭-૪૮ અને ૧૯૪૮-૪૯ સાથે સંબંધિતહતો જ્યારે વર્તમાન અપીલ વર્ષ ૧૯૪૬-૪૭,૧૯૪૯-૫૦,૧૯૫૦-૫૧ અને ૧૯૫૧-૫૨ સાથે સંબંધિત છે.કરદાતાનો હિસાબી સમયગાળો એકવર્ષમાં ૧ ડિસેમ્બરથી તે પછીના વર્ષના ૩૦ નવેમ્બર સુધીનો હતો.બંનેકિસ્સાઓમાં આકારણી આવકવેરો, વધારાનો નફો વેરો અને વ્યવસાયિકનફો વેરો માટે હતી.જોકે, આ તમામ કરવેરાના સંદર્ભમાં વિચારણા માટેનોમુદ્દો એક જ હતો. Case: COMMISSIONER OF INCOME-TAX, PUNJAB JAMMU & KASHMIR, HIMACHAL PRADESH AND PATIALA versus PUNJAB DIST... [[1964] 7 S.C.R. 447] (1964) 7 एस. सी. आर. सर्वोच्चन्यायालयकीरिपोर्ट 447 आयआयोग-कर, पंजाबजम्मू कश्मीर, हिमाचलप्रदेशऔरपटियाला वी. पंजाबडिस्टिलिंगइंडस्ट्रीजलिमिटेड। [ए. के. सरकार, एम. हिदायतुल्लाऔरजे. सी. शाह, जे. जे.] आयकर- जमाराशिलेनेवालाडिस्टिलरवापसीपरवापसीयोग्य बोतलोंका-धनवापसीकेबादजमाराशिकाशेष, यदिफिरसेव्यापारकियाजाताहै -सीईआईटी भारतीयआय-करअधिनियम, 1922 (1922 का11), एस. 10. निर्धारिती, देशीशराबकाएकआसवनकर्ता, लेगया लाइसेंसप्राप्तपूर्णविक्रेताओंकोशराबबेचनेकाव्यवसाय।निर्धारिती "खालीबोतलेंवापसीसुरक्षाडिपो" नामकएकऔरशुल्कबेचदियाबैठिए।" किसीभीमामलेमेंइसखातेमेंएकत्रकीगईपूरीराशि प्रतिलेनदेन90 रुपयेकीवापसीपरएकलेनदेनकापूरापैसावापसकरदियाजाएगा।प्रतिशत।बोतलोंसे।इससेढकाहुआ।विचारकेलिएप्रश्न इसन्यायालयकेसमक्षयहआरोपथाकिक्या"प्रतिभूतिजमा" यहआयकरकेलिएआकलनयोग्यएकव्यापारिकरसीदथी। आयोजितकियागयाःनिर्धारितीकोभुगतानकीगईराशिऔरइसकेरूपमेंवर्णित 'प्रतिभूतिजमा' व्यापारिकरसीदेंथींऔरइसलिएआय करकेलिएनिर्धारणीयनिर्धारिती।इनराशियोंकाभुगतानकियागयाथाशराबकीबिक्रीके-वाणिज्यिकलेनदेनकाअभिन्नअंग बोतलोंमेंऔरबॉटटकेलिएएकअतिरिक्तकीमतकाप्रतिनिधित्वकियाजमानहींथेक्योंकिकुछभीनहींथा सबकुछ।वेप्रतिभूति सुरक्षित, बोतलोंकीवापसीकाकोईअधिकारनहींहै।येएपीपीलोंकोपंजाबदिसमेंइसन्यायालयकेफैसलेद्वाराकवरकियाजाताहै। टिलिंगइंडस्ट्रीजलिमिटेडबनामआयआयुक्त-कर। पंजाबडिस्टिलिंगइंडस्ट्रीजलिमिटेडबनामआयआयुक्त कर[1959] पूरक।1 एस. सी. आर. 693 परभरोसाकियागया।डेविसबनाम।शेलकंपनीऑफचाइनालिमिटेड(1951) 32 टी. सी. 133 औरके. एम. एस. लक्ष्मणियरएंडसंसबनामआयआयुक्तकरऔरअतिरिक्तलाभकर, मद्रास[1953] एस. सी. आर. 1057, जिलाअनुमानलगाया। सिविलअपीलीयन्यायनिर्णयःसिविलअपीलसं। 1963 का<आई. डी. 1. निर्णयसेविशेषअनुमतिद्वाराअपील औरपंजाबउच्चन्यायालयके23 मार्च, 1961 केआदेशमेंआय-1960 काकरसंदर्भसं.14। अपीलार्थीकीओरसेआर. गणणपतिअय्यरऔरआर. एन. सचथे (सभीअपीलोंमें)। एस. टी. देसाई, आर. के. गौबा, बी. पी. सिंहऔरनौनीतलाल प्रतिवादी(सभीअपीलोंमें)। 24 मार्च, 1964।न्यायालयकानिर्णयस्पष्टथा द्वारासत्यापितकियागया एस. ए. आर. के. जे.-हमसमझतेहैंकिइनअपीलोंमेंशामिलहैं-पंजाबआसवनउद्योगोंमेंइसन्यायालयकानिर्णय लिमिटेडवी. आयआयुक्त-कर(1) औरउच्चन्यायालय (1) [1959] सप।1 एस. सी. आर. 693 एल. सर्वोच्चन्यायालयकीरिपोर्ट 448 [1964] उसकेविचारमेंत्रुटिथीकिउसनिर्णयकाअनुपातनिर्णयउनपरलागूनहींथा।इससेपहलेकामामलाउसीनिर्धारितीकेमूल्यांकनसेउत्पन्नहुआथा, लेकिनयहवर्ष1947-48 और1948-49 सेसंबंधितथा, जबकिवर्तमानएपीपील्सवर्ष1946-47,1949-50,1950-51 और1951-52 सेसंबंधितहैं।निर्धारितीकीलेखाअवधि1 दिसंबरसेएकवर्षमें30 नवंबरतकथी। वर्ष।दोनोंहीमामलोंमेंआकलनआयकर, अतिरिक्तलाभकरऔरव्यावसायिकलाभकरकेलिएथे।कोनकेलिएबिंदुहालाँकि, इनसभीकरोंकेसंबंधमेंपक्षएकहीथा। ' तथ्योंकापूराविवरणणन्यायाधीशमेंपायाजाएगा। पहलेकेमामलेमेंऔरउन्हेंफिरसेविस्तारसेबतानाअनावश्यकहै।निर्धारितीजोएकआसवनकर्ताऔरबोतलबंददेशीशराबकाविक्रेताथा, उसनेअपनेग्राहकोंसेशराबइकट्ठाकरनाशुरूकरदिया। वर्ष1945 सेशराबकीकीमतऔरजिनबोतलोंमेंशराबबेचीजातीथी, उनसेअतिरिक्तशुल्कलियाजाताथा। "खालीबोतलेंसुरक्षाजमालौटातीहैं"।यहआरोपलगायागयाथा प्रतिबोतलएकनिश्चितदरपरउसकेआकारकेआधारपरवितरितकियाजाताहैयहशब्दकिइसेवापसकियाजाएगाऔरजबबोतलेंथीं -निर्धारितीकोलौटायागयाऔरउसपरएकत्रकीगईपूरीराशिकिसीभीएकलेनदेनकेसंबंधमेंयहखाताधनवापसीहोगा। इससेढकीहुई90 प्रतिशतबोतलोंकोवापसकरनेपरपूरीतरहसेएडकियाजाताहै। सवालयहहैकिक्यायहशुल्कएकव्यापारिकरसीदहै। करलगानेयोग्य।पहलेकेमामलेमेंइसन्यायालयनेइसेन्यायाधीशमानाथा। सेबल।इसन्यायालयनेतबकहा(पी।687) ", व्यापारमेंबिक्रीशामिलथी।बोतलबंदशराबऔरबिक्रीकेलिएविचारकोनथाकईराशियोंद्वारानिर्दिष्ट, जिसेक्रमशःमूल्यकहाजाताहै शराब, बोतलोंकीकीमतऔरप्रतिभूतिजमा।जबतककि इनसभीराशियोंकाभुगतानकियागयाथाअपीलार्थीनेनहींबेचाहोगाशराब।