Commissioner Of Income Tax v. Sunil J. Kinariwala

Case: COMMISSIONER OF INCOME TAX versus SUNIL J. KINARIWALA [[2002] SUPP. 4 S.C.R. 650] (2002) A COMMISSIONER OF INCOME TAX v. SUNIL J. KINARIWALA DECEMBER I 0, 2002 B [SYED SHAH MOHAMMED QUADRI AND K.G. BALAKRISHNAN, JJ.] Income Tax Act, 1961; Sections 60 and 256(2): c Assessee, a partner in a firm assigned part of his share income to a Trust-Tribunal held the income so assigned to Trust would be included in the total income of the assessee for the purpose qf assessment-High Court reversing the same-On appeal held, since Trust receives share of income of the assigner partner as assignee and not as a sub-partner it is a case of application of income by the assessee and not diversion qf income by. over riding title-Such share of income of assessee of the firm could be included in total income for the purpose of assessment-!ndia11 Partnership Act-Section 29(1). !J Assessee-appellant, a partner in a firm, created a Trust and assigned 2 part of his share/income to Trust and claimed it as diversion of income at source, thus not included in his total income for the purpose of assessment. Income Tax Officer rejected the claim considering it a case of application of income and not diversion of income at source. Appellate Authority reversed the order. On appeal by Revenue, Tribunal reversed the order of appellate authority. Tribunal formulated questions for the opinion oi F High Court on the issues: Whether any income from share oftht>.assessee in the partnership firm was validly assigned and belongs to the Trust by overriding title and assessable only in the hands of Trust. High Court · answered the questions in affirmative and the ruling was followed in several pending cases on the same issue. Hence this appeal by the Revenue G and other connected appeals. F If was contended for the Revenue that since assessee assigned right to receive part of profits from his share in the firm, there was no overriding title in the Trust to divert income at source, such income liable to be included in the total income of the assessee for the purpose of 650 H II • assessment. On behalf of the assessee, it was submitted that since the Trust A was entitled to receive share of the income of the assessee under the settlement deed, the Trust n·as getting such incorrie by virtue of overriding title. Allowing the appeals, the Court B HELD: I.I. Under the scheme of the Income tax Act, it is the total income of an assessee, computed under the provisions of the Act, that is assessable to income tax. So much of the income which an assessee is not entitled to receive by virtue of an over-riding title created in favour of a third party would get diverted at source and the same cannot be added in C computing the total income of the assessee. The nature and effect of the assessee's obligation is the determinative factor in regard to the income attributable to an assessee when it gets diverted by over-riding title. When a third person becomes entitled to receive the amount under an obligation of an assessee even before he could lay a claim to receive it as his income, there would be diversion of income by over-riding title; but when after D receipt of the income by the assessee, the same is passed on to a third person in discharge of ihe obligation of the assessee, it will be a case of application of income by the assessee and not of diversion of income by over-riding title. 1655-E-GI K.A. Ramachar and Anr. v. Com1nissioner of Income Tax, Madras, E (1961) 42 l.T.R. 25 and Moti Lal Chhadami Lal Jain v. Commissioner of Income Tax, (1991) 190 ITRI, relied on Bejoy Singh Dudhuria v. Commissioner of Income-tax, 119331 I l.T.R. 135; P.C. Mullick v. Commissioner of Income-tax (1938) 6 l.T.R. 206 and F Commissioner of Income Tax. Bombay City-II v. Sita/das Tirathdas, (1961) 41 l.T.R. 367, referred to. 1.2. It is apt to notice that there is a clear distinction between a case Case: COMMISSIONER OF INCOME TAX versus SUNIL J. KINARIWALA [[2002] SUPP. 4 S.C.R. 650] (2002) અસ્વીકરણ: સ્થાનિકભાષામાંઅનુવાદિતઆચુકાદા/હુકમનોહેતુપક્ષકારોનેતેમનીભાષામાંઅનેથઇ. જાણકારીઉપલબ્ધકરાવવામાત્રનોછેતેનોઅન્યથાઉપયોગશકશેનહિઅન્યતમામવ્યવહારિકતેમજસરકારીઉદ્દેશોમાટેમૂળઅંગ્રેજીચુકાદો/હુકમજપ્રમાણિતઅનેમાન્યરહેશે. DISCLAIMER: Thetranslatedjudgmentinvernacularlanguage is meant for the restricted use of the litigant tounderstand it in his/ her language and may not be usedforanyotherpurpose. Forallpracticalandofficialpurposes, the English version of the judgment shall beauthentic and shall hold the field for the purpose ofexecution and implementation. =================================================== કેસનં.: ૨૦૦૨ની૧૮૯૯અપીલ (સિવિલ) અરજદારઃ આવકવેરાનાકમિશનર સામાવાળા: . સુનીલજેકિનારીવાલા ચુકાદાનીતારીખઃ૧૦/૧૨/૨૦૦૨ ખંડપીઠ: અને. . સૈયદશાહમોહમ્મદકાદરીકેજીબાલકૃષ્ણન ચુકાદોઃ ૨૦૦૨પૂરક (૪) એસ.સી.આર૬૫૦ અદાલતનો, ચુકાદોસૈયદશાહમોહમ્મદકાદરીન્યાયમુર્તિદ્વારાઆપવામાંઆવ્યોહતોઃ -૨૦૦૨ ના ૧૮૯૯સીવીલ અપીલ નં આ, નંબર૧૯૮૦મહેસૂલદ્વારાઅપીલગુજરાતહાઈકોર્ટનીડિવિઝનબેન્ચનાઆવકવેરાનાસંદર્ભ ના ૧૯૧ ની, ૧૯૯૩નાતારીખ૨૯ મીઓક્ટોબરચુકાદાસામેનિર્દેશિતકરવામાંઆવીછે [સુનીલજે. કિનારીવાલાવિરુદ્ધઆવકવેરાનાકમિશનર, અહેવાલ (૧૯૯૫) ૨૧૧આઈ. ટી.આર. ૧૨૭.] મહેસૂલનાકહેવાપર, આવકવેરાનીઅપીલટ્રિબ્યુનલે (ટૂંકમાં, 'ટ્રિબ્યુનલ') આવકવેરાનાકાયદા, ૧૯૬૧નીકલમ૨૫૬ (૧) હેઠળ ( જેને હવે ૫છી અઘિનિયમ તરીકે ઉલ્લેખ કરેલ છે), ઉચ્ચન્યાયાલયનાઅભિપ્રાયમાટેનીચેનાપ્રશ્નોનોસંદર્ભઆપ્યોહતોઃ "(૧) શું, હકીકતોપરઅનેકેસનાસંજોગોમાં, મે.કિનારીવાલાઆર. જે. કે. ઇન્ડસ્ટ્રીઝકે જે સુનીલજીવનલાલકિનારીવાલાટ્રસ્ટનીમાલિકીધરાવેછેઅનેતેમાંથીઆકારણીકર્તા ના ૧૦, ટકા હકઅઘિકાર હીસ્સાના ૫૦ ટકા અને તેમાંથી ઉદભવતી આવકશીર્ષકનેઓવરરાઈડ?.કરીનેઉપરોક્તટ્રસ્ટનીછે (૨) શું, હકીકતોઅનેકેસનાસંજોગોમાં, રૂ. ૨૦,૧૪૧ ની આવકમેસર્સ કીનારીવાલાઆર... જેકેઇન્ડસ્ટ્રીઝ નામની ભાગીદારી પેઢીમાના કરદાતાના ૧૦ ટકા હક હીત હીસ્સાનાઆવક, ૫૦ ટકા નફોએકરદાતાનીવાસ્તવિકનથીપરંતુસુનીલજીવનલાલકિનારીવાલાઆવકઅનેજ?ટ્રસ્ટનીવાસ્તવિકછેતે રીતેમાત્રટ્રસ્ટનાહાથમાંઆકારણીપાત્રછે (૩) શું, હકીકતોપરઅનેકેસનાસંજોગોમાં, કરદાતાના મે. કીનારીવાલા આર.જે.કે.દસ, ૨૭, ૧૯૭૩નાખતઈન્ડસ્ટ્રીઝમાનાટકા હીસ્સામાંથીપચાસટકાડિસેમ્બરરોજટ્રસ્ટનાહેઠળસુનીલજીવનલાલકિનારીવાલાટ્રસ્ટનેમાન્યરીતેસોંપવામાંઆવીછેઅનેશુંતેમાંથીથતીઆવક?ઓવરરાઈડિંગશીર્ષકદ્વારાઉક્તટ્રસ્ટનીછેઆઆપનાર.પ્રશ્નોનેજન્મહકીકતઅહીંનોંધવામાંઆવીશકેછે આકારણીકરનાર, મે. કીનારીવાલા આર.જે.કે.ઇન્ડસ્ટ્રીઝ અમદાવાદ (ટૂંકમાં, 'પેઢી')તરીકે, દસ.૨૭,ઓળખાતી ભાગીદારીપેઢીમાંભાગીદારછેતેમાંટકાહિસ્સોધરાવતીહતીડિસેમ્બર૧૯૭૩ના ""નામનારોજતેમણેસેટલમેન્ટડીડદ્વારાસુનીલજીવનલાલકિનારીવાલાટ્રસ્ટટ્રસ્ટનીરચના, દસ, અનેકરીહતીજેમાંપેઢીમાંભાગીદારતરીકેતેમનાટકાઅધિકારમાલિકીવ્યાજઅનેરકમઆ(મૂડીસિવાય) માંથીપચાસટકાપેઢીમાંતેમનીમૂડીમાંથીપાંચહજારરૂપિયાની-.,ટ્રસ્ટનીતરફેણમાંસોંપીહતીટ્રસ્ટનાત્રણલાભાર્થીઓછેકરદાતાનાભાઈનીપત્ની-અને.૧૯૭૪૭૫, કરદાતાનીભત્રીજીકરદાતાનીમાતાઆકારણીવર્ષમાંતેમણેદાવોકર્યોહતોકેપેઢીમાંથીતેમનાહિસ્સાનેઆભારીઆવકનોપચાસટકાહિસ્સોટ્રસ્ટનેટ્રાન્સફરકરવામાં, , આવ્યોહતોજેનાપરિણામે આવકનાસ્રોતનુ ડાયવર્ઝનથયુંહતુંતેનેતેમનીઆકારણીનાહેતુ.