Income Tax Officer 'A' Ward, Calcutta v. Ramnarayan Bhojnagarwala

Case: INCOME TAX OFFICER 'A' WARD, CALCUTTA versus RAMNARAYAN BHOJNAGARWALA [[1976] 1 S.C.R. 1014] (1976) ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਅਧਿਕਾਰੀ 'ਏ' ਵਾਰਡ, ਕਲਕੱਤਾ ਬਨਾਮ ਰਾਮਨਾਰਾਇਣ ਭੋਗਨਗਰਵਾਲਾ 26 ਸਤੰਬਰ, 1975 [ ਵੀ. ਆਰ. ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਈਅਰ ਅਤੇ ਏ. ਸੀ. ਗੁਪ੍ਤਾ, ਜੇ. ਜੇ.] ਦੇ ਵਿਰ ੁੱਧ ਕਾਰਿਾਈ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਵਿਲਾਂ Gf ਮਲਕੀਅਤ ਦੇ ਸਿਾਲ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਓ ਜਿਾਬਦਾਤਾ ਆਮਦਨ ਕਰ ਐਕਟ,: ਸੈਕਸ਼ਨ। 148. ਉੱਥੇ ਇੁੱਕ ਬੈਂਕ ਖਾਤਾ ਸੀ ਵਜਸ ਵਿੁੱਚ ਇੁੱਕ ਬਿ ਤ ਿੁੱਡਾ ਸੂਰਜ ਜਮਹਾਂ ਿ ੁੰਦਾ ਨਜ਼ਰ ਆ ਵਰਿਾ ਸੀ।- ਮ ਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਿਾਲੀ ਅਥਾਰਟੀ ਨੇ ਮਰਨ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਅੁੱਗੇ ਿਵਧਆ ਵਕ ਰਕਮ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਿੈ ਆਮਦਨ- ਇਕ ਮਦਨ ਲਾਲ ਦੀ, ਵਜਸ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਚੋਣ ਲੜੀਉਸ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਅਤੇ ਤਾਕੀਦ ਕੀਤੀ ਵਕ ਅਸਲ ਵਿੁੱਚ ਇਿ ਸੂਰਜ ਉਸ ਦੇ ਚਾਚੇ ਦਾ ਿੈ ਜੋ ਵਕ ਿੈਇਸ ਅਪੀਲ ਵਿੁੱਚ ਜਿਾਬਦੇਿ. ਇਨਕਮ-ਟੈਕਸ ਦ ਆਰਾ ਉਸ ਦੀ ਦਲੀਲ ਬਿ ਤ ਵਜ਼ਆਦਾ ਸੀਅਫਸਰ, ਅਪੀਲ ਵਿੁੱਚ, ਅਪੀਲੀ ਸਿਾਇਕ ਕਵਮਸ਼ਨਰ ਨੇ ਿ ਕਮ ਨੂੁੰ ਰੁੱਦ ਕਰ ਵਦੁੱਤਾਅਤੇ ਵਨਰਦੇਸ਼ ਵਦੁੱਤੇ ਵਕ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਵਧਕਾਰੀ ਦੀ ਅਸਲ ਮਾਲਕੀ ਦਾ ਵਨਰਧਾਰਨ ਕਰਨ ਬੈਂਕ ਵਡਪਾਵਜ਼ਟ. ਇਿ ਸਤੁੰਬਰ 1970 ਵਿੁੱਚ ਪਾਗਲ ਸੀ। ਉੱਤਰਦਾਤਾ ਚਲਾ ਵਗਆ ਿਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੁੱਚ ਮ ਕੁੱਦਮੇ ਵਿੁੱਚ. ਉਿ ਿਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿਚ ਕਾਮਯਾਬ ਿੋ ਵਗਆ, ਪਰ ਸੀ ਦ ਆਰਾ ਿਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਸਾਿਮਣੇ ਉਠਾਏ ਗਏ ਬ ਵਨਆਦੀ ਸਿਾਲ ਦੀ ਕੋਈ ਜਾਂਚ ਨਿੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਿਾਬਦਾਤਾ ਨੇ ਵਕਿਾ ਵਕ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਵਧਕਾਰੀ ਨੂੁੰ ਕਾਰਿਾਈ ਸ਼ ਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਅਵਧਕਾਰ ਨਿੀਂ ਸੀ ਧਾਰਾ 148 ਦੇ ਤਵਿਤ ਸਕੋਰ 'ਤੇ ਵਕਿਾ ਵਗਆ ਿੈ ਵਕ ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ 'ਿਾਜਬ ਵਿਸ਼ਿਾਸ' ਨਿੀਂ ਸੀ, ਜੋ ਵਕ ਿੈਅਵਜਿੀਆਂ ਕਾਰਿਾਈਆਂ ਦੀ ਸ਼ ਰੂਆਤ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਿੈ। ਵਨਰਣਾ: ਜਾਂ ਤਾਂ ਚਾਚੇ ਜਾਂ ਭਤੀਜੇ ਨ ੰ ਆਮ ਸਰਕ ਲਰ ਤਧਿਤ ਟੈਕਸ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਿੀਦਾ ਿੈ - ਦੁਰਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਿ ਮਾਲ ਦੇ ਦਾਅਧਵਆਂ ਨ ੰ ਿਰਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਦ ਜੇ ਦੇ ਧਵਰੁੱਿ ਨਿੀਂ ਖੇਡ ਸਕਦੇ। ਧਜੰਨਾ ਕੁੱਝ ਿਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਕੁੱਝ ਿਾਰਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀਆਂ 'ਤੇ ਇਸ ਕੇਸ ਦਾ ਧਨਪ੍ਟਾਰਾ ਕੀਤਾ ਿੈ, ਵਾਜਬ ਧਵਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਬੁਧਨਆਦੀ ਤੱਥ ਧਵੱਚ ਈ ਿੈ ਫੈਸਲਾ ਨਿੀਂ ਕੀਤਾ ਧਗਆ। ਇਸ ਲਈ ਿਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਨ ੰ ਰੱਦ ਕਰਕੇ ਇਸ 'ਤੇ ਨਵੀਂ ਸੁਣਵਾਈ ਲਈ ਿਾਈ ਕੋਰਟ ਨ ੰ ਭੇਧਜਆ ਜਾਣਾ ਚਾਿੀਦਾ ਿੈ। ਤੱਥ. ਪ੍ਰ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨ ੰ ਛੇ ਮਿੀਧਨਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬੈਂਕ ਜਮਹਾਂ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਧਨਰਿਾਰਤ ਕਰਨੀ ਚਾਿੀਦੀ ਿੈ। [ 1015 ਈ-ਐਚ] ਧਸਵਲ ਅਪ੍ੀਲ ਧਨਆਂਇਕ ਫੈਸਲਾਾਃ 1971 ਦੀ ਧਸਵਲ ਅਪ੍ੀਲ ਨੰਬਰ 318। ਫੈਸਲੇ ਅਤੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਧਵਸ਼ੇਸ਼ ਛੁੱਟੀ ਦੁਆਰਾ ਅਪ੍ੀਲ 31968 ਦੀ ਅਪ੍ੀਲ ਨੰਬਰ 233 ਧਵੱਚ ਕਲਕੱਤਾ ਿਾਈ ਕੋਰਟ ਦੀ ਆਰਡੀ ਜ ਨ, 1969. ਅਪ੍ੀਲਕਰਤਾਵਾਂ ਲਈ ਐੱਸ. ਪ੍ੀ. ਨਾਇਰ ਅਤੇ ਬੀ. ਬੀ. ਆਿ ਜਾ। ਜਵਾਬਦੇਿ ਲਈ ਐੱਸ. ਟੀ. ਦੇਸਾਈ, ਐੱਚ. ਐੱਸ. ਪ੍ਧਰਿਾਰ ਅਤੇ ਆਈ. ਐੱਨ. ਸ਼ਰਾਫ। ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਧਦੱਤਾ ਧਗਆ ਸੀ ਧਕਰਸ਼ਨਾ ਆਇਰ, ਜੇ. ਇਿ ਅਸਲ ਧਵੱਚ ਇੱਕ ਅਧਜਿਾ ਮਾਮਲਾ ਿੈ ਧਜੱਥੇ ਮੁਕੱਦਮੇਬਾਜੀ ਤੋਂ ਬਧਚਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਜੇ ਸਬੰਿਤ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਬੈਂਕ ਧਵੱਚ ਜਮਹਾਂ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਧਨਰਿਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਭੇਜਣ ਦੇ ਨਾਲ ਅਪ੍ੀਲ ਸਿਾਇਕ ਕਧਮਸ਼ਨਰ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਧਨਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪ੍ਾਲਣਾ ਕੀਤੀ ਿੁੰਦੀ। ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਪ੍ਧਿਲਾਂ ਜਵਾਬਦੇਿ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਭਤੀਜੇ ਮਦਨਲਾਲ ਦੇ ਧਵਚਕਾਰ ਦਾ ਲੇਖਾ। ਤੱਥ ਇੱਕ ਬੈਂਕ ਖਾਤਾ ਸੀ ਧਜਸ ਧਵੱਚ ਵੱਡੀ ਰਕਮ ਜਮਹਾਂ ਿੁੰਦੀ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਮੁਲਾਂਕਣ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਇਸ ਅਿਾਰ 'ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਧਕ ਆਈ. ਟੀ. ਓ. ਵੀ. ਆਰ. ਬੀ. ਅਗਰਵਾਲਾ (ਧਕਰਸ਼ਨਾ ਅਈਅਰ, ਜੇ.) 1015 Case: INCOME TAX OFFICER 'A' WARD, CALCUTTA versus RAMNARAYAN BHOJNAGARWALA [[1976] 1 S.C.R. 1014] (1976) നിരാകരണപത്രം (disclaimer) പ്രാദേശികഭാഷയില്‍ വിവര്‍ത്തനം ചെയ്ത വിധിന്യായം നിര്‍മ്മിത ബുദധാധിഷ്ഠിത വിവര്‍ത്തന ഉപകരണത്തിന്റെ സഹായത്തത്തോടെ കേരള ഹൈക്കോടതിയിലെ ഐ.റ്റി.ഡയറക്ടറേററ സാധൂകരിച്ചിട്ടുള്ളതാണ്. എന്നിരുന്നാലും, ഇതിന്റെ ഉളളടക്കത്തില്‍ആശയപരമായയോ സാംഗത്യപരമായയോ വ്യാകരണപരമായയോ ആഖ്യാനപരമായയോതെറ്റുകള്‍ കടന്നു കൂടാന്‍ സാധ്യതയുളളതാണ്. ഈ തര്‍ജ്ജമ കേവലംവ്യവഹാരകക്ഷികളുടെയും പപൊതുജനങ്ങളുടെയും പപൊതുവായ അറിവിലേകഉപയയോഗപ്പെടുത്തുവാന്‍ വേണ്ടി മാത്രം ഉദ്ദേശിച്ചിട്ടുള്ളതുമാണ്‌. ഔദ്യ്യോഗികവുംപ്രായയോഗികവുമായ എല്ലാ ആവശ്യങ്ങള്‍ക്കും വിധി നിര്‍വഹണ നടപ്പാക്കലുകള്‍ക്കുംപ്രസ്ു വിധിന്യായത്തിന്റെ ഇംഗ്ലീഷ് പതിപപ ആധികാരികവും അന്തിമവും ആയിരിക്കും. ഇൻകം ടാസ് ഓഫീസർ ‘എ’ വാർഡ്, കൽകട്ക V രാംനാരായൺ ഭോജ്നഗർവാല 1975 സെപ്റംബർ 26 [ജസിസ് വി. ആർ.