तोवहराशिजिसेप्रतिभूतिजमाकहाजाताथावास्तवमेंबिक्रीकेलिएविचारकाएकहिस्साऔरइसलिए,जोबेचागयाथाउसकीकीमतकाएकहिस्सा। Case: COMMISSIONER OF INCOME-TAX, PUNJAB JAMMU & KASHMIR, HIMACHAL PRADESH AND PATIALA versus PUNJAB DIST... [[1964] 7 S.C.R. 447] (1964) [1964] 7 ఎస్సిఆర్447 1964, మార్చి,24 కమషనరఆఫఇనకమటక్స్, పంజబజమ్మూకాశ్మీర, హమచలరప్దశ్మరిియపటయల v. పంజబడిస్టలింగఇండస్ట్రీసలిమటడ [ఎ.కె.సర్కార్, ఎం.హిదయతుల్లా, జె.సి.షా, జె.జె.] --ఆదాయపుపన్నుడిస్టిలరుబాటిల్స్తిరిిగివచ్చినప్పుడుడిపాజిట్రిిఫండబుల్రీఫండ్చేసినతర్వాతడిపాజిట్ల-బ్యాలెన్స్, ట్రేడింగ్రసీీదుఅయితేభారతఆదాయపుపన్నుచట్టం, 1922 (1922 యొక్క11), ఎస్.10. దేశవాళీమద్యండిస్టిలరీఅయినఅసెస్సీలైసెన్స్పొందినహోల్సెల్లర్లకుమద్యంవిక్రయించేవ్యాపారాాన్నికొనసాగించాడు. 1945 సంవత్సరంనుండిపన్నుచెల్లింపుదారుతనవినిియోగదారులనుండిమద్యంధరమరిియుమద్యంవిక్రయించిినబాటిళ్లతోపాటు"ఖాళీసీీసాలురిిటర్న్సెక్యూరిిటీడిపాజిట్" అనిిపిలువబడేఅదనపుఛార్జీనిివసూలుచేయడంప్ాభించాడు. ఏదైనాఒకలావాదేవీకిసంబంధించిిఈఖాతాలోవసూలుచేసినమొత్తంమొత్న్ని90 శాతంరిిటర్న్స్పైపూర్తిగారీఫండ్చేస్తారు. దానిితోకప్పబడినబాటిళ్లు. "సెక్యూరిిటీడిపాజిట్" అనేదిఆదాయపుపన్నుమదింపుచేయదగినట్రేడింగ్రశీీదుకుసమానమాఅనేదిఈకోర్టుముందుపరిిశీీలనకురాావాల్సిన. ప్రశ్న హోల్డ్: మదింపుదారుకుచెల్లించిినమరిియు'సెక్యూరిిటీడిపాజిట్'గావర్ణించబడినమొత్లుట్రేడింగ్రశీీదులుమరిియుఅందువల్లపన్నుకుమదింపుచేయబడేమదింపుదారునిిఆదాయం. బాటిళ్మద్యంవిక్రయించేవాణిజ్యలావాదేవీలోభాగంగాఈమొత్లనుుచెల్లించారుమరిియుబాటిళ్లకువసూలుచేసినఅదనపుధరనుుసూచిిస్తారు.అవిసెక్యూరిిటీడిపాజిట్లుకావు, భద్రపరచడానిికిఏమీలేదు, బాటిళ్లనుుతిరిిగిఇచ్చేహక్కులేదు. ఈఅప్పీళ్లుపంజాబ్డిస్టిలింగ్ఇండస్ట్రీస్లిమిటెడ్లోనిిఈకోర్టుఇచ్చినతీర్పుపరిిధిలోకివస్తాయి. ఆదాయపుపన్నుకమిషనర్.. పంజాబ్డిస్టిలింగ్ఇండస్ట్రీస్లిమిటెడ్వి. కమీషనర్ఆదాయంపన్ను[1959] సూప్. 1 ఎస్.సి.ఆర్. 693, దీనిిమీదఆధారపడింది. డేవిస్వర్సెస్షెల్కంపెనీఆఫ్చైనాలిమిటెడ్(1951)32 టి.సి.133 మరిియుకె.ఎం.ఎస్.లక్ష్మణర్అండ్సన్స్వి.కమీషనర్ఆఫ్ఇన్కమ్టాక్స్అండ్ఎక్స్ట్రాప్రాఫిట్స్టాక్స్, మద్రాసు[1953] ఎస్.సి.ఆర్. సివిల్అప్పీలేట్పరిిధి: 1963 సివిల్అప్పీళ్లసంఖ్యలు107-111. 1960 ఆదాయపుపన్నురిిఫరెన్స్నెంబరు14లోపంజాబ్హైకోర్టు1961 మార్చి23నఇచ్చినతీర్పు, ఉత్తర్వులనుంచిిప్రత్యేకసెలవుద్వారాాఅప్పీళ్లు. పిటిషనర్తరఫునఆర్.గణపతిఅయ్యర్, ఆర్.ఎన్.సక్లే(అన్నిఅప్పీళ్). ప్రతివాదితరఫునఎస్.టి.దేశాయ్, ఆర్.కె.గౌబా, బి.పి.సింగ్, నౌనిిత్లాల్(అన్నిఅప్పీళ్). మార్చి24. 1964. కోర్టుఇచ్చినతీర్పు సర్కార్, జె.- ఈఅప్పీళ్లుపంజాబ్డిస్టిలింగ్ఇండస్ట్రీస్(లిమిటెడ్) లోనిిఈకోర్టుఇచ్చినతీర్పుపరిిధిలోకివస్తాయనిిమేముభావిస్తున్నాము. ఆతీర్పులోనిినిిష్పత్తితమకువర్తించదనిిఆదాయపుపన్నుకమిషనర్, హైకోర్టు అభిప్రాయపడింది. మునుుపటికేేసుఅదేమదింపుదారుయొక్కమూల్యాంకనంనుండిఉద్భవించింది, అయితేఇది1947-48 మరిియు1948-49 సంవత్సరాాలకుసంబంధించిినది, అయితేప్రస్తుతఅప్పీళ్లు1946-47, 1949-50, 1950-51 మరిియు1951-52 సంవత్సరాాలకుసంబంధించిినవి. మదింపుదారుయొక్కఅకౌంటింగ్వ్యవధిఒకసంవత్సరంలోడిసెంబర్1 నుండిమరుసటిసంవత్సరంనవంబర్30 వరకుఉంది. ఈరెండుసందర్భాల్లోనూఆదాయపుపన్ను, అదనపులాభాలపన్ను, వ్యాపారలాభాలపన్నుకుసంబంధించిిమదింపులుజరిిగాయి. అయితే, ఈపన్నులన్నింటికీసంబంధించిిపరిిగణనలోకితీసుకోవాల్సినఅంశంఒక్కటేే. Case: COMMISSIONER OF INCOME-TAX, PUNJAB JAMMU & KASHMIR, HIMACHAL PRADESH AND PATIALA versus PUNJAB DIST... [[1964] 7 S.C.R. 447] (1964) Section: CONCLUSION COMMISSIONER OF INCOME-TAX, PUNJAB JAMMU & KASHMIR, HIMACHAL PRADESH AND PATIALA v. PUNJAB DISTILLING INDUSTRIES LTD. [A.K. SARKAR, M. HIDAYATULLAH AND J.C. SHAH, JJ.] Income Tax-Distiller taking deposit refundable on return of bottles-Balance of deposits after refund, if trading re-ceipt-Indian Income-tax Act, 1922 (11 of 1922), s.10. The assessee, a distiller of country liquor, carried on the business of selling liquor to licensed whole salers. The assessee '5tarted collecting from its customers from the year 1945 besides the price of the liquor and the bottles in which the liquor was sold a further charge called "empty bottles return security depo-sit." The entire sum collected on this account in respect of any one transaction would be refunded in full on return of 90 per cent. of the bottles covered by it. The question for consideration before this Court was whether t~ charge "security deposit" amounted to a trading receipt assessable to Income Tax. Held: The amounts paid