આએમાટેતેમનીકુલઆવકમાંસામેલકરીશકાતીનથીઆવકવેરાનાઅધિકારીએદાવાનેઆવકનોઅનેઆવકનાપરદ્રષ્ટિકોણથીનકારીકાઢ્યોહતોકેતેકેસહતોસ્ત્રોતડાયવર્ઝનનો; એપણનીકલમ૬૦નેનહીંતેમણેશોધીકાઢ્યુંહતુંકેઅધિનિયમઆકર્ષિતકરવામાંઆવીહતી.કારણકેસંપત્તિનાહસ્તાંતરણવિનામાત્રઆવકનુંસમાધાનકરવામાંઆવ્યુંહતુંઆકારણીના આદેશ, , સામેકરદાતાએઆવકવેરાનાઅપીલસહાયકકમિશનરસમક્ષઅપીલકરીહતીજેમણેઅને. ૨૦, ૧૪૧/અપીલનેમંજૂરીઆપીહતીનિર્દેશઆપ્યોહતોકેરૂજેસમાધાનહેઠળટ્રસ્ટમાં, .,ટ્રાન્સફરકરવામાંઆવ્યુંહતુંતેનેકરદાતાનીકુલઆવકમાંથીબાકાતરાખવામાંઆવશેજોકેપરઆદેશને. આમમહેસૂલનીઅપીલટ્રિબ્યુનલેઅપીલસહાયકકમિશનરનાઉલટાવીદીધોહતો.કાયદાનાઉપરોક્તપ્રશ્નોટ્રિબ્યુનલદ્વારાહાઈકોર્ટમાંમોકલવામાંઆવ્યાહતા અદાલત , , . આઉચ્ચઆવકવેરાનાકમિશનરમદ્રાસવિભાગ્યલક્ષ્મીએન્ડકંપનીકેસમાંઅદાલતનાચુકાદાઓપરઆધારરાખેછે. (૧૯૬૫) ૫૫આઇ. ટી. આર. ૬૬૦અનેમુરલીધરહિમ્મતસિંકાઅનેઅન્રવિ.આવકવેરાનાકમિશનર, કલકત્તા, (૧૯૬૬) ૬૨આઇ. ટી. આર.૩૨૩એઅન્યબાબતોનીસાથેએવુંમાન્યુંહતુંકેપેઢીમાંકરદાતાનાપચાસટકાહિસ્સાનીસોંપણીપર, ઉપરઆવકબનીઅનેતેમાલિકીસવારીકરીનેટ્રસ્ટનીજાયછેતેનેકરદાતાનીકુલઆવકમાંઉમેરીશકાતીનથી. આબાબતનેધ્યાનમાંરાખીને, ઉપરોક્તપ્રશ્નનંબર (૧) થી (૩)નોઅને.જવાબકરદાતાનીતરફેણમાંમહેસૂલનીવિરુદ્ધમાંહકારાત્મકરીતેઆપવામાંઆવ્યોહતો Case: COMMISSIONER OF INCOME TAX versus SUNIL J. KINARIWALA [[2002] SUPP. 4 S.C.R. 650] (2002) ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਕਿਮ*ਨਰ ਬਨਾਮ. ਸੁਨੀਲ ਜੇ ਿਕਨਾਰੀਵਾਲਾ ਦਸੰਬਰ 10, 2002 [ਸਯਦ *ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ ਕਾਦਰੀ ਅਤੇ ਕੇ.ਜੀ. ਬਾਲਿਕ@*ਨਨ, ਜੇ.ਜੇ.] ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਐਕਟ, 1961; ਸੈਕ*ਨ 60 ਅਤੇ 256 (2): ਮੁਲJਕਣ, ਇੱਕ ਫਰਮ ਿਵੱਚ ਇੱਕ ਭਾਈਵਾਲ ਨQ ਆਪਣੀ *ੇਅਰ ਆਮਦਨ ਦਾ ਿਹੱਸਾ ਏ ਟਰੱਸਟ-ਿਟ@ਿਬਊਨਲ ਕੋਲ ਆਮਦਨ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਟਰੱਸਟ ਨੂੰ ਸYਪੀ ਗਈ ਆਮਦਨ ਨੂੰ ਇਸ ਿਵੱਚ *ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਮੁਲJਕਣ ਦੇ ਉਦੇ* ਲਈ ਮੁਲJਕਣ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ - ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਉਸੇ-ਆਨ ਅਪੀਲ ਰੱਖੀ ਗਈ ਹੈ, ਿਕ]ਿਕ ਟਰੱਸਟ ਨੂੰ ਆਮਦਨ ਦਾ ਿਹੱਸਾ ਿਮਲਦਾ ਹੈ ਸਪੁਰਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਾਰਟਨਰ ਨੂੰ ਿਨਯੁਕਤੀ ਵਜ^ ਨਾ ਿਕ ਉਪ-ਭਾਗੀਦਾਰ ਵਜ^ ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਹੈ ਮੁਲJਕਣ ਦੁਆਰਾ ਆਮਦਨ ਦੀ ਅਰਜ਼ੀ ਨਾ ਿਕ ਇਸ ਦੁਆਰਾ ਆਮਦਨ ਨੂੰ ਡਾਇਵਰ*ਨ। ਵੱਧ ਰਾਈਿਡੰਗ ਟਾਈਟਲ- ਫਰਮ ਦੇ ਮੁਲJਕਣ ਦੀ ਆਮਦਨ ਦਾ ਅਿਜਹਾ ਿਹੱਸਾ *ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਮੁਲJਕਣ ਦੇ ਉਦੇ* ਲਈ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ ਿਵੱਚ-ਭਾਰਤੀ ਪਾਰਟਨਰਿ*ਪ ਐਕਟ-ਸੈਕ*ਨ 29(1) ਮੁਲJਕਣ-ਅਪੀਲਕਰਤਾ, ਇੱਕ ਫਰਮ ਿਵੱਚ ਇੱਕ ਭਾਈਵਾਲ, ਨQ ਇੱਕ ਟਰੱਸਟ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਿਨਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਟਰੱਸਟ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਿਹੱਸੇ/ਆਮਦਨੀ ਦਾ ਿਹੱਸਾ ਅਤੇ ਆਮਦਨ ਦੇ ਡਾਇਵਰ*ਨ ਵਜ^ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਸਰੋਤ, ਇਸ ਤਰdJ ਮੁਲJਕਣ ਦੇ ਉਦੇ* ਲਈ ਉਸਦੀ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ ਿਵੱਚ *ਾਮਲ ਨਹe ਹੈ। ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਅਫਸਰ ਨQ ਇਸ ਨੂੰ ਅਰਜ਼ੀ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਿਦੱਤਾ ਆਮਦਨ ਦਾ ਨਾ ਿਕ ਸਰੋਤ 'ਤੇ ਆਮਦਨ ਦਾ ਿਵਿਭੰਨਤਾ। ਅਪੀਲੀ ਅਥਾਰਟੀ ਆਰਡਰ ਨੂੰ ਉਲਟਾ ਿਦੱਤਾ। ਰੈਵੇਿਨਊ ਦੀ ਅਪੀਲ 'ਤੇ ਿਟ@ਿਬਊਨਲ ਨQ ਹੁਕਮ ਪਲਟ ਿਦੱਤਾ ਅਪੀਲ ਅਥਾਰਟੀ ਦੇ. ਿਟ@ਿਬਊਨਲ ਨQ ਰਾਏ ਲਈ ਸਵਾਲ ਿਤਆਰ ਕੀਤੇ ਮੁੱਿਦਆਂ 'ਤੇ ਹਾਈਕੋਰਟ: ਕੀ *ੇਅਰ ਤ^ ਕੋਈ ਆਮਦਨ ਹੈ ਭਾਈਵਾਲੀ ਫਰਮ ਿਵੱਚ ਵੈਧ ਤੌਰ 'ਤੇ ਿਨਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ ਅਤੇ ਟਰੱਸਟ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ ਓਵਰਰਾਈਿਡੰਗ ਟਾਈਟਲ ਅਤੇ ਿਸਰਫ਼ ਟਰੱਸਟ ਦੇ ਹੱਥJ ਿਵੱਚ ਮੁਲJਕਣਯੋਗ। ਹਾਈ ਕੋਰਟ · ਨQ ਸਵਾਲJ ਦੇ ਹJ ਪੱਖੀ ਜਵਾਬ ਿਦੱਤੇ ਅਤੇ ਫੈਸਲੇ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਸੇ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਕਈ ਪmਿਡੰਗ ਕੇਸ। ਇਸ ਲਈ ਮਾਲੀਆ ਵੱਲ^ ਇਹ ਅਪੀਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੁੜੀਆਂ ਅਪੀਲJ। ਜੇਕਰ ਮਾਲੀਆ ਲਈ ਦਲੀਲ ਿਦੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਿਕ ਮੁਲJਕਣ ਨੂੰ ਅਿਧਕਾਰ ਿਦੱਤਾ ਿਗਆ ਹੈ ਫਰਮ ਿਵੱਚ ਆਪਣੇ ਿਹੱਸੇ ਤ^ ਮੁਨਾਫੇ ਦਾ ਿਹੱਸਾ ਪ@ਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਕੋਈ ਨਹe ਸੀ ਸਰੋਤ 'ਤੇ ਆਮਦਨ ਨੂੰ ਮੋੜਨ ਲਈ ਟਰੱਸਟ ਿਵੱਚ ਿਸਰਲੇਖ ਨੂੰ ਓਵਰਰਾਈਡ ਕਰਨਾ, ਅਿਜਹੀ ਆਮਦਨ ਜਵਾਬਦੇਹ ਹੈ ਦੇ ਉਦੇ* ਲਈ ਮੁਲJਕਣ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ ਿਵੱਚ *ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਮੁਲJਕਣ. ਮੁਲJਕਣਕਰਤਾ ਦੀ ਤਰਫ^ ਇਹ ਪੇ* ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ ਿਕ ਟਰੱਸਟ ਬੰਦੋਬਸਤ ਪੱਤਰ ਦੇ ਤਿਹਤ ਕਰਦਾਿਤ ਦੀ ਆਮਦਨ ਦਾ ਿਹੱਸਾ ਪ@ਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਸੀ, ਟਰੱਸਟ ਨੂੰ ਓਵਰਰਾਈਿਡੰਗ ਟਾਈਟਲ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਅਿਜਹੀ ਆਮਦਨ ਿਮਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਅਪੀਲJ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਿਦੰਦੇ ਹੋਏ ਅਦਾਲਤ ਨQ ਹੋਲਡ 1.1 . ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਐਕਟ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਿਹਤ, ਇਹ ਇੱਕ ਕਰਦਾਿਤ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ ਹੈ, ਜੋ ਐਕਟ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵJ ਦੇ ਤਿਹਤ ਿਗਣੀ ਜJਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਦੇ ਿਹਸਾਬ ਨਾਲ ਿਨਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਜJਦੀ ਹੈ। ਆਮਦਨੀ ਦਾ ਇੰਨਾ ਿਹੱਸਾ ਜੋ ਇੱਕ ਕਰਦਾਿਤ ਿਕਸੇ ਤੀਜੀ ਿਧਰ ਦੇ ਹੱਕ ਿਵੱਚ ਬਣਾਏ ਗਏ ਓਵਰ ਰਾਈਿਡੰਗ ਿਸਰਲੇਖ ਦੇ ਅਧਾਰ oਤੇ ਪ@ਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਨਹe ਹੈ, ਸਰੋਤ oਤੇ ਮੋp ਿਦੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕਰਦਾਿਤ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ ਦੀ ਗਣਨਾ ਿਵੱਚ ਨਹe ਜੋਿpਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਮੁੱਲJਕਣਕਰਤਾ ਦੀ ਿਜ਼ੰਮੇਵਾਰੀ ਦੀ ਪ@ਿਕਰਤੀ ਅਤੇ ਪ@ਭਾਵ ਇੱਕ ਮੁੱਲJਕਣਕਰਤਾ ਨੂੰ ਿਦੱਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਆਮਦਨ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਿਵੱਚ ਿਨਰਣਾਇਕ ਕਾਰਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦ^ ਇਹ ਓਵਰ-ਰਾਈਿਡੰਗ ਟਾਈਟਲ ਦੁਆਰਾ ਮੋਿpਆ ਜJਦਾ ਹੈ। ਜਦ^ ਕੋਈ ਤੀਜਾ ਿਵਅਕਤੀ ਆਪਣੀ ਆਮਦਨ ਦੇ ਰੂਪ ਿਵੱਚ ਪ@ਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਤ^ ਪਿਹਲJ ਹੀ ਿਕਸੇ ਕਰਦਾਿਤ ਦੀ ਿਜ਼ੰਮੇਵਾਰੀ ਦੇ ਤਿਹਤ ਰਕਮ ਪ@ਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਬਣ ਜJਦਾ ਹੈ, ਤJ ਆਮਦਨ ਨੂੰ ਓਵਰਰਾਈਿਡੰਗ ਟਾਈਟਲ ਦੁਆਰਾ ਬਦਿਲਆ ਜਾਵੇਗਾ; ਪਰ ਜਦ^ ਕਰਦਾਿਤ ਦੁਆਰਾ ਆਮਦਨ ਦੀ ਪ@ਾਪਤੀ ਤ^ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਕਰਦਾਿਤ ਦੀ ਿਜ਼ੰਮੇਵਾਰੀ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਿਵੱਚ ਿਕਸੇ ਤੀਜੇ ਿਵਅਕਤੀ ਨੂੰ ਿਦੱਤਾ ਜJਦਾ ਹੈ, ਤJ ਇਹ ਕਰਦਾਿਤ ਦੁਆਰਾ ਆਮਦਨ ਦੀ ਅਰਜ਼ੀ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਹੋਵੇਗਾ ਨਾ ਿਕ ਓਵਰਰਾਈਿਡੰਗ ਟਾਈਟਲ ਦੁਆਰਾ ਆਮਦਨ ਦੀ ਿਵਿਭੰਨਤਾ ਦਾ। [ 655 - ਈ-ਜੀ] ਕੇ. ਏ. ਰਾਮਾਚਰ ਅਤੇ ਅਨਰ। ਵੀ. ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਿਮ*ਨਰ, ਮਦਰਾਸ, ਈ. (1961) 42 ਆਈ. ਟੀ. ਆਰ. 25 ਅਤੇ ਮੋਤੀ ਲਾਲ ਛੱਡਾਮੀ ਲਾਲ ਜੈਨ ਬਨਾਮ। ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਿਮ*ਨਰ, (1991) 190 ਆਈ. ਟੀ. ਆਰ. 1 ਿਬਜੋਏ ਿਸੰਘ ਦੁਧੂਰੀਆ ਬਨਾਮ ਆਮਦਨ ਕਿਮ*ਨਰ-ਟੈਕਸ, [1933] 1 ਆਈ. ਟੀ. ਆਰ. 135; ਪੀ. ਸੀ. ਮਿਲਕ ਬਨਾਮ ਆਮਦਨ ਕਿਮ*ਨਰ-ਟੈਕਸ (1938) 6 ਆਈ. ਟੀ. ਆਰ. 206 ਅਤੇ ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਿਮ*ਨਰ, ਬੰਬਈ ਿਸਟੀ-II ਬਨਾਮ. ਸੀਤਲਦਾਸ ਤੀਰਥਦਾਸ, (1961) 41 ਆਈ. ਟੀ. ਆਰ. 367, ਦਾ ਿਜ਼ਕਰ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਹੈ। Case: COMMISSIONER OF INCOME TAX versus SUNIL J. KINARIWALA [[2002] SUPP. 4 S.C.R. 650] (2002) K.A. Ramachar and Anr. v. Com1nissioner of Income Tax, Madras, E (1961) 42 l.T.R. 25 and Moti Lal Chhadami Lal Jain v. Commissioner of Income Tax, (1991) 190 ITRI, relied on Bejoy Singh Dudhuria v. Commissioner of Income-tax, 119331 I l.T.R. 135; P.C. Mullick v. Commissioner of Income-tax (1938) 6 l.T.R. 206 and F Commissioner of Income Tax. Bombay City-II v. Sita/das Tirathdas, (1961) 41 l.T.R. 367, referred to. 1.2. It is apt to notice that there is a clear distinction between a case where a partner of a firm assigns his share in favour of a third person and a case where a partner constitutes a sub-partnership with his share G in thll' main partnership. In the former case, in view of Section 29(1) of the Indian Partnership Act, the assignee gets no right or interest in the main partnership, except, of course, to receive that part of the profits of the firm referable to the assignment and to the assets in the event of dissolution of the firm, but in the later case, the sub-partnership acquires a special interest in the main partnership. f659-H; 660-A, Bi H H SUPREME COURT REPORTS [2002] SUPP. 4 S.C.R. A A 1.-3. In the instant case, it cannot be treated as one of a sub-partnership, though in view of Section 29(1) of the Act, the Trust, as an assignee, becomes entitled to receive the assigned share in the profits from the firm not as a sub-partner because no sub-partnership came into . existence but as an assignee of the share of income of the assigner-partner. For these reasons, the order under challenge cannot be sustained. B Consequently, the share of the income of the assessee assigned in favour of the Trust has to be included in the total income of the assessee. Thus in all these appeals, the questions are answered in favour of the Revenue and against the assessee. [66-B-D[ C Commissioner of Income-tax Madras v. Bhagyalakshmi and Co., (1965) 55 I.T.R. 660 and Murlidhar Himatsingka and Anr. v. Commissioner of Income-tax, Calcutta (1966) 62 I.T.R. 660, distinguished. CIVIL APPELLATE JURISDICTION : Civil Appeal No. 1899 of 2002. D Froin the Judgment and Order dated 29.10.1993 of the Gujarat High Court in I.T. No. 191 of 1980. E C.A. Nos. 6148-57, 6375-6412/98, 502012000, 3792, 3830, 3829, 3827/99, 3373/2000 and 5720 of 1998. Preetesh Kapur, Ranbir Chandra, K.C. Kaushik, Ms. Lakshmi Iyengar, Ms. Sunita Sharma, Ms. Neera Gupta, B.V.B. Das and Ms. Sushma Suri for the Appellant. F U.U. Lalit, H.A. Raichura and S.H. Raichura for the Respondent. The Judgment of the Court was delivered by SYED SHAH MOHAMMED QUADRI, J. G Civil Appeal No. 1899 of 2002: 0 This appeal, by the Revenue, is directed against the judgment of the Division Bench of the High Court of Gujarat in Income Tax Reference No. 191 of 1980 dated 29th October, 1993 [Sunil J. Kinariwala v. Commissioner H of Income Tax, reported in (1995) 2111.T.R. 127.] ( - -- At the instance of the Revenue. the Income Tax Appellate Tribunal (for A short. 'the Tribunal') referred the following questions, under Section 256( I) of the Income Tax Act. 1961 (hereinafter referred to as 'the Act'). for the opinion of the High Court: "(I) Whether, on the facts and in ·the circumstances of the case, 50 per cent out of the assessee's ten per cent, right, title and interest in B the partnership firm of Messrs. Kinariwala R.J .K. Industries belongs to Sun ii J ivanlal Kinariwala Trust and the income arising therefrom belongs to the said trust by overriding title? (2) Whether, on the facts and in the circumstances of the case, the sum of Rs. 20, 141 being the profits referable to 50 per cent, out of C the assessee's right, title and interest often per cent, in the partnership firm of Messrs. Kinariwala R.J.K. Industries is not the real income of the .i:ssessee, but of Sunil Jivanlal Kinariwala Trust and as such assessable only in the hands of the trust? D Case: COMMISSIONER OF INCOME TAX versus SUNIL J. KINARIWALA [[2002] SUPP. 4 S.C.R. 650] (2002) અદાલત , , . આઉચ્ચઆવકવેરાનાકમિશનરમદ્રાસવિભાગ્યલક્ષ્મીએન્ડકંપનીકેસમાંઅદાલતનાચુકાદાઓપરઆધારરાખેછે. (૧૯૬૫) ૫૫આઇ. ટી. આર. ૬૬૦અનેમુરલીધરહિમ્મતસિંકાઅનેઅન્રવિ.આવકવેરાનાકમિશનર, કલકત્તા, (૧૯૬૬) ૬૨આઇ. ટી. આર.૩૨૩એઅન્યબાબતોનીસાથેએવુંમાન્યુંહતુંકેપેઢીમાંકરદાતાનાપચાસટકાહિસ્સાનીસોંપણીપર, ઉપરઆવકબનીઅનેતેમાલિકીસવારીકરીનેટ્રસ્ટનીજાયછેતેનેકરદાતાનીકુલઆવકમાંઉમેરીશકાતીનથી. આબાબતનેધ્યાનમાંરાખીને, ઉપરોક્તપ્રશ્નનંબર (૧) થી (૩)નોઅને.જવાબકરદાતાનીતરફેણમાંમહેસૂલનીવિરુદ્ધમાંહકારાત્મકરીતેઆપવામાંઆવ્યોહતો સમયદાખલએવુંલાગેછેકેનોંધપાત્રસુધીહાઈકોર્ટના વાદગ્રસ્તચુકાદાસામેઅપીલકરવામાટેન.પર,કોઈપગલાંલેવામાંઆવ્યાહતામહેસૂલદ્વારાતેનોસ્વીકારકરવામાંઆવ્યોહોવાનીધારણાઅદાલત.ઉપરોક્તચુકાદાનેપગલેઉચ્ચદ્વારાવિવિધબાબતોનોનિકાલકરવામાંઆવ્યોહતોદાખલતેમાંથીકેટલાકકેસોમાંવિશેષરજાઅરજીઓકરવામાંઆવીહતીપરંતુઉચ્ચન્યાયાલયનામુખ્યચુકાદાનેઅંતિમબનવાનીમંજૂરીઆપવામાંઆવીહોવાનાઆધારેતેનેફગાવીદેવામાંઆવી .અનેદાખલહતીત્યારબાદમહેસૂલવિભાગજાગીગયોહાલનીઅપીલકરીનેઉપરોક્તચુકાદાને . આ, દાખલઅને.પડકાર્યોહતોરીતેઅપીલકરવામાંઆવીઅમારીસમક્ષછે મહેસૂલવતીહાજરરહેલાવિદ્વાનવકીલશ્રીપ્રીતેશકપૂરેદલીલકરીહતીકેસમાધાનનીશરતોને, ધ્યાનમાંરાખીનેજેસોંપવામાંઆવ્યુંહતુંતેકરદાતાનાહિસ્સાનાપચાસટકાસુધીનફોમેળવવાનો; , ઓવરનઆવકનેપરઅધિકારહતોતેથીટ્રસ્ટમાંકોઈરાઇડિંગટાઇટલહતુંજેથીસ્ત્રોતઅનેઆવકનાડાયવર્ટકરીશકાયઉચ્ચઅદાલતેસોંપણીનેડાયવર્ઝનમાંપરિણમીહોવાનુંમાનીને.નીકલમ૬૦ભૂલકરીહતીઅધિનિયમલાગુકરવાનાપ્રશ્વૈકલ્પિકદલીલતરીકેવિનંતીઅનેન.તરફકરવામાંઆવીહતીતેનેગંભીરતાથીઅનુસરવામાંઆવ્યોહતોબીજીસામાવાળા. . કરદાતાવતીહાજરરહેલાવિદ્વાનવકીલશ્રીયુયુલલિતેદલીલકરીહતીકેભારતીયભાગીદારીઅધિનિયમ , ૧૯૩૨નીકલમ૨૯ (૧) હેઠળટ્રસ્ટસેટલમેન્ટડીડહેઠળસોંપણીદ્વારાઆવકનોહકદારઅનેપેઢીમાંથીકરદાતાઓનીપચાસટકાહિસ્સોમેળવવાનોબન્યોહતોતેથી-ઓવરઆવકઅનેટ્રસ્ટનેરાઇડિંગશીર્ષકનાઆધારેમળીરહીહતીઉચ્ચઅદાલતેપ્રશ્નોના. , યોગ્યજવાબઆપ્યાહતાવધુમાંતેપક્ષકારોમાટેવિદ્વાનવકીલદ્વારાસ્વીકારવામાંઆવ્યુંહતુંનંબર નંબર૧અને૩નેઅનેકેજેઓપ્રશ્નઓવરલેપકરેછેતેમનેફરીથીફ્રેમકરવાનીજરૂર.આઅદાલતના૩, ૨૦૦૨નાઆદેશનંબર૧છેડિસેમ્બરદ્વારાતેમનેપ્રશ્નતરીકેફરીથીઘડવામાંઆવ્યાહતા. હવે, આપણેનીચેનાબેપ્રશ્નોનીજાહેરાતકરવીપડશેઃ "(૧) હકીકતોઅનેકેસનાસંજોગોમાં, ૨૭ડિસેમ્બર, ૧૯૭૩નારોજટ્રસ્ટડીડહેઠળસુનીલઆર. . . જીવનલાલકિનારીવાલાટ્રસ્ટનીતરફેણમાંમેસર્સકિનારીવાલાજેકેઇન્ડસ્ટ્રીઝમાં અધિકાર, માલિકીઅનેવ્યાજ (મૂડીસિવાય) માંકરદાતાનાદસટકાહિસ્સામાંથી૫૦ટકાનીસોંપણીટ્રસ્ટનીતરફેણમાંઓવરરાઇડિંગટાઇટલબનાવેછેઅનેશુંટ્રસ્ટનેઉપાર્જિતથતીઆવકનેઆવક?કરદાતાનીતરીકેગણીશકાય (૨) શું, હકીકતોઅનેકેસનાસંજોગોમાં, રૂ. ૨૦, ૧૪૧એસંદર્ભિતનફોહોવાથી, કીનારીવાલાઆર... જેકેઇન્ડસ્ટ્રીઝ નામની ભાગીદારી પેઢીમાના કરદાતાના ૧૦ ટકા હક હીત હીસ્સાનાએઆવક, ૫૦ ટકા નફોકરદાતાનીવાસ્તવિકનથીપરંતુસુનીલજીવનલાલકિનારીવાલાઅનેજ?ટ્રસ્ટનીછેતેમાત્રટ્રસ્ટનાહાથમાંમૂલ્યાંકનપાત્રછેએતરફની, નીધ્યાનદોરવામાંઆવીશકેછેકેઅધિનિયમયોજનાહેઠળતેઅધિનિયમઆવક, જોગવાઈઓહેઠળગણવામાંઆવેલીકરદાતાનીકુલછેજેઆવકવેરાનુંમૂલ્યાંકનકરી-.ઓવરશકાયછેત્રીજાપક્ષનીતરફેણમાંબનાવેલારાઇડિંગશીર્ષકનાઆધારેકરપાત્રવ્યક્તિઆવકહકદાર, આવકપરથઈઅનેજેમેળવવામાટેનથીતેમાંથીમોટાભાગનીસ્ત્રોતડાયવર્ટજશેઆવકની.સરળતેકરપાત્રવ્યક્તિનીકુલગણતરીમાંઉમેરીશકાતીનથીસિદ્ધાંતપૂરતોછેપરંતુવખત, , વધુનહીંજેમકેતાત્કાલિકકિસ્સામાંપ્રશ્નઊભોથાયછેકેનક્કીકરવામાટેનામાપદંડ, આવકઓવર?