M/S. Anis Ahmad And Sons v. Commissioner Of Income Tax (Appeals), Kanpur & Anr

Case: M/S. ANIS AHMAD AND SONS versus COMMISSIONER OF INCOME TAX (APPEALS), KANPUR & ANR [[2008] 1 S.C.R. 1021] (2008) {2008}1 एस.सी.आर. 1021 मेसर्सअनीसअहमदएण्डसन्स विरूद्ध (),आयकरआयुक्तअपील्स कानपुरऔरअन्य (582/2008)सिविलअपीलसंख्या 22 जनवरी2008 (पी.पी.,)नौलेकरऔरलोकेश्वरसिंहपंत न्यायमूर्तिगण आयकरअधिनियम, 1961 - धारा131 -1984-85 - निर्धारणवर्ष निर्धारिती-अभिकर्ताकेरूपमेंआयकरविवरणीदाखिलकरनेवाला किन्तुनिर्धारणप्राधिकारीनेनिर्धारितीकोव्यापारीमानाऔरतद्नुसारकरयोग्यआयकाआकलनकिया।मामलाअपीलन्यायाधिकरणकेसमक्षगयाजिसनेमामलेकोनिर्धारणप्राधिकारीको-रिमांड() करदिया()प्रतिप्रेषित रिमाण्डप्रतिप्रेषण परमुल्यांकनप्राधिकारीनेधारा-131 केतहतदसव्यापारियोंकोसमनजारीकिया पांचव्यापारीउपस्थितहुएऔर-उन्होंनेनिर्धारितीकेपक्षमेंसाक्ष्यदी अन्यपांचव्यापारीराज्यकेबाहररहनेसे, जिसकेलिए,उपस्थितनहींआयेक्योंकिउनपरसमनकीतामीलनहींकीजासकीनिर्धारणप्राधिकारीनेनिर्धारितीकेविरुद्धप्रतिकूलनिष्कर्षनिकालाऔरउसके-- जांचकीगई सहीनहींसंबंधमेंआदेशपारितकरनिर्धारितीकोव्यापारीमानलिया-धारितकिया मूल्यांकनकर्ताकोराज्यकेबाहररहनेवालेपांचव्यापारीकीगैर-उपस्थितिकेलिएजिम्मेदारनहींठहरायाजासकताहै इसबातकापर्याप्तसाक्ष्य- इसकेअलावाथाकिउसकाव्यवसायकमीशनएजेंटकाहैऔरव्यापारीकानहींहैपहलेकेनिर्धारणवर्षकेलिएनिर्धारणप्राधिकारीनेनिर्धारितीकोकमीशनएजेंटकेरूपमेंमानाथा। -1984-85निर्धारिती अपीलार्थीनेनिर्धारणवर्ष मेंकच्चेखालऔरखालकेव्यापारीकेरूपमेंकमीशनएजेंटकेरूपमेंआयकरविवरणीदाखिलकीहालांकिआयकरप्राधिकारीनेनिर्धारितीकोएकव्यापारीकेरूपमेंमानाऔरतद्नुसारउसकी-,करयोग्यआयकाअााकलनकिया मामलाअपीलीयन्यायाधिकरणकेसमक्षगयाजिसनेमामलेकोनिर्धारणप्राधिकारीकोप्रतिप्रेषितकरदिया।प्रतिप्रेषणकर1961 कीधारा131 केतहतदसनिर्धारणप्राधिकारीनेआयकरअधिनियमव्यापारियोंकोसमनजारीकियापांचव्यापारीउपस्थितहुएऔरनिर्धारितीकेपक्षमें,साक्ष्यदीलेकिनअन्यपांचव्यापारीजोकिराज्यकेबाहरनिवासकरतेथे उपस्थितनहींआएक्योंकिउन्हेंसमनकीतामीलनहींहोसकीथीनिर्धारणप्राधिकारीनेनिर्धारितीकेखिलाफप्रतिकूलनिष्कर्षइसआधारपरनिकालाकिजोव्यापारीअनुपस्थितरहेउसकेसाथनिर्धारितीकासम्व्यवहारएकव्यापारीकीक्षमतामेंकियागयानकिकमीशनएजेंटकेरूपमें।निर्धारितीनेअपीलफाईलकीजिसेआयकरआयुक्तद्वाराअनुमतिदीगईहालांकिअपीलीयन्यायाधिकरणनेनिर्धारितीप्राधिकारीकेनिर्णयकोमान्यरखा।उच्चन्यायालयद्वाराभीनिर्धारितीप्राधिकारीकेविनिश्चयसेसहमतिजताईजैसाकिअपीलीयन्यायाधिकरणनेकियाऔरअपीलप्रथमदृष्टयाहीखारिजकरदीगई। इसन्यायालयमेंअपीलमेंनिर्धारितीकातर्करहाकिनिर्धारणप्राधिकारीद्वारासमनकिएगएव्यापारियोंकीअनुपस्थितिकादोषनिर्धारितीपरनहींडालाजासकताऔरनिर्धारितीप्राधिकरणअपीलन्यायाधिकरणकेसाथसाथउच्चन्यायालयद्वारानिर्धारितीकोव्यापारीमानकरउसकेप्रतिकूलनिष्कर्षदेनान्यायोचितनहींथा। अपीलकीअनुमतिदीगईऔरसी.आई.टी. (अपील) द्वारापारितआदेशकोबहालकिया। 1.1.1983-84न्यायालयद्वारापारितकियागया वर्ष मेंनिर्धारणप्राधिकारी नेनिर्धारितीकेकच्चेखालऔरखालकेव्यापारकेलिएकमीशनएजेंटकेरूपमेंउसकादावास्वीकारकरलियाथा।निर्धारितीनेकमीशनएजेंटकेरूपमेंकार्यकरनेकेमाध्यमसेव्यापारियोंद्वाराखरीददारोंकोकिएभुगतानकाचार्टदाखिलकिया। पांचव्यापारीजोनिर्धारणअधिकारीकेसमक्षउपस्थितहुएउन्होंनेनिर्धारितीकेदावेकोकमीशनएजेंटकेरूपमेंनकिव्यापारीकेरूपमेंस्वीकारकियाऔरनिर्धारणप्राधिकारीनेउनकीसाक्ष्यकोग्राह्यकियाऔरनिर्धारितीकोउनसंव्यवहारोंकेसंबंधसाथकिया,मेंजिसनेउसेउनव्यापारियोंके कमीशनएजेंटकेरूपमेंमाना।निर्धारितीउनपांचव्यापारियोंकोजिन्हेंनिर्धारणप्राधिकारीनेसमनजारीकियाऔरजोउत्तरप्रदेशराज्यकेबाहररहनेसेअनुपस्थितरहेउनकीअनुपस्थितिकेलिएजिम्मेदारनहींठहरायाजासकता।उनव्यापारियोंकीअनुपस्थितिकेलिएअधीनस्थप्राधिकारीकोप्रतिकूलनिष्कर्षनहींलेनाचाहिएऔरनिर्धारितीअपनीओरसेपर्याप्तसाक्ष्यपेशकरचुकाथाकिउसकाव्यापारकमीशनएजेंटकेरूपमेंहैंनकिमालका{पैरा12}{1028-ए, बी, सी, डी, ई}सौदाकरनेवालेव्यापारीका। 1.2. साल1984-8510-11 साल केनिर्धारणकीविषयवस्तुकोराजस्वद्वारा बीतनेकेबादखोलागयाऔरनिर्धारितीकोराज्यकेबाहररहनेवालेविक्रेताकेसंबंधमेंव्यापारीमाना।निर्धारितीकेसाथइसआधारपरअसमानव्यवहारनहींकियाजासकताकिजिन्होंनेनिर्धारणअधिकारीकेसमक्षउपस्थितहोकरनिर्धारितीकेदावेकासमर्थनकियाऔरदूसरेपांचजोनिर्धारणप्राधिकारीकेसमनतामीलनहींहोनेसे,उपस्थितनहींआये उनकेआधारपरनिर्धारितीकेविरूद्धप्रतिकूलनिष्कर्षपारितकरें।इसआधारपरनिर्धारणअधिकारीकाआदेशस्वयंहीउचितबनायेरखनेयोग्य1983-84औरन्यायोचितनहींहैं।निर्धारणप्राधिकारीने केआकलनवर्षमेंनिर्धारितीकेकमीशनएजेंटकेरूपमेंलाएगएसमानवस्तुओंकेसंबंधमेंजोविक्रेताद्वारा(बाजार),{पैराकमीशनएजेंटकेसमक्षमण्डी मेंलाएगएथे स्वीकारकियाथा।12}{1028-ई, एफ, जी, एच; 1029-ए} Case: M/S. ANIS AHMAD AND SONS versus COMMISSIONER OF INCOME TAX (APPEALS), KANPUR & ANR [[2008] 1 S.C.R. 1021] (2008) [2008] 1 ਐਸ.ਸੀ.ਆਰ. 1021 ਐਮ/ਐਸ. ਅਨੀਸਅਹਮਦਅਤੇਪੁੱਤਰ ਬਨਾਮ ਆਮਦਨਕਰਕਮਿਸ਼ਨਰ (ਅਪੀਲਾਂ), ਕਾਨਪੁਰ& ਅਨੁਸਾਰ (ਸਿਵਲਅਪੀਲਨੰਬਰ582 ਦੀ2008) ਜਨਵਰੀ22, 2008 (ਪੀ.ਪੀ. ਨਾਓਲੇਕਰਅਤੇਲੋਕੇਸ਼ਵਰਸਿੰਘਪੰਤਾ, ਜੇ.