to the assessee and described as 'security deposit' were trading receipts and therefore income of the assessee assessable to tax. These amounts were paid as an integral part of the commercial transaction of the sale of liquor in bottles and represented an extra price charged for the bot-tles. They were not security deposits as there was nothing to secure, there being no right to the return of bottles. These ap-peals are covered by the judgment of this Court in Punjab Dis-tilling Industries Ltd. v. Commissioner of Income-tax. Punjab Distilling Industries Ltd. v. Commissi07leT of Income· tax [1959] Supp. 1 S.C.R. 693, relied on. Davies v. Shell Company of China Ltd. (1951)32 T.C. 133 and K.M.S. Lakshmanier & Sons v. Commissioner of Income-tax and Excess Profits Tax, Madras [1953] S.C.R. 1057, distin-gW.•hed. CivIL APPELLATE JuR1so1cnoN: Civil Appeals Nos. 107-111 of 1963 .. Appeals by special leave from the judgment and order dated March 23, 1961 of the Punjab High Court in Income-tax Reference No. 14 of 1960. R. Ganapathi Iyer and R.N. Saclzthey, for the appellant (in all the appeals). S.T. Desai, R.K. Gauba, B.P. Singh and Naunit Lal, for the respondent (in all the appeals). March 24. 1964. The Judgment of the Court was deli-vered by SARKAR, J.-We think.that these appeals are covered by the judgment of this Court in Punjab Distilling Industries .Ltd. v. Commissioner of Income-tax(') and the High . Court (') [1959] Supp. 1 S.C.R. 693. Sarkar, I. 1964 Oommiuioner of lntome-t®;, Punjab, Jammu d1 Kashmir, Himaclial Pradesh and Patiala v. Pun}ab Diatilling lnduatries Ltd. Sarkar, J. was in error in its view that the ratio decidendi of that judg-ment was not applicable to them. The earlier case had arisen out of the assessment of the same assessee but it was concern-ed with the years 1947-48 and 1948-49 while the present ap-peals are concerned with the years 1946-47, 1949-50, 1950-51, and 1951-52. The accounting period of the assessee was from December 1, in one year to November 30 of the following year. In both the cases the assessments were for income-tax, excess profits tax and business profits tax, The point for con-sideration in respect of all these taxes was, however, the same. Case: COMMISSIONER OF INCOME-TAX, PUNJAB JAMMU & KASHMIR, HIMACHAL PRADESH AND PATIALA versus PUNJAB DIST... [[1964] 7 S.C.R. 447] (1964) 196424 1011192219221945''''[][]90'''' [][] [][][][]693Supp.11959[][]133 321951105719531960111107196319612314[]196424 [][][]1 471946491948 481947 521951 511950501949301945''[][]''90'' 687[][][][]''[][] 19141948f 1440-v90 vi[][]1090[][] 10''''''90''123-[][]19481''[][][][]''1948'' ''''''''''''[][]   Case: COMMISSIONER OF INCOME-TAX, PUNJAB JAMMU & KASHMIR, HIMACHAL PRADESH AND PATIALA versus PUNJAB DIST... [[1964] 7 S.C.R. 447] (1964)   1 [][][]'' '' [][]''[][]''''''[][] 1[][]''[][]''3.....''  ''1063  [][][][][][]690.[][] vvi  Case: COMMISSIONER OF INCOME-TAX, PUNJAB JAMMU & KASHMIR, HIMACHAL PRADESH AND PATIALA versus PUNJAB DIST... [[1964] 7 S.C.R. 447] (1964) అభిప్రాయపడింది. మునుుపటికేేసుఅదేమదింపుదారుయొక్కమూల్యాంకనంనుండిఉద్భవించింది, అయితేఇది1947-48 మరిియు1948-49 సంవత్సరాాలకుసంబంధించిినది, అయితేప్రస్తుతఅప్పీళ్లు1946-47, 1949-50, 1950-51 మరిియు1951-52 సంవత్సరాాలకుసంబంధించిినవి. మదింపుదారుయొక్కఅకౌంటింగ్వ్యవధిఒకసంవత్సరంలోడిసెంబర్1 నుండిమరుసటిసంవత్సరంనవంబర్30 వరకుఉంది. ఈరెండుసందర్భాల్లోనూఆదాయపుపన్ను, అదనపులాభాలపన్ను, వ్యాపారలాభాలపన్నుకుసంబంధించిిమదింపులుజరిిగాయి. అయితే, ఈపన్నులన్నింటికీసంబంధించిిపరిిగణనలోకితీసుకోవాల్సినఅంశంఒక్కటేే. మునుుపటికేేసుతీర్పులోవాస్తవాలపూర్తివాంగ్మూలంలభిస్తుందనిి, వాటినిిమరోసారిిసుదీర్ఘంగాచెప్పడంఅనవసరమన్నారు. డిస్టిలరీమరిియుబాటిల్కంట్రీలిక్కర్అమ్మకందారుఅయినఅసెస్సీ1945 