കഷ അയർ, ജസിസ് എ. സി. ഗപ] ആദായ നികുതി - ബാങ്ക അക്കൗണ്ടിന്റെ ഉടമസ്ഥതയെ സംബന്ധിച്ചുള്ള തർക്കം- എതിർകക്ഷിക്കെതിരെ നടപടിയെടുക്കുന്നതിന് മുമ്പ ഉടമസ്ഥാവകാശത്തിന്മേലുള്ളചോദ്യം നിർണ്ണയിക്കാൻ ആദായനികുതി ഉദ്യ്യോഗസ്ഥന് ബാധ്യതയുണ്ടണ്ടോ എന്ന .ആദായനികുതി നിയമം, വകുപ്പ 148 വളരെ വലിയയൊരു തുക നിക്ഷേപമായി കിടക്കുന്ന ഒരു ബാങക അക്കൗണഉണ്ടായിരുന്നു. ബാങക അക്കൗണട മദൻ ലാൽ എന്നയാളുടെ പേരിലായതിനാൽ,അയാളുടെ വരുമാനമാണ് ഈ തുക എന്ന നിഗമനത്തിലാണ് അസസ്സിംഗ് അതതോറിറ്റിനടപടികൾ ആരംഭിച്ചത്. എന്നാൽ, അക്കൗണ്ടിന്റെ ഉടമസ്ഥാവകാശം അദ്ദേഹം ഈനിഷേധിക്ുയും,തുകയഥാർത്ഥത്തിൽതന്റെഅമ്മാവന്റെഉടമസ്ഥതയിലുള്ളതാണെന്നും, ഈ അപ്പീലിലെ എതിർകക്ഷി അദ്ദേഹമാണെന്നുംവാദിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഈ വാദം ആദായനികുതി ഓഫീസർ തള്ളി. എന്നാൽ,അപ്പീലിൽ, അപ്പലേററ അസിസ്റ്റനറ കമ്മീഷണർ ഈ ഉത്തരവ് റദ്ദാക്ുയും, ബാങനിക്ഷേപത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ ഉടമസ്ഥാവകാശം നിർണ്ണയിക്കാൻ ആദായനികുതി 1970ഓഫീസററോട് നിർദ്ദേശിക്ുയും ചെയ്തു. ഈ ഉത്തരവ് സെപ്റ്റംബറിൽപുറപ്പെടുവിച്ചു. എതിർകക്ഷി ഹൈക്കോടതിയിൽ നിയമപപോരാട്ടം നടത്തി. എതിർകക്ഷിഹൈക്കോടതിയിൽ വിജയിച്ചുവെങ്കിലും, വകുപപ 148 പ്രകാരം നടപടികൾ ആരംഭിക്കാൻആദായനികുതി ഓഫീസർകക അധികാരമില്ലെനന എതിർകക്ഷി ഹൈക്കോടതിയിൽഉന്നയിച്ച അടിസ്ഥാനപരമായ ചോദ്യത്തിൽ ഒരു അന്വേഷണവും ഉണ്ടായില്ല. കാരണം,അത്തരം നടപടികൾ ആരംഭിക്കുന്നതിന് അത്യാവശ്യമായ 'ന്യായമായ വിശ്വാസം' (sinequa non) അദ്ദേഹത്തിന് ഉണ്ടായിരുന്നില്ല എന്നതായിരുന്നു. Citation No. 1976_1-1014_1016 പ്രത്യേക അനുമതി പ്രകാരമുള്ള ഈ അപ്പീൽ അനുവദിച്ചുകൊണട വിധിച : സാധാരണ സാഹചര്യങ്ങളിൽ അമ്മാവനനോ അനന്തരവനനോ നികുതിഅടയ്‌ക്കേണ്ടതാണ്. റവന്യൂവിന്റെ അവകാശവാദങ്ങളെ പരാജയപ്പെടുത്താൻ അവർകഅവർകക പരസ്പരം പഴിചാരി ഒഴിയാൻ സാധിക്ുയില്ല. ഹൈക്കോടതി ഈ കേസ് ചിലഅനുമാനങ്ങളുടെയും വാദങ്ങളുടെയും അടിസ്ഥാനത്തിൽ തീർപ്പാക്കിയതിനാൽ,ന്യായമായ വിശ്വാസം എന്ന അടിസ്ഥാനപരമായ വസ്ു തീരുമാനിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല.അതിനാൽ, ഹൈക്കോടതിയുടെ വിധി റദ്ദാക്ുയും, ഈ അടിസ്ഥാനപരമായവസ്ുയിൽ പുതിയ വാദം കേൾക്കുന്നതിനായി ഹൈക്കോടതിയിലേകക തിരികെഅയക്ുയും വേണം. എന്നാൽ, ആദായനികുതി ഉദ്യ്യോഗസ്ഥൻ ബാങക നിക്ഷേപങ്ങളുടെഉടമസ്ഥാവകാശം ആറു മാസത്തിനുള്ളിൽ നിർണ്ണയിക്കണം. സിവിൽ അപ്പീൽ അധികാരിത : സിവിൽ അപ്പീൽ നമ്പർ 318/ 1971. 1968-ലെ അപ്പീൽ നമ്പർ 233-ൽ, കൽക്കട്ട ഹൈക്കോടതി 1969 ജൂൺ 3-ന് പുറപ്പെടുവിച്ചവിധിന്യായത്തിലും ഉത്തരവിലും നിനന, പ്രത്യേക അനുമതിയയോടെയുള്ള അപ്പീൽ. എസ്. പി. നായർ, ബി. ബി. ആഹുജ എന്നിവർ അപ്പീൽവാദികൾക്കു വേണ്ടി എസ്. ടി. ദേശായി, എചച. എസ്. പരിഹാർ, ഐ. എൻ. ശ്രോഫ് എന്നിവർഎതിർകക്ഷികൾക്കു വേണ്ടി. കോടതിയുടെ വിധിന്യായം പ്രസ്താവിച്ചത് ജസ്റ്റിസ് കൃഷ്ണയ്യർ. ഈ കേസ് യഥാർത്ഥത്തിൽ ഒഴിവാക്കാമായിരുന്നഒന്നായിരുന്നു. കാരണം, ബന്ധപ്പെട്ട ആദായനികുതി ഓഫീസർ, ഞങ്ങൾകക മുന്നിലുള്ളഎതിർകക്ഷിയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ അനന്തരവൻ മദൻലാലും തമ്മിലുള്ള ബാങഅക്കൗണ്ടിലെ നിക്ഷേപത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥാവകാശം വേഗത്തിൽ നിർണ്ണയിക്കാനുള്ളഅപ്പലേററ അസിസ്റ്റനറ കമ്മീഷണറുടെ നിർദ്ദേശങ്ങൾ നടപ്പിലാക്കിയിരുന്നെങ്കിൽ ഈവ്യവഹാരം ഉണ്ടാകുമായിരുന്നില്ല. വസ്തുകൾ വളരെ വലിയയൊരു തുക നിക്ഷേപമായി കിടക്കുന്ന ഒരു ബാങക അക്കൗണഉണ്ടായിരുന്നു. ബാങക അക്കൗണട മദൻ ലാൽ എന്നയാളുടെ പേരിലായതിനാൽ,അയാളുടെ വരുമാനമാണ് ഈ തുക എന്ന നിഗമനത്തിലാണ് അസസ്സിംഗ് അതതോറിറ്റി Case: INCOME TAX OFFICER 'A' WARD, CALCUTTA versus RAMNARAYAN BHOJNAGARWALA [[1976] 1 S.C.R. 1014] (1976) 1014 आयकरअधिकारी'ए' आदेश, कलकत्ता 1 ' . रामनारायणभुजंगरावाला 26 सितंबर, 1975 [ वी. आर. कृष्णाअय्यरऔरए. सी. गुप्ता, जे. जे.] आय-कर-बैंकखातेकाविवादितस्वामित्व आय-कर अधिकारी, यदिप्रत्यर्थीकेखिलाफकार्यवाहीकरनेसेपहलेस्वामित्वकेप्रश्नकोनिर्धारितकरनेकेलिएबाध्यहै। आय-करअधिनियम, धारा148। एकबैंकखाताथाजिसमेंबड़ीराशिजमापाईजातीथी। आकलनप्राधिकरणइसआधारपरआगेबढ़ाकियहराशिमदनलालकीआयकाप्रतिनिधित्वकरतीहै,जिनकेनामपरबैंकखाताथा।उन्होंनेअपनेस्वामित्वकाविरोधकियाऔरआग्रहकियाकिवास्तवमेंयहराशिउनकेचाचाकीहैजोइसअपीलमेंप्रतिवादीहैं।उनकेविवादपरआयकरअधिकारीनेफैसलासुनाया,लेकिनअपीलमें, अपीलीयसहायकआयुक्तनेआदेशकोदरकिनारकरदियाऔरनिर्देशदियाकिआयकरअधिकारीबैंकजमाकेवास्तविकस्वामित्वकानिर्धारणकरें।यहआदेशसितंबर1970 मेंदियागयाथा।प्रत्यर्थीनेउच्चन्यायालयमेंमुकदमादायरकिया।वेउच्चन्यायालयमेंसफलहुए, लेकिनप्रत्यर्थीद्वाराउच्चन्यायालयकेसमक्षउठाएगएमूलप्रश्नकीकोईजांचनहींकीगईकिआयकरअधिकारीकोइसआधारपरधारा148 केतहतकार्यवाहीशुरूकरनेकाकोईअधिकारनहींथाकिउन्हेंकोईउचितविश्वासनहींथा,जोऐसीकार्यवाहीशुरूकरनेकेलिएअनिवार्यहै। विशेषअनुमतिद्वाराअपीलकीअनुमतिदेना, पकड़नाःयातोचाचायाभतीजेकोसामान्यआदेशकेतहतकरकाभुगतानकरनाहोगा। बाधाएंऔरवेराजस्वकेदावोंकोविफलकरनेकेलिएएकदूसरेकेखिलाफनहींखेलसकतेहैं।जहाँतकउच्चन्यायालयनेकुछमान्यताओंऔरअभ्यावेदनोंपरइसमामलेकानिपटाराकियाहै, उचितविश्वासकेमूलभूततथ्यपरनिर्णयनहींलियागयाहै।इसलिए, उच्चन्यायालयकेफैसलेकोदरकिनारकरदियाजानाचाहिएऔरइसमूलभूततथ्यपरनईसुनवाईकेलिएउच्चन्यायालयकोभेजाजानाचाहिए।लेकिनआयकर-अधिकारीकोछहमहीनेकेभीतरबैंकजमाकास्वामित्वनिर्धारितकरनाहोगा।[ 1015 ईएच] सिविलअपीलीयन्यायनिर्णयः1971 कीसिविलअपीलसं. 318। निर्णयऔरआदेशसेविशेषअनुमतिद्वाराअपीलदिनांकित 3कलकत्ताउच्चन्यायालयकीअपीलसं. 233 में1969 काजून 1968 . अपीलार्थियोंकेलिएएस. पी. नायरऔरबी. बी. आहूजा। प्रतिवादीकेलिएएस., टी. देसाई, एच. एस. परिहारऔरआई. एन. श्रॉफ। न्यायालयकानिर्णयइसकेद्वारादियागयाथा कृष्णाआयर, जे. यहवास्तवमेंएकऐसामामलाहैजहाँमुकदमेबाजीहोती। अगरसंबंधितआयकरअधिकारीनेअपीलीयसहायकआयुक्तद्वाराजारीनिर्देशोंकापालनकियाहोता, तोबैंकखातेमेंजमाराशिकास्वामित्वनिर्धारितकरनेकेलिएत्वरितप्रेषणकेसाथबचाजाता, जैसाकिहमारेसामनेप्रतिवादीऔरउसकेभतीजेमदनजलकेबीचहोताहै। तथ्य एकबैंकखाताथाजिसमेंएकबड़ीराशिपड़ीहुईदेखीजातीथी जमामें।