ਜੇ.) ਆਮਦਨਕਰਐਕਟ, 1961 -- ਐਸ.131 --1984-85 – ਮੁਲਾਂਕਣਸਾਲ ਅਸੈਸੀਨੇਕਮਿਸ਼ਨਏਜੰਟਵਜੋਂਰਿਟਰਨਦਾਖਲਕੀਤਾ– ਪਰਮੁਲਾਂਕਣਅਥਾਰਟੀਨੇਅਸੈਸੀਨੂੰਵਪਾਰੀਵਜੋਂਮੰਨਿਆਅਤੇਤਦਨੁਸਾਰਕਰਯੋਗ–ਆਮਦਨਦਾਮੁਲਾਂਕਣਕੀਤਾ' ਮਾਮਲਾਅਪੀਲੇਟਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲਤੱਕਗਿਆਜਿਸਨੇਮਾਮਲੇਨੂੰਮੁਲਾਂਕਣਅਥਾਰਟੀਕੋਲਵਾਪਸਭੇਜਦਿੱਤਾ– ਵਾਪਸੀਤੇ, ਮੁਲਾਂਕਣਅਥਾਰਟੀਨੇਐਸ.131(1) ਅਧੀਨਦਸਵਪਾਰੀਆਂਨੂੰਸੰਮਨਜਾਰੀਕੀਤੇ– ਪੰਜਵਪਾਰੀਹਾਜ਼ਰਹੋਏਅਤੇਅਸੈਸੀਦੇਹੱਕਵਿੱਚਗਵਾਹੀਦਿੱਤੀ– ਬਾਕੀਪੰਜਵਪਾਰੀਜੋਰਾਜਦੇਬਾਹਰਰਹਿੰਦੇਸਨ,, ਜਿਸਲਈ, ਸੰਮਨਨਾਮਿਲਣਕਾਰਨਹਾਜ਼ਰਨਾਹੋਸਕੇ ਮੁਲਾਂਕਣਅਥਾਰਟੀਨੇਅਸੈਸੀਖਿਲਾਫਨਕਾਰਾਤਮਕਅਨੁਮਾਨਖਿੱਚਿਆਅਤੇਇਸਨੂੰਵਪਾਰੀਵਜੋਂਮੰਨਦਿਆਂਹੁਕਮਪਾਸਕੀਤਾ– ਸਹੀਤਾਦੀਜਾਂਚ– ਫੈਸਲਾ: ਸਹੀਨਹੀਂ– ਅਸੈਸੀਨੂੰਰਾਜਦੇਬਾਹਰਰਹਿੰਦੇਪੰਜਵਪਾਰੀਆਂਦੀਗੈਰ-ਹਾਜ਼ਰੀਲਈਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰਨਹੀਂਮੰਨਿਆਜਾਸਕਦਾ– ਇਸ–ਨੇਸੰਤੋਖਜਨਕਸਬੂਤਦਿੱਤੇਕਿਇਸਦਾਕਾਰੋਬਾਰਸਿਰਫਕਮਿਸ਼ਨਏਜੰਟਦਾਹੈਅਤੇਵਪਾਰੀਦਾਨਹੀਂ ਇਸਤੋਂਇਲਾਵਾ,, ਪਹਿਲਾਂਦੇਮੁਲਾਂਕਣਸਾਲਲਈ ਮੁਲਾਂਕਣਅਥਾਰਟੀਨੇਅਸੈਸੀਨੂੰਕਮਿਸ਼ਨਏਜੰਟਵਜੋਂਸਵੀਕਾਰਕੀਤਾਸੀ। ਅਸੈਸੀ-1984-85ਅਪੀਲਕਰਤਾਨੇਮੁਲਾਂਕਣਸਾਲ ਲਈਆਮਦਨਕਰਰਿਟਰਨਕਚਿਆਖਾਲਾਂਅਤੇ,ਚਮੜਿਆਂਦੇਵਪਾਰੀਆਂਲਈਕਮਿਸ਼ਨਏਜੰਟਵਜੋਂਦਾਖਲਕੀਤਾ।ਹਾਲਾਂਕਿ‘ਤੱਕਗਿਆਵਪਾਰੀ’ ਵਜੋਂਮੰਨਿਆਅਤੇਤਦਨੁਸਾਰਇਸਦੀਕਰਯੋਗਆਮਦਨਦਾਮੁਲਾਂਕਣਕੀਤਾ।ਮਾਮਲਾਅਪੀਲੇਟਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ, ਮੁਲਾਂਕਣਅਥਾਰਟੀਨੇਅਸੈਸੀਨੂੰ'ਤੇ, ਜਿਸਨੇਮਾਮਲੇਨੂੰਮੁਲਾਂਕਣਅਥਾਰਟੀਕੋਲਵਾਪਸਭੇਜਦਿੱਤਾ।ਵਾਪਸੀ ਮੁਲਾਂਕਣਅਥਾਰਟੀਨੇਧਾਰਾਆਮਦਨਕਰਐਕਟ, 1961 ਦੀਧਾਰਾ131(1)।ਪੰਜਵਪਾਰੀਹਾਜ਼ਰਹੋਏਅਤੇਕਰਦਾਤਾਦੇਹੱਕਵਿੱਚਗਵਾਹੀਦਿੱਤੀ, ਪਰਹੋਰਪੰਜਵਪਾਰੀ, ਜੋਰਾਜਦੇਬਾਹਰਰਹਿਰਹੇਸਨ, ਹਾਜ਼ਰਨਾਹੋਸਕੇਕਿਉਂਕਿਉਨ੍ਹਾਂਨੂੰਸੰਮਨਨਹੀਂਮਿਲਸਕੇ।ਮੁਲਾਂਕਣਅਥਾਰਟੀਨੇਕਰਦਾਤਾਖਿਲਾਫਨਕਾਰਾਤਮਕਅਨੁਮਾਨਖਿੱਚਿਆਅਤੇਇਸਨੂੰਵਪਾਰੀਦੇਤੌਰ'ਤੇਕਰਦਾਤਾਦੇਨਾਲਗੈਰ-ਹਾਜ਼ਰਵਪਾਰੀਆਂਦੇਲੈਣ-ਦੇਣਨੂੰਕਰਦਾਤਾਦੇਤੌਰ'ਤੇਕੀਤਾਗਿਆਮੰਨਲਿਆ।(),ਕਰਦਾਤਾਨੇਅਪੀਲਦਾਇਰਕੀਤੀਜਿਸਨੂੰਆਮਦਨਕਰਕਮਿਸ਼ਨਰਅਪੀਲਾਂ ਨੇਮਨਜ਼ੂਰਕੀਤਾ।ਹਾਲਾਂਕਿਅਪੀਲੇਟਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲਨੇਮੁਲਾਂਕਣਅਥਾਰਟੀਦੇਫੈਸਲੇਨੂੰਬਰਕਰਾਰਰੱਖਿਆ।ਉੱਚਅਦਾਲਤਨੇਮੁਲਾਂਕਣਅਥਾਰਟੀਦੁਆਰਾਦਰਜਕੀਤੇਗਏਨਤੀਜਿਆਂਨਾਲਸਹਿਮਤੀਜਤਾਈਜਿਵੇਂਕਿਅਪੀਲੇਟਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲਦੁਆਰਾਪੁਸ਼ਟੀਕੀਤੀਗਈਅਤੇਅਪੀਲਨੂੰਇਲਾਇਨਵਿੱਚਖਾਰਜਕਰਦਿੱਤਾ। ਫੈਸਲਾ: 1.1. ਸਾਲ1983-84 ਲਈ,ਕਰਦਾਤਾ-ਅਪੀਲਕਰਤਾਦੇਦਾਅਵੇਨੂੰ''ਇੱਕਕਮਿਸ਼ਨਏਜੰਟ ਮੁਲਾਂਕਣਅਥਾਰਟੀਨੇਖਾਲਾਂਅਤੇਚਮੜਿਆਂਦੇਵਪਾਰਵਿੱਚਲੱਗੇ' ਦੇਤੌਰ'ਤੇਮਨਜ਼ੂਰਕੀਤਾ।ਕਰਦਾਤਾਨੇਵਪਾਰੀਆਂਦੁਆਰਾਕਰਦਾਤਾਦੇਤੌਰਤੇਕਾਰਵਾਈਕਰਦਿਆਂਖਰੀਦਦਾਰਾਂਨੂੰਕੀਤੇਗਏਭੁਗਤਾਨਾਂਦਾਇੱਕਚਾਰਟਦਾਖਲ''ਕੀਤਾ।ਮੁਲਾਂਕਣਅਥਾਰਟੀਅੱਗੇਹਾਜ਼ਰਹੋਏਪੰਜਵਪਾਰੀਆਂਨੇਕਰਦਾਤਾਦੇਦਾਅਵੇਨੂੰ'ਤੇਅਤੇਨਾਕਿ'ਇੱਕਵਪਾਰੀ' ਦੇਤੌਰ'ਤੇਸਮਰਥਨਕੀਤਾਅਤੇਮੁਲਾਂਕਣਅਥਾਰਟੀਨੇਉਨ੍ਹਾਂਦੀਗਵਾਹੀਨੂੰਮੰਨਦਿਆਂਇੱਕਕਮਿਸ਼ਨਏਜੰਟ ਦੇਤੌਰ ਕਰਦਾਤਾਨੂੰਉਨ੍ਹਾਂਨਾਲਵਪਾਰੀਆਂਦੁਆਰਾਕੀਤੇਗਏਲੈਣ-ਦੇਣਦੇਸੰਬੰਧਵਿੱਚਇੱਕਕਮਿਸ਼ਨਏਜੰਟਦੇਤੌਰ'ਤੇਮੰਨ-ਲਿਆ।ਉਨ੍ਹਾਂਪੰਜਵਪਾਰੀਆਂਦੇਨਾਹਾਜ਼ਰਹੋਣਲਈਕਰਦਾਤਾਨੂੰਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰਨਹੀਂਠਹਿਰਾਇਆਜਾਸਕਦਾਜਿਨ੍ਹਾਂਨੂੰ,.ਪੀ. ਦੇਰਾਜਦੇਬਾਹਰਰਹਿਰਹੇਹਨ।ਮੁਲਾਂਕਣਅਥਾਰਟੀਦੁਆਰਾਸੰਮਨਜਾਰੀਕੀਤੇਗਏਸਨ ਕਿਉਂਕਿਉਹਯੂ-ਉਨ੍ਹਾਂਵਪਾਰੀਆਂਦੇਨਾਹਾਜ਼ਰਹੋਣਲਈਹੇਠਲੀਆਂਅਥਾਰਟੀਆਂਦੁਆਰਾਕੋਈਨਕਾਰਾਤਮਕਅਨੁਮਾਨਨਹੀਂਖਿੱਚਿਆਜਾਣਾਚਾਹੀਦਾਸੀਅਤੇਕਰਦਾਤਾਨੇਸੰਤੋਸ਼ਜਨਕਸਬੂਤਪੇਸ਼ਕੀਤੇਹਨਕਿਇਸਦਾਕਾਰੋਬਾਰਸਿਰਫਇੱਕਕਮਿਸ਼ਨ''ਏਜੰਟਦਾਹੈਅਤੇਨਾਕਿਇੱਕਵਪਾਰੀ ਦਾਜੋਸਮਾਨਵਿੱਚਵਪਾਰਕਰਦਾਹੈ।[ਪੈਰਾ12] ਖੋਲਿਆਗਿਆਸੀ1.2 ਮੁਲਾਂਕਣਦਾਵਿਸ਼ਾ,-ਵਸਤੂਸਾਲ1984-85 ਲਈਰੈਵੇਨਿਊਦੁਆਰਾਲਗਭਗ10-11 ਸਾਲਾਂਬਾਅਦ'ਵਪਾਰੀ' ਜਿਸਵਿੱਚਕਰਦਾਤਾਨੂੰਰਾਜਦੇਬਾਹਰਰਹਿਣਵਾਲੇਡੀਲਰਾਂਦੇਸੰਬੰਧਵਿੱਚ ਵਜੋਂਮੰਨਿਆਗਿਆਸੀ।ਜਿਨ੍ਹਾਂਵਪਾਰੀਆਂਨੇਮੁਲਾਂਕਣਅਥਾਰਟੀਦੇਸਾਹਮਣੇਪੇਸ਼ਹੋਕੇਕਰਦਾਤਾਦੇਦਾਵੇਦਾਸਮਰਥਨ-ਕੀਤਾਅਤੇਉਸਦੇਉਲਟਹੋਰਪੰਜਵਪਾਰੀਆਂਦੇਨਾਦੇਬਾਵਜੂਦ, ਕਰਦਾਤਾਨੂੰਉਨ੍ਹਾਂਵਪਾਰੀਆਂਵਿਚਕਾਰਅਸਮਾਨਨਹੀਂਮੰਨਿਆਜਾਸਕਦਾ।ਇਸਆਧਾਰਪੇਸ਼ਹੋਣਕਾਰਨਕਰਦਾਤਾਖਿਲਾਫਨਕਾਰਾਤਮਕਅਰਥਕੱਢਣ'ਤੇਹੀ,,ਮੁਲਾਂਕਣਅਥਾਰਟੀਦਾਆਦੇਸ਼ਉਚਿਤ ਟਿਕਾਊਅਤੇਜਾਇਜ਼ਨਹੀਂਪਾਇਆਜਾਸਕਦਾ।ਮੁਲਾਂਕਣਅਥਾਰਟੀਨੇਸਾਲ1983-84 ਲਈਕਰਦਾਤਾਦੇਦਾਵੇਨੂੰਮੰਨਿਆਸੀਕਿਉਹਉਹਨਾਂਹੀਵਸਤੂਆਂਦੇਸੰਬੰਧਵਿੱਚਕਮਿਸ਼ਨਏਜੰਟਵਜੋਂਕੰਮਕਰਰਿਹਾਸੀਜੋਵਿਕਰੇਤਾਵਾਂਨੇਮੰਡੀਵਿੱਚਵਿਕਰੀਲਈਅਰਹਤਦਾਰਾਂ(ਕਮਿਸ਼ਨਏਜੰਟਾਂ) ਨੂੰਲਿਆਂਦੀਆਂਸਨ।[ਪੈਰਾ12] 1.3ਮੰਨਣਾਸਹੀਸੀਅਤੇਨਾਕਿ ਆਮਦਨਟੈਕਸਦੇਕਮਿਸ਼ਨਰਨੇਸਾਲ'ਵਪਾਰੀ' ਵਜੋਂਜਿਵੇਂਕਿਮੁਲਾਂਕਣਅਥਾਰਟੀਨੇਮੰਨਿਆਸੀਅਤੇਜਿਸਨੂੰਆਮਦਨਟੈਕਸ1984-85 ਲਈਕਰਦਾਤਾਨੂੰ'ਅਰਹਤੀਆ' (ਕਮਿਸ਼ਨਏਜੰਟ) ਵਜੋਂ[ਪੈਰਾ13]ਅਪੀਲੇਟਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲਅਤੇਹਾਈਕੋਰਟਨੇਵੀਮੰਨਿਆਸੀ। ਸਿਵਿਲਅਪੀਲੇਟਜੁਰਿਸਡਿਕਸ਼ਨ: ਸਿਵਿਲਅਪੀਲਨੰਬਰ582 ਦਾ2008. ਮਿਤੀ1.11.2004 ਦੇਅੰਤਿਮਫੈਸਲੇਅਤੇਆਦੇਸ਼ਤੋਂ ਸੁਬਰਮੋਨੀਅਮਪ੍ਰਸਾਦ, ਵਰੁਣਾਭੰਡਾਰੀਗੁਗਨਾਨੀਅਤੇਆਰ.ਸੀ. ਕੋਹਲੀਅਪੀਲਕਰਤਾਵਾਂਲਈ। ਟੀ.ਐਸ. ਦੋਆਬੀਆ, ਵੀ. ਗੁਲਾਟੀਅਤੇਬੀ.ਵੀ. ਬਲਰਾਮਦਾਸਜਵਾਬਦੇਹਾਂਲਈ। ਅਦਾਲਤਦਾਫੈਸਲਾਲੋਕੇਸ਼ਵਰਸਿੰਘਪੰਤਾ, ਨਾਇਬਨਿਆਂਕਾਦੁਆਰਾਸੁਣਾਇਆਗਿਆ।1. ਛੁੱਟੀਦਿੱਤੀਗਈ। 2. ਇਹਅਪੀਲਅਪੀਲਕਰਤਾ-ਫਰਮਵੱਲੋਂਇਲਾਹਾਬਾਦਦੀਉੱਚਅਦਾਲਤਵਿੱਚਮਿਤੀ01.11.2004 ਨੂੰਪਾਸ94/2004ਕੀਤੇਗਏਫੈਸਲੇਅਤੇਆਦੇਸ਼ਖਿਲਾਫਦਾਇਰਕੀਤੀਗਈਹੈਜਿਸਵਿੱਚਆਮਦਨਕਰਅਪੀਲਨੰਬਰਵਿੱਚਅਪੀਲਕਰਤਾਦੀਅਪੀਲਨੂੰਇਲਾਹਾਬਾਦਦੀਉੱਚਅਦਾਲਤਨੇਇਨਲਾਈਨਵਿੱਚਖਾਰਜਕਰਦਿੱਤਾਅਤੇ15.01.2004, ਦੇਆਮਦਨਕਰਅਪੀਲਾਤਮਕਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਲਖਨਊਬੈਂਚਦੇਆਦੇਸ਼ਨੂੰਪੁਸ਼ਟੀਕੀਤੀ। 