సంవత్సరంనుండితనవినిియోగదారులనుండిమద్యంధరమరిియుమద్యంవిక్రయించిినబాటిళ్లతోపాటువసూలుచేయడంప్ాభించాడు, "ఖాళీసీీసాలురిిటర్న్సెక్యూరిిటీడిపాజిట్" అనిిపిలువబడేమరోఛార్జీ. బాటిళ్లనుుఅసెస్సీకితిరిిగిఇచ్చినప్పుడురీఫండ్చేస్తామనిి, ఏదైనాఒకలావాదేవీకిసంబంధించిిఈఖాతాలోసేకరించిినమొత్తంమొత్న్ని90శాతంబాటిళ్లకుతిరిిగిఇచ్చినతర్వాతపూర్తిగారీఫండ్చేస్తామనేషరతుపైదానిిపరిిమాణాన్నిబట్టిఒకనిిర్దిష్టరేటుతోఈఛార్జీనిివసూలుచేశారు. ఈఛార్జీపన్నుకుమదింపుచేయదగినట్రేడింగ్రశీీదుకాదాఅనేదిప్రశ్న. ఇంతకుముందుకేేసులోఈకోర్టుదానిినిిమదింపుచేయదగినదిగాపేర్కొంది. ఈకోర్టు(పుట687) ఇలాచెప్పింది, "ఈవ్యాపారంలోబాటిల్మద్యంఅమ్మకాలుఉంటాయిమరిియుఅమ్మకానిికిపరిిగణనలోకితీసుకోబడేఅనేకమొత్లువరుసగామద్యంధర, బాటిళ్లధరమరిియుసెక్యూరిిటీడిపాజిట్అనిిపిలువబడతాయి. ఈమొత్లన్నీ. చెల్లించకపోతేసదరువ్యక్తిమద్యంఅమ్మేవాడుకాదుకాబట్టిసెక్యూరిిటీడిపాజిట్అనిిపిలువబడేమొతతంవాస్తవానిికిఅమ్మకానిికిపరిిగణనలోభాగంమరిియుఅందువల్ల, అమ్మినధరలోభాగం."ఇప్పుడుపరిిశీీలనలోఉన్నసంవత్సరాాలకుసంబంధించిిఆదాయపుపన్నుఅధికారిిఈఛార్జీలపైపన్నువిధించారుమరిియుఅప్పీల్పైఅప్పీలేట్అసిస్టెంట్కమిషనర్ఆదాయపుపన్నుఅధికారిిఅభిప్రాయాన్నిధృవీకరించారు. అయితే, తదుపరిిఅప్పీలుపైఆదాయపుపన్నుట్రిబ్యునల్కిందిఅధికారులనిిర్ణయాలనుుతిప్పికొట్టిఈఛార్జీలురుణాలుమరిియుట్రేడింగ్రశీీదులుకాదనిిపేర్కొంది. ఇదంతాపైనచెప్పినతీర్పురాాకముందేజరిిగిందనిిచెప్పవచ్చు., ట్రిబ్యునల్తీర్పుతరువాతఆదాయపుపన్నుకమిషనర్పంజాబ్హైకోర్టుకుఈక్రిందిప్రశ్నయొక్కసూచననుుపొందారు: "కేేసుయొక్కవాస్తవాలుమరిియుపరిిస్థితులఆధారంగాపన్నుచెల్లింపుసంస్థతనఖాతాలలోఖాళీబాటిల్రిిటర్న్సెక్యూరిిటీడిపాజిట్లుగాపేర్కొన్నవసూళ్లుఆదాయపుపన్నుచట్టంలోనిిసెక్షన్10 ప్రకారంఆదాయాన్నిమదింపుచేయవచ్చా?" ఇంతకుముందుజరిిగినకేేసుకూూడాఇదేప్రశ్సంధించడం, హైకోర్టు, ఈకోర్టురెండూఅవుననే. సమాధానమివ్వడంఆసక్తినిిరేకెత్తిస్తోంది మునుుపటిక్యూ1ఎస్ఈలోఇచ్చినతీర్పుప్రస్తుతఅప్పీళ్లనుుకవర్చేస్తే, ప్రస్తావించిినప్రశ్నకుఅవుననేసమాధానంఇవ్వాల్సిఉంటుంది. అయితే1948 ఏప్రిల్1 నుంచిిఅమల్లోకివచ్చినపంజాబ్ఎక్సైజ్చట్టం1914 కిందచేసిననిిబంధనలసవరణఫలితంగాఆతేదీతర్వాతవసూలుచేసినఅభియోగాలుఆతీర్పుపరిిధిలోకిరాాలేదనిిహైకోర్టుఅభిప్రాయపడింది. సవరించిిననిిబంధనప్రకారంఆతేదీతర్వాతవసూలుచేసినఅభియోగాలకుమాతీర్పునిిష్పత్తివర్తించదనిిపేర్కొంది. 40(14)(0) నిిబంధన, అందులోనిిసంబంధితభాగంపైహైకోర్టుతనఅభిప్రాయాన్నిఇలాపేర్కొంది: - (v) లైసెన్స్పొందినడిస్టిలరీద్వారాాజారీచేయబడినబాటిళ్కనీసం90 శాతంలైసెన్స్దారుడుతిరిిగిఇవ్వడంతప్పనిిసరిి. (vi) లైసెన్స్పొందినడిస్టిలరీజారీసమయంలో, రెండురూపాయలులేదాఒకరూపాయిచొప్పునమరిియుడజనుు Case: COMMISSIONER OF INCOME-TAX, PUNJAB JAMMU & KASHMIR, HIMACHAL PRADESH AND PATIALA versus PUNJAB DIST... [[1964] 7 S.C.R. 447] (1964) "ਕੀਮਾਮਲੇਦੇਤੱਥਾਂਅਤੇਹਾਲਤਾਂਦੇਅਧਾਰਉੱਤੇਕਰਦਾਤਿਕੰਪਨੀਦੁਆਰਾਵਸੂਲੀਕੀਤੀਜਾਂਦੀਹੈ।ਇਸਦੇਖਾਤਿਆਂਵਿੱਚ'ਖਾਲੀਬੋਤਲਰਿਟਰਨਸੁਰੱਖਿਆਜਮ੍ਹਾਂ' ਦੇਰੂਪਵਿੱਚਵਰਣਿਤਆਮਦਨ-ਟੈਕਸਐਕਟਦੀਧਾਰਾ10 ਦੇਤਹਿਤਆਮਦਨੀਦਾਮੁਲਾਂਕਣਕੀਤਾਜਾਸਕਦਾਸੀ। ਇਹਧਿਆਨਦੇਣਾਦਿਲਚਸਪਹੈਕਿਪਹਿਲਾਂਦਾਮਾਮਲਾਵੀਇਸਨਾਲਸਬੰਧਤਸੀ।ਇੱਕਸਮਾਨਸਵਾਲਅਤੇਹਾਈਕੋਰਟਅਤੇਇਸਅਦਾਲਤਦੋਵਾਂਦੁਆਰਾਹਾਂਵਿੱਚਜਵਾਬਦਿੱਤਾਗਿਆਸੀ। ਜੇਪਹਿਲਾਂਦੇਪ੍ਰਸ਼ਨ1 ਵਿੱਚਦਿੱਤੇਗਏਫੈਸਲੇਵਿੱਚਮੌਜੂਦਾਏਪੀਪੀਲਾਂਨੂੰਸ਼ਾਮਲਕੀਤਾਗਿਆਹੈ,ਤਾਂਹਵਾਲਾਦਿੱਤੇਗਏਪ੍ਰਸ਼ਨਦਾਜਵਾਬਹਾਂਵਿੱਚਦੇਣਾਪਵੇਗਾ।ਹਾਈਕੋਰਟਨੇਹਾਲਾਂਕਿਇਹਵਿਚਾਰਰੱਖਿਆਕਿਪੰਜਾਬਐਕਸਾਈਜ਼ਐਕਟ, 1914, ਜੋਕਿ1 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1948 ਤੋਂਲਾਗੂਹੋਇਆਸੀ, ਤਹਿਤਬਣਾਏਗਏਨਿਯਮਾਂਵਿੱਚਸੋਧਦੇਨਤੀਜੇਵਜੋਂ, ਉਸਮਿਤੀਤੋਂਬਾਅਦਇਕੱਤਰਕੀਤੇਗਏਚਾਰਜਉਸਫੈਸਲੇਦੇਦਾਇਰੇਵਿੱਚਨਹੀਂਆਉਂਦੇ।ਇਸਨੇਮੰਨਿਆਕਿਸੋਧੇਹੋਏਨਿਯਮਨੇਸਾਡੇ।ਫੈਸਲੇਦੇਅਨੁਪਾਤਨੂੰਉਸਮਿਤੀਤੋਂਬਾਅਦਇਕੱਤਰਕੀਤੇਖਰਚਿਆਂਉੱਤੇਲਾਗੂਨਹੀਂਕੀਤਾਹਵਾਲਾਦਿੱਤਾਗਿਆਨਿਯਮਆਰਹੈ । 40(14)(ਐਫ) ਅਤੇਇਸਦਾਢੁਕਵਾਂਹਿੱਸਾਜਿਸਉੱਤੇਹਾਈਕੋਰਟਨੇਆਪਣਾਵਿਚਾਰਅਧਾਰਤਕੀਤਾਹੈ, ਹੇਠਲਿਖੇਅਨੁਸਾਰਹੈਃ- (v) ਲਾਇਸੈਂਸਧਾਰਕਲਈਘੱਟੋਘੱਟ90 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤਵਾਪਸਕਰਨਾਲਾਜ਼ਮੀਹੈ।ਲਾਇਸੰਸਸ਼ੁਦਾ। ਡਿਸਟਿਲਰਦੁਆਰਾਉਸਨੂੰਜਾਰੀਕੀਤੀਆਂਬੋਤਲਾਂਵਿੱਚੋਂ (vi) (ਲਾਇਸੰਸਸ਼ੁਦਾਡਿਸਟਿਲਰ, ਜਾਰੀਕਰਨਵੇਲੇ, ਤਿੰਨਰੁਪਏ, ਦੋਰੁਪਏਜਾਂਇੱਕਰੁਪਏ'ਅਤੇਅੱਠਅੰਨੇਪ੍ਰਤੀਦਰਜਨਕੁਆਰਟ, ਪਿੰਟਜਾਂਨਿਪਬੋਤਲਾਂਦੀਆਂਦਰਾਂਤੇਸੁਰੱਖਿਆਦੀਮੰਗਕਰਸਕਦਾਹੈ।ਸਰਗਰਮ10 ।ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤਤੱਕਉਸਦੁਆਰਾਜਾਰੀਕੀਤੀਆਂਬੋਤਲਾਂਅਤੇਸੁਰੱਖਿਆਨੂੰ90 ।ਸੀਮਾ. ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤਤੋਂਘੱਟਹੋਣਤੱਕਜ਼ਬਤਕਰਲੈਂਦਾਹੈਜਿਸਲਾਇਸੈਂਸਧਾਰਕਦਾਜ਼ਿਕਰਪਹਿਲੇਨੋਟਸਵਿੱਚਕੀਤਾਗਿਆਹੈਉਹਥੋਕਵਿਕਰੇਤਾਹੈਜਿਸਨੂੰਡਿਸਟਿਲਰਨੇਆਪਣੀਸ਼ਰਾਬਵੇਚੀਸੀ।ਇਹਬਹੁਤਜ਼ਿਆਦਾਨਹੀਂ ।::!10 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤਤੱਕਦੇਸ਼ਬਦਾਂਦਾਕੀਅਰਥਹੈ।ਜਾਰੀਕੀਤੀਆਂਗਈਆਂਬੋਤਲਾਂਵਿੱਚੋਂ"ਜਾਂਸ਼ਬਦ" 90 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤਤੋਂਘੱਟਹਨ।ਸੀਮਾ".ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸਮਾਮਲੇਨੂੰਅੱਗੇਵਧਾਉਣਾਜ਼ਰੂਰੀਨਹੀਂਹੈਕਿਉਂਕਿਅਸੀਂਇਨ੍ਹਾਂਸ਼ਬਦਾਂਦੇਸਹੀਅਰਥਨਾਲਚਿੰਤਤਨਹੀਂਹੋਵਾਂਗੇ।