Kalooram Govindram v. Commissioner Of Incometax, Madhya Pradesh, Nagpur

Case: KALOORAM GOVINDRAM versus COMMISSIONER OF INCOMETAX, MADHYA PRADESH, NAGPUR [[1965] 3 S.C.R. 641] (1965) A KALOORAM GOVINDRAM v B COMMISSIONER OF INCOMETAX, MADHYA PRADESH, NAGPUR Ap;il 5, 1965 [K. SUBBA RAo, J. c. SHAH AND s·. M. SIKRI, JJ.] c Indian Income-tax Act, 1922 (11 of 1922), s. 10(2! '.'i-P""1titioo, of Hindu joint fami!y-Asset auctioned between dividing branc~es -Value on which depre(!iation to be allowed-Whether on auction price or on original cost to the erstwroile larger family. On partition being effected through a suit, a Hindu joint fami-ly who has only an interest in the entire joint family property_ ae>-family. The preliminary decree passed by the Court determmed D 10/16 as the share of the appellant family and 6/16 as that of the other branch. Those assets of the erstwhile larger joint family which could not be physka!ly divided were auctioned between the two branches and in this manner a sugar mill was purchased for 34 lacs by the appellant family. In Income-tax proceedings depreciation under s. 10(2) (vi) of the Indian Income-tax Act, 1922 was claimed on the above valuation Qf 34 lacs. The claim was rejected by the In-E come-tax Officer as well as the Appellate Assistant Commissioner. on the ground that the value for th,e purpose of depreciation was not the price determined at the family auction, but the original cost to erstwhile larger joint family. The Tribunal held that the 6/16 share of the other branch was purchased at the auction and its value had to be taken as the basis of the price determined at the auction, but the appellant family's own share of 10/16 was not purchased at F the auction and therefore had to be valued at the original cost to the larger joint family. In reference, the High Court held that the distinc-tion made by the Tribunal was wrong and that the shares cxf both branches had to be valued on the basis of the original cost to the l<trger family. Appeal was filed before this Court with certificate. HELD: Per Subba Rao and Sikri, JJ. It may be that in strict legal theory partition may not involve a transfer, but the substance of G the transaction is that an erstwhile member of a joint Hindu fami-ly who has only an interest in the entire joint family property ac-quires an absolute title to a specific property. The cost of the pro-perty to the member at the date of partition would be the value given to it for the purpose of allotment, provided it was real, or the price at which he purchased it in auction, or the value of it ascer-H tained otherwise. [64'7A-C] In the case of assessees acquiring a property by purchase, gift, bequest, or succession, courts have held that the cost of the property to the assessee was not the original cost of it to his predecessor bu1 its actual cost to him at the time of the purchase, gift, bequest or succession. In substance there is no difference in the matter of ascer-taining the cost of an asset to an asses.see whether he is a donee, pur ... chaser, legatee, successor, or a divided member of" a joint Hindu family. [646D; 647A] Commissioner of Income-tax, Madras v. The Buckingham & Car-natic Company, Ltd., Madras (1935) 3 I.T.R. 384(P.C.), Jagata Coal Co. Ltd. v. Commissioner of Income-tax, West Bengal (1959) 36 I.T.R. 521 (S.C.), Indian fron & Steel Co. Ltd. v. Commissioner of Income-ta.~. Bengal, (1943) 11 I.T.R. 328 (P.C.), Francis Vallabaravar v. Com-missioner of Income-tax, Madras (1960) 40 I.T.R. 426 and Com-missioner of Income-tax, Bombay v. Solomon & Sons (1933) 1.I.T.R. 324, referred to. Commissioner of Income-tax, U.P. & C.P. v. Mohta, (1939)7 I.T.R. 160, disapproved. Seth Mathuradas In the present case the valuation given to the property was not notional but a real one; indeed the property was sold in the open auction between the members of the larger joint family and the value fetched thereunder entered into the scheme of partition. [647 C-DJ Therefore, even in respect of the appellant's own share of 10/16, the valuation for the purposes of s. 10(2) (vi) had to be on the basis of the price which the appellant bid at the auction. Case: KALOORAM GOVINDRAM versus COMMISSIONER OF INCOMETAX, MADHYA PRADESH, NAGPUR [[1965] 3 S.C.R. 641] (1965) ਕਲੂਰਾਮ ਗੋਵਿੰਦਰਾਮ ਬਨਾਮ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਆਫ ਇਨਕਮਟੈਕਸ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਨਾਗਪੁਰ ਅਪ੍ਰੈਲ 5, 1965 ਭਾਰਤੀ ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ ਐਕਟ, 1922 (XI ਦਾ 1922), ਐਸ. 10(2) --ਵੰਡ--ਸੰਯੁਕਤ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਹੱਥ--ਦੋ ਵੰਡਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਨਿਲਾਮੀ ਹੋਈ ਸੰਪਤੀ --ਜਿਸ ਮੁੱਲ 'ਤੇ ਮੁਰੱਜ਼ਾਫ਼ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਲਗਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ--ਕੀ ਨਿਲਾਮੀ ਮੁੱਲ 'ਤੇ ਜਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਲਾਗਤ ਘਟਾ ਕੇ. ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੁਆਰਾ ਵੰਡ ਹੋਣ ਤੇ, ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਸੰਯੁਕਤ ਪਰਿਵਾਰ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੰਪੂਰਣ ਸੰਯੁਕਤ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸੰਪਤੀ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਦਿਲਚਸਪੀ ਹੈ, ਅਦਾਲਤ ਦੁਆਰਾ ਪਾਸ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪ੍ਰਾਰੰਭਿਕ ਡਿਕਰੀ ਦੁਆਰਾ 1/6 ਹਿੱਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਪੀਲਕਾਰਤਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ 6/16 ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਸੰਪਤੀਆਂ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸੰਯੁਕਤ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੰਡਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਿਆ, ਦੋ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਨਿਲਾਮੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਸ਼ੁਗਰ-ਮਿਲ 34 ਲੱਖ ਵਿੱਚ ਅਪੀਲਕਾਰਤਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦੁਆਰਾ ਖਰੀਦੀ ਗਈ। ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ ਐਕਟ, 1922 ਦੇ 10(2) VII(a) ਅਧੀਨ ਮੁਰੱਜ਼ਾਫ਼ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਹੁਣ ਟੈਲਸ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਾਅਵਾ ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ ਅਫਸਰ ਅਤੇ ਅਪੀਲੀ ਸਹਾਇਕ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦੁਆਰਾ ਰੱਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੁਰੱਜ਼ਾਫ਼ ਦੇ ਮੁੱਲ ਲਈ ਮੁੱਲ ਪਰਿਵਾਰ ਨਿਲਾਮੀ ਵਿੱਚ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕੀਮਤ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਬਲਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਅਸਲ ਲਾਗਤ ਸੀ। ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਦੂਜੀ ਸ਼ਾਖਾ ਦਾ 5/16 ਹਿੱਸਾ ਨਿਲਾਮੀ ਵਿੱਚ ਖਰੀਦਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਕੀਮਤ ਨੂੰ ਨਿਲਾਮੀ ਵਿੱਚ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕੀਮਤ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਲਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ ਪਰ ਅਪੀਲਕਾਰਤਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ 16/16 ਨਿਲਾਮੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਖਰੀਦਿਆ ਗਿਆ ਸੀ; ਬਲਕਿ ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਲਾਗਤ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਮੁੱਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਸੀ। ਅਪੀਲ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਫੈਸਲਾ ਸੁਬਾ ਰਾਓ ਅਤੇ ਸਿੱਕਰੀ, ਨਾਇਬ ਨਿਆਂਕਾ ਦੁਆਰਾ। ਇਹ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਖਾਸ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਿਧਾਂਤ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਇੱਕ ਤਬਾਦਲਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਨਾ ਕਰੇ, ਪਰ ਸੌਦੇ ਦਾ ਅਸਲ ਮੁੱਦਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਸੰਯੁਕਤ ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਜਿਸ ਕੋਲ ਸੰਪੂਰਣ ਸੰਯੁਕਤ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸੰਪਤੀ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨ ਹੱਕ ਹੈ, ਵੰਡ ਦੀ ਮਿਤੀ 'ਤੇ ਮੈਂਬਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਕੀਮਤ ਦੇ ਮੁੱਲ 'ਤੇ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨ ਹਿੱਸੇਦਾਰ ਹੋਵੇਗਾ, ਜੇਕਰ ਇਹ ਅਸਲ ਸੀ, ਜਾਂ ਪਾਰਟੀ ਲਈ ਵੰਡ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਹੀ। ਤਰਕ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਹੋਰ ਹੈ, 6A/4 ਸੀ ਏ ਖਰੀਦ, ਤੋਹਫਾ, ਵਸੀਅਤ, ਜਾਂ ਵਿਰਾਸਤ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਖਰੀਦਦਾਰਾਂ ਦੇ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ, ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਸੰਪਤੀ ਦੀ ਲਾਗਤ ਉਸ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬਲਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਈ ਅਸਲ ਲਾਗਤ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਖਰੀਦ, ਤੋਹਫਾ, ਵਸੀਅਤ ਜਾਂ ਵਿਰਾਸਤ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ। ਅਸਲੀਅਤ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅੰਤਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਅਸੈਸੀ ਲਈ ਇੱਕ ਸੰਪਤੀ ਦੀ ਲਾਗਤ ਦਾ ਮੁੱਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਫਰਕ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਚਾਹੇ ਉਹ ਦਾਨ ਲੈਣ ਵਾਲਾ, ਖਰੀਦਦਾਰ, ਵਸੀਅਤ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ, ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ, ਜਾਂ ਵੰਡੇ ਗਏ ਸੰਯੁਕਤ ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੋਵੇ। ਮੌਜੂਦਾ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਕਦਰ ਅਸਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਰ ਇੱਕ ਅਸਲੀ ਸੀ; ਸੱਚਮੁੱਚ ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਸੰਯੁਕਤ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਵਿੱਚ ਵੇਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਥੇ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕੀਮਤ ਨੇ ਵੰਡ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਲਈ, ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਦੇ ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ 10/16 ਲਈ ਵੀ, ਕੀਮਤ ਦੀ ਕਦਰ ਦਾ ਆਧਾਰ ਉਹ ਕੀਮਤ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਨੂੰ ਨਿਲਾਮੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ ਸੀ। ਪਰ ਸ਼ਾਹ, ਨਾਇਬ ਨਿਆਂਕਾ (ਅਸਹਿਮਤ)। ਪ੍ਰਾਰੰਭਿਕ ਡਿਕਰੀ ਨਾਲ ਅਪੀਲਕਰਤਾ-ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਹਰ ਇਕ ਚੀਜ਼ ਦੇ 10/16ਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਤੇ: ਦੂਜੀ ਸ਼ਾਖਾ ਨੂੰ ਹਰ ਇਕ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਬਾਕੀ 6/16ਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ 10/16ਵੇਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸੀ ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਲਾਮੀ ਵਿੱਚ ਖਰੀਦਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਦੂਜੀ ਸ਼ਾਖਾ ਦਾ ਬਾਕੀ 6/16ਵੇਂ ਹਿੱਸਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਬੋਲੀ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਚੀਨੀ ਫੈਕਟਰੀ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਵਿੱਚ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਸੰਪਤੀ ਬਣੀ ਰਹੀ। ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਵੱਲੋਂ ਦੂਜੀ ਸ਼ਾਖਾ ਤੋਂ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਦੀ ਖਰੀਦ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਸੁਭਾਵ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਬਦਲਿਆ; ਨਾ ਹੀ ਇਸ ਨੇ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਲਈ ਇਸ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮੌਲਿਕ ਬਦਲਾਅ ਕੀਤਾ: ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਸ ਦੀ ਮੂਲ ਕੀਮਤ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਭਾਵੇਂ ਤਿਜਾਰਾ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਸ ਨੇ ਰੱਖਣਾ ਸੀ। (654 BR) ਇਸ ਲਈ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਸਹੀ ਤੌਰ ਤੇ ਦਾਅਵਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੂਜੀ ਸ਼ਾਖਾ ਦੇ 6/16ਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਲਈ, ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਨੂੰ ਨਿਲਾਮੀ ਮੁੱਲ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਘਾਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ। ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਇਸ ਖੋਜ ਨੂੰ ਗਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਰੈਵੇਨਿਊ ਨੇ ਇਸ ਖਿਲਾਫ ਅਪੀਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਦੇ 10/16ਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਤੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਕਿ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਨੇ ਖਰੀਦਿਆ ਸੀ, ਘਾਟੇ ਦੀ ਗਣਨਾ ਵੱਡੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਮੂਲ ਲਾਗਤ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ। ਸਿਵਲ ਅਪੀਲ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ: 1964 ਦੀ ਸਿਵਲ ਅਪੀਲ ਨੰ. 41। 1961 ਦੀ 10 ਅਪ੍ਰੈਲ ਦੀ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਮਿਸਲ. ਸਿਵਲ ਕੇਸ ਨੰਬਰ 154 ਦੇ 1959 ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਅਤੇ ਹੁਕਮ ਤੋਂ ਅਪੀਲ। ਐਨ. ਡੀ. ਕਾਰਖਾਨੀਸ, ਰਾਮਸੇਵਰ ਨਾਥ, ਐਸ. ਐਨ. ਐਡਲੀ ਅਤੇ ਪੀ. ਐਲ. ਵੋਹਰਾ, ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਲਈ। ਸੀ. ਕੇ. ਦਫਤਰੀ, ਅਟਾਰਨੀ-ਜਨਰਲ, ਆਰ. ਗਣਪਤੀ ਅਯਰ ਅਤੇ ਆਰ. ਐਨ. ਸਚਥੇ, ਜਵਾਬਦੇਹ ਲਈ। Case: KALOORAM GOVINDRAM versus COMMISSIONER OF INCOMETAX, MADHYA PRADESH, NAGPUR [[1965] 3 S.C.R. 641] (1965) क. कलूरामगोविंदराम वी. , ,इनकमटैक्सकेआयुक्तमध्यप्रदेश नागपुर 5 , 1965अप्रैल [ के. , जे. सी. शाहऔरएस. एम. , जे. जे.]सुब्बारावसिकरी सी. हिंदूसंयुक्तपरिवारकी-विभाजितशाखाओंकेबीचनीलामकीगईसंपत्ति-वहमूल्यजिसपरमूल्यह्रासकीअनुमतिदीजानी-चाहिएचाहेवहनीलामीमूल्यपरहोयापूर्र्तीबड़ेपरिवारकीमूललागतपर।, एकमुकदमेकेमाध्यमसेविभाजनहोनेपरएकहिंदूसंयुक्तपरिवारजिसकाकेवलपूरेसंयुक्तपरिवारकीसंपत्तियापरिवारमें10/16 6/16 कोहितहोताहै।न्यायालयद्वारापारितप्रारंभिकडिक्रीनेडीकोअपीलार्थीपरिवारकेहिस्सेकेरूपमेंऔरदूसरीशाखाकेहिस्सेकेरूपमेंनिर्धारितकिया।पूर्र्तीबड़ेसंयुक्तपरिवारकीवेसंपत्तियाँजिन्हेंभौतिकरूपसेविभाजितनहीं, 34 लाखकियाजासकताथादोनोंशाखाओंकेबीचनीलामकीगईंऔरइसतरहअपीलार्थीपरिवारद्वाराएकचीनीमिलको-10 ( 2 ) ( (vi) भारतीयआय-, 192 के34 मेंखरीदागया।आयकरकार्यवाहीमेंएसकेतहतमूल्यह्रास।करअधिनियमलाखकेउपरोक्तमूल्यांकनपरदावाकियागयाथा।इनद्वारादावाखारिजकरदियागयाथा ईकम-करअधिकारीकेसाथ-साथअपीलीयसहायकआयुक्त, इसआधारपरकिमूल्यह्रासकेउद्देश्यकेलिएमूल्यपारिवारिकनीलामीमेंनिर्धारितमूल्यनहींथा, बल्किपूर्र्तीबड़ेसंयुक्तपरिवारकेलिएमूललागतथी।न्यायाधिकरणनेअभिनिर्धारितकियाकिदूसरीशाखाके6/16 हिस्सेकोनीलामीमेंखरीदागयाथाऔरइसकेमूल्यकोनीलामीमेंनिर्धारितमूल्यकेआधारपर, 10/16 F लियाजानाथालेकिनअपीलकर्तापरिवारकेकेअपनेहिस्सेकोनीलामीमेंपरनहींखरीदागयाथाऔरइसलिए, बड़ेसंयुक्तपरिवारकेलिएमूलकीमतपरमूल्यांकनकियाजानाथा।संदर्भमेंउच्चन्यायालयनेअभिनिर्धारितकियाकिन्यायाधिकरणद्वाराकियागयाभेदगलतथाऔरदोनोंशाखाओंकेशेयरोंकामूल्यांकनबड़ेपरिवारकेलिएमूललागतकेआधारपरकियाजानाथा।प्रमाणपत्रकेसाथइसन्यायालयकेसमक्षअपीलदायरकीगईथी।अवधारितपरसुब्बारावऔरसीकरी, जे. जे., यहहोसकताहैकिसख्तकानूनीसिद्धांतमेंविभाजनमेंहस्तांतरणशामिलनहोलेकिनजीकासारयहहैकि, एकसंयुक्तहिंदूपरिवारकाएकपूर्वसदस्यजिसकाकेवलपूरेसंयुक्तपरिवारकीसंपत्तिमेंहितहैएकविशिष्टसंपत्तिकेलिएएकपूर्णस्वामित्वप्राप्तकरताहै।विभाजनकीतिथिपरसदस्यकोप्रोपर्टीकीलागतकामूल्यहोगा , , , याइसेआवंटनकेउद्देश्यसेदियाजाताहैबशर्तेकियहवास्तविकहोयाजिसकीमतपरउन्होंनेइसेनीलामीमेंखरीदाहो[ 647 ए-सी]इसकामूल्ययहसुनिश्चितकरताहोकिएचअन्यथानिहितहै।खरीद, उपहार, , कीवसीयतयाउत्तराधिकारद्वारासंपत्तिप्राप्तकरनेकेमामलेमेंअदालतोंनेमानाहैकिनिर्धारितीकोसंपत्तिलागतउसकेपूर्र्तीकेलिएइसकीमूललागतनहींथी, बल्किखरीद, उपहार, वसीयतयाउत्तराधिकारकेसमयउसकेलिएइसकीवास्तविकलागतथी।वास्तवमेंकिसीनिर्धारितीकेलिएसंपत्तिकीलागतकानिर्धारणकरनेकेमामलेमेंकोईअंतरनहीं, , , हैकिक्यावहएकसंपन्नपूर्णपीछाकरनेवालाउत्तराधिकारीउत्तराधिकारीयासंयुक्तहिंदूपरिवारकाविभाजितसदस्यहै।[ 646 डी; 647 ए] 641 [ 1965 ] 3 एस. सी. आरए 6-12 सर्वोच्चन्यायालयकीरिपोर्ट आय-, करआयुक्तमद्रासबनाम।दबकिंघमएंडकार नैटिककंपनीलिमिटेड, मद्रास(1935) 3 आई. टी. आर. 384 (पी. सी.), जगताकोलकंपनीलिमिटेडबनाम।