3. ਤੱਥਛੋਟੇਜਿਹੇਹਨਜਿਵੇਂਕਿ:- Case: M/S. ANIS AHMAD AND SONS versus COMMISSIONER OF INCOME TAX (APPEALS), KANPUR & ANR [[2008] 1 S.C.R. 1021] (2008) [ 2008 ] 1 এস. িস. আর. 1021 এম/এস। আিনস আহেমদ এবং পু�রা বনাম আয়কর কিমশনার ( অ�াপীলস), কানপুর ও অন� ( 2008 সােলর 582 নং �দওয়ািন আিপল) 22�শ জানুয়াির, 2008 (িপ. িপ. নওেলকর এবং ল�ওয়ার িসং পা�া, িবচারপিত) আয়কর আইন, 1961-িস. 131 - মূল�ায়ন বছর 1984-85 - অ�ােসিস কিমশন এেজ� িহেসেব িরটান� জমা িদ��ল - িক� মূল�ায়ন কতৃ�প� অ�ােসিসেক ��ডার িহেসেব িবেবচনা কেরিছল এবং accordingly ট�া�েযাগ� আয় িনধ�ারণ কেরিছল - িবষয়�ট অ�ািপেলট �াইবুনােল িগেয়িছল যা িবষয়�ট মূল�ায়ন কতৃ�পে�র কােছ িফিরেয় পা�ঠেয়িছল - পুনঃমূল�ায়েনর সময়, মূল�ায়ন কতৃ�প� িস. 131(1) এর অধীেন দশজন ��ডােরর কােছ সমন জাির কেরিছল - পাঁচজন ��ডার উপি�ত হেয় অ�ােসিসর পে� সা�� িদেয়িছেলন - অন� পাঁচজন ��ডার যারা রােজ�র বাইের বসবাস করেতন, তারা উপি�ত হেত পােরিন কারণ তােদর সমন �দান করা স�ব হয়িন, যার জন� মূল�ায়ন কতৃ�প� অ�ােসিসর িব�ে� িব�প ম�ব� কেরিছল এবং তােক ��ডার িহেসেব িবেবচনা কের আেদশ িদেয়িছল - এর স�ঠকতা - �হা�: স�ঠক নয় - অ�ােসিসেক রােজ�র বাইের বসবাসকারী পাঁচজন ��ডােরর অনুপি�িতর জন� দায়ী করা যায় না - এ�ট সে�াষজনক �মাণ িদেয়িছল �য তার ব�বসা �ধুমা� কিমশন এেজ� িহেসেব এবং ��ডার িহেসেব নয় - তদুপির, পূব�বত� মূল�ায়ন বছেরর জন�, মূল�ায়ন কতৃ�প� অ�ােসিসেক কিমশন এেজ� িহেসেব �হণ কেরিছল। অ�ােসিস-আিপলকারী 1984-85 মূল�ায়ন বছেরর জন� রাও হাইডস এবং ি�নেসর ��ডারেদর জন� কিমশন এেজ� িহেসেব ইনকাম ট�া� িরটান� দািখল কেরিছেলন। তেব মূল�ায়ন কতৃ�প� অ�ােসিসেক '��ডার' িহেসেব িবেবচনা কেরিছল এবং accordingly তার ট�া�েযাগ� আয় িনধ�ারণ কেরিছল। িবষয়�ট অ�ািপেলট �াইবুনােল িগেয়িছল, যা িবষয়�ট মূল�ায়ন কতৃ�পে�র কােছ িফিরেয় পা�ঠেয়িছল। পুনঃমূল�ায়েনর সময়, মূল�ায়ন কতৃ�প� ইনকাম ট�া� অ�া�, 1961 এর িস. 131(1) এর অধীেন দশজন ��ডােরর কােছ সমন জাির কেরিছল। 1021 ITH IA! SPTH SRW Ae AAT FAT Blea PHM ( BINAWCTH), PTAA&Y OAs 10272 AAT COLI UAfSo Bcafaccty a2 BNC AGP Wess heafacctsy,AICAti DAY BCMA WIN AMIN Dal HSA BA] WIN POMP BNOfeta RAN We Perd, Oiend Barf cloudy Noor wena WATAfAbiitte 20ICR Ade PAPA JOG ROH AT ACT Ned Peale] BCHBAe NiCad PCalat, AW PRAT Bp Sqpry CIB (AAW) al BaycuinoRafat Wed VMAS BAIA Wir SON” Pras cucn fAcafaet| BS(Hib Waray POmsra Bal CAS pal Pras sae BIMlAcA’ BAgarceia ArarNPbope Pared WH Jey acy UA fox prafaa| 42 BINAwrAact wha ye fat Cl WIN PONSA WIN AG cooMmaDAUM Shot Hay BNA OAT CHIN CHA BCAA Pal WA A 488 WATPomp, BINA’ LSIaey Jae BS CHI VCH ‘coor’ Facnca facaoarPEA FIA WSs Pala Gay aay feet ATI BUA ARY Sea Jae Pransivi afer Aa HSN BMT APA HesWMS ara MCI 9.91 Spbo-b8 Wed GU, WIN POMP BOy-BMATHIala VS AVY Pele CA CH PAP GoGo ROW BAGH Ae eaDan Aart Pace Bey Sele tro wiser Scafear, WM CEoOracnd WeenPal CATNC OA FAAAY ANIA PEAot, CAAT BINH PRATT GG CHC PIBUCH Us WANA PCAhaccta CVT CH PHP GOG' Ae ‘CHG AT, AeWIT POOP end WS ART Dra GCHAcH wend HOH AhtoctoCANTO CPCS PHPIN GEro cH Stee heafat! BNC 82 ATTCOOICAT BINASlod Ges Ural Pal AT AT 1023 সুি�ম �কাট� িরেপাট� [ 2008 ] 1 এস. িস. আর �য ��ডারেদর সমন মূল�ায়ন কতৃ�প� �ারা জাির করা হেয়িছল, কারণ তারা উ�র�েদশ রােজ�র বাইের বসবাস করিছেলন। ওই ��ডারেদর অনুপি�িতর জন� নীেচর কতৃ�প�েদর �ারা �কােনা িব�প ম�ব� করা উিচত িছল না এবং অ�ােসিস সে�াষজনক �মাণ িদেয়েছ �য তার ব�বসা �ধুমা� কিমশন এেজ� িহেসেব এবং ��ডার িহেসেব পণ� �বচােকনা করার নয়। [ অনুে�দ 12] [1028-এ, িব, িস, িড, ই] ১.২। মূল�ায়ন 1984-85 সােলর জন�, রাজ� কতৃ�প� �ায় ১০-১১ বছর পের িবষয়�ট খুেল �দয় এবং রােজ�র বাইের বসবাসকারী িডলারেদর ��ে� অ�ােসিসেক '��ডার' িহেসেব িবেবচনা কের। অ�ােসিসেক তােদর মেধ� �বষম� করা যায় না, যারা মূল�ায়ন কতৃ�পে� উপি�ত হেয় অ�ােসিসর দািব সমথ�ন কেরিছেলন এবং অন�িদেক, অ�ােসিসর িব�ে� িব�প ম�ব� করা যায় না, যােদর সমন �দান করা স�ব হয়িন। এই িভি�েতই, মূল�ায়ন কতৃ�পে�র আেদশেক যু��স�ত, �টেনবল এবং স�ঠক িহেসেব গণ� করা যায় না। মূল�ায়ন কতৃ�প� ১৯৮৩-৮৪ সােলর জন� অ�ােসিসর দািব �হণ কেরিছল �য, �স কিমশন এেজ� িহেসেব কাজ কেরেছ, একই পণ��িলর জন� যা িবে�তারা ম��ের (বাজাের) িব�� করার জন� আহ�তদারেদর (কিমশন এেজ�) কােছ িনেয় এেসিছেলন। [অনুে�দ ১২] [১০২৮-ই, এফ, �জ, এইচ; ১০২৯-এ] ১.৩। কিমশনার অফ ইনকাম ট�া� �ঠকই বেলেছন �য, অ�ােসিসেক ১৯৮৪-৮৫ সােলর জন� 'আহ�িতয়া' (কিমশন এেজ�) িহেসেব িবেবচনা করেত হেব, না �য '��ডার' িহেসেব মূল�ায়ন কতৃ�প� এবং ইনকাম ট�া� অ�ািপেলট �াইবুনাল ও হাই �কাট� যা �হণ কেরিছল। [অনুে�দ ১৩] [১০২৯-এ, িব] Case: M/S. ANIS AHMAD AND SONS versus COMMISSIONER OF INCOME TAX (APPEALS), KANPUR & ANR [[2008] 1 S.C.R. 1021] (2008) [2008] 1S.C.R.1021 A M/S. ANIS AHMAD AND SONS V. COMMISSIONER OF INCOME TAX (APPEALS), KANPUR & ANR. (Civil Appeal No. 582 of 2008) B JANUARY 22, 2008 (P.P. NAOLEKAR AND LOKESHWAR SINGH PANTA, JJ.) Income Tax Act, 1961- s.131-Assessment Year 1984-c [85 ][-][ Assessee ][filing return ][as ][a Commission Agent ][-][ But ]Assessing Authority treated assessee as Trader and accordingly assessed taxable income - Matter went upto Appellate Tribunal which remanded the matter to Assessing Authority - On remand, Assessing Authority issued summons D [to ten traders under ][s. ][131 ][( ][1) ][-][ Five traders appeared and gave ]evidence in favour of assessee - Other five traders residing outside the State did not appear as they could not be served