निर्धारणप्राधिकरणइसआधारपरआगेबढ़ाकिआई. टी. ओ. बनाम. आर. बी. 1015 यहराशिमदनलालकीआयकाप्रतिनिधित्वकरतीथी, जिनकेनामपरबैंकखाताथा।उन्होंनेअपनेस्वामित्वकाविरोधकियाऔरआग्रहकियाकिवास्तवमेंयहराशिउनकेचाचाकीहैजोहमारेसामनेप्रतिवादीहैं, किसीभीतरहसेउनकेविवादकोसमाप्तकरदियागयाथा-आयकरअधिकारीद्वाराशासित,लेकिनअपीलमें, अपीलीयसहायकआयुक्तनेआदेशकोदरकिनारकरदियाऔरनिर्देशदियाकिआयकरअधिकारीबैंकजमाकेवास्तविकमालिककापतालगाए।यहसितंबर1970 मेंकियागयाथा।हमारेसामनेयहसराहनीयहैकिहालांकिहमअक्टूबर1975 मेंहैं, आयकरअधिकारीनेअभीतकजमाराशिकावास्तविकस्वामित्वचाचाऔरभतीजेकेबीचनिर्धारितनहींकियाहै।ऐसाकोईवैधकारणनहींहैकिआयकरअधिकारीकोइतनीदेरक्योंकरनीचाहिएथीऔरवास्तवमेंप्रशासनिकअधिकारीऔरन्यायाधिकरणआवश्यकसमयसेअधिकसमयलेरहेहैं, जिससेत्वरितनिर्णयलेनेकेलिएगणनाकिएगएअर्धन्यायिकन्यायाधिकरणबनानेकापूराउद्देश्यविफलहोरहाहै, विशेषरूपसेवित्तीयमामलोंमें।एकअपीलीयप्राधिकारीद्वारानिर्देशितएकछोटेसेमामलेकेनिर्णयपरपांचसालकाध्यानदेनाकानूनकेशासनकेअनुशासनहीनताकेबराबरहै।हमआशाकरतेहैंकिप्रशासन, आयकीजांचमेंतेजीलानेऔरमूल्यांकनकोअंतिमरूपदेनेमेंकिसीनकिसीबहानेसेकरअधिकारियोंकीसुस्तीकेकारणहोनेवालीदेरीकागंभीरतासेसंज्ञानलेगा।केवलयहतथ्यकिउच्चन्यायालयमेंएकरिटयाचिकालंबितथी, विशेषरूपसेइसपृष्ठभूमिमेंकिकोईरोकनहींदीगईथी, यहदर्शाताहैकिउच्चन्यायालयकीकार्यवाहीकाबहानाआयकरअधिकारीद्वाराअपनेअपीलीयअधिकारीद्वारानिर्देशितप्रश्नकेनिपटारेमेंअपनेधीमेप्रस्तावकेलिएसफलतापूर्वकसामनेनहींरखाजासकताहै।कानूनकोनकेवलन्यायालयोंमेंबल्कित्वरितप्रशासनिकन्यायकेकर्तव्यकेलिएजिम्मेदारन्यायाधिकरणोंऔरअधिकारियोंकेसमक्षभीतेजीसेआगेबढ़नाचाहिए।हमइसपरजोरदेतेहैंक्योंकिअगरआयकरअधिकारीनेजमाकामालिककईसालपहलेतयकरदियाहोता, तोशायदहमारेसामनेप्रतिवादीकोउच्चन्यायालयमेंमुकदमेबाजीमेंनहींजानापड़ताऔरआयकरविभागकोखुदउसकेखिलाफआगेनहींबढ़नापड़ता। Case: INCOME TAX OFFICER 'A' WARD, CALCUTTA versus RAMNARAYAN BHOJNAGARWALA [[1976] 1 S.C.R. 1014] (1976) 1014 INCOME TAX OFFICER 'A' WARD, CALCUTTA )'. RAMNARAYAN BHOJNAGARWALA . ' September 26, 197 5 (V. R. KRISHNA IYER AND A. C. GUPTA, JJ.] income-tax -Disputed ownership of bank account -Income-tax Officer10 if bound td dete_rmine the question Gf ownership before proceeding against respondent. lncon1e-tax Act,: Section. 148. There was a Bank account in which a h'uge sun11 was seen as lying in deposit. The- assessing authority proceeded on die footing that the amount represented the income- of one Madan Lal, in whose name the Bank account stood. He contested his ownership and urged that really this sun1 belonged to his uncle who is the respondent in this appeal. His contention was over-lilled by the Income-tax Officer, bu4 in appeal, the Appellate AS>istant Commissioner set aside the order and directed that the Income·taxl Officer do determine the real ownership of the bank deposit. This or<!er was mad~ in September 1970. The respondent went up in litigation in High Court. He succeeded in the High Court, but there was no investigation into the basic question raised before the High Court by the respondent that the Income-tax Officer had no furisdiction to start proceedillll" under Section 148 on the score that he had no 'reasonable belief', which is the sine qua nan for the initiation of such proceedings. Allowing the appeal by special leave, HIELD : Either the uncle or nephew must pay the tax under normal cir-cumstance-. and they cannot play off one against another to defeat the claims of the Revenue. In as much. as the High Court has disposed of this case on certain assumptions and representations, the foundational fact of reasonable belief has not been decided. Therefore, the judgment Qf the High Court has to bo set aside and remanded to the High Cpurt for a fresb bearing on this the· founda.. tional fact. But the Incomer-tax Officer must determine the ownership of the bank deposits withi'n six months. [1015 E-H] CIVIL APPELLATE JURISDICTION: Civil Appeal No. 318 of 1971. Appeal by Special Leave from the Ju.dgment and Order dated the 3rd June, 1969 of the·€alcutta High Court in Appeal No. 233 of 191ill. . S. P. Nayar and B. B. Ahuja for the appellants. S .. T. Desai, H. S. Parihar and I. N. Shroff for the respondent. The Judgment of the Court was delivered by KRISHNA IYER, J. This is really a case where litigation would have been avoided, had the concerned Income-tax Officer carried out the directions issued by the Appellate Assistant Commissioner, with quick dispatch to determine the ownership of the, deposit in the Bank account as between the respondent before us and his nephew Madan-lal. · The Facts There was a Bank account in which a huge sum was seen as lying in deposit. The assessing authority proceeded on the footing that A C D E F G H ... 