आय-करआयुक्त, पश्चिमबंगाल(1959) 36 आई. टी. आर. 521 (एस. सी.), इंडियनआयरनएंडस्टीलकंपनी।लिमिटेडवी.आयआयुक्ततार, बंगाल, (1943) 11 आई. टी. आर. 328 (पी. सी.), फ्रांसिसवल्लबरवरबनाम।आय-करमिशनरी, मद्रास(1960) 40 आई. टी. आर. 426 औरकॉम आय-करकेमिशनर, बॉम्बेबनाम।सोलोमनएंडसंस(1933) 1.आई. टी. आर. बी. 324, संदर्भित। आय-करआयुक्त, यू. पी. औरसी. पी. बनामसेठमथुरादासमोहता, (1939) 7 आई. टी. आर. 160, नेअस्वीकारकरदिया। , ; वर्तमानमामलेमेंसंपत्तिकोदियागयामूल्यांकनकाल्पनिकनहींथाबल्किवास्तविकथावास्तवमेंसंपत्तिकोबड़ेसंयुक्तपरिवारकेसदस्योंकेबीचखुलीनीलामीमेंबेचागयाथाऔरउसकेतहतप्राप्तसीमूल्यकोविभाजनकीयोजनामेंदर्जकियागयाथा।[ 647 सी-डी] , 10/16 ,इसलिएअपीलार्थीकेअपनेहिस्सेकेसंबंधमेंभी 10 ( 2 ) ( vi) एसकेप्रयोजनोंकेलिएमूल्यांकन।उसकीमतकेआधारपरहोनाचाहिएजोअपीलार्थीनेनीलामीमेंबोलीलगाईथी। शाह, जे. ()प्रतिअसहमति।प्रारंभिकडिक्रीद्वाराअपीलार्थीडीपरिवारबड़ेसंयुक्तपरिवारकीप्रतिभूतिकीप्रत्येकवस्तुमें10/16 6/16 वेंहिस्सेकाहकदारबनगया।दूसरीशाखाप्रत्येकमदमेंशेषयानीवेंहिस्सेकेलिएहकदारथी।अपीलार्थी10/16 वेंशेयरकातैयारमालिकहोनेकेकारणनीलामीमेंइसेनहींखरीदसका।वस्तुतःखरीदारअपीलार्थीकोउच्चतमबोलीदाताघोषितकरके, दूसरीशाखासेसंबंधितशेष6/16वांहिस्सा, [650 सी-ई] ई. , , विचाराधीनपरिसंपत्तिअर्थातचीनीकारखानाहरभौतिकसमयपरएकव्यावसायिकपरिसंपत्तिबनीरही।अपीलार्थीद्वारादूसरीशाखाकेब्याजकेअधिग्रहणसेसंपत्तिकेस्वरूपयाउपयोगमेंकोईबदलावनहींआयाऔरनहीइसनेअपीलार्थीकेलिएअपने, उसकेमूल्यमेंकोईमौलिकपरिवर्तनकियाताकिउसकेमूलमूल्यकोपूरीतरहसेस्थानांतरितकियाजासकेयहांतककि[ 654 बी-डी]हिस्सेकेसंबंधमेंभीजोउसकेपासबनारहा। च अतःन्यायाधिकरणनेठीकहीअभिनिर्धारितकियाथाकि Case: KALOORAM GOVINDRAM versus COMMISSIONER OF INCOMETAX, MADHYA PRADESH, NAGPUR [[1965] 3 S.C.R. 641] (1965) ई. , , विचाराधीनपरिसंपत्तिअर्थातचीनीकारखानाहरभौतिकसमयपरएकव्यावसायिकपरिसंपत्तिबनीरही।अपीलार्थीद्वारादूसरीशाखाकेब्याजकेअधिग्रहणसेसंपत्तिकेस्वरूपयाउपयोगमेंकोईबदलावनहींआयाऔरनहीइसनेअपीलार्थीकेलिएअपने, उसकेमूल्यमेंकोईमौलिकपरिवर्तनकियाताकिउसकेमूलमूल्यकोपूरीतरहसेस्थानांतरितकियाजासकेयहांतककि[ 654 बी-डी]हिस्सेकेसंबंधमेंभीजोउसकेपासबनारहा। च अतःन्यायाधिकरणनेठीकहीअभिनिर्धारितकियाथाकि 6 / 16, दूसरीशाखाकेहिस्सेमेंनीलामीमूल्यकेआधारपरअपीलार्थीकोमूल्यह्रासकीअनुमतिदीजानीथी।उच्चन्यायालयनेगलततरीकेसेइसनिष्कर्षमेंहस्तक्षेपकियाकिराजस्वनेइसकेखिलाफअपीलनहींकी। 10/16 , , अपीलार्थीकेवेंहिस्सेपरजिसेअपीलार्थीनेखरीदानहींकहाजासकताथामूल्यह्रासकीगणनाबड़ेपरिवारकीमूललागतकेजीआधारपरकीजानीथी।[ 654 ई-जी] केसलॉपरचर्चाकीगई। :1964 . 41।एच. 10 , सिविलअपीलीयक्षेत्राधिकारकीसिविलअपीलसंविविधमामलोंमेंमध्यप्रदेशउच्चन्यायालयकेअप्रैल1961 केनिर्णयऔरआदेशकेखिलाफअपील।1959 कादीवानीमामलासं. 154। . डी. कारखानीस, , एस. एन. एंडलेऔरपी. एल. वोहरा।अपीलार्थीकीओरसेएनरामेश्वरनाथ. के. , आर. . एन. सचथे।प्रत्यर्थीकीओरसेअटॉर्नीजनरलसीडाफ्टरीगणपतिअय्यरऔरआर एम/एस।कलूरामबनाम।सी. आई. टी. (सुब्बाराव, जे.) 613 क. , जे. जे., जे. शाह, जे. सुब्बारावऔरसीकरीकानिर्णयसुब्बारावनेएकअसहमतिपूर्णरायदी। , जे. सुब्बारावअपीलार्थीजावरामेंव्यवसायकरनेवालाएकहिंदूअविभाजितपरिवारहै।यहदोशाखाओंसेबनेएकबड़ेसंयुक्त-हिंदूपरिवारकीएकशाखाथीएकगोविंदरामऔरदूसरी। 1942 उनकेपरिवारकेसदस्यऔरदूसराबचूलालऔरउनकेपरिवारकेसदस्यथे।वर्षमेंउक्तदोशाखाओंकेबीचविभाजनकामुकदमादायरकियागयाथाऔरवहांदिएगएआदेशकेतहतसंपत्तिकीप्रत्येकवस्तुकोप्रतिस्पर्धीबोलीद्वाराबिक्रीके, लिएरखागयाथा।उक्तसंपत्तिकीवस्तुओंमेंसेएकजावरामेंचीनीकारखानेकोगोविंदरामकेपक्षमेंगिरायागयाथा। . 34 , रुकीराशि।लाख।संपत्तिकीसभीवस्तुओंकोएकयादूसरेपक्षकोबेचेजानेकेबादअंतिमसमायोजननकदभुगतानद्वाराकिएगएथे।उक्तविभाजनकेबादगोविंदरामऔरउनकेपरिवारकीशाखाकेसदस्योंनेकारखानेकोचलानाजारीरखा।1950-51 , रतलामने, , निर्धारणवर्षकेलिएआयकरअधिकारीडीकेरूपमेंउक्तपहलूसेआयकेसंबंधमेंअपीलार्थीका10 ( 2 ) ( (vi) आय-करनिर्धारणकिया।अपीलार्थीनेतर्कदियाकिवहएसकेतहतप्रदानकिएगएमूल्यह्रासकाहकदारथा।, 1922 पर, 34 लाख, अधिनियमकीउक्तराशिजिसेबादमेंअधिनियमकहाजाताहै।वहराशिजिसकेलिएउसनेनीलामीमें-कारखानेकोखरीदाथाजोविभाजनडिक्रीकेअनुसारआयोजितकियागयाथा।आयकरअधिकारीईऔरअपीलपरअपीलीयसहायकआयुक्तनेउसतर्ककोखारिजकरदियाऔरकहाकिमूल्यह्रासकेलिएअपनायाजानेवालामूल्यबड़ेसंयुक्तपरिवार, जहांतककेलिएउक्तअंशकीमूललागतहोगी।एकऔरअपीलपरआयकरअपीलीयन्यायाधिकरणनेअभिनिर्धारितकियाकि10/16 , अपीलार्थीकेकारखानेमेंवेंहिस्सेकासंबंधहैअपीलार्थीकीएफलागतबड़ीशाखाकीमूललागतथीऔरजहांतक6/16 , उक्तकारखानेमेंबछूलालकीशाखाकेवेंहिस्सेकासंबंधहैमूललागतवहराशिथीजिसकेलिएअपीलार्थीकीशाखानेदूसरेके6/16 वेंहिस्सेकोखरीदाथा। शाखा, 12,75,000 / - .अर्थातरु।न्यायाधिकरणद्वारामध्यप्रदेशउच्चन्यायालयकोनिम्नलिखितप्रश्नभेजागयाथाः जी. " , चाहेइसमामलेकेतथ्योंऔरपरिस्थितियोंकेआधारपरनिर्धारितीहिंदूअविभाजितपरिवारपुरानेहिंदूअविभाजितपरिवारकीसंपत्तिकेसंबंधमेंपरिवारकीमूललागतकेआधारपरयाउसमूल्यांकनकेआधारपरमूल्यह्रासकादावाकरनेकाहकदारहैजिसपरनिर्धारितीनेसंपत्तिकोअपनेहाथमेंलियाथा। एच. , उसउच्चन्यायालयनेकहाकिमूल्यह्रासभत्तेकीगणनाबड़ेसंयुक्तपरिवारकीमूललागतकेआधारपरकीजानीचाहिएनकि, मूल्यांकनकेआधारपरजिसपरनिर्धारितीनेपरिसंपत्तियोंकोसंभालाथा।निर्धारितीनेउच्चन्यायालयद्वारादिएगएप्रमाणपत्र, द्वाराउसआदेशकेखिलाफइसन्यायालयमेंवर्तमानअपीलकोप्राथमिकतादीहै। इसअपीलमेंकेवलएकहीसवालउठताहैकिक्यामूल्यह्रासभत्तेकीगणनासर्वोच्चन्यायालयकीरिपोर्टोंकेसंबंधमेंकीजानीचाहिए। [ 1965 ] 3 एससीआर। 644 10 / 16बड़ेसंयुक्तपरिवारकोमूललागतकेआधारपरयाउसमूल्यांकनकेआधारपरजिसमेंनिर्धारितीनेकारखानेकोसंभालाथा, कारखानेमेंहिस्सा।इसप्रश्नकाउत्तरअधिनियमकेप्रासंगिकप्रावधानोंपरनिर्भरकरताहैऔरवेपढ़तेहैंःधारा10 (2):, ऐसेलाभोंयालाभोंकीगणनानिम्नलिखितभत्तेदेनेकेबादकीजाएगीअर्थात्ः ( vi) , माचीऐसीइमारतोंकेमूल्यह्रासकेसंबंधमें नेरी, होनेकेनातेपौधायाफर्नीचरकीसंपत्ति ,जहांपरिसंपत्तियांआमतौरपरअंतर्देशीयजलपरचलनेवालेजहाजोंकेअलावाअन्यजहाजहैं उसकीमूललागतपरऐसाप्रतिशत निर्धारिती, जैसाकिकिसीभीमामलेमेंयामामलोंकेवर्गमेंपूर्वनिर्धारितकियाजासकताहैऔरकिसीअन्यमामलेमें, ऐसेप्रतिशतपर उसकालिखितमूल्यजोकिसीभीमामलेमेंहोसकताहै यामामलोंकावर्गनिर्धारितकियाजाएः 10 (5) "" ""--डीअधिनियमकीधारालिखितमूल्यकोइसप्रकारपरिभाषितकरतीहैःलिखितमूल्यकाअर्थहै ( (क) , -पिछलेवर्षअर्जितपरिसंपत्तियोंकेमामलेमें निर्धारितीकेलिएवास्तविकलागतः ई. Case: KALOORAM GOVINDRAM versus COMMISSIONER OF INCOMETAX, MADHYA PRADESH, NAGPUR [[1965] 3 S.C.R. 641] (1965) ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਦੇ 10/16ਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਤੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਕਿ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਨੇ ਖਰੀਦਿਆ ਸੀ, ਘਾਟੇ ਦੀ ਗਣਨਾ ਵੱਡੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਮੂਲ ਲਾਗਤ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ। ਸਿਵਲ ਅਪੀਲ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ: 1964 ਦੀ ਸਿਵਲ ਅਪੀਲ ਨੰ. 41। 1961 ਦੀ 10 ਅਪ੍ਰੈਲ ਦੀ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਮਿਸਲ. ਸਿਵਲ ਕੇਸ ਨੰਬਰ 154 ਦੇ 1959 ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਅਤੇ ਹੁਕਮ ਤੋਂ ਅਪੀਲ। ਐਨ. ਡੀ. ਕਾਰਖਾਨੀਸ, ਰਾਮਸੇਵਰ ਨਾਥ, ਐਸ. ਐਨ. ਐਡਲੀ ਅਤੇ ਪੀ. ਐਲ. ਵੋਹਰਾ, ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਲਈ। ਸੀ. ਕੇ. ਦਫਤਰੀ, ਅਟਾਰਨੀ-ਜਨਰਲ, ਆਰ. ਗਣਪਤੀ ਅਯਰ ਅਤੇ ਆਰ. ਐਨ. ਸਚਥੇ, ਜਵਾਬਦੇਹ ਲਈ। ਐਮ/ਐਸ. ਕਾਲੂਮਲ ਜੀ. ਕਿਊ. ਟੀ. (ਸੁੱਬਾ ਰਾਓ, ਨਾਇਬ ਨਿਆਂਕਾ) ਸੁੱਬਾ ਰਾਓ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਕੇ.ਐਨ. ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਸੁੱਬਾ ਰਾਓ, ਨਾਇਬ ਨਿਆਂਕ ਨੇ ਸੁਣਾਇਆ ਸੀ। ਸ਼ਾਹ, ਨਾਇਬ ਨਿਆਂਕ ਨੇ ਇਕ ਵਿਰੋਧੀ ਰਾਏ ਦਿੱਤੀ। ਸੁੱਬਾ ਰਾਓ, ਨਾਇਬ ਨਿਆਂਕ। ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ-ਅਵਿਭਾਜਿਤ ਪਰਿਵਾਰ ਹੈ ਜੋ ਜਰੋਵਾ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਸੰਯੁਕਤ ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਸਨ—ਇੱਕ ਗੋਵਿੰਦਰਾਮ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਬਚੂਲਾਲ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰ। 