with the summons, for which, Assessing Authority drew adverse inference against the assessee and passed order treating it E [to be a ][Trader-][ Correctness ][of ][-][ Held: Not ][correct-Assessee ]cannot be held responsible for non-appearance of the five -traders residing outside the State It led satisfactory evidence that its business is only that of the Commission Agent and not that of a Trader - Moreover, for earlier assessment year, Assessing Authority had accepted assessee as Commission F Agent. Assessee-appellant filed income tax return for the Assessment year 1984-85 as a Commission Agent for Traders of raw hides and skins. The Assessing Authority, G [however, treated assessee as a 'Trader' ][and ][accordingly ]assessed its taxable income. The matter went upto the Appellate Tribunal, which remanded the matter back to the Assessing Authority. On remand, the Assessing Authority issued summons to ten traders under section -Y· T • !<. • t. ,.. t· ~y 'f } .. A 131 (1) of the Income Tax Act, 1961. Five traders appeared A and gave evidence in favour of the assessee, but the other five traders, who were residing outside the State, did not appear as they could not be served with the summons. The Assessing Authority drew adverse inference against the assessee by treating its transactions with the absentee B traders as having been done by the assessee in the capacity of a Trader and not as a Commission Agent. Assessee filed appeal which was allowed by the Commissioner of Income Tax (Appeals). The Appellate Tribunal, however, upheld the decision of the Assessing c Authority. High Court concurred with the findings recorded by the Assessing Authority as confirmed by the Appellate Tribunal and dismissed the appeal in limine. In appeal to this Court, the contention of the assessee is that for non appearance of the traders 0 summoned by the Assessing Authority, no fault could have been laid upon the assessee and the Assessing Authority, the Appellate Tribunal as well as the High Court was not justified in drawing adverse inference against the assessee holding it to be a 'Trader'. E Allowing the appeal and restoring the order passed by the CIT(Appeals), the Court HELD: 1.1. For the year 1983-84, the Assessing Authority had accepted the claim of the assessee-F appellant dealing in the business of hides and skins as 'a Commission Agent'. The assessee filed a chart of payments made to the purchasers by the traders through the assessee acting as a Commission Agent. The five traders, who appeared before the Assessing Authority, supported the claim of the assessee to be 'a Commission Agent' and not 'a Trader' and the Assessing Authority accepted their evidence holding the assessee as a Commission Agent in respect of the transactions conducted with them by the traders. The assessee could not be held responsible for non-apperance of those five H F A traders to whom the summons were issued by the Assessing Authority, as they are residing outside the State of U.P. For non-appearance of those traders, no adverse inference ought to have been drawn by the authorities below and the assessee has led satisfactory evidence that B its business is only that of the Commission Agent and not 'a Trader' dealing in the goods. [Para 12] [1028-A, B, C, D, E] Case: M/S. ANIS AHMAD AND SONS versus COMMISSIONER OF INCOME TAX (APPEALS), KANPUR & ANR [[2008] 1 S.C.R. 1021] (2008) 1.3.1984-85आयकरआयुक्तनेयहसहीधारितकियाकिनिर्धारितीसाल“आढ़तिया” () थाऔर“”मेंएककमीशनऐजेन्टव्यापारी नहींथाजैसाकिनिर्धारण-साथप्राधिकारीद्वाराधारितकियागयाऔरआयकरअपीलीयप्राधिकरणकेसाथ{पैरा13}{1029-ए, बी}उच्चन्यायालयनेस्वीकारकिया। 582/2008सिविलअपीलीयक्षेत्राधिकारसिविलअपीलनंबर 94/2004इलाहाबादउच्चन्यायालयकेआईटीए मेंअन्तिमनिर्णयवआदेशदिनांक01.11.2004 से। :,. सी.अपीलार्थीकीओरसे सुब्रमण्यमप्रसाद वरूणभंडारीगांगुलीऔरआरकोहली। : टी. एस. डोबिया, वी00 वीबलरामदास।प्रत्यर्थीकीओरसे गुलाटीऔरबी न्यायालयकानिर्णयन्यायमूर्तिलोकेश्वरसिंहपंतद्वारादियागया। 1. अनुमतिदीगई। 2. यहअपीलअपीलार्थीफर्मद्वाराइलाहाबादउच्चन्यायालयकेनिर्णयवआदेशदिनांक01.11.2004 आईटीए94/2004 केविरुद्धकीगई।आक्षेपितआदेशद्वाराउच्चन्यायालयनेअपीलार्थीकीअपीलकोप्रथमदृष्टयाहीखारिजकरदिया,15.01.2004औरआयकरअपीलप्राधिकरण लखनऊबेंचकेनिर्णयदिनांक कोपुष्टकिया। 3. प्रकरणकेसंक्षेपमेंतथ्यइसप्रकारहैः -()अपीलार्थीफर्मइसकेबादअपीलार्थीनिर्धारितीकेरूपमेंसंदर्भित कच्चीखालऔरखालकेकमीशनऐजेन्टकेरूपमेंव्यवसायकररहाहै।कच्चीखालऔरखालमें-शामिलहै, गायकीखाल, भैंसकीखाल कट्टाऔरकटाईयाबकरीऔरभेड़।()(बाजार)व्यापारियोंट्रेडर्स द्वारामालकोट्र्ककेमाध्यमसेमंडी मेंलायाजाता।