શુંછેકરદાતાનેઆભારીક્યારેરાઇડિંગટાઇટલદ્વારાડાયવર્ટથાયછેઅમારાએરકમનાઅનેમતેનિર્ણાયકપરિબળપ્રશ્નમાંરહેલીસંદર્ભમાંકરદાતાનીજવાબદારીનીપ્રકૃતિઅસર.આવકજછેજ્યારેત્રીજીવ્યક્તિતેનીતરીકેદાવોકરેતેપહેલાંકરદાતાનીજવાબદારીહેઠળરકમપ્રાપ્તકરવામાટેહકદારબનેછે, ત્યારેમાલિકીહકદ્વારાઆવકનુંડાયવર્ઝન; આવક, કરવામાંઆવશેપરંતુજ્યારેકરદાતાનેપ્રાપ્તથયાપછીતેકરદાતાનીજવાબદારી Case: COMMISSIONER OF INCOME TAX versus SUNIL J. KINARIWALA [[2002] SUPP. 4 S.C.R. 650] (2002) ਕੇ. ਏ. ਰਾਮਾਚਰ ਅਤੇ ਅਨਰ। ਵੀ. ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਿਮ*ਨਰ, ਮਦਰਾਸ, ਈ. (1961) 42 ਆਈ. ਟੀ. ਆਰ. 25 ਅਤੇ ਮੋਤੀ ਲਾਲ ਛੱਡਾਮੀ ਲਾਲ ਜੈਨ ਬਨਾਮ। ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਿਮ*ਨਰ, (1991) 190 ਆਈ. ਟੀ. ਆਰ. 1 ਿਬਜੋਏ ਿਸੰਘ ਦੁਧੂਰੀਆ ਬਨਾਮ ਆਮਦਨ ਕਿਮ*ਨਰ-ਟੈਕਸ, [1933] 1 ਆਈ. ਟੀ. ਆਰ. 135; ਪੀ. ਸੀ. ਮਿਲਕ ਬਨਾਮ ਆਮਦਨ ਕਿਮ*ਨਰ-ਟੈਕਸ (1938) 6 ਆਈ. ਟੀ. ਆਰ. 206 ਅਤੇ ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਿਮ*ਨਰ, ਬੰਬਈ ਿਸਟੀ-II ਬਨਾਮ. ਸੀਤਲਦਾਸ ਤੀਰਥਦਾਸ, (1961) 41 ਆਈ. ਟੀ. ਆਰ. 367, ਦਾ ਿਜ਼ਕਰ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਹੈ। 1.2 . ਇਹ ਿਧਆਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੈ ਿਕ ਇੱਕ ਮਾਮਲੇ ਿਵੱਚ ਇੱਕ ਸਪੱ*ਟ ਅੰਤਰ ਹੈ ਿਜੱਥੇ ਇੱਕ ਫਰਮ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿਹਭਾਗੀ ਿਕਸੇ ਤੀਜੇ ਿਵਅਕਤੀ ਦੇ ਹੱਕ ਿਵੱਚ ਆਪਣਾ ਿਹੱਸਾ ਿਨਰਧਾਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕੇਸ ਿਜੱਥੇ ਇੱਕ ਸਿਹਭਾਗੀ ਮੁੱਖ ਭਾਈਵਾਲੀ ਿਵੱਚ ਆਪਣੇ ਿਹੱਸੇ ਜੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਉਪ-ਭਾਈਵਾਲੀ ਦਾ ਗਠਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਿਹਲੇ ਮਾਮਲੇ ਿਵੱਚ, ਭਾਰਤੀ ਭਾਈਵਾਲੀ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 29 (1) ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ, ਅਸਾਈਨੀ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਭਾਈਵਾਲੀ ਿਵੱਚ ਕੋਈ ਅਿਧਕਾਰ ਜJ ਿਵਆਜ ਨਹe ਿਮਲਦਾ, ਿਸਵਾਏ ਇਸ ਦੇ ਿਕ ਅਸਾਈਨਮmਟ ਅਤੇ ਸੰਪਤੀਆਂ ਦੀ ਸਿਥਤੀ ਿਵੱਚ ਫਰਮ ਦੇ ਮੁਨਾਫੇ ਦੇ ਉਸ ਿਹੱਸੇ ਨੂੰ ਪ@ਾਪਤ ਕਰਨਾ। ਫਰਮ ਦਾ ਭੰਗ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਿਵੱਚ, ਉਪ-ਭਾਈਵਾਲੀ ਮੁੱਖ ਭਾਈਵਾਲੀ ਿਵੱਚ ਇੱਕ ਿਵ*ੇ* ਿਦਲਚਸਪੀ ਪ@ਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। [ 659 -ਐyਚ; 660-ਏ, ਬੀ] 1.3 ਤੁਰੰਤ ਮਾਮਲੇ ਿਵੱਚ, ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਉਪ-ਭਾਈਵਾਲੀ ਦੇ ਰੂਪ ਿਵੱਚ ਨਹe ਮੰਿਨਆ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਹਾਲJਿਕ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 29 (1) ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ, ਟਰੱਸਟ, ਇੱਕ ਅਸਾਈਨੀ ਦੇ ਰੂਪ ਿਵੱਚ, ਫਰਮ ਤ^ ਮੁਨਾਫੇ ਿਵੱਚ ਿਨਰਧਾਰਤ ਿਹੱਸਾ ਪ@ਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਬਣ ਜJਦਾ ਹੈ ਨਾ ਿਕ ਇੱਕ ਉਪ-ਭਾਈਵਾਲ ਦੇ ਰੂਪ ਿਵੱਚ ਿਕ]ਿਕ ਕੋਈ ਉਪ-ਭਾਈਵਾਲੀ ਹ^ਦ ਿਵੱਚ ਨਹe ਆਈ ਸੀ, ਪਰ ਅਸਾਈਨਰ-।ਭਾਈਵਾਲ ਦੀ ਆਮਦਨ ਦੇ ਿਹੱਸੇ ਦੇ ਅਸਾਈਨੀ ਦੇ ਰੂਪ ਿਵੱਚ ਇਨd J ਕਾਰਨJ ਕਰਕੇ, ਚੁਣੌਤੀ ਅਧੀਨ ਆਦੇ* ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਨਹe ਰੱਿਖਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਿਸੱਟੇ ਵਜ^, ਟਰੱਸਟ ਦੇ ਹੱਕ ਿਵੱਚ ਿਨਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਆਮਦਨ ਦਾ ਿਹੱਸਾ ਕਰਦਾਿਤ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ ਿਵੱਚ *ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰdJ ਇਨd J ਸਾਰੀਆਂ ਅਪੀਲJ ਿਵੱਚ ਮਾਲ ਦੇ ਹੱਕ ਿਵੱਚ ਅਤੇ ਕਰਦਾਿਤਆਂ ਦੇ ਿਵਰੁੱਧ ਸਵਾਲJ ਦੇ ਜਵਾਬ ਿਦੱਤੇ ਜJਦੇ ਹਨ। [66- ਬੀ-ਡੀ] ਆਮਦਨ ਕਿਮ*ਨਰ-ਟੈਕਸ ਮਦਰਾਸ ਬਨਾਮ. ਭਾਿਗਆਲਕ*ਮੀ ਐਡ ਕੰਪਨੀ, (1965) 55 ਆਈ. ਟੀ. ਆਰ. 660 ਅਤੇ ਮੁਰਲੀਧਰ ਿਹਮਤਿਸੰਗਕਾ ਅਤੇ ਅਨਰ। ਵੀ. ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਿਮ*ਨਰ, ਕਲਕੱਤਾ (1966) 62 ਆਈ. ਟੀ. ਆਰ. 660, ਿਵ*ੇ* ਿਸਵਲ ਅਪੀਲ ਿਨਆਂਇਕ ਫੈਸਲਾਃ ਿਸਵਲ ਅਪੀਲ ਨੰ. 1899/2002 . 1980 ਦੇ ਆਈ. ਟੀ. ਨੰਬਰ 191 ਿਵੱਚ ਗੁਜਰਾਤ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਿਮਤੀ 1 ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਅਤੇ ਆਦੇ* ਤ^। ਨਾਲ ਸੀ. ਏ. ਨੰ. 6148-57 , 6375-6412 / 98 , 5020/2000 , 3792 , 3830 , 3829 , 3827/99 , 3373/2000 ਅਤੇ 1998 ਦਾ 5720. ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਲਈ ਪ@ੀਤੇ* ਕਪੂਰ, ਰਣਬੀਰ ਚੰਦਰਾ, ਕੇ. ਸੀ. ਕੌਿ*ਕ, *@ੀਮਤੀ ਲਕ*ਮੀ ਅਯੰਗਰ, *@ੀਮਤੀ ਸੁਨੀਤਾ *ਰਮਾ, *@ੀਮਤੀ ਨੀਰਾ ਗੁਪਤਾ, ਬੀ. ਵੀ. ਬੀ. ਦਾਸ ਅਤੇ *@ੀਮਤੀ ਸੁ*ਮਾ ਸੂਰੀ। । ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਜਵਾਬਦੇਹ ਲਈ ਯੂ. ਯੂ. ਲਿਲਤ, ਐਚ. ਏ. ਰਾਇਚੁਰਾ ਅਤੇ ਐਸ. ਐਚ. ਰਾਇਚੁਰਾ ਫੈਸਲਾ ਿਦੱਤਾ ਿਗਆ ਸੀ ਸਈਦ *ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ ਕਾਦਰੀ, ਜੇ. 2002 ਦੀ ਿਸਵਲ ਅਪੀਲ ਨੰਬਰ 1899: ਮਾਲ ਿਵਭਾਗ ਵੱਲ^ ਇਹ ਅਪੀਲ ਗੁਜਰਾਤ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਿਡਵੀਜ਼ਨ ਬmਚ ਦੇ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ।ਰੈਫਰmਸ ਨੰਬਰ191,1980 ਿਮਤੀ 29 ਅਕਤੂਬਰ, 1993 ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਿਵਰੁੱਧ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈਆਮਦਨ ਕਰ ਕਿਮ*ਨਰ ਐਚ, (1995) 211 ਆਈ. ਟੀ. ਆਰ. 127 ਿਵੱਚ ਿਰਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਗਈ।] ਮਾਲ ਿਵਭਾਗ ਦੇ ਇ*ਾਰੇ 'ਤੇ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਪੀਲ ਿਟ@ਿਬਊਨਲ (ਸੰਖੇਪ ਿਵੱਚ' ਿਟ@ਿਬਊਨਲ ') ਨQ ਆਮਦਨ ਕਰ ਐਕਟ, 1961 ਦੀ ਧਾਰਾ 256 (1) (ਿਜਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤ^ ਬਾਅਦ' ਐਕਟ 'ਿਕਹਾ ਿਗਆ ਹੈ) ਤਿਹਤ ਹੇਠ ਿਲਖੇ ਸਵਾਲ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੀ ਰਾਏ ਲਈ ਭੇਜੇਃ (2) ਕੀ, ਤੱਥJ ਅਤੇ ਕੇਸ ਦੇ ਹਾਲਾਤJ ਿਵੱਚ, ਸੀ ਰੁਪਏ ਦੀ ਰਕਮ. 20, 141 ਮੈਸਰਜ਼ ਦੀ ਭਾਈਵਾਲੀ ਫਰਮ ਿਵੱਚ 50 ਪ@ਤੀ*ਤ ਤੱਕ ਦਰਸਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਲਾਭ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਮੁਲJਕਣਕਰਤਾ ਦੇ । ਿਕਨਾਰੀਵਾਲਾ ਆਰ. ਜੇ. ਕੇ. ਅਿਧਕਾਰ, ਿਸਰਲੇਖ ਅਤੇ 10 ਪ@ਤੀ*ਤ ਦੇ ਿਵਆਜ ਿਵੱਚ^ਇੰਡਸਟਰੀਜ਼ ਕਰਦਾਿਤਆਂ ਦੀ ਅਸਲ ਆਮਦਨ ਨਹe ਹੈ, ਬਲਿਕ ਸੁਨੀਲ ਜੀਵਨਲਾਲ ਿਕਨਾਰੀਵਾਲਾ ਟਰੱਸਟ ਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰdJ ਿਸਰਫ ਟਰੱਸਟ ਦੇ ਹੱਥJ ਿਵੱਚ ਹੈ? (3) ਕੀ, ਤੱਥJ ਅਤੇ ਮਾਮਲੇ ਦੇ ਹਾਲਾਤJ ਦੇ ਅਧਾਰ oਤੇ, ਕਰਦਾਿਤਆਂ ਦੇ ਦਸ ਪ@ਤੀ*ਤ ਿਵੱਚ^ । ਿਕਨਾਰੀਵਾਲਾ ਆਰ. ਜੇ. ਕੇ. ਪੰਜਾਹ ਪ@ਤੀ*ਤ, ਮੈਸਰਜ਼ ਦੀ ਫਰਮ ਿਵੱਚ ਿਹੱਸਾ ਲmਦੇ ਹਨਇੰਡਸਟਰੀਜ਼ ਨੂੰ 27 ਦਸੰਬਰ, 1973 ਦੇ ਟਰੱਸਟ ਡੀਡ ਤਿਹਤ ਸੁਨੀਲ ਜੀਵਨਲਾਲ ਿਕਨਾਰੀਵਾਲਾ ਟਰੱਸਟ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸYਿਪਆ ਿਗਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕੀ ਇਸ ਤ^ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਆਮਦਨ ਓਵਰਰਾਈਿਡੰਗ ਟਾਈਟਲ ਦੇ ਰੂਪ ਿਵੱਚ ਕਿਥਤ ਟਰੱਸਟ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ? ।ਿਜਸ ਤੱਥ ਨQ ਇਨd J ਪ@*ਨJ ਨੂੰ ਜਨਮ ਿਦੱਤਾ, ਉਸ oਤੇ ਇੱਥੇ ਿਧਆਨ ਿਦੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ Case: COMMISSIONER OF INCOME TAX versus SUNIL J. KINARIWALA [[2002] SUPP. 4 S.C.R. 650] (2002) (2) Whether, on the facts and in the circumstances of the case, the sum of Rs. 20, 141 being the profits referable to 50 per cent, out of C the assessee's right, title and interest often per cent, in the partnership firm of Messrs. Kinariwala R.J.K. Industries is not the real income of the .i:ssessee, but of Sunil Jivanlal Kinariwala Trust and as such assessable only in the hands of the trust? D c:;) Whether, on the facts and in the circumstances of the case, fifty pe!