1942 ਵਿੱਚ ਉਕਤ ਦੋ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਵੰਡ ਮੁਕੱਦਮਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਜਾਇਦਾਦ ਦੀ ਹਰ ਇੱਕ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਬੋਲੀ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਰੀ ਲਈ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਕਤ ਜਾਇਦਾਦ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਜਰੋਵਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਗਰ ਫੈਕਟਰੀ, ਗੋਵਿੰਦਰਾਮ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ 34 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੀ ਰਕਮ ਲਈ ਨਿਲਾਮ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਜਾਇਦਾਦ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੂਜੇ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਖਰੀਦ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਨਕਦ ਭੁਗਤਾਨ ਦੁਆਰਾ ਅੰਤਿਮ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਉਕਤ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੋਵਿੰਦਰਾਮ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਾਖਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਫੈਕਟਰੀ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਮੁਲਾਂਕਣ ਸਾਲ 1950-51 ਲਈ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਰਤਲਾਮ, ਨੇ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਨੂੰ ਉਕਤ ਫੈਕਟਰੀ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਆਮਦਨ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ। ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਨੇ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਆਮਦਨ ਕਰ ਐਕਟ, 1922 ਦੀ ਧਾਰਾ 10(2) (vi) ਅਧੀਨ ਮੁਹੱਈਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਘਾਟੇ ਦੀ ਰਾਸ਼ੀ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਦਾ ਹੱਕ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਉਸ ਰਕਮ ਦਾ ਮੁੱਲ ਹੈ ਜਿਸ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਫੈਕਟਰੀ ਖਰੀਦੀ ਸੀ। ਨਿਲਾਮੀ ਜੋ ਵੰਡ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਈ ਸੀ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ, ਅਪੀਲ 'ਤੇ, ਅਪੀਲੀ ਸਹਾਇਕ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਨੇ ਉਸ ਦਲੀਲ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਘਾਟੇ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਅਪਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮੁੱਲ ਨੂੰ ਉਕਤ ਫੈਕਟਰੀ ਦੀ ਮੂਲ ਲਾਗਤ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਵੱਡੀ ਸੰਯੁਕਤ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਹੈ। ਹੋਰ ਅਪੀਲ 'ਤੇ, ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਪੀਲੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜਿੰਨੀ ਦੇਰ ਤੱਕ ਫੈਕਟਰੀ ਵਿੱਚ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਦਾ 10/16ਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਫੈਕਟਰੀ ਸ਼ਾਇਦ ਵੱਡੀ ਸ਼ਾਖਾ ਨੂੰ ਮੂਲ ਲਾਗਤ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ; ਅਤੇ ਜਿੰਨੀ ਦੇਰ ਤੱਕ ਬਚੂਲਾਲ ਦੀ ਸ਼ਾਖਾ ਦਾ ਫੈਕਟਰੀ ਵਿੱਚ 6/16ਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਮੂਲ ਲਾਗਤ ਉਹ ਰਕਮ ਸੀ ਜਿਸ ਲਈ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਦੀ ਸ਼ਾਖਾ ਨੇ ਦੂਜੀ ਸ਼ਾਖਾ ਦਾ 6/16ਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਖਰੀਦਿਆ ਸੀ, ਅਰਥਾਤ ਰੁਪਏ 12,75,000/। - ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਦੁਆਰਾ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਨੂੰ ਨਿਮਨਲਿਖਿਤ ਸਵਾਲ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ: "ਕੀ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਦੇ ਤੱਥਾਂ ਅਤੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਸੈਸੀ ਹਿੰਦੂ ਅਵਿਭਾਜਿਤ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਮੂਲ ਲਾਗਤ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਜਾਂ ਉਸ ਮੁੱਲ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੰਪਤੀ ਨੂੰ ਸੰਪਤੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਘਾਟੇ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਦਾ ਹੱਕ ਹੈ।" ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਘਾਟੇ ਦੀ ਰਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਸੰਯੁਕਤ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਮੂਲ ਲਾਗਤ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਗਣਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਉਸ ਮੁੱਲ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਸੈਸੀ ਨੇ ਸੰਪਤੀ ਨੂੰ ਲਿਆ ਸੀ। ਅਸੈਸੀ ਨੇ, ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਦੁਆਰਾ, ਉਸ ਹੁਕਮ ਖਿਲਾਫ ਇਸ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ ਅਪੀਲ ਦਾਖਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਅਪੀਲ ਵਿੱਚ ਉੱਠਣ ਵਾਲਾ ਇਕੋ ਇੱਕ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਘਾਟੇ ਦੀ ਰਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਫੈਕਟਰੀ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਸ਼ਾਖਾ ਦੀ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਮੂਲ ਲਾਗਤ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਗਣਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਾਂ ਉਸ ਮੁੱਲ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਦੀ ਸ਼ਾਖਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਖਰੀਦਿਆ ਸੀ। ਫੈਕਟਰੀ ਵਿੱਚ 10/16ਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਵੱਡੇ ਸੰਯੁਕਤ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਮੂਲ ਲਾਗਤ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਜਾਂ ਉਸ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਜਿਸ 'ਤੇ ਕਰਦਾਤਾ ਨੇ ਫੈਕਟਰੀ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਇਸ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਐਕਟ ਦੀਆਂ ਸੰਬੰਧਿਤ ਧਾਰਾਵਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ: ਧਾਰਾ 10(2): ਅਜਿਹੇ ਮੁਨਾਫੇ ਜਾਂ ਲਾਭਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਭੱਤਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਣਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ, ਨਾਮਤ: ●​ਅਜਿਹੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ, ਮਸ਼ੀਨਰੀ, ਪੌਦੇ, ਜਾਂ ਫਰਨੀਚਰ ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਕਰਦਾਤਾ ਦੀ ਮਿਲਕੀਅਤ ਹਨ, ਅਜਿਹੀ ਰਕਮ ਬਰਾਬਰ, ਜਿੱਥੇ ਸੰਪਤੀਆਂ ਜਹਾਜ਼ ਹਨ ਜੋ ਸਧਾਰਨ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਜਲਾਂ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਚੱਲਦੇ, ਕਰਦਾਤਾ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਮੂਲ ਲਾਗਤ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਾਮਲੇ ਜਾਂ ਕਲਾਸ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਕਰਦਾਤਾ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਲਿਖਤੀ ਘਟਾਈ ਗਈ ਮੁੱਲ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਾਮਲੇ ਜਾਂ ਕਲਾਸ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 10(5) "ਲਿਖਤੀ ਘਟਾਈ ਗਈ ਮੁੱਲ" ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ: ●​ “ਲਿਖਤੀ ਘਟਾਈ ਗਈ ਮੁੱਲ” ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ— Case: KALOORAM GOVINDRAM versus COMMISSIONER OF INCOMETAX, MADHYA PRADESH, NAGPUR [[1965] 3 S.C.R. 641] (1965) Seth Mathuradas In the present case the valuation given to the property was not notional but a real one; indeed the property was sold in the open auction between the members of the larger joint family and the value fetched thereunder entered into the scheme of partition. [647 C-DJ Therefore, even in respect of the appellant's own share of 10/16, the valuation for the purposes of s. 10(2) (vi) had to be on the basis of the price which the appellant bid at the auction. Per Shah, J. (dissenting). By the preliminary decree the appellant family became entitled to a 10/16th share in every item of the pro-perty of the larger joint family; the other branch tecame entitle to the remaining i.e. 6/16th share in each item. The appellant being al-ready owner of 10/16th share could not purchase the same at the auction. In substance the appellant purchased, by beinii declared the highest bidder, the remaining 6/16th share belonging to the other branch. [650 C-E] The asset in question, viz, the sugar factory, at all material times remained a business asset. Acquisition of 'the interest of the other branch by the appellant did not alter the character or use of the as.set; nor did it make any fundamental alteration in its value to the appellant so as wholly to displace its original value even in respect of its share which it continued to own. [654 B-D] The '.l'ribunal therefore, had rightly held that in respect of the 6/16th share of the other branch, depreciation had to be allowed to the appellant on the basis Qf the auction price. The High Court wrongly interfered with this finding