ਇਹਵਿਵਾਦਵਿੱਚਨਹੀਂਹੈਕਿਡਿਪਾਜ਼ਿਟਦੇਰੂਪਵਿੱਚ 'ਵਰਣਿਤਕੁਝਚਾਰਜਇਸਮਿਆਦਤੇਪ੍ਰਾਪਤਕੀਤਾਗਿਆਸੀਕਿਇਸਨੂੰਕੁਝਸਥਿਤੀਆਂਵਿੱਚਵਾਪਸਲਿਆਜਾਵੇਗਾਅਤੇਇਹਸਾਡੇਉਦੇਸ਼ਲਈਕਾਫ਼ੀਹੈ, ਸਿਰਫਇਹਸਵਾਲਹੈਕਿਕੀਇਹਚਾਰਜਇੱਕਵਪਾਰਕਰਸੀਦਸੀ। ਹਾਈਕੋਰਟਨੇਸੋਚਿਆਕਿਇਸਅਦਾਲਤਦਾਪਹਿਲਾਂਦਾਫੈਸਲਾ'ਤਿੰਨਵਿਚਾਰਾਂਤੇਅਧਾਰਤਸੀ, ਅਰਥਾਤ(!ਕਿਸਬੰਧਤਚਾਰਜਸਰਕਾਰਦੀਮਨਜ਼ੂਰੀਤੋਂਬਿਨਾਂਅਤੇਪੂਰੀਤਰ੍ਹਾਂਨਾਲਮਦਾਰੀਦੁਆਰਾਇਸਦੀਸ਼ਰਾਬਦੀਵਿਕਰੀਲਈਲਗਾਈਗਈਇੱਕਸ਼ਰਤਦੇਰੂਪਵਿੱਚਲਗਾਇਆਗਿਆਸੀ; (2) ਇਹਬੋਤਲਾਂਦੀਵਾਪਸੀਲਈਸੁਰੱਖਿਆਜਮ੍ਹਾਂਨਹੀਂਹੋਸਕਦੀਕਿਉਂਕਿਉਨ੍ਹਾਂਦੀਵਾਪਸੀਦਾਕੋਈਅਧਿਕਾਰਨਹੀਂਸੀਅਤੇ(3) ਇਹਕਿਇਹਵਿਕਰੀਦੇਇਕਰਾਰਨਾਮੇਦੇਤਹਿਤਹੀਵਾਪਸੀਯੋਗਸੀ।ਹਾਈਕੋਰਟਦੇਵਿਚਾਰਵਿੱਚਜੇਇਹਹਾਲਾਤਨਾਹੁੰਦੇਤਾਂਸਾਡਾਫੈਸਲਾਵੱਖਰਾਹੁੰਦਾਹਾਈਕੋਰਟਨੇਕਿਹਾਕਿ।ਜਦੋਂਤੋਂਸੋਧੇਹੋਏਨਿਯਮਲਾਗੂਹੋਏਹਨ,ਇਨ੍ਹਾਂਵਿੱਚੋਂਕੋਈਵੀਵਿਚਾਰਉਪਲਬਧਨਹੀਂਹੈਅਤੇਇਸਲਈ, ਐੱਲਪੀ(ਡੀ)ਐਸਸੀਆਈ-15 ਏ 450 ਸੁਪਰੀਮਕੋਰਟਦੀਆਂਪ੍ਰਮੁੱਖਰਿਪੋਰਟਾਂ[1964] ਚਾਰਜਾਂਨੂੰਵਪਾਰਕਰਸੀਦਾਂਨਹੀਂਮੰਨਿਆਜਾਸਕਦਾਸੀ।ਹਾਈਕੋਰਟਦੇਫੈਸਲੇਦਾਹੇਠਦਿੱਤਾ । ਹਵਾਲਾਇਸਦੇਤਰਕਨੂੰਨਿਰਪੱਖਰੂਪਵਿੱਚਸੰਖੇਪਵਿੱਚਪੇਸ਼ਕਰਦਾਹੈ "ਸੋਧੇਹੋਏਨਿਯਮ1 ਅਪ੍ਰੈਲਤੋਂਲਾਗੂਹੋਗਏਸਨ।1948.ਉੱਪਰਦਿੱਤੇਨਿਯਮਾਂਅਨੁਸਾਰਮੰਗੀਆਂਗਈਆਂਪ੍ਰਤੀਭੂਤੀਆਂਲਈਤਿੰਨਵਿਚਾਰਜੋਸੁਪਰੀਮਕੋਰਟਦੇਉਹਨਾਂਦੇਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾਨਾਲਪ੍ਰਚਲਿਤਸਨਅਤੇਜਿਨ੍ਹਾਂਦਾਉੱਪਰਜ਼ਿਕਰਕੀਤਾਗਿਆਹੈ, ਉਹਤੁਰੰਤਕੇਸਉੱਤੇਲਾਗੂਨਹੀਂਹੋਣਗੇ।ਇਹਨਹੀਂਹੋਸਕਦਾਇਸਲਈ।, ਜਿਵੇਂਕਿਸੁਪਰੀਮਕੋਰਟਦੇਲਾਰਡਸ਼ਿਪਸਅੱਗੇਅਪੀਲਵਿੱਚ'ਕਿਹਾਗਿਆਸੀਕਿਵਾਧੂਰਕਮਾਂਸਰਕਾਰਦੀਮਨਜ਼ੂਰੀਤੋਂਬਿਨਾਂਅਤੇਅਪੀਲਕਰਤਾਦੁਆਰਾਖੁਦਇਸਦੀਸ਼ਰਾਬਦੀਵਿਕਰੀਲਈਲਗਾਈਗਈਇੱਕਸ਼ਰਤਦੇਰੂਪਵਿੱਚ' ਲਈਆਂਗਈਆਂਸਨ।'ਦੁਬਾਰਾਇਹਨਹੀਂਕਿਹਾਜਾਸਕਦਾਕਿਥੋਕਵਿਕਰੇਤਾਬੋਤਲਾਂਵਾਪਸਕਰਨਲਈਕੋਈਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰਨਹੀਂਸਨ'।ਅੰਤਵਿੱਚ, 1948 ਵਿੱਚਸੋਧੇਗਏਕਾਨੂੰਨੀਨਿਯਮਦੇਮੱਦੇਨਜ਼ਰਇਹਨਹੀਂਕਿਹਾਜਾਸਕਦਾਕਿਡਿਪਾਜ਼ਿਟਹਰੇਕਵਪਾਰਕਲੈਣ-ਦੇਣਦਾਹਿੱਸਾਸੀਅਤੇਵਪਾਰਕਲੈਣ-ਦੇਣਨਾਲਸਬੰਧਤਇਕਰਾਰਨਾਮੇਦੀਆਂਸ਼ਰਤਾਂਦੇਤਹਿਤਅਯੋਗਸੀਜਿਸਦੇਤਹਿਤਇਹਕੀਤਾਗਿਆਸੀ। ਇਹਵਿਵਾਦਵਿੱਚਨਹੀਂਹੈਕਿਜੇਹਾਈਕੋਰਟਇਸਕਾਰਨਵਿੱਚਗਲਤੀਵਿੱਚਸੀ, ਤਾਂਮੌਜੂਦਾਕੇਸਪਹਿਲਾਂਦੇਫੈਸਲੇਦੁਆਰਾਨਿਯੰਤਰਿਤਕੀਤਾਜਾਵੇਗਾ। ਹਾਈਕੋਰਟਦੇਵਿਦਵਾਨਜੱਜਾਂਦੇਸਬੰਧਵਿੱਚ, ਅਸੀਂਸੋਚਦੇਹਾਂਕਿਇਸਅਦਾਲਤਦੇਪਿਛਲੇਫੈਸਲੇਨੂੰਗਲਤਸਮਝਿਆਗਿਆਹੈ।ਇਹਫੈਸਲਾਹਾਈਕੋਰਟਦੁਆਰਾਜ਼ਿਕਰਕੀਤੇਗਏਤਿੰਨਨੁਕਤਿਆਂ'ਤੇਅਧਾਰਤਨਹੀਂਸੀਅਤੇਇਹਅਸੀਂਹੁਣਦਿਖਾਉਂਦੇਹਾਂ।ਦੋਵਾਂਮਾਮਲਿਆਂਵਿੱਚਅੰਤਰਦਾਪਹਿਲਾਨੁਕਤਾਪਹਿਲੇਮਾਮਲੇਵਿੱਚਇਸਟਿੱਪਣੀਉੱਤੇਅਧਾਰਤਸੀਕਿਵਾਧੂਰਕਮਾਂਸਰਕਾਰਦੀਮਨਜ਼ੂਰੀਤੋਂਬਿਨਾਂਅਤੇਪੂਰੀਤਰ੍ਹਾਂਅਪੀਲਕਰਤਾਦੁਆਰਾਆਪਣੀਸ਼ਰਾਬਦੀਵਿਕਰੀਲਈਲਗਾਈਗਈਇੱਕਸ਼ਰਤਵਜੋਂਲਈਆਂਗਈਆਂਸਨਹਾਈਕੋਰਟਨੇਸਪੱਸ਼ਟਤੌਰਉੱਤੇਕਿਹਾਕਿ।ਇਸਟਿੱਪਣੀਦੁਆਰਾਇਹਸੁਝਾਅਦਿੱਤਾਗਿਆਸੀਕਿਜੇਇਹਰਕਮਸਰਕਾਰਦੀਮਨਜ਼ੂਰੀਤਹਿਤ।ਲਈਜਾਂਦੀਤਾਂਉਹਟੈਕਸਯੋਗਨਹੀਂਹੁੰਦੀਅਸੀਂਇਸਗੱਲਨਾਲਪੂਰੀਤਰ੍ਹਾਂਸਹਿਮਤਨਹੀਂਹੋਸਕਦੇਕਿਇਹਉਸਫੈਸਲੇਦਾਸਹੀਅਧਿਐਨਹੈਇਸਨਿਰੀਖਣਵਿੱਚਸ਼ਾਮਲਸਨ ।ਇਹਸਿਰਫ਼ਤੱਥਾਂਦਾਪਾਠਹੈਅਤੇਇਸਉਦੇਸ਼ਲਈਬਣਾਇਆਗਿਆਸੀਕਿਇਹਰਕਮਾਂਮੁੱਲਾਂਕਣਕਰਤਾਦੁਆਰਾਵਸੂਲਕੀਤੀਆਂਗਈਆਂਹੋਰਰਕਮਾਂਵਿੱਚੋਂਉਨ੍ਹਾਂਬੋਤਲਾਂਦੀਕੀਮਤਵਜੋਂਸ਼ਾਮਲਕੀਤੀਆਂਜਾਣਜਿਨ੍ਹਾਂਨੂੰਅਸੀਂਪਹਿਲਾਂਦੁਬਾਰਾਲਿਆਇਆਹੈ।ਦੂਜੀਰਕਮਸਰਕਾਰ"ਦੁਆਰਾਬਣਾਈਗਈਇੱਕਯੋਜਨਾਦੇਤਹਿਤਲਈਗਈਸੀਅਤੇਇਸਨੂੰਬਾਇਬੈਕਸਕੀਮ" ਕਿਹਾਜਾਂਦਾਸੀ।ਸਾਨੂੰਪਹਿਲੇਫੈਸਲੇਵਿੱਚਅਜਿਹਾਕੁਝਨਹੀਂਮਿਲਿਆਜੋਇਹਦਰਸਾਏਕਿਜੋਸਿੱਟਾਉੱਤੇਪਹੁੰਚਿਆਸੀਉਹਇਸਤੱਥਉੱਤੇਅਧਾਰਤਸੀਕਿਦੋਸ਼ਨਹੀਂਲਗਾਇਆਗਿਆਸੀਸਰਕਾਰਦੀ।ਮਨਜ਼ੂਰੀਨਾਲਕੀਤਾਗਿਆ। ਇਹਕਿਭਾਵੇਂਕੋਈਸਰਕਾਰੀਯੋਜਨਾਦੇਤਹਿਤਕੋਈਚਾਰਜਲਗਾਇਆਗਿਆਸੀਜਾਂਸਿਰਫ਼ਇਕਰਾਰਨਾਮੇਦੇਰੂਪਵਿੱਚਕੀਤਾਗਿਆਸੀ, ਅਸਲਵਿੱਚਹਮੇਸ਼ਾਇੱਕਆਮਮਾਮਲਾਜਾਪਦਾਹੈ।ਇਸਲਈਇਸਤੋਂਪਹਿਲਾਂਵੀ Case: COMMISSIONER OF INCOME-TAX, PUNJAB JAMMU & KASHMIR, HIMACHAL PRADESH AND PATIALA versus PUNJAB DIST... [[1964] 7 S.C.R. 447] (1964) અને ૧૯૫૧-૫૨ સાથે સંબંધિત છે.કરદાતાનો હિસાબી સમયગાળો એકવર્ષમાં ૧ ડિસેમ્બરથી તે પછીના વર્ષના ૩૦ નવેમ્બર સુધીનો હતો.બંનેકિસ્સાઓમાં આકારણી આવકવેરો, વધારાનો નફો વેરો અને વ્યવસાયિકનફો વેરો માટે હતી.જોકે, આ તમામ કરવેરાના સંદર્ભમાં વિચારણા માટેનોમુદ્દો એક જ હતો. હકીકતનું સંપૂર્ણ નિવેદન અગાઉના કેસમાં ચુકાદામાં જોવા મળશેઅને તેને ફરીથી વિસ્તૃત રીતે જણાવવું બિનજરૂરી છે.કરદાતા જે નિસ્યંદકઅને બાટલીમાં ભરેલા દેશી દારૂના વિક્રેતા હતા, તેમણે દારૂના ભાવ અને જેબોટલમાં દારૂ વેચવામાં આવતો હતો તે ઉપરાંત વર્ષ ૧૯૪૫થી તેના ગ્રાહકોપાસેથી એકત્ર કરવાનું શરૂ કર્યું હતું, વધુ એક ચાર્જ જેને ખાલી બોટલ રિટર્નસિક્યોરિટી ડિપોઝિટ કહેવાય છે.આ ચાર્જ વિતરણ કરાયેલી બોટલ દીઠતેના કદના આધારે ચોક્કસ દરે વસૂલવામાં આવતો હતો કે જ્યારે બોટલકરપાત્ર વ્યક્તિને પરત કરવામાં આવશે ત્યારે તે પરત કરવામાં આવશે અનેકોઈપણ એક વ્યવહારના સંદર્ભમાં આ ખાતા પર એકત્રિત કરવામાં આવેલીસંપૂર્ણ રકમ તેના દ્વારા આવરી લેવામાં આવેલી ૯૦ ટકા બોટલ પરત કરવાપર સંપૂર્ણ પરત કરવામાં આવશે.પ્રશ્ન એ છે કે શું આ ચાર્જ કરવેરાને પાત્રવેપારી રસીદ છે.અગાઉના કેસમાં આ અદાલતે તેને મૂલ્યાંકનપાત્ર ગણાવ્યુંહતું.આ અદાલતે પછી કહ્યું (પૃષ્ઠ ૬૮૭), "વેપારમાં બાટલીમાં ભરેલાદારૂના વેચાણનો સમાવેશ થતો હતો અને વેચાણ માટેની વિચારણા અનુક્રમે ઘણી રકમ દ્વારા કરવામાં આવી હતી, જેને દારૂની કિંમત, બોટલની કિંમતઅને જામીનગીરી જમા કહેવાય છે.