· cent, out of the assesseee's ten per cent, share.in the firm of Messrs. Kinariwala R..J.K. Industries has been validly assigned to Sunil Jivanlal Kinariwala Trust under the deed of trust dated December, ?.7, 1973, and whether the income arising therefrom belongs to the said trust by way of overriding title?" E The fact which gave rise to these questions may be noticed here. The assessee, a partner in the pa1tnership firm, known as 'Mis. Kinariwala R.J.K. Industries', Ahmedabad, (for short, 'the firm') was having ten per cent share therein. On December 27, 1973, he created a Trust named F "Sunil Jivanlal Kinariwala Trust" by a deed of settlement assigning fifty percent out of his ten per cent right, title and interest (excluding capital), as a partner in the firm, and a. sum of Rupees five thousand out of his capital in the firm in favour of the said Trust. There are three beneficiaries of the Trust·the assessee's brother's wife, assessee's niece and the assessee's mother. G In the Assessment Year 1974-75, he claimed that as fifty per cent of the income attributable to his share from the firm, stood transferred to the Trust resulting in diversion of income at source, the same could not be included in his total income for the purpose of his assessment. The Income Tax Officer rejected the claim on the view that it was a case of application of income and not diversion of income at source; he also found that Section 60 of the Act H A was attracted as only income without transfer of asset was settled. Against the order of assessment, the assessee appealed before the Appellate Assistant Commissioner of Income Tax who allowed the appeal directing that a sum of Rs. 20, 141 / which stood transferred to the trust under the settlement, be excluded from the total income of the asses~ee. However, on appeal by the Revenue, the Tribunal reversed the order of the Appellate Assistant B Commissioner. Thus the afore-mentioned questions of law came to be referred to the High Court by the Tribunal. The High Court, relying on the judgements of this Court in Commissioner of Income tax, Madras v. Bhagyalakshmi and Co. (1965) 55 l.T.R. 660 and C Mur/idhar Himatsingka and Anr. v. Commissioner of Income tax, Calcutta, (1966) 62 l.T.R. 323, held inter a/ia, that on assignment of fifty per cent share of the assessee in the firm, it became the income of the Trust by over riding title and it could riot be added in the total income of the assessee. In that view of the matter, the afore-mentioned Question Nos. (I) to (3) were answered in the affirmative, in favour of the assessee and against the Revenue. D It appears that for a considerable time no steps to file an appeal were taken against the impugned judgement of the High Court. On the assumption that it was accepted by the Revenue, various matters were disposed of by the High Court, following the said judgement. In some of those cases, special E leave petitions were filed but they were dismissed on the ground that the main judgement of the High Court was allowed to become final. Thereafter, the Revenue woke up and challenged the said judgement by filing the present appeal, That is how, the appeal came to be filed and is before us. Case: COMMISSIONER OF INCOME TAX versus SUNIL J. KINARIWALA [[2002] SUPP. 4 S.C.R. 650] (2002) , આવકનીનિભાવતીવખતેત્રીજીવ્યક્તિનેઆપવામાંઆવેછેત્યારેતેકરદાતાનીઅરજીનોકેસહશે, નહીંકેમાલિકીહકથીઆવકનુંડાયવર્ઝનકરવાનો. બિજોયસિંહદુધુરિયાવિરુદ્ધ૧૯૩૩૧આઇ. . આર. ૧૩૫અને. . આવકવેરાનાકમિશનર, () ટીપીસીમલિકવિરુદ્ધઆવકવેરાનાકમિશનર, (૧૯૩૮) ૬આઇ. ટી. આર. ૨૦૬માંપ્રિવીકાઉન્સિલનાનિર્ણયોએકસાથેશીર્ષકનેઓવરરાઈડકરીનેઆવકનાડાયવર્ઝનનાસિદ્ધાંતનુંઉદાહરણછે.બિજોયસિંહદુધુરિયા (સુપ્રા) માં, કરદાતાનીસાવકીમાતાદ્વારામેળવેલાજાળવણીનાસમાધાનહુકમનામુંમા, પર.હેઠળતેનાહાથમાંનીમિલકતોચાર્જબનાવવામાંઆવ્યોહતોપ્રિવીકાઉન્સિલનાલોલોર્ડ્સેકલકત્તાહાઈકોર્ટનાચુકાદાનેઉલટાવીદીધોહતોઅનેજણાવ્યુંહતુંકેસાવકીમાતાદ્વારારકમઆવકની., .વસૂલવામાંઆવેલીજાળવણીનીકરદાતાનીઅરજીનોકેસનથીતેનાથીવિપરીતપીસી. મુલિક ( સુ૫રા) માંવસિયતહેઠળ, વહીવટકર્તાઓઅનેટ્રસ્ટી (મૂલ્યાંકનકર્તા) દ્વારા.વસિયતનામાનીમિલકતમાંથીલાભાર્થીઓનેચોક્કસચૂકવણીકરવાનીહતીપ્રિવીકાઉન્સિલદ્વારાજએવુંઠરાવવામાંઆવ્યુંહતુંકેઆવીચૂકવણીઓમાત્રમિલકતમાંથીકરદાતાનેમળેલીઆવકમાંથીથઈ, , શકેછેતેથીઆવીચૂકવણીઓકરદાતાનાહાથમાંઆવકવેરા માટે આકારણીપાત્ર હતીઅને. , આવકનાસ્રોતનુંકોઈડાયવર્ઝનથતુંનથીજ્યારેઅગાઉનાકેસમાંકરદાતાનીસાવકીઆવકપરજપરમાતાએમિલકતમાંથીથતીપોતાનોહાથમૂકતાપહેલાકરદાતાનીમિલકતોઅદાલતનાહુકમનામુંમાદ્વારાસર્જવામાંઆવેલા ચાર્જનાઆધારેજાળવણીમેળવવાનોઅધિકાર, , રકમમેળવ્યોહતોપરંતુપછીનાકિસ્સામાંલાભાર્થીઓનેચૂકવવાનીકરદાતાનીજવાબદારીઆવક.મિલકતમાંથીપ્રાપ્તથયાપછીમુક્તકરવીજરૂરીહતી -આવકવેરાનાકમિશનર, બોમ્બેસિટી૨વિરુદ્ધસીતલદાસતીરથદાસ (૧૯૬૧) ૪૧આઈ. ટી.આર. ૩૬૭, આઅદાલતના, માંત્રણવિદ્વાનન્યાયાધીશોનીબેન્ચવતીબોલતાન્યાયમુર્તિહિદાયતુલ્લાહ, ન્યાયમુર્તિ (જેતેસમયેહતા) અન્યસાથે, પ્રિવીકાઉન્સિલનાઉપરોક્તબેચુકાદાઓનેધ્યાનમાંરાખીનેનીચેપ્રમાણેપરીક્ષણકર્યુંહતુંઃ", એરકમ, , અમારામતેસાચીકસોટીછેકેશુંકાપવાનીમાંગકરવામાંઆવેલીહકીકતમાંક્યારેયઆવક.:, ,તેનીતરીકેકરદાતાસુધીપહોંચીનથીજવાબદારી નિશંક૫ણેદરેકકિસ્સામાંહોયછે. રકમપરંતુતેજવાબદારીનીપ્રકૃતિછેજેનિર્ણાયકહકીકતછેવ્યક્તિપોતાનીઆવકમાંથીજેમાટેઅરજીકરવામાટેબંધાયેલોછેઅનેજેરકમજવાબદારીનીપ્રકૃતિદ્વારાકરદાતાનીઆવકનોન. આવકભાગકહીશકાયતેવચ્ચેતફાવતછેજ્યાંજવાબદારીદ્વારાકરપાત્રવ્યક્તિસુધી, ; આવકપહોંચેતેપહેલાંડાયવર્ટકરવામાંઆવેછેતેકપાતપાત્રછેપરંતુજ્યાંઆવીકરપાત્રઆવક, વ્યક્તિસુધીપહોંચ્યાપછીજવાબદારીનિભાવવામાટેલાગુકરવીજરૂરીછેત્યાંકાયદામાંજ.તેપરિણામઅનુસરતુંનથીતેપ્રથમપ્રકારનીચુકવણીછેજેનેખરેખરમાફકરીશકાયછેઅને.એઆવકનોએકબીજીનહીંબીજીચુકવણીમાત્રપોતાનીબીજોભાગચૂકવવાનીજવાબદારી, થઈઅને.આવકછેજેપ્રાપ્તછેત્યારથીલાગુકરવામાંઆવેછેપ્રથમએવોકેસછેજેમાંક્યારેય, પણ, આવકના, કરદાતાસુધીપહોંચતીનથીજેતેનેએકત્રિતકરેતોતેનીભાગરૂપેનહીંપરંતુઅને.તેવ્યક્તિમાટેતેનાવતીકરેછેજેનેતેચૂકવવાપાત્રછે , આવક.આપરતેકિસ્સામાંપ્રતિવાદીકરદાતાએતેનીઘણાસ્રોતોમાંથીમેળવીહતીતેમણેઆધાર રકમ, , રકમચોક્કસકાપવાનીમાંગકરીહતીકેસંમતિહુકમનામુંમાહેઠળતેમણેતેતેમનીપત્ની અને.બાળકોનેભરણપોષણતરીકેચૂકવવીજરૂરીહતીજોકેસમાધાનહુકમનામુંમાદ્વારાપરન, રકમકરદાતાનીમિલકતોકોઈચાર્જમૂકવામાંઆવ્યોહતોતેમછતાંનિર્ધારિતહકીકતમાંઅને.અદાલતમતકરદાતાનાપત્નીબાળકોનેચૂકવવામાંઆવતીહતીઉચ્ચએવોવ્યક્તકર્યોહતોપર, કેકરદાતાનીમિલકતોચોક્કસચાર્જનીસ્થાયીગેરહાજરીમાંકરદાતાનીહુકમનામુંમાહેઠળ, અદાલતઅનેજાળવણીચૂકવવાનીજવાબદારીહેઠળ છેજેકાયદાનીદ્વારાલાગુકરીશકાયછેબિજોયસિંહદુધુરિયા (સુપ્રા) નાસિદ્ધાંતનેલાગુકરવામાટેઉદ્દેશિતછે, એવુંમાનવામાંઆવ્યુંઅદાલતના, રકમઅનેહતુંકેહુકમનેધ્યાનમાંરાખીનેપત્નીબાળકોનેઆપવામાંઆવી હોયઅનેઆવકબની.રદ, આતેક્યારેયકરદાતાનાહાથમાંનથીઉચ્ચન્યાયાલયનાચુકાદાનેકરતાં,અદાલતેચુકાદોઆપ્યો ", એઅમારામતેવર્તમાનકેસછેકેજેમાંપરિવારનાસભ્યોતરીકેચાલુરહેલાકરદાતાનીપત્નીઅનેઆવકઆવક.આબાળકોનેતેનીપોતાનીતરીકેમળીહતીકેસજવાબદારીનિભાવવામાટેઆવકનાએક, નભાગનીઅરજીનોછેકેએવોકેસજેમાંઓવરરાઈડિંગચાર્જદ્વારાકરદાતોઆવકનોબની.પરઆવકપરમાત્રબીજાનીસંગ્રહકર્તાજાયછેજોમિલકતઅથવાતેનીઆવો, , અલગ.ઓવરરાઈડિંગચાર્જઅસ્તિત્વમાંહોતજેકેસનથીતોવર્તમાનકેસમાંબાબતહોતઅમારા, આઅને. .મતેકેસબિજોયસિંહદુધુરિયાનાકેસમાંનિયમનીબહારઆવેછેતેનાબદલેપીસી.મલિકનાકેસમાંન્યાયિકસમિતિદ્વારાજણાવેલાનિયમમાંઆવેછે આવકનાટાઈટલનેઓવરરાઈડકરીનેડાયવર્ઝનનાસિદ્ધાંતનેલાગુકરવાનાઉદાહરણોતરીકેનોંધલઈ. આપણેકેટલાકનિર્ણયોનીશકીએછીએ Case: COMMISSIONER OF INCOME TAX versus SUNIL J. KINARIWALA [[2002] SUPP. 4 S.C.R. 650] (2002) (3) ਕੀ, ਤੱਥJ ਅਤੇ ਮਾਮਲੇ ਦੇ ਹਾਲਾਤJ ਦੇ ਅਧਾਰ oਤੇ, ਕਰਦਾਿਤਆਂ ਦੇ ਦਸ ਪ@ਤੀ*ਤ ਿਵੱਚ^ । ਿਕਨਾਰੀਵਾਲਾ ਆਰ. ਜੇ. ਕੇ. ਪੰਜਾਹ ਪ@ਤੀ*ਤ, ਮੈਸਰਜ਼ ਦੀ ਫਰਮ ਿਵੱਚ ਿਹੱਸਾ ਲmਦੇ ਹਨਇੰਡਸਟਰੀਜ਼ ਨੂੰ 27 ਦਸੰਬਰ, 1973 ਦੇ ਟਰੱਸਟ ਡੀਡ ਤਿਹਤ ਸੁਨੀਲ ਜੀਵਨਲਾਲ ਿਕਨਾਰੀਵਾਲਾ ਟਰੱਸਟ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸYਿਪਆ ਿਗਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕੀ ਇਸ ਤ^ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਆਮਦਨ ਓਵਰਰਾਈਿਡੰਗ ਟਾਈਟਲ ਦੇ ਰੂਪ ਿਵੱਚ ਕਿਥਤ ਟਰੱਸਟ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ? ।