the Revenue not having ap-pealed against it. On the appellant's 10/16th share, which the appellant could not be said to have purchased, depreciation had to be calculated on the basis of original cost to the larger family. (654 E-G] Case law discussed. CIVIL APPELLATE JURISDICTION: Civil Appeal No. 41 of 1964. Appeal from the judgment and order dated April 10, 1961 of the Madhya Pradesh High Court in Misc. Civil Case No. 154 of 1959. N. D. Karkhanis, Rameshwar Nath, S. N. Andley and P. L. Vohra, for the appellant. C. K. Daphtary, Attorney-General, R. Ganapathy Iyer and R. N. Sachthey, for the respondent. B c D E F G H A The Judgment of Subba Rao and Sikri, JJ. was delivered by Subba Rao, J. Shah, J. delivered a dissenting Opinion. Case: KALOORAM GOVINDRAM versus COMMISSIONER OF INCOMETAX, MADHYA PRADESH, NAGPUR [[1965] 3 S.C.R. 641] (1965) ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 10(5) "ਲਿਖਤੀ ਘਟਾਈ ਗਈ ਮੁੱਲ" ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ: ●​ “ਲਿਖਤੀ ਘਟਾਈ ਗਈ ਮੁੱਲ” ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ— ●​ (ਅ) ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀਆਂ ਸੰਪਤੀਆਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਕਰਦਾਤਾ ਨੂੰ ਅਸਲ ਲਾਗਤ: ●​(ਬੀ) ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀਆਂ ਸੰਪਤੀਆਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਕਰਦਾਤਾ ਨੂੰ ਅਸਲ ਲਾਗਤ ਘਟ ਸਾਰੀ - ਇਸ ਐਕਟ ਜਾਂ ਇਸ ਦੁਆਰਾ ਰੱਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕਿਸੇ ਐਕਟ ਅਧੀਨ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਮੁਲਾਂਕਣ ਜਾਂ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤੀ ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ ਐਕਟ, 1886 (II ਦੇ 1886) ਲਾਗੂ ਸੀ, ਤਾਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਹੁਕਮਾਂ ਅਧੀਨ। ਇਹ ਵਿਵਾਦਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ ਐਕਟ, 1922 ਦੁਆਰਾ ਰੱਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕਿਸੇ ਵੀ ਐਕਟ ਅਧੀਨ ਜਾਂ ਭਾਰਤੀ ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ ਐਕਟ, 1886 ਅਧੀਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਹੁਕਮ ਅਧੀਨ ਪਿਛਲਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ, ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਨੂੰ ਫੈਕਟਰੀ ਦੀ ਮੂਲ ਲਾਗਤ ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਭੱਤਾ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਫੈਕਟਰੀ ਵਿੱਚ 10/16ਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਨੂੰ ਕੀ ਮੂਲ ਲਾਗਤ ਹੈ? ਧਾਰਾ 10 ਦੀ ਉਪ-ਧਾਰਾ (2) ਦੀ ਕਲੋਜ਼ (vi) ਵਿੱਚ ਦੋ ਸ਼ਬਦ ਜਵਾਬ ਦਾ ਸੁਰਾਗ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਹਨ, (1) "ਕਰਦਾਤਾ ਦੀ ਮਿਲਕੀਅਤ ਹੋਣਾ", ਅਤੇ (ii) “ਉਸ ਦੀ ਮੂਲ ਲਾਗਤ”। ਇਸ ਲਈ, ਕਰਦਾਤਾ ਦੀ ਮਿਲਕੀਅਤ ਦੀ ਸੰਪਤੀ ਦੀ ਮੂਲ ਲਾਗਤ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫੈਕਟਰੀ ਦਾ ਕਿੰਨਾ ਹਿੱਸਾ ਕਰਦਾਤਾ ਦੀ ਮਿਲਕੀਅਤ ਹੈ? ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਰਦਾਤਾ ਨੂੰ ਸੰਪਤੀ ਦੀ ਮੂਲ ਲਾਗਤ 34 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਸੀ। ਸਾਧਾਰਣ ਗੋਵਿੰਦਰਾਮ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਨਿਲਾਮੀ ਵਿੱਚ 34 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਖਰੀਦਿਆ। ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਕਰਦਾਤਾ ਨੂੰ ਫੈਕਟਰੀ ਦੀ ਲਾਗਤ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਹ ਨਤੀਜਾ ਨਿਕਲਿਆ ਕਿ ਇਹ ਤੀਜੇ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਖਰੀਦਿਆ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ। ਪਰ ਇਹ ਮੁਲਾਂਕਣ ਸਿਰਫ ਵੱਡੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸੰਪਤੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਣ ਦਾ ਇੱਕ ਕਦਮ ਸੀ। ਗੋਵਿੰਦਰਾਮ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਖਰੀਦਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਰ ਸਿਰਫ ਵੰਡ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਇਹ ਨਤੀਜਾ ਨਿਕਲਿਆ ਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ ਵੰਡ ਦਾ ਇੱਕ ਕਦਮ ਸੀ। ਏ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਵੰਡ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਸਤਾਂਤਰਣ ਜਾਂ ਸਥਾਨਾਂਤਰਣ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ, ਪਰ ਇਹ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਆਨੰਦ, ਕਈ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਫੈਕਟਰੀ ਜਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਸਿਰਲੇਖ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਸੀ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਸੀ। ਉਸੇ ਤਰਕ ਤੇ ਇਹ ਸਹਿਮਤੀ ਬਣੀ ਕਿ ਉਸ ਵਿੱਚ 10/16ਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਵੱਡੇ ਸੰਯੁਕਤ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਨੂੰ ਟਰੇਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਉਸੇ ਤਰਕ ਤੇ ਇਹ ਸਹਿਮਤੀ ਬਣੀ ਕਿ ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਵਿਚਾਰਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਮੂਲ ਖਰਚ ਉਸ ਪ੍ਰਾਵਧਾਨ ਦੇ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਮੁਲਜ਼ਮ ਦਾ ਖਰਚ ਸੀ। ਕਿਵੇਂ ਪੂਰੀ ਦਲੀਲ ਹਿੰਦੂ ਕਾਨੂੰਨ ਅਧੀਨ ਵੰਡ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਦੀ ਗਲਤਫਹਿਮ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਕੋਪਾਰਸਨਰੀ ਹਿੰਦੂ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਕਲਪ ਵਿੱਚ “ਹਿੱਤ ਦੀ ਭਾਈਵਾਲੀ, ਕਬਜ਼ੇ ਦੀ ਇਕਤਾ ਅਤੇ ਸਾਂਝੀ ਆਨੰਦ” ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਕੋਪਾਰਸਨਰ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਪੂਰੀ ਸੰਯੁਕਤ ਪਰਿਵਾਰਕ ਸੰਪਤੀ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਇੱਕ ਦਾ ਪੂਰੀ ਪਰਿਵਾਰਕ ਸੰਪਤੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਹੈ। ਵੰਡ ਵਿਅਕਤੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵੰਡ ਕਰਨ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਰਾਦਾ ਨੂੰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਿਆਨ ਦੁਆਰਾ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਭਾਵ, ਉਸ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਬਦਲੇ ਗੱਲਬਾਤ ਦੁਆਰਾ। ਅਜਿਹਾ ਬਿਆਨ ਵੰਡ ਨੂੰ ਲਿਆਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪੜਾਅ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਸੰਯੁਕਤ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਆਮ ਮਾਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਗਲਾ ਕਦਮ ਮੀਟਾਂ ਅਤੇ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੰਡ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਅਲੱਗ ਸੰਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹੇ ਗਏ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵੱਲ ਅਲਾਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੀ ਕਿਹੇ ਗਏ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸੰਪਤੀ ਦਾ ਹਸਤਾਂਤਰਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਸੰਪਤੀ ਦੇ ਹਸਤਾਂਤਰਣ ਐਕਟ ਦੇ ਅਰਥ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਜ਼ਰੂਰ ਵੰਡ ਮੈਂਬਰ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਸੰਪਤੀ ਲਈ ਇੱਕ ਮੁਕੰਮਲ ਸਿਰਲੇਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਕੋਲ ਸਾਰੀ ਸੰਯੁਕਤ ਪਰਿਵਾਰਕ ਸੰਪਤੀ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਹਿੱਤ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇੱਕ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਹਿੱਤ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੰਪਤੀ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਸੰਪਤੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਿਆ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ, ਇੱਕ ਵਿਅਵਹਾਰਕ ਪਰਿਵਾਰਕ ਝਗੜੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੰਪਤੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸੰਯੁਕਤ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਿਆ ਹੈ, ਇੱਕ ਪਦਾਰਥ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ। Case: KALOORAM GOVINDRAM versus COMMISSIONER OF INCOMETAX, MADHYA PRADESH, NAGPUR [[1965] 3 S.C.R. 641] (1965) Appeal from the judgment and order dated April 10, 1961 of the Madhya Pradesh High Court in Misc. Civil Case No. 154 of 1959. N. D. Karkhanis, Rameshwar Nath, S. N. Andley and P. L. Vohra, for the appellant. C. K. Daphtary, Attorney-General, R. Ganapathy Iyer and R. N. Sachthey, for the respondent. B c D E F G H A The Judgment of Subba Rao and Sikri, JJ. was