ये() केपासजातेऔरवहांपरवेमालव्यापारीउनकेचुनिन्दाआढ़तदारकमीशनऐजेन्टकीगिनतीकरवातेजिसकासबसेपहलेइन्द्राजबिल्टीरजिस्टरमेंकियाजाताऔरउसकेबादमेंबंडलतैयारकियेजातेऔरप्रत्येकव्यापारीकोलोटनम्बरदियेजाते।()कभीकभीव्यापारीआढ़तदारकमीशनऐजेन्ट सेट्र्ककाभाड़ादियेजानेकानिवेदनकरते।आढ़तदारप्रत्येकव्यापारीकाउसकीलेखाबहीमेंखाताखोलताजिसमेंअलगअलगप्रकारकेकच्चीखालकेमालकावर्णनअंकितकियाजातापरन्तुउसमालके- पांचदिनमंडी(बाजार)धनीयमुल्यकाअंकननहींकियाजाता।व्यापारीस्वयंचार () कोमेंबाजारकेबारेमेंजाननेकेलियेरुकतेऔरतबवेआढ़तदारकमीशनऐजेन्टमालबेचनेकानिर्देशदेते। 4. जबमालबेचाजाताहैतोविक्रयराशिमेंसेकमीशनऔरअन्यशुल्कव्यापारीकेखातेमेंजमाकरायेजातेहैंऔरप्राप्तकमीशनशुल्कऔरअन्यशुल्कसंबंधितखातोंमेजमाकरायेजातेहैंऔरमालकापूराविक्रयमूल्यखरीददारकेखाते() तोल/मेंनामेकियाजाताहै।आढ़तदारकमीशनऐजेन्टशुमारबहीमेंबेचेगयेमाल,कापूर्णविवरणजैसेवजनदर व्यापारीकानामजिसकामालबेचागयाऔरक्रेताकानाम,, बेचेगयेमालकापूर्णविवरणरखेगा।इसपुस्तकमेंमूलप्रविष्टिकीजातीहैउसकेबादप्रविष्टियोंकोजाकरकेजरियेपासकियाजाताहैऔरखाताबहीके(कमीशनसंबंधितखातोंमेंपोस्टअंकितकियाजाताहै।यहव्यवहारसभीआढ़तदार)ऐजेन्ट द्वाराअनुपालितकियाजाताहै।व्यापारीद्वाराग्राहकसेप्राप्तशेषराशि,सामान्यतःकेशमें किश्तोंमेंयासंपूर्णराशिकाभुगतानकियाजाताहै।विभिन्नप्रकारकीखालपरकमीशनकीदरसंघद्वारातयकीजातीहैऔरकोईभीआढ़तदार()कमीशनऐजेन्ट उसखातेसेकिसीभीप्रकारसेअधिकशुल्कनहींलेसकता। 5.(कमीशन अपीलार्थीनिर्धारितीनेयहघोषितकरतेहुएकिउसकीआढ़तदार)1,32,830/-ऐजेन्ट केरूपमेंकुलआय रूहैऔरइसआधारपरनिर्धारणवर्ष-1984-85२, कीआयकरविवरणीदाखिलकी।आयकरअधिकारीसर्कल कानपुरनेउसके13.03.1987 कोधारा143(3) आयकरनिर्धारणआदेशद्वारादिनांकअधिनियम1961 (इसकेबाद‘‘अधिनियम’’ के)रूपमेंसंदर्भित मेंअपीलार्थी()निर्धारितीकोएकव्यापारीकेरूपमेंनकिआढ़तदारकमीशनऐजेन्ट केरूपमें4,06,810/-मानाऔरउसकीकुलकरयोग्यआय रूनिर्धारितकी।उसेपृथकसेअधिनियमकीधारा271(1)(ए), और271(1)(सी), और273(2)(ए) केतहतजुर्मानानोटिसजारीकिया। 6.(अपील) इसबातसेव्यथितहोकरअपीलार्थीनिर्धारितीनेआयकरआयुक्त(अपील) नेउसकेआदेशदिनांक04.04.1988 सेकेसमक्षपेशकी।आयकरआयुक्तआशिंकरूपसेअपीलकीअनुमतिदी।अपीलार्थीनिर्धारितीऔरप्रत्यर्थीआयकर -(अपील)अलगदोविभागनेआयकरआयुक्त केआदेशसेव्यथितहोकरअलगअपीलेंआयकरअपीलीयप्राधिकरणकेसमक्षपेशकी।प्राधिकरणनेउसकेआदेशदिनांक19.08.1993 कोमामलेकेगुणअवगुणपरविचारविमर्शकियेबिनानिर्धारणआदेशकोअपास्तकरदियाऔरपत्रावलीकोनिर्धारितीअधिकारीकोइसआदेशके,साथकिवहअपीलार्थीनिर्धारितीकोलेखाप्रविष्टियांपेशकरने पुनःसुननेऔरअपीलार्थीनिर्धारितीकोउसकेदावेकेसमर्थनमेंसाक्ष्यपेशकरनेकाअधिकारदेते,हुएकिउसकेलेखाओंमेंकिसीप्रकारकीकोईविसंगतिनहींहै जैसेकिनिर्धारिती04.04.1988अधिकारीऔरआयकरआयुक्तद्वाराउसकेआदेशदिनांक मेंपाईहै।पत्रावलीपुनःजांचकरनेकेलिएप्रतिप्रेषितकरदीगई। 7.131(1) केतहत प्रतिप्रेषणपरनिर्धारणअधिकारीनेअधिनियमकीधारादसव्यापारियोंकोसमनजारीकिए।समनकेजवाबमेंपांचव्यापारीउपस्थितआएऔरअपीलार्थीनिर्धारितीकेपक्षमेंसाक्ष्यदी।शेषपांचव्यापारीइसलिएउपस्थितनहींआसकेक्योंकिउत्तरप्रदेशराज्यसेबाहररहनेकेकारणउनपरसमनकीतामीलनहींकीजासकी।निर्धारणअधिकारीनेअपीलार्थीनिर्धारितीकेदावेकेविरूद्धप्रतिकूलनिष्कर्षनिकालाऔरअनुपस्थितरहेव्यापारियोंकेसाथहुएसम्व्यवहारके, नकिआढ़तदार()संबंधमेंनिर्धारितीकोव्यापारीकेरूपमेंकमीशनऐजेन्ट केरूपमें,1984-852,30,704/-मानतेहुए निर्धारणवर्ष मेंउसकीकुलआयरूनिर्धारितकी। Case: M/S. ANIS AHMAD AND SONS versus COMMISSIONER OF INCOME TAX (APPEALS), KANPUR & ANR [[2008] 1 S.C.R. 1021] (2008) ਸੁਬਰਮੋਨੀਅਮਪ੍ਰਸਾਦ, ਵਰੁਣਾਭੰਡਾਰੀਗੁਗਨਾਨੀਅਤੇਆਰ.ਸੀ. ਕੋਹਲੀਅਪੀਲਕਰਤਾਵਾਂਲਈ। ਟੀ.ਐਸ. ਦੋਆਬੀਆ, ਵੀ. ਗੁਲਾਟੀਅਤੇਬੀ.ਵੀ. ਬਲਰਾਮਦਾਸਜਵਾਬਦੇਹਾਂਲਈ। ਅਦਾਲਤਦਾਫੈਸਲਾਲੋਕੇਸ਼ਵਰਸਿੰਘਪੰਤਾ, ਨਾਇਬਨਿਆਂਕਾਦੁਆਰਾਸੁਣਾਇਆਗਿਆ।1. ਛੁੱਟੀਦਿੱਤੀਗਈ। 2. ਇਹਅਪੀਲਅਪੀਲਕਰਤਾ-ਫਰਮਵੱਲੋਂਇਲਾਹਾਬਾਦਦੀਉੱਚਅਦਾਲਤਵਿੱਚਮਿਤੀ01.11.2004 ਨੂੰਪਾਸ94/2004ਕੀਤੇਗਏਫੈਸਲੇਅਤੇਆਦੇਸ਼ਖਿਲਾਫਦਾਇਰਕੀਤੀਗਈਹੈਜਿਸਵਿੱਚਆਮਦਨਕਰਅਪੀਲਨੰਬਰਵਿੱਚਅਪੀਲਕਰਤਾਦੀਅਪੀਲਨੂੰਇਲਾਹਾਬਾਦਦੀਉੱਚਅਦਾਲਤਨੇਇਨਲਾਈਨਵਿੱਚਖਾਰਜਕਰਦਿੱਤਾਅਤੇ15.01.2004, ਦੇਆਮਦਨਕਰਅਪੀਲਾਤਮਕਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਲਖਨਊਬੈਂਚਦੇਆਦੇਸ਼ਨੂੰਪੁਸ਼ਟੀਕੀਤੀ। 3. ਤੱਥਛੋਟੇਜਿਹੇਹਨਜਿਵੇਂਕਿ:- ਅਪੀਲਕਰਤਾ-ਫਰਮ(ਇਸਨੂੰਅਗੇ"ਅਪੀਲਕਰਤਾ-ਕਰਦਾਤਾ" ਕਿਹਾਜਾਵੇਗਾ) ਕੱਚੇਚਮੜੇਅਤੇਖਾਲਾਂਦੇ,, ਕੱਟਾਅਤੇਕਮਿਸ਼ਨਏਜੰਟਵਜੋਂਕਾਰੋਬਾਰਕਰਰਿਹਾਹੈ।ਕੱਚੇਚਮੜੇਅਤੇਖਾਲਾਂਵਿੱਚਭੈਂਸਦੇਚਮੜੇ ਗਾਂਦੇਚਮੜੇ(ਵਪਾਰੀਆਂ)ਕਟਾਈਜਾਂਬੱਕਰੀਅਤੇਭੇਡਦੀਆਂਖਾਲਾਂਸ਼ਾਮਲਹਨ।ਮਾਲਵਪਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾਟਰੱਕਾਂਰਾਹੀਂਮੰਡੀ-()()ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚਲਿਆਂਦਾਜਾਂਦਾਹੈ।ਇਹਵਪਾਰੀਵੱਖਵੱਖਅਰਹਤਦਾਰਾਂਕਮਿਸ਼ਨਏਜੰਟਾਂ ਕੋਲਜਾਂਦੇਹਨਜਿੱਥੇਉਹ,ਆਪਣੇਮਾਲਦੀਗਿਣਤੀਕਰਵਾਉਂਦੇਹਨ।ਪਹਿਲਾਂਰਕਮਬਿਲਟੀਰਜਿਸਟਰਵਿੱਚਦਰਜਕੀਤੀਜਾਂਦੀਹੈ ਉਸਤੋਂ,ਬਾਅਦਬੰਡਲਤਿਆਰਕੀਤੇਜਾਂਦੇਹਨਅਤੇਹਰੇਕਵਪਾਰੀਨੂੰਉਸਦਾਲੌਟਨੰਬਰਦਿੱਤਾਜਾਂਦਾਹੈ।ਕਈਵਾਰਵਪਾਰੀਆਂਨੇਅਰਹਤਦਾਰਾਂਨੂੰਟਰੱਕਾਂਦੇਮਾਲਭਾੜੇਦੀਅਦਾਇਗੀਕਰਨਲਈਕਿਹਾ।ਅਰਹਤਦਾਰਆਪਣੀਲੈਜਰ-ਬੁੱਕਵਿੱਚਹਰੇਕਵਪਾਰੀਦਾਖਾਤਾਖੋਲ੍ਹਦਾਹੈਜਿੱਥੇਕੱਚੇਚਮੜੇਦੇਵੱਖਵੱਖਕਿਸਮਾਂਦੀਆਂਟੁਕੜੀਆਂਦੇਨੰਬਰਦਰਜ ਕੀਤੇਜਾਂਦੇਹਨਬਿਨਾਂਉਨ੍ਹਾਂਦੀਮੁਦਰਾਮੁੱਲਦਰਜਕੀਤੇ।ਵਪਾਰੀਕਈਵਾਰਮੰਡੀਵਿੱਚ4 ਜਾਂ5 ਦਿਨਲਈਰੁਕਦੇਹਨਤਾਂਜੋਉਹਖੁਦਬਾਜ਼ਾਰਦਾਅਧਿਐਨਕਰਸਕਣਅਤੇਫਿਰਉਹਆਪਣੇਮਾਲਵੇਚਣਲਈਅਰਹਤਦਾਰਾਂਨੂੰਹਦਾਇਤਾਂਦਿੰਦੇਹਨ। 