ਿਜਸ ਤੱਥ ਨQ ਇਨd J ਪ@*ਨJ ਨੂੰ ਜਨਮ ਿਦੱਤਾ, ਉਸ oਤੇ ਇੱਥੇ ਿਧਆਨ ਿਦੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਮੁਲJਕਣਕਰਤਾ, ਭਾਈਵਾਲੀ ਫਰਮ ਿਵੱਚ ਇੱਕ ਭਾਈਵਾਲ, ਿਜਸ ਨੂੰ 'ਐyਮ/ਐyਸ' ਵਜ^ ਜਾਿਣਆ ਜJਦਾ ਹੈ। ਿਕਨਾਰੀਵਾਲਾ ਆਰ. ਜੇ. ਕੇ. ਇੰਡਸਟਰੀਜ਼, ਅਿਹਮਦਾਬਾਦ (ਸੰਖੇਪ ਿਵੱਚ, 'ਫਰਮ') ਦੀ ਇਸ ਿਵੱਚ 10 ਪ@ਤੀ*ਤ ਿਹੱਸੇਦਾਰੀ ਸੀ। 27 ਦਸੰਬਰ, 1973 ਨੂੰ ਉਨd J ਨQ ਐyਫ "ਸੁਨੀਲ ਜੀਵਨਲਾਲ ਿਕਨਾਰੀਵਾਲਾ ਟਰੱਸਟ" ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਟਰੱਸਟ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਦਸ ਪ@ਤੀ*ਤ ਹੱਕ, ਿਸਰਲੇਖ ਅਤੇ ਿਵਆਜ (ਪੂੰਜੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ) ਿਵੱਚ^ ਪ@ਤੀ*ਤ, ਫਰਮ ਿਵੱਚ ਇੱਕ ਭਾਈਵਾਲ ਵਜ^, ਅਤੇ ।ਫਰਮ ਿਵੱਚ ਉਸ ਦੀ ਪੂੰਜੀ ਿਵੱਚ^ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਦੀ ਰਕਮ ਕਿਥਤ ਟਰੱਸਟ ਦੇ ਹੱਕ ਿਵੱਚਟਰੱਸਟ ਦੇ ਿਤੰਨ ਲਾਭਾਰਥੀ ਹਨ-ਕਰਦਾਿਤ ਦੇ ਭਰਾ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਕਰਦਾਿਤ ਦੀ ਭਤੀਜੀ ਅਤੇ ਕਰਦਾਿਤ ਦੀ ਮJ। ਮੁੱਲJਕਣ ਸਾਲ 1974-75 ਿਵੱਚ, ਉਸ ਨQ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਿਕ ਫਰਮ ਤ^ ਉਸ ਦੇ ਿਹੱਸੇ ਦੀ ਆਮਦਨੀ ਦਾ ਪੰਜਾਹ ਪ@ਤੀ*ਤ ਟਰੱਸਟ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਿਦੱਤਾ ਿਗਆ ਸੀ, ਿਜਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜ^ ਆਮਦਨ ਦਾ ਸਰੋਤ ਬਦਿਲਆ ਿਗਆ ਸੀ, ਇਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਮੁੱਲJਕਣ ਦੇ ਉਦੇ* ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ ਿਵੱਚ *ਾਮਲ ਨਹe ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਿਧਕਾਰੀ ਨQ ਇਸ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ ਇਸ ਿਦ@*ਟੀ ਨਾਲ ਰੱਦ ਕਰ ਿਦੱਤਾ ਿਕ ਇਹ ਆਮਦਨ ਦੀ ਵਰਤ^ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਹੈ ਨਾ ਿਕ ਸਰੋਤ 'ਤੇ ਆਮਦਨ ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ; ਉਨd J ਨQ ਇਹ ਵੀ ਪਾਇਆ ਿਕ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 60 ਨੂੰ ਆਕਰਿ*ਤ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਿਕ]ਿਕ ਸੰਪਤੀ ਦੇ ਤਬਾਦਲੇ ਤ^ ਿਬਨJ ਿਸਰਫ ਆਮਦਨ ਦਾ ਿਨਪਟਾਰਾ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ। ਮੁੱਲJਕਣ ਦੇ ਆਦੇ* ਦੇ ਿਵਰੁੱਧ, ਕਰਦਾਿਤ ਨQ ਆਮਦਨ ਕਰ ਦੇ ਅਪੀਲ ਸਹਾਇਕ ਕਿਮ*ਨਰ ਅੱਗੇ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਿਜਸ ਨQ ਅਪੀਲ ਦੀ ਆਿਗਆ ਿਦੱਤੀ ਿਕ ਇੱਕ ਰਕਮ ਰੁਪਏ ਤ^. 20,141 / ਜੋ ਬੰਦੋਬਸਤ ਦੇ ਤਿਹਤ ਟਰੱਸਟ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਰਦਾਿਤ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ ਤ^ ਬਾਹਰ ਰੱਿਖਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਹਾਲJਿਕ, ਮਾਲ ਿਵਭਾਗ ਦੀ ਅਪੀਲ 'ਤੇ ਿਟ@ਿਬਊਨਲ ਨQ ਅਪੀਲ ਸਹਾਇਕ ਦੇ ਆਦੇ* ਨੂੰ ਪਲਟ ਿਦੱਤਾ। ਕਿਮ*ਨਰ. ਇਸ ਤਰdJ ਿਟ@ਿਬਊਨਲ ਦੁਆਰਾ ਕਾਨੂੰਨ ।ਦੇ oਪਰ ਦੱਸੇ ਗਏ ਸਵਾਲ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੂੰ ਭੇਜੇ ਗਏ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨQ ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਿਮ*ਨਰ, ਮਦਰਾਸ ਬਨਾਮ ਿਵੱਚ ਇਸ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਫੈਸਿਲਆਂ oਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕੀਤਾ। ਭਾਿਗਆਲਕ*ਮੀ ਐਡ ਕੰਪਨੀ (1965) 55 ਆਈ. ਟੀ. ਆਰ. 660 ਅਤੇ ਸੀ. ਮੁਰਲੀਧਰ ਿਹਮਤਿਸੰਗਕਾ ਅਤੇ ਅਨਰ। ਵੀ. ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਿਮ*ਨਰ, ਕਲਕੱਤਾ, (1966) 62 ਆਈ. ਟੀ. ਆਰ. 323 ਨQ ਹੋਰ ਗੱਲJ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਿਕਹਾ ਿਕ ਫਰਮ ਿਵੱਚ ਕਰਦਾਿਤਆਂ ਦੇ ਪੰਜਾਹ ਪ@ਤੀ*ਤ ਿਹੱਸੇ ਨੂੰ ਿਨਰਧਾਰਤ ਕਰਨ oਤੇ, ਇਹ ਿਸਰਲੇਖ ਤ^ ਵੱਧ ਕੇ ਟਰੱਸਟ ਦੀ ਆਮਦਨ ਬਣ । ਿਵੱਚ ਮਾਮਲੇ ਜJਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕਰਦਾਿਤਆਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ ਿਵੱਚ ਨਹe ਜੋਿpਆ ਜਾ ਸਕਦਾਦਾ ਉਹ ਿਦ@*ਟੀਕੋਣ, oਪਰ ਦੱਿਸਆ ਿਗਆ ਪ@*ਨ ਨੰ. (1) (3) ਨੂੰ ਹJ ਿਵੱਚ, ਕਰਦਾਿਤ ਦੇ ਹੱਕ ਿਵੱਚ ਅਤੇ ਮਾਲ ਦੇ ਿਵਰੁੱਧ ਜਵਾਬ ਿਦੱਤਾ ਿਗਆ ਸੀ।ਅਿਜਹਾ ਪ@ਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਿਕ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮ} ਤ^ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਇਤਰਾਜ਼ਯੋਗ ਫੈਸਲੇ ਿਵਰੁੱਧ ਅਪੀਲ ਦਾਇਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਕਦਮ ਨਹe ਚੁੱਿਕਆ ਿਗਆ ਸੀ। ਇਸ ਧਾਰਨਾ oਤੇ ਿਕ ਮਾਲ ਿਵਭਾਗ ਨQ ਇਸ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਿਲਆ ਸੀ, ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨQ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਤ^ ਬਾਅਦ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਮਿਲਆਂ ਦਾ ਿਨਪਟਾਰਾ ਕੀਤਾ। ਉਨd J ਿਵੱਚ^ ਕੁੱਝ ਮਾਮਿਲਆਂ ਿਵੱਚ ਿਵ*ੇ* ਛੁੱਟੀ ਪਟੀ*ਨJ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ ਪਰ ਉਨd J ਨੂੰ ਇਸ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਖਾਰਜ ਕਰ ਿਦੱਤਾ ਿਗਆ ਸੀ ਿਕ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਮੁੱਖ । ਇਸ ਤ^ ਬਾਅਦ ਮਾਲ ਿਵਭਾਗ ਜਾਿਗਆ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਅੰਿਤਮ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਆਿਗਆ ਿਦੱਤੀ ਗਈ ਸੀਅਤੇ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਿਦੰਦੇ ਹੋਏ ਮੌਜੂਦਾ ਅਪੀਲ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ, ਇਸ ਤਰdJ ਅਪੀਲ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੈ। ਸ@ੀ ਪ@ੀਤੇ* ਕਪੂਰ, ਮਾਲ ਿਵਭਾਗ ਵੱਲ^ ਪੇ* ਹੋਏ ਿਵਦਵਾਨ ਵਕੀਲ, ਨQ ਦਲੀਲ ਿਦੱਤੀ ਿਕ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀਆਂ *ਰਤJ ਨੂੰ ਿਧਆਨ ਿਵੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਜੋ ਿਨਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ ਉਹ ਕਰਦਾਿਤ ਦੇ ਿਹੱਸੇ ਦੇ ਪੰਜਾਹ ਪ@ਤੀ*ਤ ਦੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਲਾਭ ਪ@ਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਅਿਧਕਾਰ ਸੀ; ਇਸ ਲਈ, ਟਰੱਸਟ ਿਵੱਚ ਕੋਈ ਓਵਰਰਾਈਿਡੰਗ ਟਾਈਟਲ ਨਹe ਸੀ ਤJ ਜੋ ਆਮਦਨ ਨੂੰ ਸਰੋਤ 'ਤੇ ਮੋਿpਆ ਜਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਹਾਈ । ਐਕਟ ਦੀ ਕੋਰਟ ਨQ ਅਸਾਈਨਮmਟ ਨੂੰ ਆਮਦਨ ਦੇ ਮੋp ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜ^ ਮੰਨਣ ਿਵੱਚ ਗਲਤੀ ਕੀਤੀਧਾਰਾ 60 ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੇ ਸਵਾਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਦਲਵ} ਿਵਵਾਦ ਵਜ^ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ।ਇਸ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਨਹe ਿਲਆ ਿਗਆ ਸੀ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਜਵਾਬਦੇਹ ਕਰਦਾਿਤਆਂ ਵੱਲ^ ਪੇ* ਹੋਏ ਿਵਦਵਾਨ ਵਕੀਲ ਸ@ੀ ਯੂ. ਯੂ. ਲਿਲਤ ਨQ ਦਲੀਲ ਿਦੱਤੀ ਿਕ ਭਾਰਤੀ ਭਾਈਵਾਲੀ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 29 (1) ਦੇ ਤਿਹਤ। , 1932 , ਟਰੱਸਟ ਬੰਦੋਬਸਤ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਦੇ ਤਿਹਤ ਅਸਾਈਨਮmਟ ਦੁਆਰਾ ਫਰਮ ।ਤ^ ਕਰਦਾਿਤਆਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਦਾ ਪੰਜਾਹ ਪ@ਤੀ*ਤ ਿਹੱਸਾ ਪ@ਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਬਣ ਿਗਆਅਤੇ, ਇਸ ਲਈ, ਟਰੱਸਟ ਨੂੰ ਓਵਰ-ਰਾਈਿਡੰਗ ਐਚ ਿਸਰਲੇਖ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਆਮਦਨ ਿਮਲ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨQ ਪ@*ਨJ ਦੇ ਸਹੀ ਜਵਾਬ ਿਦੱਤੇ ਸਨ। ਇਸ ਤ^ ਇਲਾਵਾ ਇਹ ਉਹਨJ ਿਧਰJ ਲਈ ਿਵਦਵਾਨ ਵਕੀਲ ਦੁਆਰਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਜੋ ਨੰ. 