delivered by Subba Rao, J. Shah, J. delivered a dissenting Opinion. Subba Rao, J. The appellant is a Hindu undivided family carrying on business at Jaora. It was a branch· of a larger joint B Hindu family composed of two branches-one was Govindram and the members of his family and the other was Bachhulal and the members of his family. In the year 1942 there was a partition suit between the said two branches and under the decree made there-in each item of the property was put up for sale by competitive bidding. One of the items of the said property, the sugar factory c at Jaora, was knocked down ii:! favour of" Govindram for a sum of Rs. 34 lakhs. After all the items of the property were sold to one or other of the parties, final adjustments were made by cash payment. After the said partition Govindram and the mem-bers of his branch of the family continued to run the factory. For the assessment year 1950-51 the Income-tax Officer, Ratlam, as-D sessed the appellant in respect of the income from the said fac-tory. The appellant contended that it was entitled to depreciation as provided under s. I 0(2) (vi) of the Income-tax Act, 1922, here-inafter called the Act, on the said amount of Rs. 34 lakhs, being the amount for which it purchased the factory in the auction that was held pursuant to the partition decree. The Income-tax Officer E and, on appeal, the Appellate Assistant Commissioner rejected that contention and held that the value to be adopted for the pur-pose of depreciation would be the original cost of the said fac-tory to the larger joint family. On a further appeal, the Income-tax Appellate Tribunal held that so far as the 10 /16th share in the factory which belonged to the appellant was concerned the .F cost to the appellant was the original cost to the larger branch; and so far as the 6 / l 6th share of Bachhulal's branch in the said factory was concerned the original cost was the amount for which the appellant's branch purchased the 6/16th share of the other branch, i.e., Rs. 12,75,000/-. The following question was referred by the Tribunal to the High Court of Madhya Pradesh: G ' "Whether on the facts and in the circumstances of this case, the assessee Hindu Undivided Family is entitled to claim depreciation in respect of the assets of the old Hindu Undivided Family on the basis of the original cost to the family or on the basis of the valuation at which the assessee took over the assets" . . H · The High Court held that the depreciation allowance should be ~omputed on the basis of the original cost to the larger joint family and not on the basis of the valuation at which the assessee to?k over the assets. The assessee, by certificate granted by the High Court, has preferred the present appear to this Court against that order. T~e .only question that arises in this appeal is whether the deprectal!on allowance should be computed in respect of the 10 / 16th share in the factory on the basis of the original cost to the larger joint family or on the basis of the valuatio~ at wh_ich the assessee took over the factory. The answer to this question turns upon the relevant provisions of the Act and they read: Section 10(2): Such profits or gains shall be computed after making the following allowances, namely: - B Case: KALOORAM GOVINDRAM versus COMMISSIONER OF INCOMETAX, MADHYA PRADESH, NAGPUR [[1965] 3 S.C.R. 641] (1965) नेरी, होनेकेनातेपौधायाफर्नीचरकीसंपत्ति ,जहांपरिसंपत्तियांआमतौरपरअंतर्देशीयजलपरचलनेवालेजहाजोंकेअलावाअन्यजहाजहैं उसकीमूललागतपरऐसाप्रतिशत निर्धारिती, जैसाकिकिसीभीमामलेमेंयामामलोंकेवर्गमेंपूर्वनिर्धारितकियाजासकताहैऔरकिसीअन्यमामलेमें, ऐसेप्रतिशतपर उसकालिखितमूल्यजोकिसीभीमामलेमेंहोसकताहै यामामलोंकावर्गनिर्धारितकियाजाएः 10 (5) "" ""--डीअधिनियमकीधारालिखितमूल्यकोइसप्रकारपरिभाषितकरतीहैःलिखितमूल्यकाअर्थहै ( (क) , -पिछलेवर्षअर्जितपरिसंपत्तियोंकेमामलेमें निर्धारितीकेलिएवास्तविकलागतः ई. ( ख) पिछलेवर्षसेपहलेअर्जितपरिसंपत्तियोंकेमामलेमें निर्धारितीकेलिएवास्तविकलागतकमसभीमूल्यह्रास वास्तवमेंइसअधिनियमयाकिसीअधिनियमकेतहतउसेअनुमतिदीगई जबभारतीयआय-, 1886 (1886 ) , करअधिनियमकाद्वितीयलागूकियागयाथातबजारीकिएगएकार्यकारीआदेशोंकेतहत बल"। यहविवादितनहींहैकिपहलेकिसीमूल्यह्रासकीअनुमतिनहींथी भारतीयआय-, 1922 -, 1886 केकरअधिनियमद्वारानिरस्तकिसीभीअधिनियमकेतहतयाभारतीयआयकरअधिनियमतहतजारीकिसीभीकार्यकारीआदेशकेतहत।अतःअपीलार्थीमूल्यह्रासकाहकदारहोगा। 10/16 ?कारखानाकमूललागतपररियायतभत्ता।अपीलार्थीकेलिएकारखानेमेंवेंहिस्सेकीजीमूललागतक्याहै ( vi) उप-ओंका।( 2 ) एस.10 , , (i) "होनेकेसीएलमेंदोअभिव्यक्तियाँ।उत्तरकासंकेतदेंऔरवेहैंनिर्धारितीकीसंपत्तिनाते", और(ii) "इसकीमूललागत"।इसलिए, किसीनिर्धारितीकीसंपत्तिकेसंबंधमेंउसेउक्तसंपत्तिकीमूललागतपर?मूल्यह्रासदियाजाताहै।कारखानानिर्धारितीकीसंपत्तिहै।निर्धारितीकेलिएसंपत्तिकीमूललागतकितनीएचथीयहसचहैकि34 गोविंदरामनेइसेनीलामीमेंरु।लाख।ऑर्डिनरीलीजोनिर्धारितीकेलिएकारखानेकीलागतहोगी।यहमानागयाथाकियदिकोईतीसरापक्षइसेखरीदतातोऐसाहीहोगा।लेकिनचूंकिनीलामीकेवलबड़ेपरिवारकीसंपत्तिकोइसेबनानेवालीशाखाओं, केबीचविभाजितकरनेकीदिशामेंएककदमथाइसलिएगोविंदनेकहा /एसथा।रामनेइसेनहींखरीदाबल्किकेवलविभाजनमेंप्राप्तकिया।यहतबएम कलूरामबनाम।सीआईटी।(सुब्बाराव, जे.) 645 एनेतर्कदियाकिविभाजनमेंकोईपरिवहनयाहस्तांतरणशामिलनहींथा, , लेकिनयहकेवलएकप्रक्रियाथीऔरजिसकेद्वारासंयुक्तआनंदकोअनेकतामेंआनंदमेंबदलदियागयाथाऔरइसलिए10/16 , अपीलार्थीकोकारखानेकाकोईनयाशीर्षकयाकिसीभीतरहसेउसमेंवेंहिस्सेकाकोईनयाशीर्षकनहींमिलालेकिनइसकाशीर्षकबड़ेसंयुक्तपरिवारकेमालिकजहाजसेपतालगायाजासकताथा।उक्ततर्कपरयहतर्कदियागयाथाकिबड़ेसंयुक्तपरिवारकेलिएकारखानेकीमूललागतउक्तप्रावधानोंकेअर्थकेभीतरनिर्धारितीकेलिएलागतथी।पूरातर्कहिंदूकानूनकेतहतविभाजनकेदायरेकीगलतसमझपरआधारितहै।सहकारिताहिंदूकानूनकाएकप्राणीहै।इसअवधारणामें"रुचिकासमुदाय, सीअधिकारकीएकताऔरसामान्यआनंद" शामिलहै।प्रत्येकसह-भागीदारकाअधिकारपूरेसंयुक्तपरिवारपरहोताहै; , कीसंपत्तिहालाँकिउनमेंसेप्रत्येककापूरेपरिवारकीसंपत्तिमेंहितहैलेकिनउसमेंउसकाकोईनिश्चितहिस्सानहींहै।विभाजनव्यक्तिगतशेयरोंकानिर्धारणहैऔरइसेविभाजितकरनेकेउनकेइरादेकीएकस्पष्टघोषणाद्वारालायाजासकताहै।, उनकीस्थितिकेसचेतपरिवर्तनद्वारा।इसतरहकीघोषणास्थितिमेंविभाजनलातीहै।उसदौरमें पूर्र्तीसंयुक्तपरिवारकेसदस्यकिरायेदारबनजातेहैं।अगलाकदममेट्सऔरबाउंड्सद्वाराविभाजनहैजहांअलग-अलगसंपत्तियोंकेतहतव्यक्तियोंकेउक्तनिश्चितशेयरोंकेलिएआवंटितकियाजाताहै।चाहेउक्तप्रक्रियामेंसंपत्तिहस्तांतरणई, परअधिनियमकेअर्थकेभीतरहस्तांतरणशामिलहोयानहींयहनिश्चितरूपसेएकविभाजितसदस्यकोएकनिर्दिष्टसंपत्ति, एकपूर्णअधिकारप्रदानकरताहैजबकिविभाजनसेपहलेउसकापूरेसंयुक्तपरिवारकीसंपत्तिमेंकेवलकुछहितथा।हालांकि, काएकअर्थमेंबड़ेसंयुक्तपरिवारकीसंपत्तिमेंउनकीरुचिएकविशिष्टसंपत्तिमेंस्पष्टहोगईहैसारमेंवहएकविशिष्टसंपत्ति"-" अधिकारप्राप्तकरताहै।व्यावहारिकदृष्टिकोणएफसेभीपूर्वविद्यमानशीर्षककीकानूनीकल्पनाकोबहुतदूरनहींबढ़ायाजासकताहै।निम्नलिखितदृष्टांतलेंःएऔरबी1930 मेंएकसंयुक्तहिंदूपरिवारकेसदस्यथेऔर1960 तकजारीरहेजबउनके4 4 100 / - .1930 याबीचविभाजनहुआ।उनकेपासविललगेमेंघरथेऔरप्रत्येकघरकीमूलकीमतरु।यदिविभाजनउसकेआसपासहुआहोता, तोजीदोनोंभाइयोंमेंसेप्रत्येकको2-2 घरमिलतेऔरविभाजनन्यायसंगतऔरनिष्पक्षहोता।30 लेकिनइनवर्षोंकेदौरानएकगाँवएकशहरमेंविकसितहुआऔरउसमेंघरकामूल्यबढ़गया। 500 / - .3 रुपयेतकबढ़ादियागयाथा।अन्यघरोंकीकीमतमेंकोईउल्लेखनीयवृद्धिनहींहुईथीऔरवेकुलमिलाकरकेवल500 / - 1960 रु।बाजारमें।इसकेपरिणामस्वरूपमेंहुएविभाजनमेंशहरकाघरएकभाईकोदियागयाऔरअन्यतीनघर, ?एकसाथदूसरेभाईकोदिएगए।जिसभाईकोयहआवंटितकियागयाथाउसशहरमेंघरकीकीमतक्याहोगीस्पष्टरूपसे500 / - , , 100 / यहरु।हालाँकिजिससमयघरबनायायाखरीदागयाथाउससमयइसकीमूलकीमतकेवलरु।थी।- .अलग-, उसकेअलगघरोंकीकीमतोंमेंअसमानवृद्धिकेकारणउन्हेंपार्टीमेंदोघरोंकेबजायकेवलएकघरमिला।