4., ਜਦੋਂਮਾਲਵੇਚਿਆਜਾਂਦਾਹੈ ਤਾਂਵਪਾਰੀਆਂਦੇਖਾਤੇਵਿੱਚਵਿਕਰੀਮੁੱਲਮਾਈਨਸਕਮਿਸ਼ਨਅਤੇਹੋਰਚਾਰਜਾਂਨੂੰਕ੍ਰੈਡਿਟਕੀਤਾਜਾਂਦਾਹੈਅਤੇਵਪਾਰੀਆਂਦੇਖਾਤੇਵਿੱਚਹੋਰਚਾਰਜਾਂਨੂੰਕ੍ਰੈਡਿਟਕੀਤਾਜਾਂਦਾਹੈ।ਅਤੇਕਮਿਸ਼ਨਚਾਰਜਾਂਜਾਂਹੋਰਚਾਰਜਾਂਦੀਪ੍ਰਾਪਤੀਸੰਬੰਧਿਤਖਾਤਿਆਂਵਿੱਚਕ੍ਰੈਡਿਟਕੀਤੀਜਾਂਦੀਹੈਅਤੇਮਾਲਦੀਪੂਰੀ,ਵਿਕਰੀਮੁੱਲਖਰੀਦਦਾਰਦੇਖਾਤੇਵਿੱਚਡੈਬਿਟਕੀਤੀਜਾਂਦੀਹੈ।ਅਰਹਤਦਾਰਵਜਨਦਰ ਵਪਾਰੀਆਂਦੇਨਾਮਜਿਨ੍ਹਾਂ/ਦਾਮਾਲਵੇਚਿਆਗਿਆਅਤੇਖਰੀਦਦਾਰਾਂਦੇਨਾਮਜਿਵੇਂਪੂਰੀਜਾਣਕਾਰੀਤੌਲ ਸ਼ੁਮਾਰਬਾਹੀਵਿੱਚਰੱਖਣਗੇ।ਇਹ,ਕਿਤਾਬਮੂਲਦਰਜਰੱਖਦੀਹੈ।ਉਸਤੋਂਬਾਅਦ ਦਰਜਾਂਨੂੰਜਾਕਰਰਾਹੀਂਪਾਸਕੀਤਾਜਾਂਦਾਹੈਅਤੇਲੈਜਰਦੇਸੰਬੰਧਿਤਖਾਤਿਆਂਵਿੱਚਪੋਸਟਕੀਤਾਜਾਂਦਾਹੈ।ਇਹਪ੍ਰੈਕਟਿਸਹਰੇਕਅਰਹਤਦਾਰਦੁਆਰਾਪਾਲਣਕੀਤੀਜਾਂਦੀਹੈ।ਵਪਾਰੀਸਾਮਾਨਿਕਤੌਰਤੇਨਕਦ, ਕਿਸਤਾਂਜਾਂਗਾਹਕਾਂਤੋਂਰਕਮਪ੍ਰਾਪਤਹੋਣਤੋਂਬਾਅਦਪੂਰੀਰਕਮਅਦਾਕਰਦੇਹਨ।ਵੱਖ-ਵੱਖਕਿਸਮਾਂਦੇਚਮੜੇਅਤੇਖਾਲਾਂਉੱਤੇਕਮਿਸ਼ਨਦੀਦਰਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨਦੁਆਰਾਤੈਅਕੀਤੀਜਾਂਦੀਹੈਅਤੇਕੋਈਵੀਅਰਹਤਦਾਰਇਸਖਾਤੇਉੱਤੇਕੁਝਵੀਹੋਰਚਾਰਜਨਹੀਂਕਰਸਕਦਾ। 5. ਅਪੀਲਕਰਤਾ-1984-85 ਲਈਆਮਦਨਕਰਰਿਟਰਨਦਾਖਲਕੀਤਾ, ਜਿਸਕਰਦਾਤਾਨੇਆਕਾਰਣਵਰ੍ਹਾ1,32,830/- ਦੱਸੀਗਈ।ਆਮਦਨਕਰਅਧਿਕਾਰੀ, ਸਰਕਲਵਿੱਚਕਮਿਸ਼ਨਏਜੰਟਵਜੋਂਆਪਣੀਕੁੱਲਆਮਦਨਰੁਪਏ–II, ਕਾਨਪੁਰ, ਨੇਮਿਤੀ13.03.1987 ਨੂੰਆਮਦਨਕਰਐਕਟ, 1961 (ਇਸਨੂੰਅੱਗੇ"ਐਕਟ" ਕਿਹਾਜਾਵੇਗਾ) ਦੀਧਾਰਾਅਤੇ'143(3) ਅਧੀਨਤਿਆਰਕੀਤੇਗਏਆਕਾਰਣਆਦੇਸ਼ਵਿੱਚਅਪੀਲਕਰਤਾ'-ਕਰਦਾਤਾਨੂੰ'ਵਪਾਰੀ4,06,810/-' ਵਜੋਂਮੰਨਿਆਕਮਿਸ਼ਨਏਜੰਟ ਵਜੋਂਨਹੀਂਅਤੇਆਮਦਨਕਰਦੇਭੁਗਤਾਨਲਈਇਸਦੀਕੁੱਲਆਮਦਨਰੁਪਏਦੱਸੀ।ਉਸਨੇਐਕਟਦੀਧਾਰਾ271(1)(a) ਅਤੇ271(1)(c) ਅਤੇ273(2)(a) ਅਧੀਨਪੈਨਲਟੀਨੋਟਿਸਜਾਰੀਕੀਤੀ। 6. ਦੁਖੀਹੋਕੇ, ਅਪੀਲਕਰਤਾ–() ਅੱਗੇਇੱਕਅਪੀਲਦਾਖਲਕਰਦਾਤਾਨੇਆਮਦਨਕਰਕਮਿਸ਼ਨਰਅਪੀਲਾਂ04.04.1988ਕੀਤੀ।ਆਮਦਨਕਰਕਮਿਸ਼ਨਰਨੇਮਿਤੀ ਨੂੰਦਿੱਤੇਆਦੇਸ਼ਵਿੱਚਅਪੀਲਨੂੰਆਂਸ਼ਿਕਰੂਪਵਿੱਚਮੰਨਿਆ।ਅਪੀਲਕਰਤਾ–ਕਰਦਾਤਾਅਤੇਜਵਾਬੀ–ਆਮਦਨਕਰਵਿਭਾਗਨੇਆਮਦਨਕਰਕਮਿਸ਼ਨਰਦੇਆਦੇਸ਼ਖਿਲਾਫਦੁਖੀਹੋਕੇਆਮਦਨਕਰਅਪੀਲਾਤਮਕਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲਅੱਗੇਦੋਵੱਖਰੀਆਂਅਪੀਲਾਂਦਾਖਲਕੀਤੀਆਂ।ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲਨੇਮਿਤੀ19.08.1993 ਨੂੰ, ਮਾਮਲੇਦੇਗੁਣਾਂਵਿੱਚਜਾਣਬਿਨਾਂ, ਆਕਾਰਣਆਦੇਸ਼ਨੂੰਰੱਦਕਰਦਿੱਤਾਅਤੇਫਾਈਲਨੂੰਮੁੜਆਕਾਰਣਅਧਿਕਾਰੀਕੋਲਵਾਪਸਭੇਜਦਿੱਤਾਤਾਂਜੋਉਹਪੂਰੇਖਾਤਿਆਂਦੀਮੁੜਜਾਂਚਕਰਸਕੇਅਤੇਅਪੀਲਕਰਤਾ-ਕਰਦਾਤਾਨੂੰਸੁਣਵਾਈਦਾਮੌਕਾਦੇਵੇਅਤੇਇਸਦਾਵੇਦੇਸਮਰਥਨਵਿੱਚਕੋਈਵੀਸਬੂਤਦਾਖਲਕਰਨਦਾਮੌਕਾਦੇਵੇਕਿਇਸਦੇਖਾਤਿਆਂਵਿੱਚਕੋਈਵਿਸੰਗਤੀਨਹੀਂਸੀਜਿਵੇਂਕਿਆਕਾਰਣਅਧਿਕਾਰੀਨੇਇਸਾਰਾਕੀਤਾਸੀ()04.04.1988 ਵਿੱਚਪਾਇਆਸੀ।ਜਾਂਜਿਵੇਂਕਿਆਮਦਨਕਰਕਮਿਸ਼ਨਰਅਪੀਲਾਂ ਨੇਆਪਣੇਆਦੇਸ਼ਮਿਤੀ 7. ਰੀਮਾਂਡ'ਤੇ, ਮੁਲਾਂਕਣਅਧਿਕਾਰੀਨੇਐਕਟਦੀਧਾਰਾ131(1) ਅਧੀਨਦਸਵਪਾਰੀਆਂਨੂੰਸੰਮਨਜਾਰੀਕੀਤੇ।ਸੰਮਨਦੇਜਵਾਬਵਿੱਚ,– ਪੰਜਵਪਾਰੀਹਾਜ਼ਰਹੋਏਅਤੇਅਪੀਲਕਰਤਾਮੁਲਾਂਕਣਵਾਲੇਦੇਹੱਕਵਿੱਚਗਵਾਹੀਦਿੱਤੀ।ਬਾਕੀਪੰਜਵਪਾਰੀਹਾਜ਼ਰਨਾਹੋਏਕਿਉਂਕਿਉਹਸੰਮਨਨਾਲਸੇਵਾਨਾਕਰਸਕੇਕਿਉਂਕਿਉਹਯੂ.ਪੀ. ਦੇਬਾਹਰ–ਰਹਿਰਹੇਸਨ।ਮੁਲਾਂਕਣਅਥਾਰਟੀਨੇਅਪੀਲਕਰਤਾਮੁਲਾਂਕਣਵਾਲੇਦੇਦਾਅਵੇਖਿਲਾਫਨਕਾਰਾਤਮਕਅਨੁਮਾਨਖਿੱਚਿਆਅਤੇਮੁਲਾਂਕਣਵਰ੍ਹੇਗੈਰ-ਹਾਜ਼ਰਵਪਾਰੀਆਂਨਾਲਲੈਣ1984-85-ਦੇਣਨੂੰ ਲਈਕੁੱਲਆਮਦਨਦੇਰੂਪਵਿੱਚਰੁ'ਵਪਾਰੀ' ਦੇਰੂਪਵਿੱਚਕੀਤਾਗਿਆਮੰਨਕੇਨਾਕਿ.2,30,704/- ਨੂੰਮੁਲਾਂਕਣਕੀਤਾ'ਕਮਿਸ਼ਨਏਜੰਟ' ਦੇਰੂਪ,ਵਿੱਚ। 8. ਅਪੀਲਕਰਤਾ–ਮੁਲਾਂਕਣਵਾਲੇਨੇਮੁਲਾਂਕਣਅਥਾਰਟੀਦੇਦੋਸ਼ਯੁਕਤਆਦੇਸ਼ਦੀਮਿਤੀ29.03.1996 ਨੂੰਆਮਦਨਕਰਕਮਿਸ਼ਨਰ(ਅਪੀਲ) ਅੱਗੇਚੁਣੌਤੀਦਿੱਤੀ, ਜਿਸਨੇਆਪਣੇਆਦੇਸ਼ਦੀਮਿਤੀ09.06.1997 ਨਾਲਕਿਹਾਆਦੇਸ਼ਨੂੰਇਸਪ੍ਰਕਾਰਰੱਦਕਰਦਿੱਤਾ:- “,ਅਪੀਲਇੱਕਕਾਫੀਪੁਰਾਣੇਵਰ੍ਹੇਨਾਲਸਬੰਧਤਹੈ ਜਿਸਕਾਰਨਹੁਣਪੁੱਛਗਿੱਛਦੀਗੁੰਜਾਇਸ਼ਘਟਗਈਹੈ। Case: M/S. ANIS AHMAD AND SONS versus COMMISSIONER OF INCOME TAX (APPEALS), KANPUR & ANR [[2008] 1 S.C.R. 1021] (2008) ১.৩। কিমশনার অফ ইনকাম ট�া� �ঠকই বেলেছন �য, অ�ােসিসেক ১৯৮৪-৮৫ সােলর জন� 'আহ�িতয়া' (কিমশন এেজ�) িহেসেব িবেবচনা করেত হেব, না �য '��ডার' িহেসেব মূল�ায়ন কতৃ�প� এবং ইনকাম ট�া� অ�ািপেলট �াইবুনাল ও হাই �কাট� যা �হণ কেরিছল। [অনুে�দ ১৩] [১০২৯-এ, িব] িসিভল অ�ািপেলট জুিরসিডকশন : িসিভল আিপল নং ৫৮২ অফ ২০০৮। ১.১১.২০০৪ তািরেখ চূড়া� রায় এবং আেদশ �থেক এম/এস। আিনস আহেমদ এবং পু�রা বনাম আয়কর কিমশনার ( অ�াপীলস), কানপুর ও অন� 1024 আ�াহাবাদ হাইেকাট�, আই.�ট.এ. নং ৯৪/২০০৪। সু�ামিণয়ম �াসাদ, ব�ণা ভা�াির �গনািন এবং আর.িস. �কাহিল আিপলকারীেদর পে�। �ট.এস. �দািবয়া, িভ. �লা�ট এবং িব.িভ. বালারাম দাস �িত��য়া ব���র পে�। আদালেতর রায় �দান কেরন �লােক�র িসং পা�া, �জ. ১. ছ��ট অনুেমািদত। ২. এই আিপল�ট আেবদনকারীর প� �থেক হাইেকােট�র চূড়া� রায় এবং আেদেশর িব�ে� দািখল করা হেয়েছ, যা ০১.১১.২০০৪ তািরেখ আ�াহাবাদ হাইেকােট�র ইনকাম ট�া� অ�ািপল নং ৯৪/২০০৪ এ পাস করা হেয়িছল। আিপলকৃত রােয়, হাইেকাট� আেবদনকারীর আিপল একিদেক �ত�াখ�ান কেরেছ এবং ১৫.০১.২০০৪ তািরেখ ইনকাম ট�া� অ�ািপেলট �াইবুনাল, লখনউ �বে�র আেদশেক সুিন��ত কেরেছ। ৩. সংে�েপ ঘটনা: আেবদনকারী-ফাম� (এখােন "অ�ােসিস-অ�ািপল�া�" নােম উে�খ করা হেয়েছ) রও হাইডস এবং ি�নেসর কিমশন এেজ� িহেসেব ব�বসা পিরচালনা করেছ। রও হাইডস এবং ি�নেসর মেধ� রেয়েছ মিহেষর চামড়া, গ�র চামড়া, কা�া এবং কাটাই, অথবা ছাগল এবং �ভড়ার চামড়া। পণ��িল ম��েত (বাজাের) �ােকর মাধ�েম ব�বসায়ীেদর (ব�াপারী) �ারা আনা হয়। এই ব�বসায়ীরা তােদর পছ�মত িবিভ� আহ�তদােরর (কিমশন এেজ�) কােছ যান, �যখােন তারা পণ��েলা �েন �নন। �থেম অংক�ট িব�ট �র�জ�াের �লখা হয়, এরপর বা��ল ��ত করা হয় এবং �িত�ট ব�বসায়ীেক তার লট ন�র �দওয়া হয়। মােঝ মােঝ, ব�বসায়ীরা আহ�তদারেদর কাছ �থেক �ােকর মাল পিরবহন খরচ �দওয়ার জন� অনুেরাধ কের। আহ�তদার তােদর �লজার বইেয় �িত�ট ব�বসায়ীর িহসাব খুেল �দন, �যখােন িবিভ� ধরেনর রও হাইডেসর ট�কেরােদর সংখ�া �লখা হয়, িক� এর টাকা মূল� �লখা হয় না। ব�বসায়ীরা কখনও কখনও ম��েত ৪ অথবা ৫ িদন অব�ান কের বাজার পয�ােলাচনা কেরন এবং তারপর তারা আহ�তদারেদর তােদর পণ� িব��র জন� িনেদ�শনা �দন। ৪. যখন পণ� িব�� হয়, িব�য়মূল� �থেক কিমশন এবং অন�ান� খরচ িবেয়াগ করা হয় এবং ব�বসায়ীেদর িহসােবই জমা �দওয়া হয়। 