1 J.... • T • A Case: INCOME TAX OFFICER 'A' WARD, CALCUTTA versus RAMNARAYAN BHOJNAGARWALA [[1976] 1 S.C.R. 1014] (1976) 1014 ইনকাম ট�া� অিফসার 'এ' ওয়াড�, কলকাতা বনাম রামনারায়ণ �ভাগনগরওয়ালা �সে��র 26,1975 [ িভ. আর. কৃ�া আয়ার এবং এ. িস. ��া, িবচারপিত�য় ।] আয়-কর-ব�া� অ�াকাউে�র িবতিক�ত মািলকানা-আয়-কর আিধকািরক, যিদ উ�রদাতার িব�ে� ব�ব�া �নওয়ার আেগ মািলকানার �� িনধ�ারণ করেত বাধ� হন। আয়-কর আইন, ধারা 148। এক�ট ব�া� অ�াকাউে� িবপুল পিরমাণ অথ� জমা রাখা িছল। মূল�ায়ন কতৃ�প� এই িভি�েত এিগেয় যায় �য এই পিরমাণ�ট মদন লােলর আেয়র �িতিনিধ� কের, যার নােম ব�া� অ�াকাউ� িছল। িতিন তাঁর মািলকানার িবেরািধতা কেরিছেলন এবং অনুেরাধ কেরিছেলন �য �কৃতপে� এই অথ� তাঁর কাকার, িযিন এই আেবদেন উ�রদাতা। তাঁর যু�� িছল-আয়কর আিধকািরেকর �ারা শািসত, িক� আিপেল, আিপল সহকারী কিমশনার আেদশ�ট খািরজ কের �দন এবং িনেদ�শ �দন �য আয়কর আিধকািরক ব�া� আমানেতর �কৃত মািলকানা িনধ�ারণ করেবন। 1970 সােলর �সে��র মােস এই আেদশ জাির করা হয়। বাদী হাইেকােট� মামলা দােয়র কেরন। িতিন হাইেকােট�র �লািভিষ� হন, িক� হাইেকােট�র সামেন উ�রদাতার উ�ািপত �মৗিলক �ে�র �কানও তদ� হয়িন �য আয়কর আিধকািরেকর �কানও যু��স�ত িব�াস �নই বেল 148 ধারার অধীেন কায�ধারা �� করার �কানও এ��য়ার িছল না, যা এই ধরেনর কায�ধারা �� করার জন� অিনবায� শত�। িবেশষ অনুমিতর মাধ�েম আিপেলর অনুমিত �দওয়া, আেদশ: হয় কাকা বা ভাে�েক সাধারণ সািরর অধীেন কর িদেত হেব এবং তারা রাজে�র দািব�িলেক পরা�জত করেত এেক অপেরর িব�ে� �খলেত পাের না। হাইেকাট� িনিদিকছ� অনুমান ও উপ�াপনার িভি�েত এই মামলার যতটা িন�ি� কেরেছ, যু��স�ত িব�ােসর �মৗিলক সত��ট িস�া� হয়িন। অতএব, হাইেকােট�র রায়�ট বািতল কের নত�ন কের �নািনর জন� হাইেকােট� ��রণ করেত হেব। িক� আয়কর আিধকািরকেক অবশ�ই ছয় মােসর মেধ� ব�া� আমানেতর মািলকানা িনধ�ারণ করেত হেব। [ 1015 ই-এইচ] �দওয়ানী আিপল ���ঃ1971 সােলর 318 নং �দওয়ািন আিপল। 1968 সােলর 233 নং আিপেল, কলকাতা হাইেকােট�র 3রা জুন, 1969 তািরেখর রায় ও আেদশ �থেক িবেশষ অনুমিত �ারা আিপল । আেবদনকারীেদর পে� এস. িপ. নায়ার এবং িব. িব. আ�জা। উ�রদাতার পে� এস. �ট. �দশাই, এইচ. এস. পিরহার এবং আই. এন. �ফ। আদালেতর রায় �দান করা হেয়িছল কৃ�া আয়ার, িবচারপিতঃ এ�ট আসেল এমন এক�ট মামলা �যখােন মামলা এড়ােনা �যত, সংি�� আয়কর আিধকািরক যিদ ব�াংেক আমানেতর মািলকানা িনধ�ারেণর জন� �ত ��রেণর সােথ আিপল সহকারী কিমশনােরর জাির করা িনেদ�শ�িল পালন করেতন, উ�রদাতা এবং তার ভাে� মদনলােলর এক�ট ব�া� অ�াকাউে�র মািলকানা িনধ�ারেণর ��ে�। ঘটনা�ট হল এক�ট অ�াকাউে� িবপুল পিরমাণ অথ� জমা রাখা িছল। মূল�ায়ন কতৃ�প� এই িভি�েত এিগেয় যায় �য আই. �ট. ও. িভ. আর. িব. আগরওয়ালা (কৃ� আইয়ার, �জ) 1015 একজন মদনলােলর আেয়র �িতিনিধ� কের, যার নােম ব�া� অ�াকাউ� িছল। িতিন তাঁর মািলকানার িবেরািধতা কেরিছেলন এবং অনুেরাধ কেরিছেলন �য �কৃতপে� এই অথ� তাঁর চাচার, িযিন আমােদর আেগ উ�রদাতা িছেলন, �যভােবই �হাক তাঁর যু�� �শষ হেয় িগেয়েছ-আয়কর আিধকািরেকর �ারা শািসত, িক� আিপেল আিপল সহকারী কিমশনার আেদশ�ট বািতল কের �দন এবং িনেদ�শ �দন �য, আয়কর আিধকািরক ব�া� আমানেতর �কৃত মািলক িনধ�ারণ করেবন। 1970 সােলর �সে��ের এ�ট করা হেয়িছল। এ�ট আমােদর সামেন �কাশ করা হেয়েছ �য আমরা 1975 সােলর অে�াবের আিছ, তেব আয়কর আিধকািরক এখনও আমানেতর �কৃত মািলকানা কাকা এবং ভাে�র মেধ� িনধ�ারণ কেরনিন। আয়কর আিধকািরেকর এত দীঘ� িবল� করার �কানও যু��স�ত কারণ �নই এবং �কৃতপে� �শাসিনক আিধকািরক ও �াইবুেনল�িল �েয়াজেনর �চেয় অেনক �বিশ সময় িনে�ন, যার ফেল �ত িস�া� �নওয়ার জন� গণনা করা আধা িবচার িবভাগীয় �াইবুেনল �তিরর পুেরা উে�শ�েক পরা�জত করেছ, িবেশষ কের আিথ�ক িবষেয়। আিপল কতৃ�পে�র িনেদ�েশ এক�ট �ছাট মামলার িস�াে�র উপর পাঁচ বছর ধের নজর রাখা আইেনর শাসনেক শৃ�লাহীনভােব দমন করার সমান। আমরা আশা কির, আয় সং�া� তদ� �রাি�ত করেত এবং মূল�ায়ন চূড়া� করেত �কানও না �কানও অজুহােত কর আিধকািরকেদর অলসতার কারেণ হওয়া িবলে�র িবষয়�ট �শাসন ��ে�র সে� িবেবচনা করেব। হাইেকােট� এক�ট িরট আেবদন িবচারাধীন িছল, িবেশষত �কানও �িগতােদশ মঞ্জুর না হওয়ার ���াপেট, এই িনছক সত��ট �দখায় �য হাইেকােট�র কায�ধারার আিলিব তার আিপল অিফসােরর িনেদ�িশত �ে�র িন�ি�র ��ে� ধীর গিতর জন� আয়কর অিফসার �ারা সফলভােব সামেন রাখা যায় না। আইনেক �কবল আদালেতই নয়, �ত �শাসিনক ন�ায়িবচােরর দািয়��া� �াইবুেনল এবং কম�কত�ােদর সামেনও �ত অ�সর হেত হেব। আমরা এর উপর �জার িদ�� কারণ আয়কর আিধকািরক যিদ কেয়ক বছর আেগ আমানেতর মািলেকর নাম �ঠক কের িদেতন, তাহেল হয়েতা আমােদর আেগ উ�রদাতােক হাইেকােট� মামলা করেত হত না এবং আয়কর িবভাগেকও তাঁর িব�ে� ব�ব�া িনেত হত না। Case: INCOME TAX OFFICER 'A' WARD, CALCUTTA versus RAMNARAYAN BHOJNAGARWALA [[1976] 1 S.C.R. 1014] (1976) ਧਕਰਸ਼ਨਾ ਆਇਰ, ਜੇ. ਇਿ ਅਸਲ ਧਵੱਚ ਇੱਕ ਅਧਜਿਾ ਮਾਮਲਾ ਿੈ ਧਜੱਥੇ ਮੁਕੱਦਮੇਬਾਜੀ ਤੋਂ ਬਧਚਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਜੇ ਸਬੰਿਤ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਬੈਂਕ ਧਵੱਚ ਜਮਹਾਂ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਧਨਰਿਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਭੇਜਣ ਦੇ ਨਾਲ ਅਪ੍ੀਲ ਸਿਾਇਕ ਕਧਮਸ਼ਨਰ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਧਨਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪ੍ਾਲਣਾ ਕੀਤੀ ਿੁੰਦੀ। ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਪ੍ਧਿਲਾਂ ਜਵਾਬਦੇਿ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਭਤੀਜੇ ਮਦਨਲਾਲ ਦੇ ਧਵਚਕਾਰ ਦਾ ਲੇਖਾ। ਤੱਥ ਇੱਕ ਬੈਂਕ ਖਾਤਾ ਸੀ ਧਜਸ ਧਵੱਚ ਵੱਡੀ ਰਕਮ ਜਮਹਾਂ ਿੁੰਦੀ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਮੁਲਾਂਕਣ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਇਸ ਅਿਾਰ 'ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਧਕ ਆਈ. ਟੀ. ਓ. ਵੀ. ਆਰ. ਬੀ. ਅਗਰਵਾਲਾ (ਧਕਰਸ਼ਨਾ ਅਈਅਰ, ਜੇ.) 1015 ਇਿ ਰਕਮ ਇੱਕ ਮਦਨਲਾਲ ਦੀ ਆਮਦਨ ਨ ੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਸੀ, ਧਜਸ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪ੍ਣੀ ਮਲਕੀਅਤ ਦਾ ਧਵਰੋਿ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅਪ੍ੀਲ ਕੀਤੀ ਧਕ ਅਸਲ ਧਵੱਚ ਇਿ ਰਕਮ ਉਸ ਦੇ ਚਾਚੇ ਦੀ ਿੈ ਜੋ ਸਾਡੇ ਸਾਿਮਣੇ ਜਵਾਬਦੇਿ ਿੈ, ਧਕਸੇ ਵੀ ਤਰਹਾਂ ਉਸ ਦੀ ਦਲੀਲ ਨ ੰ ਖਤਮ ਕਰ ਧਦੱਤਾ ਧਗਆ ਸੀ-ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਧਗਆ ਸੀ, ਪ੍ਰ ਅਪ੍ੀਲ ਧਵੱਚ, ਅਪ੍ੀਲ ਸਿਾਇਕ ਕਧਮਸ਼ਨਰ ਨੇ ਆਦੇਸ਼ ਨ ੰ ਰੱਦ ਕਰ ਧਦੱਤਾ। ਅਤੇ ਧਨਰਦੇਸ਼ ਧਦੱਤਾ ਧਕ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਬੈਂਕ ਜਮਹਾਂ ਦੇ ਅਸਲ ਮਾਲਕ-ਬੀ ਜਿਾਜ ਦਾ ਧਨਰਿਾਰਣ ਕਰੇ। ਇਿ ਸਤੰਬਰ 1970 ਧਵੱਚ ਕੀਤਾ ਧਗਆ ਸੀ। ਇਿ ਿੈ। ਸਾਡੇ ਸਾਿਮਣੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਧਕ ਭਾਵੇਂ ਅਸੀਂ ਅਕਤ ਬਰ 1975 ਧਵੱਚ ਿਾਂ, ਪ੍ਰ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਅਜੇ ਤੱਕ ਧਡਪ੍ਾਧਜਟ ਦੀ ਅਸਲ ਮਲਕੀਅਤ ਚਾਚਾ ਅਤੇ ਭਤੀਜੇ ਧਵਚਕਾਰ ਧਨਰਿਾਰਤ ਨਿੀਂ ਕੀਤੀ ਿੈ। ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਕੋਈ ਜਾਇਜ ਕਾਰਨ ਨਿੀਂ ਿੈ ਧਕ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨ ੰ ਇੰਨੀ ਦੇਰ ਧਕਉਂ ਕਰਨੀ ਚਾਿੀਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਅਸਲ ਧਵੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਧਨਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਧਟਰਧਬਊਨਲ ਜਰ ਰਤ ਤੋਂ ਵੱਿ ਸਮਾਂ ਲੈ ਰਿੇ ਿਨ, ਧਜਸ ਨਾਲ ਅਰਿ-ਸੀ ਧਨਆਂਇਕ ਧਟਰਧਬਊਨਲ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ ਰਾ ਉਦੇਸ਼ ਅਸਫਲ ਿੋ ਧਰਿਾ ਿੈ, ਧਜਸ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਫੈਸਲੇ ਲਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਿਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਧਵੱਤੀ ਮਾਮਧਲਆਂ ਧਵੱਚ। ਅਪ੍ੀਲ ਅਥਾਰਟੀ ਦੁਆਰਾ ਧਨਰਦੇਧਸ਼ਤ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਧਜਿੇ ਮਾਮਲੇ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ੰਜ ਸਾਲ ਦਾ ਧਵਚਾਰ ਕਰਨਾ ਕਾਨ ੰਨ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨਿੀਣਤਾ ਨ ੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਿੈ। ਸਾਨ ੰ ਉਮੀਦ ਿੈ ਧਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਆਮਦਨ ਦੀ ਜਾਂਚ ਧਵੱਚ ਤੇਜੀ ਧਲਆਉਣ ਅਤੇ ਮੁਲਾਂਕਣਾਂ ਨ ੰ ਅੰਧਤਮ ਰ ਪ੍ ਦੇਣ ਧਵੱਚ ਟੈਕਸ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸੁਸਤਤਾ ਕਾਰਨ ਿੋਈ ਦੇਰੀ ਦਾ ਗੰਭੀਰ ਨੋਧਟਸ ਲਵੇਗਾ। ਧਸਰਫ਼ ਇਿ ਤੱਥ ਧਕ ਡੀ ਿਾਈ ਕੋਰਟ ਧਵੱਚ ਇੱਕ ਧਰੱਟ ਪ੍ਟੀਸ਼ਨ ਲੰਧਬਤ ਸੀ, ਧਵਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਧਪ੍ਛੋਕਡ਼ ਧਵੱਚ ਧਕ ਕੋਈ ਰੋਕ ਨਿੀਂ ਧਦੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਇਿ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਿੈ ਧਕ ਿਾਈ ਕੋਰਟ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਬਿਾਨਾ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਆਪ੍ਣੇ ਅਪ੍ੀਲ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਧਨਰਦੇਧਸ਼ਤ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਨ ੰ ਸੁਲਝਾਉਣ ਧਵੱਚ ਆਪ੍ਣੀ ਿੌਲੀ ਗਤੀ ਲਈ ਸਫਲਤਾਪ੍ ਰਵਕ ਪ੍ੇਸ਼ ਨਿੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਕਾਨ ੰਨ ਨ ੰ ਨਾ ਧਸਰਫ ਅਦਾਲਤਾਂ ਧਵੱਚ ਬਲਧਕ ਧਟਰਧਬਊਨਲਾਂ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਸਾਿਮਣੇ ਵੀ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਿਣਾ ਚਾਿੀਦਾ ਿੈ ਧਜਨਹਾਂ ਨ ੰ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਧਨਆਂ ਦੀ ਧਜੰਮੇਵਾਰੀ ਸੌਂਪ੍ੀ ਜਾਂਦੀ ਿੈ। ਅਸੀਂ ਇਸ ਗੱਲ ਉੱਤੇ ਜੋਰ ਧਦੰਦੇ ਿਾਂ ਧਕਉਂਧਕ ਜੇਕਰ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਜਮਹਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨ ੰ ਕਈ ਸਾਲ ਪ੍ਧਿਲਾਂ ਤੈਅ ਕਰ ਧਦੱਤਾ ਿੁੰਦਾ ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਸਾਡੇ ਸਾਿਮਣੇ ਜਵਾਬਦੇਿ ਨ ੰ ਿਾਈ ਕੋਰਟ ਧਵੱਚ ਮੁਕੱਦਮਾ ਨਿੀਂ ਕਰਨਾ ਪ੍ੈਂਦਾ ਅਤੇ ਆਮਦਨ ਕਰ ਧਵਭਾਗ ਨ ੰ ਖੁਦ ਉਸ ਧਵਰੁੱਿ ਕਾਰਵਾਈ ਨਿੀਂ ਕਰਨੀ ਪ੍ੈਂਦੀ। ਸਾਨ ੰ ਇਸ ਧਵੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਿੀਂ ਿੈ ਧਕ ਚਾਚਾ ਜਾਂ ਭਤੀਜੇ ਨ ੰ ਆਮ ਿਾਲਤਾਂ ਧਵੱਚ ਟੈਕਸ ਦਾ Case: INCOME TAX OFFICER 'A' WARD, CALCUTTA versus RAMNARAYAN BHOJNAGARWALA [[1976] 1 S.C.R. 1014] (1976) Section: PRECEDENTS വസ്തുകൾ വളരെ വലിയയൊരു തുക നിക്ഷേപമായി കിടക്കുന്ന ഒരു ബാങക അക്കൗണഉണ്ടായിരുന്നു. ബാങക അക്കൗണട മദൻ ലാൽ എന്നയാളുടെ പേരിലായതിനാൽ,അയാളുടെ വരുമാനമാണ് ഈ തുക എന്ന നിഗമനത്തിലാണ് അസസ്സിംഗ് അതതോറിറ്റി നടപടികൾ ആരംഭിച്ചത്. എന്നാൽ, അക്കൗണ്ടിന്റെ ഉടമസ്ഥാവകാശം അദ്ദേഹം ഈനിഷേധിക്ുയും,തുകയഥാർത്ഥത്തിൽതന്റെഅമ്മാവന്റെഉടമസ്ഥതയിലുള്ളതാണെന്നും, ഈ അപ്പീലിലെ എതിർകക്ഷി അദ്ദേഹമാണെന്നുംവാദിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഈ വാദം ആദായനികുതി ഓഫീസർ തള്ളി. എന്നാൽ,അപ്പീലിൽ, അപ്പലേററ അസിസ്റ്റനറ കമ്മീഷണർ ഈ ഉത്തരവ് റദ്ദാക്ുയും, ബാങനിക്ഷേപത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ ഉടമസ്ഥാവകാശം നിർണ്ണയിക്കാൻ ആദായനികുതി 1970ഓഫീസററോട് നിർദ്ദേശിക്ുയും ചെയ്തു. ഈ ഉത്തരവ് സെപ്റ്റംബറിൽപുറപ്പെടുവിച്ചു. 1975 ഒക്ട്ടോബറായിട്ടും, അമ്മാവനും അനന്തരവനും തമ്മിലുള്ളനിക്ഷേപത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ ഉടമസ്ഥാവകാശം ആദായനികുതി ഓഫീസർ ഇതുവരെനിർണ്ണയിച്ചിട്ടില്ലെനന ഞങ്ങളുടെ മുന്നിൽ സമ്മതിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ആദായനികുതിഓഫീസർ ഇത്രയധികം കാലതാമസം വരുത്താൻ ഒരു ന്യായമായ കാരണവുമില്ല.വാസ്തവത്തിൽ, അഡ്മിനിസ്‌ട്രേറ്റീവ് ഓഫീസർമാരും ട്രിബ്യൂണലുകളും ആവശ്യമായതിലുംകൂടുതൽ സമയമെടുക്കുന്നുണട. ഇത്, പ്രത്യേകിചച സാമ്പത്തിക വിഷയങ്ങളിൽ,വേഗത്തിലുള്ള തീരുമാനങ്ങൾ നൽകാൻ ഉദ്ദേശിചച സ്ഥാപിച്ച അർദ്ധ-ജുഡീഷ്യൽട്രിബ്യൂണലുകളുടെ മുഴുവൻ ഉദ്ദേശ്യത്തെയും പരാജയപ്പെടുത്തുന്നു. അപ്പലേററ അതതോറിറ്റിനിർദ്ദേശിച്ച ഒരു ചെറിയ കാര്യത്തിൽ പപോലും അഞ്ചു വർഷം മെല്ലെപ്പോകക നടത്തുന്നത്നിയമവാഴ്ചയെ അട്ടിമറിക്കുന്ന അച്ചടക്കമില്ലായ്മയക്ക തുല്യമാണ്. നികുതി ഉദ്യ്യോഗസ്ഥരുടെഅലംഭാവം കാരണം, ഏതെങ്കിലും കാരണം പറഞഞ, വരുമാനത്തെക്കുറിച്ചുള്ളഅന്വേഷണങ്ങൾ വേഗത്തിലാക്കുന്നതിലും അസസസമെന്റുകൾ അന്തിമമാക്കുന്നതിലുംഉണ്ടാകുന്ന കാലതാമസങ്ങൾ ഭരണകൂടം ഗൗരവമായി കാണുമെനന ഞങ്ങൾപ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. ഹൈക്കോടതിയിൽ ഒരു റിടട ഹർജി കെട്ടിക്കിടക്കുന്നു എന്നത്,പ്രത്യേകിചച സ്റ്റേ ലഭിക്കാത്ത സാഹചര്യത്തിൽ, ആദായനികുതി ഓഫീസർകക തന്റെഅപ്പലേററ ഓഫീസർ നിർദ്ദേശിച്ച വിഷയത്തിൽ തീരുമാനമെടുക്കാൻ വൈകിയതിന്ഹൈക്കോടതിയിലെ നടപടിക്രമങ്ങൾ ഒരു ഒഴികഴിവായി പറയാൻ കഴിയില്ലെനവ്യക്തമാക്കുന്നു. നിയമം കോടതികളിൽ മാത്രമല്ല, അതിവേഗ ഭരണപരമായ നീതിനടപ്പാക്കാൻ ചുമതലപ്പെട്ട ട്രിബ്യൂണലുകൾക്കും ഉദ്യ്യോഗസ്ഥർക്കും മുന്നിലും വേഗത്തിൽനീങ്ങണം. ഞങ്ങൾ ഇത് ഊന്നിപ്പറയുന്നു, കാരണം ആദായനികുതി ഓഫീസർവർഷങ്ങൾകമുൻപ്തന്നെനിക്ഷേപത്തിന്റെഉടമസ്ഥാവകാശംനിശ്ചയിച്ചിരുന്നെങ്കിൽ, ഒരുപക്ഷേ ഞങ്ങളുടെ മുന്നിലുള്ള ഈ എതിർകക്ഷികഹൈക്കോടതിയിൽ വ്യവഹാരത്തിന് പപോകേണ്ടി വരില്ലായിരുന്നു, കൂടാതെ Citation No. 1976_1-1014_1016 ആദായനികുതി വകുപ്പിന് തന്നെ അദ്ദേഹത്തിനെതിരെ നടപടിയെടുക്കേണ്ടിയുംവരില്ലായിരുന്നു. അമ്മാവനനോ അനന്തരവനനോ സാധാരണ സാഹചര്യങ്ങളിൽ നികുതിഅടയ്‌ക്കേണ്ടതാണെന്നും, റെവന്യൂവിന്റെ അവകാശവാദങ്ങളെ പരാജയപ്പെടുത്താൻഅവർകക പരസ്പരം പഴിചാരി ഒഴിയാൻ സാധിക്കില്ലെന്നും ഞങ്ങൾകക സംശയമില്ല.