જ્યાં સુધી આ બધી રકમ ચૂકવવામાં નઆવી હોત ત્યાં સુધી અપીલકર્તાએ દારૂ વેચ્યો ન હોત.તેથી જે રકમને સુરક્ષાડિપોઝિટ કહેવામાં આવતી હતી તે વાસ્તવમાં વેચાણ માટેની વિચારણાનોએક ભાગ હતો અને તેથી જે વેચવામાં આવી હતી તેની કિંમતનો એક ભાગહતો. હવે વિચારણા હેઠળના વર્ષોના સંદર્ભમાં આવકવેરાના અધિકારીએઆ ચાર્જ પર કર લાદ્યો હતો અને અપીલ પર અપીલ સહાયક કમિશનરેઆવકવેરાના અધિકારીના અભિપ્રાયની પુષ્ટિ કરી હતી.જો કે, વધુ અપીલપર, આવકવેરાની ટ્રિબ્યુનલે નીચેના અધિકારીઓના નિર્ણયોને ઉલટાવીદીધા હતા અને જણાવ્યું હતું કે આ ચાર્જ લોન છે, વેપારી રસીદો નહીં.એવુંકહી શકાય કે આ બધું અગાઉ જણાવેલો ચુકાદો આપવામાં આવ્યો તે પહેલાંથયું હતું.ટ્રિબ્યુનલના નિર્ણય પછી, આવકવેરાના કમિશનરે પંજાબહાઈકોર્ટને નીચેના પ્રશ્ો સંદર્ભ મેળવ્યોઃ "શું કેસની હકીકતો અને સંજોગો પર કરદાતા કંપની દ્વારા તેના ખાતામાં'ખાલી બોટલ રિટર્ન સિક્યોરિટી ડિપોઝિટ' તરીકે વર્ણવવામાં આવેલીવસૂલાત આવકવેરાના કાયદાની કલમ ૧૦ હેઠળ આકારણીપાત્ર આવકહતી. એ નોંધવું રસપ્રદ છે કે અગાઉનો કેસ પણ સંબંધિત હતો-એકસમાન પ્રશ્ન અને હાઈકોર્ટ અને આ કોર્ટ બંને દ્વારા હકારાત્મક જવાબઆપવામાં આવ્યો હતો. જો અગાઉના કેસમાં વર્તમાન ચુકાદાને આવરી લેવામાં આવ્યો હોય,તો ઉલ્લેખિત પ્રશ્ો જવાબ, અલબત્ત, હકારાત્મક રીતે આપવો પડશે.જોકે,ઉચ્ચ અદાલતે એવો મત વ્યક્ત કર્યો હતો કે પંજાબ એક્સાઇઝ એક્ટ,૧૯૧૪ હેઠળ કરવામાં આવેલા નિયમોમાં સુધારાના પરિણામે, જે ૧ એપ્રિલ,૧૯૪૮થી અમલમાં આવ્યો હતો, તે તારીખ પછી વસૂલવામાં આવેલાચાર્જને તે ચુકાદામાં આવરી લેવામાં આવ્યા ન હતા.તેમાં એવું માનવામાંઆવ્યું હતું કે સુધારેલા નિયમમાં અમારા ચુકાદાના નિર્ણયના ગુણોત્તરને તેતારીખ પછી વસૂલવામાં આવેલા આરોપોને લાગુ પડતો નથી.ઉલ્લેખિતનિયમ નિયમ ૪૦ (૧૪) (એફ) છે અને તેનો સંબંધિત ભાગ જેના પરઉચ્ચ અદાલતે પોતાનો મત આપ્યો છે તે નીચે મુજબ છેઃ..... v( ) લાયસન્સધારક માટે ઓછામાં ઓછા ૯૦ ટકા પરત ફરવું ફરજિયાતછે.લાઇસન્સ પ્રાપ્ત ડિસ્ટિલર દ્વારા તેને આપવામાં આવેલી બોટલમાંથી. (vi) લાઇસન્સ પ્રાપ્ત ડિસ્ટિલર ઇશ્યૂ કરતી વખતે, ૧૦ ટકા સુધી અનુક્રમેત્રણ રૂપિયા, બે રૂપિયા અથવા એક રૂપિયા અને આઠ આના પ્રતિ ડઝનક્વાર્ટ, પિન્ટ અથવા નિપ બોટલના દરે સુરક્ષાની માંગ કરી શકે છે.તેમના દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલી બોટલમાંથી ૯૦ ટકાની મર્યાદાની હદ સુધીસુરક્ષા જપ્ત કરી લે છે. અગાઉના નિયમોમાં ઉલ્લેખિત લાઇસન્સધારક એ જથ્થાબંધ વેપારીછે જેને ડિસ્ટિલરે તેનો દારૂ વેચ્યો હતો.૧૦ ટકા સુધીના શબ્દોનો અર્થ શુંથાય છે તે બહુ સ્પષ્ટ નથી.બહાર પાડવામાં આવેલી બોટલમાંથી "અથવાશબ્દો" ૯૦ ટકાથી ઓછા પડે છે.મર્યાદા ".જો કે, આ બાબતને આગળવધારવાની જરૂર નથી કારણ કે આપણે આ શબ્દોના ચોક્કસ અર્થ સાથેસંબંધિત નહીં હોઈએ.તે વિવાદમાં નથી કે ડિપોઝિટ તરીકે વર્ણવેલ અમુકચાર્જ એ મુદત પર વસૂલવામાં આવ્યો હતો કે તે અમુક ઘટનાઓમાં પરતકરવામાં આવશે અને તે અમારા હેતુ માટે પૂરતું છે કારણ કે એકમાત્ર પ્રશ્ન એછે કે શું આ ચાર્જ વેપારી રસીદ હતી. Case: COMMISSIONER OF INCOME-TAX, PUNJAB JAMMU & KASHMIR, HIMACHAL PRADESH AND PATIALA versus PUNJAB DIST... [[1964] 7 S.C.R. 447] (1964) सवालयहहैकिक्यायहशुल्कएकव्यापारिकरसीदहै। करलगानेयोग्य।पहलेकेमामलेमेंइसन्यायालयनेइसेन्यायाधीशमानाथा। सेबल।इसन्यायालयनेतबकहा(पी।687) ", व्यापारमेंबिक्रीशामिलथी।बोतलबंदशराबऔरबिक्रीकेलिएविचारकोनथाकईराशियोंद्वारानिर्दिष्ट, जिसेक्रमशःमूल्यकहाजाताहै शराब, बोतलोंकीकीमतऔरप्रतिभूतिजमा।जबतककि इनसभीराशियोंकाभुगतानकियागयाथाअपीलार्थीनेनहींबेचाहोगाशराब।तोवहराशिजिसेप्रतिभूतिजमाकहाजाताथावास्तवमेंबिक्रीकेलिएविचारकाएकहिस्साऔरइसलिए,जोबेचागयाथाउसकीकीमतकाएकहिस्सा। वर्तमानमेंविचाराधीनवर्षोंकेसंबंधमेंआय-करअधिकारीनेइनशुल्कोंपरकरलगायाऔरअपीलपरएपीअपीलीयसहायकआयुक्तनेआय-करकीपुष्टिकीअधिकारीकादृष्टिकोणण।तथापि, आगेकीअपीलपर, आय-करन्यायाधिकरणणनेनीचेदिएगएअधिकारियोंकेफैसलोंकोउलटटदियाऔरअभिनिर्धारितकियाकियेशुल्कऋणणथेनकिव्यापारिकरसीदें।यहकहाजासकताहैकियहसबपूर्वसेपहलेहुआथा।कहाकिपहलेफैसलासुनायागयाथा।न्यायाधिकरणणकेफैसलेकेबादसायन, आयकरआयुक्तनेएकसंदर्भप्राप्तकियापंजाबउच्चन्यायालयसेनिम्नलिखितप्रश्नः "चाहेमामलेकेतथ्योंऔरपरिस्थितियोंपरहो।निर्धारितीकंपनीद्वारासंग्रह।वर्णितहैअपनेखातोंमें'खालीबोतलवापसीसुरक्षा' केरूपमेंजमाधारा10 केतहतआकलनयोग्यआयथी।आय-करअधिनियम"।