इसलिएलिएवहलागतहोगीजिसपरसर्वोच्चन्यायालयरिपोर्टकरताहै [ 1965 ] 3 एससीआर। Case: KALOORAM GOVINDRAM versus COMMISSIONER OF INCOMETAX, MADHYA PRADESH, NAGPUR [[1965] 3 S.C.R. 641] (1965) "ਪੂਰਵ-ਮੌਜੂਦ ਸਿਰਲੇਖ" ਦੀ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤੱਕ ਖਿੱਚੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਉਦਾਹਰਣ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ: ਏ ਅਤੇ ਬੀ ਇੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ 190 ਏਕੜ ਸੀ ਅਤੇ 1960 ਤੱਕ ਲਗਭਗ ਹੱਕਦਾਰ ਸਨ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵੰਡ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ 4 ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ 4 ਘਰ ਸਨ; ਅਤੇ ਘਰਾਂ ਦੀ ਮੂਲ ਲਾਗਤ ਹਰੇਕ ਦੀ ਰੁਪਏ 100/- ਸੀ। ਜੇਕਰ ਵੰਡ 1930 ਜਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਈ ਹੁੰਦੀ, ਤਾਂ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹਰੇਕ ਨੂੰ 2 ਘਰ ਮਿਲੇ ਹੁੰਦੇ, ਅਤੇ ਵੰਡ ਨਿਆਂਪੂਰਨ ਅਤੇ ਉਚਿਤ ਹੁੰਦੀ। ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ 30 ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਘਰ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਧ ਕੇ ਰੁਪਏ 500/- ਹੋ ਗਈ। ਬਾਕੀ 3 ਘਰਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਦਰਯੋਗ ਵਾਧਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਹ ਮਿਲ ਕੇ ਬਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਰੁਪਏ 500/- ਹੀ ਲਿਆਉਣਗੇ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ 1960 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਵੰਡ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਘਰ ਇੱਕ ਭਰਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਘਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਘਰ ਦੀ ਲਾਗਤ ਉਸ ਭਰਾ ਲਈ ਕੀ ਹੋਵੇਗੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਹ ਅਲਾਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ? ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਰੁਪਏ 500/- ਹੋਵੇਗੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਘਰ ਦੀ ਮੂਲ ਲਾਗਤ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂ ਖਰੀਦਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ! ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਖਿੱਚੀ ਗਈ ਸਮਾਨਤਾ ਵੀ ਸਵਾਲ ਉੱਤੇ ਕੁਝ ਰੌਸ਼ਨੀ ਡਾਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਕਰਦਾਤਾ ਨੇ ਕੋਈ ਜਾਇਦਾਦ ਖਰੀਦ, ਭੇਟ, ਵਸੀਅਤ ਜਾਂ ਵਿਰਾਸਤ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਅਦਾਲਤਾਂ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਕਰਦਾਤਾ ਲਈ ਜਾਇਦਾਦ ਦੀ ਲਾਗਤ ਉਸ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਨੂੰ ਹੋਈ ਮੂਲ ਲਾਗਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸ ਦੀ ਅਸਲ ਲਾਗਤ ਸੀ ਜਦੋਂ ਖਰੀਦ, ਭੇਟ, ਵਸੀਅਤ ਜਾਂ ਵਿਰਾਸਤ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਾਮਲਾ ਹੋਵੇ: ਦੇਖੋ ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਮਿਸ਼ਨਰ, ਮਦਰਾਸ ਬਨਾਮ ਦ ਬਕਿੰਘਮ ਅਤੇ ਕਾਰਨਾਟਿਕ ਕੰਪਨੀ, ਲਿਮਿਟੇਡ, ਮਦਰਾਸ (ਈ), ਅਤੇ ਜਗਤ-ਜਲ ਕੋ. ਲਿਮਿਟੇਡ, ਈ ਬਨਾਮ ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਮਿਸ਼ਨਰ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ—ਖਰੀਦ; ਇੰਡੀਅਨ ਆਇਰਨ ਅਤੇ ਸਟੀਲ ਕੋ. ਲਿਮਿਟੇਡ ਬਨਾਮ ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਮਿਸ਼ਨਰ, ਬੰਗਾਲ, ਅਤੇ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਵੱਲਭਧਾਰਯ ਬਨਾਮ ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਮਿਸ਼ਨਰ, ਮਦਰਾਸ—ਵਿਰਾਸਤ; ਅਤੇ ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਮਿਸ਼ਨਰ, ਬਰਮਾ ਬਨਾਮ ਰਥਮਲ ਸਰਸਵਤੀ—ਵਸੀਅਤ। ਨਾਗਪੁਰ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੀ ਇੱਕ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਬੈਂਚ ਨੇ ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਮਿਸ਼ਨਰ, ਯੂ. ਪੀ. ਅਤੇ ਸੀ.ਪੀ. ਬਨਾਮ ਸੇਠ ਮਥੁਰਾਦਾਸ ਮੋਹਤਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੰਡ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਨਾਲ ਨਿਪਟਾਇਆ। ਇਸ ਵਿੱਚ, ਜੇ ਕਰਦਾਤਾ ਲਈ ਦਾਅਵੇਦਾਰ ਦੀ ਲਾਗਤ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਵੰਡ ਮੈਂਬਰ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਲਾਗਤ ਸੀ ਜਦੋਂ ਇਹ ਜਾਇਦਾਦ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਵਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਜੇ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਜੱਜਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਤੀਜੇ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉਦਾਹਰਣ ਦਿੱਤੇ। ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ, ਜੇਕਰ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਤਰੀਕੇ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਦਲੀਲ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜਾਇਦਾਦ ਖਰੀਦੀ ਗਈ ਤਾਰੀਖ ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਬਦਲਾਅ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਹ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਨੂੰ ਸੌਂਪੀ ਗਈ ਸੀ। ਪਰ, ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਜਾਇਦਾਦ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੇਖਦੇ ਕਿ ਕਿਸੇ ਮੈਂਬਰ ਨੂੰ ਸੌਂਪੀ ਗਈ ਜਾਇਦਾਦ ਦੀ ਲਾਗਤ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਹੋਵੇਗੀ ਜਦੋਂ ਇਹ ਖਰੀਦੀ ਗਈ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਨਾਗਪੁਰ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਗਟਾਈ ਗਈ ਰਾਏ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਹਾਂ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਕਰਦਾਤਾ ਲਈ ਕਿਸੇ ਸੰਪਤੀ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਦੇਖਦੇ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਦਾਨੀ, ਖਰੀਦਦਾਰ, ਵਾਰਸ, ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਜਾਂ ਇੱਕ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਸਦੱਸ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਖ਼ਤ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸ਼ਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕਿਸੇ ਤਬਾਦਲੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਨਾ ਕਰੇ, ਪਰ ਸੌਦੇ ਦਾ ਅਸਲ ਮੁੱਦਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਸਦੱਸ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਸਾਰੀ ਸੰਯੁਕਤ ਪਰਿਵਾਰਕ ਸੰਪਤੀ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੰਪਤੀ ਦਾ ਪੂਰਾ ਹੱਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵੰਡ ਦੀ ਮਿਤੀ ਨੂੰ ਸਦੱਸ ਲਈ ਸੰਪਤੀ ਦੀ ਲਾਗਤ ਉਸ ਮੁੱਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਵੇਗੀ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਆਵੰਟਨ ਲਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਬਸ਼ਰਤੇ ਇਹ ਅਸਲ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਉਸ ਕੀਮਤ 'ਤੇ ਜਿਸ 'ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਨਿਲਾਮੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਖਰੀਦਿਆ ਸੀ ਜਾਂ ਅਨਿਆਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਮੁੱਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ। ਇਸ ਮੌਜੂਦਾ ਅਪੀਲ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਦਾ ਵੀ ਇਹ ਕੇਸ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਸੰਪਤੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਮੁੱਲ ਕਾਲਪਨਿਕ ਸੀ ਅਤੇ ਅਸਲ ਨਹੀਂ ਸੀ: ਸੱਚਮੁੱਚ, ਸੰਪਤੀ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਸਦੱਸਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਖੁੱਲੀ ਨਿਲਾਮੀ ਵਿੱਚ ਵੇਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤਹਿਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਮੁੱਲ ਨੇ ਵੰਡ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਲਈ, ਅਸੀਂ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ: ਕਿ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਜਿਸ 'ਤੇ ਕਰਦਾਤਾ ਨੇ ਸੰਪਤੀ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮੁਲਾਂਕਣ ਭੱਤਾ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਅਪੀਲ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਅਤੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਖਰਚੇ ਸਮੇਤ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। Case: KALOORAM GOVINDRAM versus COMMISSIONER OF INCOMETAX, MADHYA PRADESH, NAGPUR [[1965] 3 S.C.R. 641] (1965) [ 1965 ] 3 एससीआर। 646 संपत्तिकामूल्यउसविभाजनपरयाजिसपरइसेविभाजनकेउद्देश्यसेनीलामकियागयाथा।एकऔरउदाहरण, लेंःमूल्यांकनद्वारासंपत्तियोंकाविभाजनकरनेकेबजायघरोंकोकिसीतीसरेपक्षकोबेचदियागया।जहाँतकतीसरेपक्षकासंबंधहै, , लागतमूल्यवहमूल्यहोगाजिसपरउसनेउन्हेंखरीदाथा।यदिबदलेमेंसंपत्तियोंकोभाइयोंकेबीचनीलामीद्वाराबेचा, गयाथाऔरकीमतोंमेंअंतरकोनकदभुगतानद्वारासमायोजितकियागयाथातोयहकहनाअसंगतहोगाकिपहलेमेंघरोंकीलागतवास्तवमेंतीसरेपक्षकेखरीदारद्वाराभुगतानकीगईलागतहोगी। , बादमेंघरोंकीकीमतवहकीमतनहींहोगीजिसकेलिएउन्हेंनीलामकियागयाथाबल्किनाममात्रकीकीमतहोगीजोवेएक, दूरदराजकेअतीतमेंवहनकरतेथे।