എന്നിരുന്നാലും, ഡിവിഷൻ ബെഞ്ചിന് മുന്നിൽ വന്ന അപ്പീലിൽ ഹൈക്കോടതി ഒരുകേസ് തീർപ്പാക്കിയത് ചില അനുമാനങ്ങളെയും വാദങ്ങളെയും അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ്.ഇതിന് ആദായനികുതി വകുപ്പിന്റെ അഭിഭാഷകനാണ് പ്രധാനമായും ഉത്തരവാദി.ഇതിന്റെ ഫലമായി, വകുപപ 148 പ്രകാരം നടപടികൾ ആരംഭിക്കാൻ ആദായനികുതിഓഫീസർകക അധികാരമില്ലെനന എതിർകക്ഷി ഹൈക്കോടതിയിൽ ഉന്നയിച്ചഅടിസ്ഥാനപരമായ ചോദ്യത്തിൽ ഒരു അന്വേഷണവും ഉണ്ടായിട്ടില്ല. അത്തരംനടപടികൾ ആരംഭിക്കുന്നതിന് അത്യാവശ്യമായ 'ന്യായമായ വിശ്വാസം' അദ്ദേഹത്തിന്ഉണ്ടായിരുന്നില്ല എന്നതായിരുന്നു ആ ചോദ്യം. ഈ ചോദ്യത്തിന് ഹൈക്കോടതി ഇനിയുംതീർപ്പുകൽപ്പിക്കേണ്ടതുണട. അതിനാൽ, ഞങ്ങൾ ഹൈക്കോടതിയുടെ വിധി റദ്ദാക്കുന്നു,എന്നാൽ ഈ കേസിൽ ന്യായമായ വിശ്വാസം എന്ന അടിസ്ഥാനപരമായ വസ്പാലിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടണ്ടോ ഇല്ലയയോ എന്ന ചോദ്യത്തിൽ പുതിയ വാദം കേൾക്കുന്നതിനായി ആഅപ്പീൽ ഹൈക്കോടതിയിലേകക തിരികെ അയക്കുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, ആദായനികുതി ഓഫീസർ ഈ വൈകിയ ഘട്ടത്തിലെങ്കിലുംഉണർനന പ്രവർത്തിചച ബാങക നിക്ഷേപത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥാവകാശം തീർപ്പാക്ുയും,നനിക്ഷേപത്തിന്റെ ഉടമ അനന്തരവൻ മദൻലാൽ ആണെന കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്താൽ,ഹൈക്കോടതിയിലെ റിടട അപ്പീൽ തുടരേണ്ടി വരില്ല — തീർച്ചയായും മദൻലാലിന് ഇനലഭ്യമായ അപ്പീലുകൾകക വിധേയമായിട്ടായിരിക്കും അത്.ന മുതൽ ആറ്മാസത്തിനുള്ളിൽ ബാങക നിക്ഷേപങ്ങളുടെ ഉടമസ്ഥാവകാശം ആദായനികുതി ഓഫീസർനിർണ്ണയിക്കണമെനന ഞങ്ങൾ നിർദ്ദേശിക്കുന്നു. അതിനുശേഷം മാത്രമേഹൈക്കോടതിയിലെ അപ്പീൽ പരിഗണിക്കേണ്ടതുള്ളൂ. അവസാനമായി ഞങ്ങൾനിരീക്ഷിക്കുന്നത്, പ്രതിഭാഗം അഭിഭാഷകൻ ശ്രീ. എസ്. ടി. ദേശായി ഞങ്ങൾകക ഒരുഉറപപ നൽകിയിട്ടുണട, അതായത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ കക്ഷിയുടെ ഭാഗത്തുനിനന, ബാങനിക്ഷേപത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ ഉടമ ആരെനന നിർണ്ണയിക്കാൻ ആദായനികുതിഓഫീസർകക ആവശ്യമായ എല്ലാ സഹകരണവും ലഭിക്കുമെന്നതാണ്. തീർച്ചയായും Case: INCOME TAX OFFICER 'A' WARD, CALCUTTA versus RAMNARAYAN BHOJNAGARWALA [[1976] 1 S.C.R. 1014] (1976) हमेंइसमेंकोईसंदेहनहींहैकिचाचायाभतीजेकोसामान्यपरिस्थितियोंमेंकरकाभुगतानकरनाचाहिएऔरवेराजस्वकेदावोंकोविफलकरनेकेलिएएकदूसरेकेखिलाफनहींखेलसकतेहैं।फिरभी, उच्चन्यायालयनेकुछमान्यताओंऔरअभ्यावेदनोंपरखंडपीठकेसमक्षअपीलमेंइसमामलेकानिपटाराकियाहै, जिसकेलिएआयकरविभागकावकीलकाफीहदतकजिम्मेदारथा।परिणामयहहैकिप्रत्यर्थीद्वाराउच्चन्यायालयकेसमक्षउठाएगएमूलप्रश्नकीकोईजांचनहींकीगईहैकिआयकरअधिकारीकोइसआधारपरधारा148 केतहतकार्यवाहीशुरूकरनेकाअधिकारक्षेत्रनहींथाकिउन्हेंकोईउचितविश्वासनहींथा,जोऐसीकार्यवाहीशुरूकरनेकेलिएअनिवार्यहै।इससवालकाफैसलाउच्चन्यायालयद्वाराकियाजानाबाकीहै।इसलिएहमउच्चन्यायालयकेफैसलेकोदरकिनारकरदेतेहैं, लेकिनउसअपीलकोउच्चन्यायालयमेंइससवालपरफिरसेसुनवाईकेलिएभेजदेतेहैंकिक्याइसमामलेमेंउचितविश्वासकामूलभूततथ्यसंतुष्टहैयानहीं। हालांकि, अगरआयकरअधिकारीकमसेकमइसअंतिमचरणमेंबैंककेस्वामित्वपरनिर्णयलेनेकेलिएखुदकोनियुक्तकरेगा। जमाऔरयदिवहयहमानताहैकिभतीजामदनलालऐसीजमाराशिकास्वामीहै, तोउच्चन्यायालयकेसमक्षरिटअपीलकेसाथआगेनहींबढ़नापड़सकताहै-निश्चितरूपसे, उनअपीलोंकेअधीनजो[1976]1 एस. सी. आर. होसकतीहैं। सर्वोच्चन्यायालयकीरिपोर्ट 1016 मदनलालकोउपलब्ध।हमनिर्देशदेतेहैंकिआयकरअधिकारीआजसेछहमहीनेकेभीतरबैंकजमाओंकेस्वामित्वपररोकलगाएऔरउसकेबादहीउच्चन्यायालयकेसमक्षअपीलपरविचारकरनेकीआवश्यकताहै।हमनिष्कर्षमेंदेखसकतेहैंकिप्रत्यर्थीकेवकीलश्रीएस. टी. देसाईनेहमेंउचितरूपसेआश्वासनदियाहैकि, जहांतकउनकेमुवक्किलकासंबंधहै, आयकरअधिकारीकोयहनिर्धारितकरनेमेंसक्षमबनानेकेलिएसभीसहयोगउपलब्धहोगाकिबैंकजमाकामालिककौनहै।वास्तवमेंवहइसविषयमेंरुचिरखतेहैंऔरहमआशाकरतेहैंकिआयकरअधिकारीउनसेजोसबूतचाहतेहैं, वेआसानीसेसामनेआजाएंगे।इसनिर्देशकेसाथहमअपीलकीअनुमतिदेतेहैंऔरअपनीटिप्पणियोंकेआलोकमेंमामलेकोनएसिरेसेनिपटानेकेलिएउच्चन्यायालयकोभेजतेहैं।लागतकेबारेमेंकोईआदेशनहीं। अपील कीअनुमतिदीगई। वी. एम. के Case: INCOME TAX OFFICER 'A' WARD, CALCUTTA versus RAMNARAYAN BHOJNAGARWALA [[1976] 1 S.C.R. 1014] (1976) The Facts There was a Bank account in which a huge sum was seen as lying in deposit. The assessing authority proceeded on the footing that A C D E F G H ... 