सर्वोच्चन्यायालयकीरिपोर्ट 449 एससीआर। यहध्यानदेनेयोग्यहैकिपहलेकामामलाभीसंबंधितथा एकसमानप्रश्नऔरदोनोंद्वाराउत्तरदियागयाथाउच्चन्यायालयऔरयहन्यायालयसकारात्मकहै। यदिपूर्र्तीमामलेमेंनिर्णयवर्तमानएपीकोशामिलकरताहै पंजाबउत्पादशुल्कअधिनियम, 1914 केतहतजोलागूहुआ1 अप्रैल, 1948 सेउसतारीखकेबाद-एकत्रकिएगएशुल्कथे उसतारीखकेबादएकत्रकिएगएशुल्क।निर्दिष्टनियमआरहै।40 (14) (च) औरउसकासुसंगतभागजिसपरउच्चन्यायालय इसकेआधारपरउनकादृष्टिकोणणइसप्रकारहैः--- - (v) लाइसेंसधारीकेलिएकमसेकमलौटटनाअनिवार्यहै। 90 प्रतिशत।उसकेद्वाराजारीकीगईबोतलोंमेंसेलाइसेंसप्राप्तआसवनयंत्र। (vi) लाइसेंसप्राप्तआसवननिर्माता, जारीकरनेकेसमय,तीन, दोरुपयेकीदरपरप्रतिभूतिकीमांगकरेंरुपयायाएकरुपयाऔरआठआनाप्रतिदर्जनक्वार्ट, पिंटटयानिपकीबोतलेंक्रमशः10 प्रतिबोतलतकप्रतिशत।उसकेद्वाराजारीकीगईबोतलोंकोजब्तकरलेंप्रति90 कीसीमातकसुरक्षाकमहोरहीहैप्रतिशत।सीमा।उद्धृतनियमोंमेंसेपहलेउल्लिखितलाइसेंसधारी वहथोकविक्रेताहैजिसेआसवनकर्तानेअपनीशराबबेचीथी।यहनहींहै।बहुतस्पष्टहैकि"10 प्रतिशततक" शब्दोंकाक्याअर्थहै।मेंसे जारीकीगईबोतलेंयाशब्दप्रतिबोतल90 सेकमहैं। "प्रतिशत।सीमा।हालाँकि, इसमामलेकोआगेबढ़ानेकीआवश्यकतानहींहै।क्योंकिहमइसकेसटीकअर्थसेचिंतितनहींहोंगेयेशब्द।यहविवादमेंनहींहैकिकुछआरोपकेरूपमेंवर्णितहैएकजमाराशिइसअवधिमेंप्राप्तकीगईथीकिउसेवापसकरदियाजाएगा।कुछस्थितियोंमेंऔरयहहमारेउद्देश्यकेलिएपर्याप्तहै एकमात्रसवालयहहैकिक्यायहशुल्कएकव्यापारिकरसीदथी। उच्चन्यायालयनेसोचाकिइसकापूर्वनिर्णय न्यायालयतीनविचारोंपरआधारितथा, अर्थात्(1) कि संबंधितआरोपसरकारकेबिनालगायागयाथा मंजूरीऔरपूरीतरहसेनिर्धारितीद्वारालगाईगईशर्तकेरूपमें स्वयंअपनीशराबकीबिक्रीकेलिए; (2) कियहसुरक्षानहींहोसकतीबोतलोंकीवापसीकेलिएजमाकरनेकाकोईअधिकारनहींथाउनकीवापसीऔर(3) कियहअनुबंधकेतहतवापसीयोग्यथाखुदकोबेचतेहैं।उच्चन्यायालयकेविचारमेंयदियेपरिस्थितियाँ अगरऐसानहींहोतातोहमाराफैसलाअलगहोता।द. उच्चन्यायालयनेकहाकिजबसेसंशोधितनियमलागूहुएहैं, इनमेंसेकोईभीविचारउपलब्धनहींथाऔरइसलिए, [1964] 450 शुल्कोंकोव्यापारिकरसीदेंनहींमानाजासकताथा।उच्चन्यायालयकेफैसलेसेनिम्नलिखितउद्धरणणइसकेतर्ककोउचितरूपसेसारांशितकरताहैः "संशोधितनियम1 अप्रैल, 1948 सेप्रभावीहुएथे।उपरोक्तनियमोंकेअनुसारमांगीगईप्रतिभूतियोंकेलिएवेतीनविचारजोसर्वोच्चन्यायालयकेउनकेअधिपत्यकेसाथप्रचलितथेऔरजिनकाऊपरउल्लेखकियागयाहै, तत्कालमामलेपरलागूनहींहोंगे।इसलिए, यहनहींकहाजासकताहै, जैसा'किसर्वोच्चन्यायालयकेलॉर्डशिप्सकेसमक्षअपीलमेंमामलाथा, किअतिरिक्तराशिसरकारकीमंजूरीकेबिनाऔरपूरीतरहसेअपीलार्थीद्वाराअपनीशराबकीबिक्रीकेलिएलगाईगईशर्तकेरूपमेंलीगईथी'।यहफिरसेनहींकहाजासकताहैकिथोकविक्रेताबोतलोंकोवापसकरनेकेलिएबाध्यनहींथे।अंतमें,1948 मेंसंशोधितवैधानिकनियमकोदेखतेहुएयहनहींकहाजासकताहैकिजमाप्रत्येकव्यापारिकलेनदेनकाहिस्साथाऔरव्यापारलेनदेनसेसंबंधितअनुबंधकीशर्तोंकेतहतवापसीयोग्यथा, जिसकेतहतइसेकियागयाथा। 9. यहविवादमेंनहींहैकियदिउच्चन्यायालयगलतीमेंथा इसतर्कमें, वर्तमानमामलाद्वारानियंत्रितकियाजाएगा पहलेकानिर्णय। Case: COMMISSIONER OF INCOME-TAX, PUNJAB JAMMU & KASHMIR, HIMACHAL PRADESH AND PATIALA versus PUNJAB DIST... [[1964] 7 S.C.R. 447] (1964) A full statement of the facts will be found in the Judg-ment in the earlier case and it is unnecessary to state them at length over again. The assessee who was a distiller and seller of bottled country liquor, started collecting from its customers from the year 1945 besides the price of the liquor and the bottles in which the liquor was sold, a further charge called "empty bottles return security deposit". This charge was made at a certain rate per bottle delivered depending on its size on the term that it woud be refunded as and when the bottles were returned to the assessee and that the entire sum collected on this account in respect of any one transaction would be refund-ed in full on return of 90 per cent of the bottles covered by it. The question is whether this charge is a trading receipt asses-sable to tax. In the earlier case this Court held it to be asses-sable. This Court then said (p. 687), "the trade consisted of sale of bottled liquor and the consideration for the sale was con-stituted by several amounts respectively called, the Price of the liquor, the price of the bottles and the security deposit. Unless all these sums were paid the appellant would not have sold the liquor. So the amount which was called security deposit was actually