अन्यचित्रोंकीकल्पनाकीजासकतीहै।धोखाधड़ीमिलीभगतऔरमुद्रास्फीतिऔरअन्य, उद्देश्योंकेलिएमूल्योंकेअपस्फीतिकेमामलोंकोछोड़करएकविभाजितसदस्यकेलिएएकसंपत्तिकीलागतअनिवार्यरूपसे, विभाजनकेसमयउसकेलिएइसकीकीमतहोनीचाहिएचाहेवहपार्टीविलेखमेंउल्लिखितहोयाअन्यकारणोंसेनिर्धारितहो। 7 तुलनीयमामलोंसेलीगईसमानताभीकुछकमकरसकतीहै। -, उपहार, , प्रश्नपरप्रकाशडालें।किसीनिर्धारितीद्वाराखरीदवसीयतयाउत्तराधिकारद्वाराप्रोपर्टीप्राप्तकरनेकेमामलेमेंअदालतोंनेअभिनिर्धारितकियाहैकिनिर्धारितीकोसंपत्तिकीलागतउसकीपूर्र्तीकेलिएइसकीमूललागतनहींथी, बल्किउसकेलिएइसकीवास्तविकलागतथी। , उपहार, , जैसाभीमामलाहो, , क्रयवसीयतयाउत्तराधिकारआयकरआयुक्तमद्रासबनामदेखें।दबकिंघमएंड -, (1), , () खरीद; कर्नाटककंपनीलिमिटेडमद्रासऔरजगताकोलकंपनीलिमिटेडबनामआयकरआयुक्तपश्चिमबंगालइंडियन-, बंगाल(3) -, मदईआयरनएंडस्टीलकंपनीलिमिटेडबनाम।आयकरआयुक्तऔरफ्रांसिसवल्लबरायरबनाम।आयकरआयुक्तरस(')-उत्तराधिकार, औरआय-करआयुक्त, बर्माबनाम।सोलोमनएंडसंस()-वसीयत।आयकरआयुक्त, यू. पी. एंडसी. पी. बनाममेंनागपुरउच्चन्यायालयकीएकखंडपीठ।सेठमथुरादासमोहता(सेठमथुरादासमोहता) नेविभाजनकेएकमामलेको, कीलागत, , निपटाया।इसमेंएफनेअभिनिर्धारितकियाकिकिसीसंपत्तिजोएकविभाजितसदस्यथाउससमयमूलसंयुक्तहिंदूपरिवारकीलागतथीजबइसेअधिग्रहितकियागयाथा।विद्वानन्यायाधीशोंनेअपनेनिष्कर्षकेसमर्थनमेंविभिन्नभ्रमदिए।यह, सचहैकियदिगुणोंकामूल्यचयनकेएकतरीकेकेरूपमेंदियागयाथा इसतर्कमेंकुछसंभावनाहोगीकिसंपत्तिखरीदेजानेकीतारीखऔरपरिवारकेकिसीसदस्यकोआवंटितकिएजानेकीतारीख, , केबीचमूल्यांकनमेंकोईबदलावनहींहुआहै।लेकिनयदिकिसीसंपत्तिकामूल्यांकनकाल्पनिकनहींथाबल्किवास्तविकथा, औरयहविभिन्नशेयरोंकोसंपत्तियोंकेआवंटनकाआधारथातोहमयहनहींदेखतेहैंकिकिसीसदस्यकोआवंटितप्रोपर्टीकीलागतवहकैसेहोगीजिसपरअतीतमेंइसकापीछाकियाजाताथा।हमनागपुरउच्चन्यायालयकेविचारसेसहमतनहींहोसकते। ( 1) (1960) 40 आई. टी. आर. 426। ( 1) (1935) 3 आई. टी. आर. 384 (पी. सी.) ( 3) (1933) 1 आई. टी. आर. 324। ( 1) (1959) 36 आई. टी. आर. 521 (एस. सी.)। ( 1939 ) 7 आई. टी. आर160 ( 4 ) ( 1943 ) 11 आई. टी. आर. 328 (पी. सी.) एम/एस।कलूरामबनाम।सीआईटी।(शाह, जे.) 647 एवास्तवमेंहमकिसीनिर्धारितीकेलिएसंपत्तिकीकीमतकापतालगानेकेमामलेमेंकोईअंतरनहींदेखतेहैं, चाहेवहएकदाता, खरीदार, उत्तराधिकारी, उत्तराधिकारीयासंयुक्तहिंदूपरिवारका-, देनकाविभाजितसदस्यहो।यहहोसकताहैकिसख्तकानूनीसिद्धांतमेंविभाजनमेंहस्तांतरणशामिलनहींहैलेकिनलेन, , एकसारयहहोसकताहैकिएकसंयुक्तहिंदूपरिवारकाएकपूर्वसदस्यजिसकाकेवलपूरेसंयुक्तपरिवारकीसंपत्तिमेंहितहैविशिष्टसंपत्तिकापूर्णअधिकारप्राप्तकरले।विभाजनकीतारीखकोसंपत्तिकीकीमतआवंटनकेउद्देश्यसेउसेदियागयामूल्यहोगा, , बशर्तेकियहवास्तविकहोयावहमूल्यजिसपरउसनेइसेनीलामीमेंखरीदाथायाइसकामूल्यअन्यथानिर्धारितकियागयाहो। ग यहवर्तमानअपीलमेंकिसीकामामलानहींहैकिमूल्यांकन , संपत्तिकोदियागयाकाल्पनिकथाऔरवास्तविकनहींथाःवास्तवमेंसंपत्तिकोसंयुक्तपरिवारकेसदस्योंकेबीचखुलीनीलामीमेंबेचागयाथाऔरइसकेतहतप्राप्तमूल्यकोविभाजनकीयोजनामेंशामिलकियागयाथा। डी. इसलिएहमइसप्रश्नकाउत्तरइसप्रकारदेतेहैंः उसमूल्यह्रासभत्तेकीगणनाउसमूल्यांकनकेआधारपरकीजानीचाहिएजिसपरनिर्धारितीनेपदभारसंभालाथा। परिसंपत्तियाँ। , है।ईपरिणामस्वरूपयहाँऔरउच्चन्यायालयमेंलागतकेसाथअपीलकीअनुमति Case: KALOORAM GOVINDRAM versus COMMISSIONER OF INCOMETAX, MADHYA PRADESH, NAGPUR [[1965] 3 S.C.R. 641] (1965) T~e .only question that arises in this appeal is whether the deprectal!on allowance should be computed in respect of the 10 / 16th share in the factory on the basis of the original cost to the larger joint family or on the basis of the valuatio~ at wh_ich the assessee took over the factory. The answer to this question turns upon the relevant provisions of the Act and they read: Section 10(2): Such profits or gains shall be computed after making the following allowances, namely: - B (vi) in respect of depreciation of such buildings, machi-nery, plant or furniture being the property of the as-sessee, a sum equivalent, where the assets are ships other than ships ordinarily plying on inland waters, to such percentage on the original cost thereof to the c assessee as may in any case or class of cases be pres-cribed and in any other case, to such percentage on the written down value thereof as may in any case or class of cases be prescribed : D Section 10(5) of the Act defines "written down value" thus: "written down value" means- (a) in the case of assets acquired in the previous year, the actual co;t to the assessee : E (b) in the case of assets acquired before the previous year the actual cost to the assessee less all • depreciation actually allowed to him under this Act or any Act re-pealed thereby, or unde~ executive orders issued when the Indian Income-tax Act, 1886 (II of 1886) was in force". F It is not disputed that no previous depreciation was allowed under any Act repealed by the Indian Income-tax Act, 1922, or under any executive order issued under the Indian Income-tax Act, 1886. Therefore, the appellant would be entitled to deprecia-tion allowance on the original cost to it of the factory. What is the G original cost of the 10/ 16th share in the factory to ilie appellant? Two expressions in cl. (vi) of sub-s. (2) of s. 10 give the clue to the answer, and they are, (i) "being the property of the assessee", and (ii) "the original cost thereof". Therefore, depreciation is given in respect of property of an assessee on the original cost of the said property to him. The factory is the property of the assessee. What H was the original cost of the property to the assessee? Admittedly Govindram purchased it in the auction for Rs. 34 lakhs. Ordinari-ly that would be the cost of the factory to the assessee. It was con-ceded. that it would be so if a third party had purchased it. But as the auction was only a step in the partitioning of the property of the .larger family among the branches composing it, Govind-ram did not purchase it but only got it in the partition. lt was then A contended that partition did not involve a1.'y c?nveya~ce or trans-fer. but it was only a procesdn and by which iomt enioyment was transformed into an enjoyment in severality and that, therefore, the appellant did not get any new title to the factory or at any rate to the 10/ 16th share therein, but its title was traceable to the owner-ship of the larger joint family. On the said reasoni1.'g. it was .argued JI that the original cost of the factory to t~e larger 1011.'t famil.Y. was the cost to the assessee within the meaning of the said prov1s10ns. Case: KALOORAM GOVINDRAM versus COMMISSIONER OF INCOMETAX, MADHYA PRADESH, NAGPUR [[1965] 3 S.C.R. 641] (1965) ਇਸ ਮੌਜੂਦਾ ਅਪੀਲ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਦਾ ਵੀ ਇਹ ਕੇਸ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਸੰਪਤੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਮੁੱਲ ਕਾਲਪਨਿਕ ਸੀ ਅਤੇ ਅਸਲ ਨਹੀਂ ਸੀ: ਸੱਚਮੁੱਚ, ਸੰਪਤੀ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਸਦੱਸਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਖੁੱਲੀ ਨਿਲਾਮੀ ਵਿੱਚ ਵੇਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤਹਿਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਮੁੱਲ ਨੇ ਵੰਡ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਲਈ, ਅਸੀਂ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ: ਕਿ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਜਿਸ 'ਤੇ ਕਰਦਾਤਾ ਨੇ ਸੰਪਤੀ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮੁਲਾਂਕਣ ਭੱਤਾ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਅਪੀਲ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਅਤੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਖਰਚੇ ਸਮੇਤ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸ਼ਾਹ, ਨਾਇਬ ਨਿਆਂਕ। ਜੌਰਾ ਦੀ ਪੂਰਵ ਭਾਰਤੀ ਰਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ੁਗਰ ਫੈਕਟਰੀ ਗੋਵਿੰਦਰਾਮ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਭਤੀਜੇ ਬਹੁਰੀਲਾਲ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਅਣਵੰਡੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਸੰਬੰਧਤ ਸੀ। 1942 ਵਿੱਚ ਜੌਰਾ ਦੀ ਸ