1025 সুি�ম �কাট� িরেপাট� [ 2008 ] 1 এস. িস. আর এবং কিমশন চাজ� বা অন�ান� চাজ� যা �াপ�, তা সংি�� িহসাবসমূেহ জমা করা হয় এবং পেণ�র পূণ� িব�য় মূল� ��তার িহসাব �থেক �কেট �নওয়া হয়। আহ�তদাররা িব�ািরতভােব বজায় রাখেবন �যমন, ওজেনর হার, �সই ব�বসায়ীর নাম যার পণ� িব�� হেয়েছ এবং ��তার নাম, যা তারা তাল/�মার বইেত িলখেবন। এই বই�ট মূল এি� ধারণ কের। পের, এি��িল আইকার এবং �াসি�ক �লজার িহসাবসমূেহ �পা� করা হয়। এই অভ�াস�ট �িত�ট আহ�তদার অনুসরণ কেরন। ব�বসায়ীরা সাধারণত নগেদ, িক��েত অথবা স�ূণ� পিরমাণ �াহকেদর কাছ �থেক �াি�র পর বািক টাকা পিরেশাধ কেরন। িবিভ� ধরেনর চামড়া এবং চামড়ার জন� কিমশেনর হার সিমিত �ারা িনধ�ািরত হয় এবং �কােনা আহ�তদার তার িভি�েত িকছ� অিতির� চাজ� করেত পােরন না। ৫। আেবদনকারী-অ�ােসিস ১৯৮৪-৮৫ অথ�বছেরর জন� ইনকাম ট�া� িরটান� জমা িদেয়িছেলা, �যখােন তারা কিমশন এেজ� িহেসেব �মাট ১,৩২,৮৩০/- টাকা আয় �ঘাষণা কেরিছেলা। ইনকাম ট�া� অিফসার, সােক�ল-১১, কানপুর, ১৩.০৩.১৯৮৭ তািরেখ ইনকাম ট�া� অ�া�, ১৯৬১-এর ধারা ১৪৩(৩) এর অধীেন assessment order �দান কেরন এবং আেবদনকারী-অ�ােসিসেক 'একজন ব�বসায়ী' িহেসেব গণ� কের এবং 'কিমশন এেজ�' িহেসেব গণ� না কের তােদর �মাট আয় ৪,০৬,৮১০/- টাকা িহেসেব িনধ�ারণ কেরন। িতিন আলাদাভােব ধারা ২৭১(১)(a) এবং ২৭১(১)(c) ও ২৭৩(২)(a) এর অধীেন জিরমানা �না�টশ জাির কেরন। ৬। অস�� হেয়, আেবদনকারী-অ�ােসিস কিমশনার অফ ইনকাম ট�া� (অ�ািপলস) এর কােছ আিপল কেরন। কিমশনার অফ ইনকাম ট�া� ০৪.০৪.১৯৮৮ তািরেখ আিপেলর আেদশ �দন এবং আংিশকভােব আেবদন মঞ্জুর কেরন। আেবদনকারী-অ�ােসিস এবং �িত��য়া-ইনকাম ট�া� িডপাট�েম� কিমশনার অফ ইনকাম ট�াে�র আেদেশর িব�ে� দু�ট পৃথক আিপল জমা �দয় ইনকাম ট�া� অ�ািপেলট �াইবুনােলর কােছ। �াইবুনাল ১৯.০৮.১৯৯৩ তািরেখ আেদশ �দয়, �কান সুরাহা না কের, assessment order বািতল কের এবং ফাইল�ট �ফরত পাঠায় অ�ােসিসং অিফসারেক, যােত তারা সব িহসাব পুনঃপরী�া কের আেবদনকারী-অ�ােসিসেক �নািনর সুেযাগ �দয় এবং �সইসােথ আেবদনকারী-অ�ােসিসেক তার দািবর সমথ�েন �কােনা �মাণ জমা �দওয়ার সুেযাগ �দয় �য �সখােন �কানও... এম/এস। আিনস আহেমদ এবং পু�রা বনাম আয়কর কিমশনার ( অ�াপীলস), কানপুর ও অন� 1026 তােদর িহসাবসমূেহ �কােনা অিমল রেয়েছ, �যমন�ট অ�ােসিসং অিফসার অথবা কিমশনার অফ ইনকাম ট�া� (অ�ািপলস) ০৪.০৪.১৯৮৮ তািরেখ তার আেদেশ উে�খ কেরিছেলন। Case: M/S. ANIS AHMAD AND SONS versus COMMISSIONER OF INCOME TAX (APPEALS), KANPUR & ANR [[2008] 1 S.C.R. 1021] (2008) F A traders to whom the summons were issued by the Assessing Authority, as they are residing outside the State of U.P. For non-appearance of those traders, no adverse inference ought to have been drawn by the authorities below and the assessee has led satisfactory evidence that B its business is only that of the Commission Agent and not 'a Trader' dealing in the goods. [Para 12] [1028-A, B, C, D, E] 1.2. The subject-matter of assessment for the year 1984-85 was opened by the Revenue after a lapse of about C 10-11 years holding the assessee as 'Trader' in respect of dealers living outside the State. The assessee could not be treated unequally between those traders who had appeared before the Assessing Authority and supported the claim of the assessee and on the contrary drawing D adverse inference against the assessee for non-appearance of other five traders to whom summons of the Assessing Authority could not be served. On this ground itself, the order of the Assessing Authority cannot be found reasonable, tenable and justified. The Assessing E Authority for the assessement year 1983-84 had accepted the claim of the assessee having acted as Commission Agent in respect of the same articles which were brought by the sellers to the Arhatdaars (Commission Agents) in the Mandi (Market) for sale. [Para 12] [1028-E, F, G, H; F 1029-A] 1.3. The Commissioner of Income Tax was right in holding the assessee as an 'Arhatiya' (Commission Agent) for the year 1984-85 and not as 'trader' as held by the Assessing Authority and accepted by the Income Tax G Appellate Tribunal as well as by the High Court. [Para 13] [1029-A, B] CIVIL APPELLATE JURISDICTION : Civil Appeal No. 582 of 2008. H From the final Judgment and Order dated 1.11.2004 of '!' · ' / - -)' • the High Court of Judicature at Allahabad in I.TA. No. 94 of 2004. A Subramonium Prasad, Varuna Bhandari Gugnani and R.C. Kohli for the Appellants. TS. Doabia, V. Gulati and B.V. Balaram Das for the Respondents. The Judgment of the Court was delivered by LOKESHWAR SINGH PANTA, J. 1. Leave granted. 