1 ਅਤੇ 3 ਏ ਓਵਰਲੈਪ ਅਤੇ ਉਹਨJ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਫਰੇਮ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ। ਇਸ ਅਦਾਲਤ ਦੇ 3 ਦਸੰਬਰ, 2002 ਦੇ ਆਦੇ* ਦੁਆਰਾ, ਉਹਨJ ਨੂੰ ਪ@*ਨ ਨੰਬਰ 1 ਦੇ ਰੂਪ ਿਵੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਿਤਆਰ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ। ਹੁਣ, ਸਾਨੂੰ ਹੇਠJ ਿਦੱਤੇ ਦੋ ਪ@*ਨJ ਦਾ ਇ*ਿਤਹਾਰ ਦੇਣਾ ਹੈਃ Case: COMMISSIONER OF INCOME TAX versus SUNIL J. KINARIWALA [[2002] SUPP. 4 S.C.R. 650] (2002) Mr. Preetesh Kapur, learned counsel appearing for the Revenue, p contended that having regard to the terms of the settlement, what was assigned was the right to receive profits to the extent of fifty per cent of the share of the assessee; there was, therefore, no over riding title in the Trust so as to divert the income at source and the High Court erred in treating the assignment as resulting in diversion of the income. The q~estion of application of Section 60 .of the Act was urged as an alternative contention and was not seriously G pursued. Mr. U.U. Lalit, learned counsel appearing for the respondent assessee, on the other hand, argued that under Section 29 (I) of the Indian Partnership Act., 1932, the Trust became entitled to receive fifty per cent share of the assessee's income from the firm by assignment under the settlement deed and, therefore, the Trust was getting the income by virtue of the over-riding H title and the High Court had correctly answered the questions. Further, it was and 3 A conceded by the learned counsel for the parties that question Nos. and 3 overlap and they need to be re-framed. By order of this Court dated December 3, 2002, they were re-framed as Question No. I. Now, we have to advert to the follo\ving two questions: "(I). Whether, on the facts and in the circumstances of the case, assign1nent of 50 per cent out of the assessee's ten per cent share in B right, title and interest (excluding capital) in Mis. Kinariwala R.J.K. Industries in favour of Sunil Jivanlal Kinariwala Trust under deed of trust dated December 27, 1973 creates over riding title in favour of the Trust and whether the income accruing to the Trust can be treated as the income of the assessee? c (2). Whether, on the facts and in the circumstances of the case, the sum of Rs. 20, -14 I being the profits referable to 50 per cent, out of theassessee's right, title and interest often per cent in the partnership firm of Messrs. Kinariwala R.J.K. Industries is not the real income of the assessee, but of Sunil Jivanlal Kinariwala Trust and as such D assessable only in the hands of the trust?" It may be pointed out that under the scheme of the Act, it is the total income of an assessee, computed under the provisions of the Act, that is assessable to income tax. So much of the income which an assessee is not entitled to receive oy virtue of an over-riding .. title created in favour of a third E party would get diverted at source and the same cannot be added in co1nputing the total income of the assessee. The principle is simple enough but 1nore often than not, as in the instant case, the question arises as to what is the criteria to detennine, when does the income attributable to an assessee get diverted by over riding title? The determinative factor, in our view, is the F nature and effect of the assessee's obligation in regard to the amount in question. When a third person becoines entitled to receive the amount under an obligation of an assessee even before he could lay a claim to receive it as his income, there would be diversion of income by over riding title; but when after receipt of the income by the assessee, the same is passed on to a third person in discharge of the obligation of the assessee, it will be a case of G application of income by the assessee and not of diversion of income by over-riding title. The. decisions of the Privy Council in Bejoy Singh Dudhuria v. Commissioner of Income tax, (1933) I LT.R. 135 and P.t. Mullick v. Commissioner of Income tax, (1938) 6 l.T.R. 206 together are illustrative of the principle of diversion of income by over-riding title. H 656 SUPREME COU_RT REPORTS [2002] SUPP. 4 S.C._R. A Case: COMMISSIONER OF INCOME TAX versus SUNIL J. KINARIWALA [[2002] SUPP. 4 S.C.R. 650] (2002) આવકનાટાઈટલનેઓવરરાઈડકરીનેડાયવર્ઝનનાસિદ્ધાંતનેલાગુકરવાનાઉદાહરણોતરીકેનોંધલઈ. આપણેકેટલાકનિર્ણયોનીશકીએછીએ કે. એ. રામચરઅનેઅન્રવિ.આવકવેરાનાકમિશનર, મદ્રાસ (૧૯૬૧) ૪૨આઇ. ટી. આર.૨૫, એક. , અનેએકકરદાતાપેઢીમાંભાગીદારહતાતેમણેપોતાનીપત્નીપરિણીતપુત્રીસગીર, પુત્રીનીતરફેણમાંસમાધાનનાત્રણદસ્તાવેજોઅમલમાંમૂક્યાહતાજેમાંદરેકનેપેઢીમાંનફાનાએક. તેમનાહિસ્સાનોચતુર્થાંશહિસ્સોસોંપવામાંઆવ્યોહતોતેઓસમાધાનહેઠળપેઢીપાસેથીઅનેહકદાર.તેમનોહિસ્સોમેળવવાએકત્રિતકરવામાટેહતાકરદાતાએદલીલકરીહતીકેરકમવસાહતદ્વારાઆવરીલેવામાંઆવેલીઆવકવેરાનામૂલ્યાંકનનાહેતુમાટેતેનીકુલઆવકમાં. સામેલકરીશકાતીનથીસીતલદાસતીરથદાસ (સુપ્રા) માંનિર્ધારિતસિદ્ધાંતનેલાગુકરતાંએવું, અનેજમાનવામાંઆવ્યુંહતુંકેભાગીદારીનાકાયદાહેઠળભાગીદારભાગીદારએકલાનફોહકદારઅનેએક, કરનાર, મેળવવામાટેછેઅજાણીવ્યક્તિભલેતેસોંપણીહોયતેનીપાસેનફોનઅનેનપર.આપરહોયતોતેનોનફોકોઈસીધોદાવોહોઈશકેકરદાતાનાદાવાનેઆધારનકારીકાઢવામાંઆવ્યોહતોકેજેચૂકવણીકરવામાંઆવીહતીતેકાયદાકીયરીતેતેનીઆવકનોએક, રકમ.આભાગહતોકેમકેતેનીકુલઆવકમાંસામેલકરવીપડશેકેસનોગુણોત્તરહાથપરના.કેસનીહકીકતોનેસંપૂર્ણપણેલાગુપડેછે ૧૯૯૧૧૯૦આઇ. . આર.મોતીલાલછાદામીલાલજૈનવિરુદ્ધઆવકવેરાનાકમિશનર () ટીઆઈ. માં, એકકંપનીએહિન્દુઅવિભાજિતપરિવાર (જેને 'મકાનમાલિક'તરીકેઓળખવામાંઆવેછે) નોવ્યવસાયસંભાળ્યોહતો.મકાનમાલિકસાથેલીઝનાકરારહેઠળ, કંપનીએએકવીસહજારએકદસરૂપિયાનાવાર્ષિકભાડામાંથીટ્રસ્ટદ્વારાચલાવવામાંઆવતીકોલેજનેહજારરૂપિયા., અને,ચૂકવવાનીજરૂરહતીમકાનમાલિકકંપનીટ્રસ્ટકોલેજવચ્ચેથયેલાઅનુગામીકરારમાં , રકમઅન્યબાબતોનીસાથેએવુંનક્કીકરવામાંઆવ્યુંહતુંકેકોલેજનેચૂકવવામાંનિષ્ફળતાની, અદાલતનોલઈનેરકમઅનેસ્થિતિમાંતેનેઆશરોઉપરોક્તવસૂલવાનોસંપૂર્ણઅધિકારહશેપર.મિલકતકોલેજનોપ્રથમચાર્જરહેશેમકાનમાલિકેદાવોકર્યોહતોકેકોલેજનેચૂકવવામાં-રકમઆવકઓવરથઈગઈઆવેલીકોલેજનીહતીકારણકેતેરાઇડિંગટાઇટલદ્વારાડાયવર્ટઅનેઆવકથઈગઈ. હતીમકાનમાલિકનીબંધહતીતેદલીલટ્રિબ્યુનલતેમજહાઈકોર્ટદ્વારાનકારીકાઢવામાંઆવીહતી. આઅદાલતમાંઅપીલપર, સીતલદાસતીરથદાસ (સુપ્રા) માં, સિદ્ધાંતનેલાગુકરતાંત્રણવિદ્વાનન્યાયાધીશોનીખંડપીઠેએવુંમાન્યુંહતુંકેવાર્ષિકભાડામાંથીદસહજારરૂપિયાસીધાકોલેજનેચૂકવવાનીસમજૂતીમાંશરતમાત્રમકાનમાલિકનીઆવકનીએક, અરજીનીરીતહતીજેનાથીમકાનમાલિકનેઉપાર્જિતથયેલાએકવીસહજારરૂપિયાનાપરકરફરકન.એસમગ્રભાડાચૂકવવાનીતેનીજવાબદારીમાંકોઈપડ્યોહતોહકીકતછેકેઅનેજદસકોલેજનેડિફોલ્ટથવાનાકિસ્સામાંકંપનીસામેદાવોમાંડવાનોકંપનીપાસેથીસીધા, હજારરૂપિયાવસૂલવાનોઅધિકારઆપવામાંઆવ્યોહતોએવુંઅવલોકનકરવામાંઆવ્યુંહતું, , નકેતેનાથીસ્થિતિમાંકોઈફેરફારથયોનથીતોકોલેજનીતરફેણમાંચાર્જનીરચનાથીકોઈફરક.પડશે , અદાલત.હવેઅમેઉચ્ચદ્વારાઆધારરાખેલાકેસોનીજાહેરાતકરીશું ભાગ્યલક્ષ્મી (સુપ્રા) માં, હિન્દુઅવિભાજિતપરિવારનાબેસભ્યોએકપેઢીમાંદસઅન્નાનોહિસ્સો.પર, ધરાવતાહતાપરિવારનાભાગલાઉપરોક્તસભ્યોનોહિસ્સોપરિવારનાવિવિધસભ્યોમાં., એકઅમલવહેંચવામાંઆવ્યોહતોત્યારબાદનવાભાગીદારીકરારનોકરવામાંઆવ્યોહતોજેમાં ઉપરોક્તબેવ્યક્તિઓપેઢીમાંસમાનપ્રમાણમાંહિસ્સોધરાવતીહોવાનુંદર્શાવવામાંઆવ્યું.પરજકરહતુંતેઓએદાવોકર્યોહતોકેતેઓભાગીદારીકરારમાંદર્શાવેલસંબંધિતશેરોચૂકવવા.આ. , આમાટેજવાબદારછેટ્રિબ્યુનલેદલીલનેસમર્થનઆપ્યુંહતુંત્યારબાદકમિશનરેરદઅધિનિયમહેઠળભાગીદારીપેઢીનીનોંધણીકરીહતીકારણકેતેમાંભાગીદારીમાંઉપરોક્તબેન.આઅદાલતવ્યક્તિઓનાસાચાશેરનોઉલ્લેખકરવામાંઆવ્યોહતોદ્વારાએવુંઠરાવવામાંહકદારઅનેઆવ્યુંહતુંકેપેઢીનોંધણીમાટેછેભાગીદારીકરારમાંઉપરોક્તબેવ્યક્તિઓનેખતની, આપવામાંઆવેલાશેરશરતોઅનુસારસાચાછેજોકેતેઓપરિવારનાવિભાજિતસભ્યોને. આતેમનાશેરમાંનિશ્ચિતનફાનાસંદર્ભમાંજવાબદારરહેશેકેસઓવરરાઈડિંગટાઇટલદ્વારા-આવકનાઅનેડાયવર્ઝનનાસિદ્ધાંતસાથેવ્યવહારકરતોનથીપ્રતિવાદીકરદાતાનેતેનાદાવાનેમદદટેકોઆપવામાટેકોઈકરતુંનથીકેતેનાકેસમાંઓવરરાઈડિંગટાઇટલદ્વારાઆવકનું.