a part of the consideration for the sale and, therefore, part of the price of what was ~old." In respect of the years now under consideration the Income-tax Officer taxed these charges and on appeal the Ap-pellate Assistant Commissioner confirmed the Income-tax Officer's view. On further appeal, however, the Income-tax Tribunal reversed the decisions of the authorities bdow and held that these charges were loans and not trading receipts. It may be stated that all this had happened before the afore-said earlier judgment was delivered. After the Tribunal's deci-sion, the Commissioner of Income-tax obtained a reference of the following question to the Punjab High Court: · "Whether on the facts and circumstances of the case the collections by the assessee company. described in its accounts as 'empty bottle return security deposits' were income assessable under Section 10 of the Income-tax Act." 1960 Commi8sioner o/ IncQme-taz, Punjab, Jammu &r Kashmir, HimaclUJl and Patiala v Punjab Distilling Industries Ltd. p Sarkar, J. It is of interest to note that the earlier case also concerned .an identical question and had been answered both by the High Court and this Court in the affirmative. If the judgment in the earlier q1se covered the present ap-peals, then the question referred would, of course, have to be answered in the affirmative. The High Court, however, took the view that as a result of the amendment of the rules made under the Punjab Excise Act, 1914 which came into effect irom April I, 1948, the charges collected after that date were not covered by that judgment. It held that the amended rule made the ratio decidendi of our judgment inapplicable to the charges collected after that date. The rule referred to is r. 40(14)(0 and the relevant part of it on which the High Court based its view is as follows: - <v) It is compulsory for the licensee to return at least 90 per cent. of the bottles issued to him by the licensed distiller. (vil The licensed distiller may, at the time of issue, demand security at the rates of three rupees, two rupees or one rupee and eight annas per dozen quart, pint or nip bottles respec!ively upto 10 J.ler cent. of the bottles issued by him and confiscate the security to the extent falling short of the 90 per cent. limit. Case: COMMISSIONER OF INCOME-TAX, PUNJAB JAMMU & KASHMIR, HIMACHAL PRADESH AND PATIALA versus PUNJAB DIST... [[1964] 7 S.C.R. 447] (1964) <v) It is compulsory for the licensee to return at least 90 per cent. of the bottles issued to him by the licensed distiller. (vil The licensed distiller may, at the time of issue, demand security at the rates of three rupees, two rupees or one rupee and eight annas per dozen quart, pint or nip bottles respec!ively upto 10 J.ler cent. of the bottles issued by him and confiscate the security to the extent falling short of the 90 per cent. limit. The licensee referred to in the earlier of the ntles quoted is the wholesaler to whom the distiller sold his liquor. It is not very .::!ear what is meant by the words "upto 10 per cent. of the bottles issued" or the words "falling short of the 90 per cent. limit". It is not necessary, however, to pursue this matter for we shall not be concerned with the precise meaning of these words. It is not in dispute that some charge described as a deposit was realised on the term that it would be refunded in certain eventualities and that is enough for our purpose for lhe only question is whether this charge was a trading receipt. The High Court thought that the earlier judgment of this Court had been based on three considerations, namely (!) that the charge concerned had been made without Government's sanction and entirely as a condition imposed by the assessee itself for the sale of its liquor; (2) that it could not be security deposit for the return of the bottles for there was no right to their return and (3) that it was refund