1 J.... • T • A A the amount represented the income of one Madanlal, in whose name the Bank account stood. He contested his ownership and urged that really this sum _belonged :to his uncle who is the respondent before us. Any way his co!ltention was over-ruled by the Income-tax Officer, but, in appeal, the Appellate Assistant Commissioner set aside the order and directed that the Income-tax Officer do determine the real owner-ll · ship of the bank deposit. This was done in September 1970. It is admited before us that although we are in October 1975, the Income Tax Officer has not yet determined the real ownership of the deposit as betwe_en the uncle and the nephew. There is no valid reason why the Income Tax Officer should have delayed so long and indeed admi-. nistrative officers and tribunals are taking much longer time than is necessary, thereby defeating the whole purpose of creating quasi-{: judicial Jribunals calculated to produce quick decisions, especially in . fiscal matter. Flve years to dawdle over the decision of a small mat-ter directed by an appellate authority amounts to indiscipline subver-sive of the rule of Jaw. We hope that the Administration, takes serious notice of delays caused_ by tax officers lethargy, under some pretext or other, in speeding up eJ.!quiries into incomes and finalizing assessments. _ The mere f_act that a Writ Petition was pending in the o High Court, especially in the background of no stay having been granted, shows that the alibi of a High Court proceeding cannot be successfully put forward by the Income-tax Officer for his slow motion in settling the question directed by his Appellate Officer. Law must move quick not merely in the Courts but also before tribunals and officers charged with the duty of expeditious administrative justice. We emphasize this because if the fncome Tax Officer had fixed the owner-E ship of the deposit years ago, maybe the respondent before us might not have had to go up in litigation in High Court and the Income Tax Departmeqt itself would not have had to proceed against him. We have no doubt that either the uncle or nephew must pay the tax under normal circumstances and they cannot play oft' one against the another to defeat the claims of the Revenue. Even so, High Court has disposed of ~ case in appeal b~fore the Division Bench on certain assumptions and representations, for which counsel for the Income-tax Department was largely r!J§ponsible. The result is that there has been no investigation into the basic question raised before the High Court by the respondent that the Income Tax Officer had ne jurisdiction to start proceedings under Section 148 on the score that he had no 'reasonable belief', which is the sine qua non -G for the initiation of such proceedings. This question remains to be decided by the High Court. We, therefore, set aside the judgment of the High Court but remantl that Appeal to the High Court for a fresh hearing on the question as to whether the foundational fact of reasonable belief is satisfied in this case or not. However, if the Income Tax Officer at least at this late stage IH will bestir himself to adjudicate upon the ownership of the bank de'posit and if he holds that the nephew Madanlal is the owner of such deposit, the Writ Appeal before the High Court may not have to be proceeded with-of course, subject to appeals that may be 1016 SUPREME COURT REPORTS [1976] 1 S.C.R. Case: INCOME TAX OFFICER 'A' WARD, CALCUTTA versus RAMNARAYAN BHOJNAGARWALA [[1976] 1 S.C.R. 1014] (1976) আমােদর �কানও সে�হ �নই �য কাকা বা ভাে�েক �াভািবক পিরি�িতেত অবশ�ই কর িদেত হেব এবং তারা রাজে�র দািব�িলেক পরা�জত করেত এেক অপেরর িব�ে� �খলেত পাের না। তা সে�ও, িনিদ িকছ� অনুমান ও উপ�াপনার উপর হাইেকাট� আিপেল এই মামলার িন�ি� কেরেছ, যার জন� আয়কর িবভােগর �কৗ�সুিল মূলত দায়ী িছেলন। ফল��প, উ�রদাতার �ারা হাইেকােট�র সামেন উ�ািপত �মৗিলক �ে�র �কানও তদ� হয়িন �য, আয়কর আিধকািরেকর 148 ধারার অধীেন কায�ধারা �� করার �কানও এ��য়ার িছল না �য তাঁর �কানও যু��স�ত িব�াস িছল না, যা এই ধরেনর কায�ধারা �� করার জন� অিনবায�। এই ���ট হাইেকােট�র রায় �ারা মীমাংিসত। অতএব, আমরা হাইেকােট�র রায়�ট খািরজ কের িদ�� িক� যু��স�ত িব�ােসর �মৗিলক সত��ট এই মামলায় স�� িকনা এই �ে�র উপর নত�ন কের �নািনর জন� হাইেকােট� �সই আিপল�ট িরমাে� িন��। তেব, যিদ আয়কর আিধকািরক অ�ত এই �শষ পয�ােয় ব�াে�র মািলকানার িবষেয় িস�া� �নওয়ার জন� িনেজেক িনযু� কেরন এবং যিদ িতিন মেন কেরন �য ভাে� মদনলাল এই ধরেনর আমানেতর মািলক, তেব হাইেকােট�র কােছ িরট আিপেলর সােথ অ�সর হেত হেব না-অবশ�ই, আিপল সােপে� যা 1016 সুি�ম �কাট� িরেপাট� [1976] 1 এস. িস. আর হেত পাের। মদনলােলর কােছ উপল�। আমরা িনেদ�শ িদ�� �য, আয়কর আিধকািরক আজ �থেক ছয় মােসর মেধ� ব�া� আমানেতর মািলকানা িনধ�ারণ করেবন এবং তারপের �ধুমা� উ� আদালেত আিপল িবেবচনা করা হেব। উপসংহাের আমরা ল�� করেত পাির �য, উ�রদাতার আইনজীবী � এস. �ট. �দশাই আমােদর ন�ায�ভােব আ�াস িদেয়েছন �য, যতদূর পয�� তাঁর মে�েলর কথা, আয়কর আিধকািরক ব�া� আমানেতর মািলক �ক তা িনধ�ারণ করেত স�ম হেবন। �কৃতপে� িতিন এই িবষেয় আ�হী এবং আমরা আশা কির �য আয়কর আিধকািরক তাঁর কাছ �থেক �য �মাণ চান তা সহেজই সামেন আসেব। এই িনেদ�েশর মাধ�েম আমরা আিপেলর অনুমিত িদই এবং আমােদর পয�েব�েণর আেলােক মামলা�ট নত�ন কের িন�ি�র জন� হাইেকােট� ��রণ কির। খরেচর ব�াপাের �কানও আেদশ �নই। আিপল অনুেমািদত। িভ. এম. �ক DISCLAIMER The translated Judgment in vernacular language is meant for the restricted use of the litigant to understand it in his/her language and may not be used for any other purpose. For all practical and official purposes, the English version of the Judgment shall be authentic and shall hold the field for the purpose of execution and implementation. । Case: INCOME TAX OFFICER 'A' WARD, CALCUTTA versus RAMNARAYAN BHOJNAGARWALA [[1976] 