ડાયવર્ઝનકરવામાંઆવ્યુંહતું એકએઅનેએકમુરલીધરહિમ્મતસિંગકા (સુપ્રા) માંપેઢીનાભાગીદારોમાંથીતેનાબેપુત્રોપૌત્ર-રચના.-સાથેપેટાભાગીદારીપેઢીનીકરીહતીપેટાભાગીદારીનાખતમાંએવીજોગવાઈકરવામાં-આવીછેકેમુખ્યપેઢીમાંભાગીદારનોનફોઅનેનુકસાનપેટાભાગીદારીનોરહેશેઅનેતેમાંઅને. નિર્દિષ્ટકરેલાશેરઅનુસારતેનેઉઠાવવામાંઆવશેવહેંચવામાંઆવશેતેકિસ્સામાંપ્રશ્ન-, , હતોઃમુખ્યપેઢીમાંભાગીદારનોહિસ્સોજેપેટાભાગીદારીમાંભાગીદારબન્યોહતોતેનુંમૂલ્યાંકન-થઈ.ઓવરતેનાવ્યક્તિગતમૂલ્યાંકનમાંશકેછેકેકેમએવુંમાનવામાંઆવ્યુંહતુંકેરાઇડિંગ-જવાબદારીહતીજેણેમુખ્યપેઢીમાંભાગીદારનીઆવકનેપેટાભાગીદારીનીઆવકમાંરૂપાંતરિત-અને, આવકનેકરીહતીતેથીભાગીદારનાહિસ્સાનેઆભારીપેટાભાગીદારીનામૂલ્યાંકનમાં Case: COMMISSIONER OF INCOME TAX versus SUNIL J. KINARIWALA [[2002] SUPP. 4 S.C.R. 650] (2002) ਉਹਨJ ਨੂੰ ਪ@*ਨ ਨੰਬਰ 1 ਦੇ ਰੂਪ ਿਵੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਿਤਆਰ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ। ਹੁਣ, ਸਾਨੂੰ ਹੇਠJ ਿਦੱਤੇ ਦੋ ਪ@*ਨJ ਦਾ ਇ*ਿਤਹਾਰ ਦੇਣਾ ਹੈਃ "(1) . ਕੀ ਤੱਥJ ਦੇ ਅਧਾਰ oਤੇ ਅਤੇ ਮਾਮਲੇ ਦੇ ਹਾਲਾਤJ ਿਵੱਚ, ਬੀ ਿਵੱਚ ਕਰਦਾਿਤਆਂ ਦੇ ਦਸ ਪ@ਤੀ*ਤ ਿਹੱਸੇ ਿਵੱਚ^ 50 ਪ@ਤੀ*ਤ ਦਾ ਹੱਕ, ਿਸਰਲੇਖ ਅਤੇ ਮੈਸਰਜ਼ ਿਵੱਚ (ਪੂੰਜੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ) ਿਵਆਜ ਅਲਾਟ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਹੈ। ਿਕਨਾਰੀਵਾਲਾ ਆਰ. ਜੇ. ਕੇ. ਇੰਡਸਟਰੀਜ਼ ਨQ 27 ਦਸੰਬਰ, 1973 ਨੂੰ ਟਰੱਸਟ ਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਤਿਹਤ ਸੁਨੀਲ ਜੀਵਨਲਾਲ ਿਕਨਾਰੀਵਾਲਾ ਟਰੱਸਟ ਦੇ ਹੱਕ ਿਵੱਚ ਟਰੱਸਟ ਦੇ ਹੱਕ ਿਵੱਚ ਓਵਰ ਰਾਈਿਡੰਗ ਟਾਈਟਲ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਕੀ ਟਰੱਸਟ ਨੂੰ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਆਮਦਨ ਨੂੰ ਕਰਦਾਿਤ ਦੀ ਆਮਦਨ ਮੰਿਨਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? (2). ਕੀ, ਤੱਥJ ਅਤੇ ਮਾਮਲੇ ਦੇ ਹਾਲਾਤJ ਿਵੱਚ, ਰੁਪਏ ਦੀ ਰਕਮ 20,141 ਮੁੱਲJਕਣਕਰਤਾ ਦੇ ਅਿਧਕਾਰ ਿਵੱਚ^ 50 ਪ@ਤੀ*ਤ ਤੱਕ ਦਰਸਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਲਾਭ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਮੈਸਰਜ਼ ਦੀ ਭਾਈਵਾਲੀ ਫਰਮ ਿਵੱਚ ਦਸ ਪ@ਤੀ*ਤ ਦਾ ਿਸਰਲੇਖ ਅਤੇ ਿਵਆਜ। ਿਕਨਾਰੀਵਾਲਾ ਆਰ. ਜੇ. ਕੇ. ਇੰਡਸਟਰੀਜ਼ ਕਰਦਾਿਤਆਂ ਦੀ ਅਸਲ ਆਮਦਨ ਨਹe ਹੈ, ਬਲਿਕ ਸੁਨੀਲ ਜੀਵਨਲਾਲ ਿਕਨਾਰੀਵਾਲਾ ਟਰੱਸਟ ਦੀ ਹੈ। ਿਸਰਫ਼ ਟਰੱਸਟ ਦੇ ਹੱਥJ ਿਵੱਚ ਮੁਲJਕਣ ਯੋਗ? ਇਹ ਦੱਿਸਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਿਕ ਐਕਟ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਿਹਤ, ਇਹ ਇੱਕ ਕਰਦਾਿਤ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ ਹੈ, ਜੋ ਐਕਟ ਦੇ ਉਪਬੰਧJ ਦੇ ਤਿਹਤ ਿਗਣੀ ਜJਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ ਦੇ ਿਹਸਾਬ ਨਾਲ ਿਨਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਜJਦੀ ਹੈ। ਆਮਦਨ ਦਾ ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਿਹੱਸਾ ਜੋ ਇੱਕ ਕਰਦਾਿਤ ਿਕਸੇ ਤੀਜੀ ਈ ਿਧਰ ਦੇ ਹੱਕ ਿਵੱਚ ਬਣਾਏ ਗਏ ਓਵਰ ਰਾਈਿਡੰਗ ਿਸਰਲੇਖ ਦੇ ਅਧਾਰ oਤੇ ਪ@ਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਨਹe ਹੈ, ਸਰੋਤ oਤੇ ਮੋp ਿਦੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕਰਦਾਿਤ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ ਦੀ ਗਣਨਾ ਿਵੱਚ ਨਹe ਜੋਿpਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਿਸਧJਤ ਕਾਫ਼ੀ ਸਰਲ ਹੈ ਪਰ ਅਕਸਰ ਨਹe, ਿਜਵ} ਿਕ ਤੁਰੰਤ ਮਾਮਲੇ ਿਵੱਚ, ਸਵਾਲ oਠਦਾ ਹੈ ਿਕ ਿਨਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮਾਪਦੰਡ ਕੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਕਰਦਾਿਤ ਨੂੰ ਿਦੱਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਆਮਦਨ ਓਵਰ ਰਾਈਿਡੰਗ ਟਾਈਟਲ ਦੁਆਰਾ ਕਦ^ ਮੋpੀ ਜJਦੀ ਹੈ? ਿਨਰਣਾਇਕ ਕਾਰਕ, ਸਾਡੇ ਿਵਚਾਰ ਿਵੱਚ, ਪ@*ਨ ਿਵੱਚ ਰਕਮ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਿਵੱਚ ਮੁਲJਕਣਕਰਤਾ ਦੀ ।ਿਜ਼ੰਮੇਵਾਰੀ ਦੀ ਪ@ਿਕਰਤੀ ਅਤੇ ਪ@ਭਾਵ ਹੈ ਜਦ^ ਕੋਈ ਤੀਜਾ ਿਵਅਕਤੀ ਆਪਣੀ ਆਮਦਨ ਦੇ ਰੂਪ ਿਵੱਚ ਪ@ਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਤ^ ਪਿਹਲJ ਹੀ ਿਕਸੇ ਕਰਦਾਿਤ ਦੀ ਿਜ਼ੰਮੇਵਾਰੀ ਦੇ ਤਿਹਤ ਰਕਮ ਪ@ਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਬਣ ਜJਦਾ ਹੈ, ਤJ ਿਸਰਲੇਖ ਦੇ ਅਧਾਰ oਤੇ ਆਮਦਨ ਿਵੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ; ਪਰ ਜਦ^ ਕਰਦਾਿਤ ਦੁਆਰਾ ਆਮਦਨ ਦੀ ਪ@ਾਪਤੀ ਤ^ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਕਰਦਾਿਤ ਦੀ ਿਜ਼ੰਮੇਵਾਰੀ ਨੂੰ ਿਨਭਾਉਣ ਿਵੱਚ ਿਕਸੇ ਤੀਜੇ ਿਵਅਕਤੀ ਨੂੰ ਿਦੱਤੀ ਜJਦੀ ਹੈ, ਤJ ਇਹ ਕਰਦਾਿਤ ਦੁਆਰਾ ਆਮਦਨ ਦੀ ਜੀ ਅਰਜ਼ੀ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਹੋਵੇਗਾ ਨਾ ਿਕ ਿਸਰਲੇਖ ਦੇ ਅਧਾਰ oਤੇ ਆਮਦਨ ਿਵੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ। ਿਪ@ਵੀ ਕYਸਲ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਿਬਜੋਏ ਿਸੰਘ ਦੁਧੂਰੀਆ ਬਨਾਮ. ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਿਮ*ਨਰ, (1933) 1 ਆਈ. ਟੀ. ਆਰ. 135 ਅਤੇ ਪੀ. ਸੀ. ਮਿਲਕ ਬਨਾਮ। ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਿਮ*ਨਰ, (1938) 6 ਆਈ. ਟੀ. ਆਰ. 206 ਇਕੱਠQ ਉਦਾਹਰਣ ਹਨ ਆਮਦਨ ਨੂੰ ਓਵਰ ਰਾਈਿਡੰਗ ਟਾਈਟਲ ਦੁਆਰਾ ਮੋpਨ ਦਾ ਿਸਧJਤ। ਿਬਜੋਏ ਿਸੰਘ ਦੁਧੂਰੀਆ (oਪਰ) ਿਵੱਚ, ਕਰਦਾਿਤ ਦੀ ਮਤਰੇਈ ਮJ ਦੁਆਰਾ ਪ@ਾਪਤ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਫ਼ਰਮਾਨ ਤਿਹਤ, ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਿਵੱਚ ਜਾਇਦਾਦJ oਤੇ ਇੱਕ ਚਾਰਜ ਬਣਾਇਆ ਿਗਆ ਸੀ। ਿਪ@ਵੀ ਕYਸਲ ਦੇ ਲਾਅ ਲਾਰਡਜ਼ ਨQ ਕਲਕੱਤਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਉਲਟਾ]ਦੇ ਹੋਏ ਿਕਹਾ ਿਕ ਮਤਰੇਈ ਮJ ਵੱਲ^ ਵਸੂਲੀ ਗਈ ਸJਭ-ਸੰਭਾਲ ਦੀ ਰਕਮ ਕਰਦਾਿਤ ਦੀ ਆਮਦਨ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਨਹe ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਇੱਕ ਵਸੀਅਤ ਦੇ ਤਿਹਤ ਪੀ. ਸੀ. ਮਿਲਕ (oਪਰ) ਿਵੱਚ, ਕੁੱਝ ਭੁਗਤਾਨ ਕਾਰਜਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਟਰੱਸਟੀਆਂ (ਕਰਦਾਿਤਆਂ) ਦੁਆਰਾ ਵਸੀਅਤਕਾਰ ਦੀ ।ਜਾਇਦਾਦ ਤ^ ਲਾਭਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਿਦੱਤਾ ਜਾਣਾ ਸੀ ਿਪ@ਵੀ ਕYਸਲ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਮੰਿਨਆ ਿਗਆ ਸੀ ਿਕ ਅਿਜਹੀਆਂ ਅਦਾਇਗੀਆਂ ਿਸਰਫ ਜਾਇਦਾਦ ਤ^ ਪ@ਾਪਤ ਆਮਦਨੀ ਿਵੱਚ^ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ, ਅਿਜਹੀਆਂ ਅਦਾਇਗੀਆਂ ਦਾ ਮੁਲJਕਣ ਆਮਦਨ ਕਰਦਾਿਤਆਂ ਦੇ ਹੱਥJ ਿਵੱਚ ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ ਵਜ^ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰੋਤ 'ਤੇ ਆਮਦਨ ਦਾ ਕੋਈ ਮੋp ਨਹe ਸੀ। ਸੀ ਜਦ^ ਿਕ ਪਿਹਲੇ ਮਾਮਲੇ ਿਵੱਚ, ਟੈਕਸਸੀ ਦੀ ਮਤਰੇਈ ਮJ ਨQ ਟੈਕਸਸੀ ਦੀਆਂ ਜਾਇਦਾਦJ oਤੇ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਫ਼ਰਮਾਨ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਚਾਰਜ ਦੇ ਅਧਾਰ oਤੇ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਪ@ਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਅਿਧਕਾਰ ਪ@ਾਪਤ ਕਰ ਿਲਆ ਸੀ, ਇਸ ਤ^ ਪਿਹਲJ ਿਕ ਉਹ ਜਾਇਦਾਦJ ਤ^ ਆਮਦਨੀ oਤੇ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਰੱਖ ਸਕੇ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਮਾਮਲੇ ਿਵੱਚ, ਲਾਭਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਰਕਮ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਟੈਕਸਸੀ ਦੀ ਿਜ਼ੰਮੇਵਾਰੀ ।ਨੂੰ ਜਾਇਦਾਦJ ਤ^ ਆਮਦਨੀ ਪ@ਾਪਤ ਕਰਨ ਤ^ ਬਾਅਦ ਛੱਡਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਿਮ*ਨਰ, ਬੰਬਈ ਿਸਟੀ-II ਬਨਾਮ. ਸੀਤਲਦਾਸ ਤੀਰਥਦਾਸ (1961) 41 ਆਈ. ਟੀ. ਆਰ. 367, ਇਸ ਦੇ ਿਤੰਨ ਿਵਦਵਾਨ ਜੱਜJ ਦੇ ਬmਚ ਲਈ ਬੋਲਦੇ ਹੋਏ ਅਦਾਲਤ, ਿਹਦਾਇਤoਲਾ, ਜੇ. (ਿਜਵ} ਿਕ ਉਹ ਉਦ^ ਸਨ) ਨQ ਹੋਰJ ਦੇ ਨਾਲ, ਿਪ@ਵੀ ਕYਸਲ ਦੇ ਉਪਰੋਕਤ ਦੋ ਫੈਸਿਲਆਂ oਤੇ ਿਵਚਾਰ ਕਰਨ ਤ^ ਬਾਅਦ, ਟੈਸਟ ਨੂੰ ਹੇਠ ਿਲਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਿਨਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾਃ Case: COMMISSIONER OF INCOME TAX versus SUNIL J. KINARIWALA [[2002] SUPP. 4 S.C.R. 650] (2002) H 656 SUPREME COU_RT REPORTS [2002] SUPP. 4 S.C._R. A A In Bejoy Singh Dudhuria (supra), under a compromise decree of maintenance obtained by the step-mother of the assessee, a charge was created on the prope1ties in his hand. The Law Lords of the Privy Council, reversing the judgement of the Calcutta High Court, held that the amount of maintenance recovered by the step-mother wa