1 S.C.R. 1014] (1976) ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਿੀਦਾ ਿੈ ਅਤੇ ਉਿ ਮਾਲ ਦੇ ਦਾਅਧਵਆਂ ਨ ੰ ਿਰਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਦ ਜੇ ਦੇ ਧਵਰੁੱਿ ਨਿੀਂ ਖੇਡ ਸਕਦੇ। ਧਫਰ ਵੀ ਿਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਧਡਵੀਜਨ ਅੱਗੇ ਅਪ੍ੀਲ ਧਵੱਚ ਇਸ ਕੇਸ ਦਾ ਧਨਪ੍ਟਾਰਾ ਕਰ ਧਦੱਤਾ ਿੈ। ਕੁੱਝ ਿਾਰਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀਆਂ 'ਤੇ ਬੈਂਚ, ਧਜਸ ਲਈ ਆਮਦਨ ਕਰ ਧਵਭਾਗ ਦਾ ਵਕੀਲ ਵੱਡੇ ਪ੍ੱਿਰ' ਤੇ ਧਜੰਮੇਵਾਰ ਸੀ। ਨਤੀਜਾ ਇਿ ਿੈ ਧਕ ਜਵਾਬਦੇਿ ਵੱਲੋਂ ਿਾਈ ਕੋਰਟ ਅੱਗੇ ਉਠਾਏ ਗਏ ਮੁੱਢਲੇ ਸਵਾਲ ਦੀ ਕੋਈ ਜਾਂਚ ਨਿੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਿੈ ਧਕ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨ ੰ ਇਸ ਆਿਾਰ ਉੱਤੇ ਿਾਰਾ 148 ਤਧਿਤ ਕਾਰਵਾਈ ਸ਼ੁਰ ਕਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਨਿੀਂ ਸੀ ਧਕ ਉਸ ਨ ੰ ਕੋਈ ਵਾਜਬ ਧਵਸ਼ਵਾਸ ਨਿੀਂ ਸੀ, ਜੋ ਧਕ ਅਧਜਿੀ ਕਾਰਵਾਈ ਸ਼ੁਰ ਕਰਨ ਲਈ ਲਾਜਮੀ ਿੈ। ਇਿ ਸਵਾਲ ਰਧਿੰਦਾ ਿੈ|ਿਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ ਿੈ। ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਿਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਨ ੰ ਰੱਦ ਕਰ ਧਦੰਦੇ ਿਾਂ ਪ੍ਰ ਇਸ ਅਪ੍ੀਲ ਨ ੰ ਿਾਈ ਕੋਰਟ ਧਵੱਚ ਇਸ ਸਵਾਲ 'ਤੇ ਨਵੀਂ ਸੁਣਵਾਈ ਲਈ ਭੇਜਦੇ ਿਾਂ ਧਕ ਕੀ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਧਵੱਚ ਵਾਜਬ ਧਵਸ਼ਵਾਸ ਦਾ ਬੁਧਨਆਦੀ ਤੱਥ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਿੈ ਜਾਂ ਨਿੀਂ। ਿਾਲਾਂਧਕ, ਜੇ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਇਸ ਆਖਰੀ ਪ੍ਡ਼ਾਅ 'ਤੇ ਬੈਂਕ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਬਾਰੇ ਫੈਸਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਆਪ੍ਣੇ ਆਪ੍ ਨ ੰ ਧਨਯੁਕਤ ਕਰੇਗਾ।ਜਮਹਾਂ ਅਤੇ ਜੇ ਉਿ ਮੰਨਦਾ ਿੈ ਧਕ ਭਤੀਜਾ ਮਦਨਲਾਲ ਅਧਜਿੀ ਜਮਹਾਂ ਰਕਮ ਦਾ ਮਾਲਕ ਿੈ, ਤਾਂ ਿਾਈ ਕੋਰਟ ਧਵੱਚ ਧਰੱਟ ਅਪ੍ੀਲ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨਿੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ-ਬੇਸ਼ਕ, ਅਪ੍ੀਲਾਂ ਦੇ ਅਿੀਨ ਜੋ ਸੁਪ੍ਰ ਕੋਰਟ ਧਰਪ੍ੋਰਟ [1976] 1 ਐਸ. ਸੀ. ਆਰ. ਿੋ ਸਕਦੀਆਂ ਿਨ।ਮਦਨਲਾਲ ਨ ੰ ਉਪ੍ਲਬਿ ਿੈ। ਅਸੀਂ ਧਨਰਦੇਸ਼ ਧਦੰਦੇ ਿਾਂ ਧਕ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅੱਜ ਤੋਂ ਛੇ ਮਿੀਧਨਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਅੰਦਰ ਬੈਂਕ ਜਮਹਾਂ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਧਨਰਿਾਰਤ ਕਰੇ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਿੀ ਿਾਈ ਕੋਰਟ ਧਵੱਚ ਅਪ੍ੀਲ 'ਤੇ ਧਵਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਿੀਦਾ ਿੈ। ਅਸੀਂ ਧਸੱਟੇ ਵਜੋਂ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਿਾਂ ਧਕ ਜਵਾਬਦੇਿ ਦੇ ਵਕੀਲ ਸ਼ਰੀ ਐੱਸ. ਟੀ. ਦੇਸਾਈ ਨੇ ਸਾਨ ੰ ਧਨਰਪ੍ੱਖ ਭਰੋਸਾ ਧਦੱਤਾ ਿੈ ਧਕ ਧਜੱਥੋਂ ਤੱਕ ਉਸ ਦੇ ਮੁਵੱਧਕਲ ਦਾ ਸਬੰਿ ਿੈ, ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨ ੰ ਇਿ ਧਨਰਿਾਰਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਿਰ ਤਰਹਾਂ ਦਾ ਸਧਿਯੋਗ ਉਪ੍ਲਬਿ ਿੋਵੇਗਾ ਧਕ ਬੈਂਕ ਧਡਪ੍ਾਧਜਟ ਦਾ ਮਾਲਕ ਕੌਣ ਿੈ। ਅਸਲ ਧਵੱਚ ਉਿ ਇਸ ਧਵਸ਼ੇ ਧਵੱਚ ਧਦਲਚਸਪ੍ੀ ਰੱਖਦੇ ਿਨ ਅਤੇ ਸਾਨ ੰ ਉਮੀਦ ਿੈ ਧਕ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨ ੰ ਉਨਹਾਂ ਤੋਂ ਜੋ ਸਬ ਤ ਚਾਿੀਦੇ ਿਨ, ਉਿ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸਾਿਮਣੇ ਆ ਜਾਣਗੇ। ਇਸ ਧਨਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਅਪ੍ੀਲ ਦੀ ਆਧਗਆ ਧਦੰਦੇ ਿਾਂ ਅਤੇ ਆਪ੍ਣੀਆਂ ਧਟੱਪ੍ਣੀਆਂ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜਰ ਮਾਮਲੇ ਨ ੰ ਤਾਜਾ ਧਨਪ੍ਟਾਰੇ ਲਈ ਿਾਈ ਕੋਰਟ ਧਵੱਚ ਭੇਜਦੇ ਿਾਂ। ਖਰਧਚਆਂ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਆਰਡਰ ਨਿੀਂ। ਵੀ. ਐਮ. ਕੇ. ਅਪ੍ੀਲ ਦੀ ਆਧਗਆ ਧਦੱਤੀ ਗਈ। ਕ੍ਿਸਰਲੇਮਰ ਸਥਾਨਰ ਭਾਸ਼ਾ ਕ੍ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਰੀਤਾ ਕ੍ਗਆ ਕ੍ਨਆ ਕ੍ਨਰਣਾਂ ਰੇਵਲ ਮੁਰਿੱਦਮੇਬਾਜਾਂ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਪ੍ਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਕ੍ਵਿੱਚ ਸਮਝਣ ਤਿੱਰ ਹੀ ਸੀਮਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਕ੍ਰਸੇ ਹੋਰ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਨਹੀਂ ਰੀਤਾ ਜਾ ਸਰਦਾ । ਸਾਰੇ ਕ੍ਵਹਾਰਰ ਅਤੇ ਅਕ੍ਿਰਾਰਤ ਮੰਤਵਾਂ ਲਈ ਕ੍ਨਆਂ ਕ੍ਨਰਣੇ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜੀ ਸੰਸਰਰਣ ਪ੍ਿਮਾਕ੍ਣਰ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਅਮਲ ਲਾਗੂ ਰਰਨ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਕ੍ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। Tarun Mehra Advocate Case: INCOME TAX OFFICER 'A' WARD, CALCUTTA versus RAMNARAYAN BHOJNAGARWALA [[1976] 1 S.C.R. 1014] (1976) However, if the Income Tax Officer at least at this late stage IH will bestir himself to adjudicate upon the ownership of the bank de'posit and if he holds that the nephew Madanlal is the owner of such deposit, the Writ Appeal before the High Court may not have to be proceeded with-of course, subject to appeals that may be 1016 SUPREME COURT REPORTS [1976] 1 S.C.R. available to Madanlal. We direct that the Income Tax Officer deter-mine the ownership of the bank deposits within six months from today, anU thereafter only the Appeal before the High Court need be considered. We may obsjlrve in conclusion that Shri S. T. Desai, counsel for the respondent has fairly assured us that, so far as his client is concerned, all cooperation will be available to enable the Income Tax Officer to determine who the owner of the Bank deposit is. Indeed he is interested in this subject matter and we hope that such· evidence as the Income Tax Officer requires from him will be readily forthcoming. With this direction we allow the Appeal and remand the case to the High Court for fresh disposal in the light of our observations. No order as to costs. V.M.K. Appeal allowed;