2. This appeal has been filed by the appellant-firm against the judgment and order dated 01.11.2004 passed by the High c Court of Judicature at Allahabad in Income Tax Appeal No. 94/ 2004. By the impugned judgment, the High Court dismissed the appeal of the appellant in /imine and affirmed the order dated 15.01.2004 of the Income Tax Appellate Tribunal, Lucknow Bench. D D 3. The facts in short are as under:- The appellant-firm (hereinafter referred to as "the appellant-assessee") is carrying on business as Commission Agent in raw hides and skins. The raw hides and skins comprises of E buffalo hides, cow hides, katta and katai or goat and sheep skins. The goods are brought in the Mandi (market) by Vyaparis (traders) through trucks. These Vyaparis go to different Arhatdaars (Commission Agents) of their choice where they get the goods counted. The amount is first entered in the Bi/ti Register, after that bundles are prepared and each Vyapari is F given his Lot Number. Sometimes, the Vyaparis requested the Arhatdaars (Commission Agents) to pay the freight charges of the trucks. The Arhatdaar opens account of each Vyapari in his Ledger Book where numbers of different types of pieces of raw hides are entered without entering the money value thereof. The G Vyaparis sometimes stayed in the Mandi for 4 or 5 days to study the market themselves and then they would give instructions to Arhatdaars for selling their goods. 4. When goods are sold, the sale price minus commission and other charges are credited in the account of the Vyaparis Case: M/S. ANIS AHMAD AND SONS versus COMMISSIONER OF INCOME TAX (APPEALS), KANPUR & ANR [[2008] 1 S.C.R. 1021] (2008) 7.131(1) केतहत प्रतिप्रेषणपरनिर्धारणअधिकारीनेअधिनियमकीधारादसव्यापारियोंकोसमनजारीकिए।समनकेजवाबमेंपांचव्यापारीउपस्थितआएऔरअपीलार्थीनिर्धारितीकेपक्षमेंसाक्ष्यदी।शेषपांचव्यापारीइसलिएउपस्थितनहींआसकेक्योंकिउत्तरप्रदेशराज्यसेबाहररहनेकेकारणउनपरसमनकीतामीलनहींकीजासकी।निर्धारणअधिकारीनेअपीलार्थीनिर्धारितीकेदावेकेविरूद्धप्रतिकूलनिष्कर्षनिकालाऔरअनुपस्थितरहेव्यापारियोंकेसाथहुएसम्व्यवहारके, नकिआढ़तदार()संबंधमेंनिर्धारितीकोव्यापारीकेरूपमेंकमीशनऐजेन्ट केरूपमें,1984-852,30,704/-मानतेहुए निर्धारणवर्ष मेंउसकीकुलआयरूनिर्धारितकी। 8.29.03.1996 अपीलार्थीनिर्धारितीनेनिर्धारणअधिकारीकेआदेशदिनांकको() केआयकरआयुक्तअपील्ससमक्षचुनौतीदीजिसनेआदेशदिनांक-09.06.1997 कोउक्तआदेशकोअपास्तकरदियाऔरनिर्धारितकियाकि ‘‘अपीलकाफीपूरानेंवर्षोंसेसंबंधितहैजिसकेकारणजांचकादायराअबकमरहगयाहै।मेरीरायमेंउत्तरप्रदेशकेबाहरकेपक्षकारोंकेकारणनिर्धारणअधिकारीकेसमक्षउपस्थितनहींआनेकेअपीलार्थीकोविक्रेताकेरूपमेंमाननाएवंनिर्धारणअधिकारीकेसमक्षउपस्थितहोनेवालेव्यक्तियोंकेसंबंधमेंउसेआढ़तदार()कमीशनऐजेन्ट माननामनमानाथा।निर्धारणअधिकारीनेतथाकथित‘आढ़तबाजार’ केसंबंधमेंकोईजांचनहींकी।इसलिए ,मेरीरायमेंइसविवादपरबलदेनावांछनीयनहींहै।तद्नुसारनिर्धारितीअधिकारीकोनिर्देशदियागयाकिवहअपीलार्थीकोइससालकेलिएआढ़तदार()कमीशनऐजेन्ट केरूपमेंस्वीकारकरेऔर’’उसकेद्वारादिखाएकमीशनलाभकेरूपमेंस्वीकारकरे। 9. राजस्वपक्षनेपीडित़होकरआयकरअपीलप्राधिकरणकेसमक्षअपीलपेश15.01.2004की।प्राधिकरणनेअपनेआदेशदिनांक सेअपीलस्वीकारकीऔरधारितकियाकिनिर्धारितीअपीलार्थीसबूतपेशकरनेमेंविफलरहाहैकिउसनेविवादितसम्व्यवहारव्यापारीकेरूपमेंनहींकिएबल्किवेसम्व्यवहारकमीशनकेआधारपरकिएगएथे।इसआदेशसेपीड़ितहोकरअपीलार्थीनिर्धारितीनेउच्च,न्यायालयमेंआयकरअपीलपेशकी।उच्चन्यायालयद्वाराजैसाकिउपरदेखागयाप्राधिकरणद्वारादर्जकिएगएनिष्कर्षोंएवंअपीलप्राधिकरणकेनिष्कर्षोंसेसहमतिजाहिरकीऔरअपीलकोप्रथमदृष्टयाहीखारिजकरदिया।अबअपीलार्थीनिर्धारितीइसन्यायालयकेसमक्षहै। 10.. हमनेविद्वानवकीलअपीलार्थीनिर्धारितीमि सुब्रमण्यमप्रसादऔर.एस. दोआबियाऔरउनकेसहयोगीकोउत्तरदाताकेविद्वानवरिष्ठअधिवक्ताश्रीटीसुनाऔररिकार्डपरउपलब्धसामग्रीकीजांचकी।अपीलार्थीनिर्धारितीकेविद्वानअधिवक्तानेतर्कपेशकियाकिउच्चन्यायालयद्वाराबिनातथ्योंएवंविधिकी,स्थितिपरउचितनिष्कर्षनिकाले अपीलकोप्रथमदृष्टयाहीखारिजकरनेकीगंभीरत्रुटिकीहै।उनकेअनुसारनिर्धारणअधिकारीद्वाराजारीकिएसमनपरअनुपस्थितरहनेवालेव्यापारियोंकादोषनिर्धारितीअपीलार्थीपरनहींडालाजासकताऔर,निर्धारितीअधिकारी अपीलीयन्यायाधिकरणकेसाथसाथउच्चन्यायालयद्वाराप्रतिकूलनिष्कर्षदेनान्यायोचितनहींहैक्योंकिअपीलार्थीनिर्धारितीकोसमानमालकेसंबंधमेंसमानतरीकेसेकामकरनेकेबारेमेंव्यापारियोंकेसाथकिएगएसाक्ष्यकोस्वीकारकरव्यापारीमाननाउचितनहींहै। 11. इसकेविपरीतविद्वानवरिष्ठवकीलनेउत्तरदाताकीओरसेउपस्थितहोनिर्धारणअधिकारीकेआदेशकासमर्थनकियाजोअपीलप्राधिकरणकेसाथसाथउच्चन्यायालयद्वाराभीपुष्टहोचुकाथा।यहतर्कदियाकियहन्यायालयका 136संविधानकेअनुच्छेद केतहतवैवेकिकशक्तिमेंहस्तक्षेपकरनाउचितनहींहैक्योंकिअपीलप्राधिकरणऔरउच्चन्यायालयकाआदेशसकारणएवंविधिवतथ्यकेउचितनिष्कर्षपरआधारितहै। Case: M/S. ANIS AHMAD AND SONS versus COMMISSIONER OF INCOME TAX (APPEALS), KANPUR & ANR [[2008] 1 S.C.R. 1021] (2008) 8. ਅਪੀਲਕਰਤਾ–ਮੁਲਾਂਕਣਵਾਲੇਨੇਮੁਲਾਂਕਣਅਥਾਰਟੀਦੇਦੋਸ਼ਯੁਕਤਆਦੇਸ਼ਦੀਮਿਤੀ29.03.1996 ਨੂੰਆਮਦਨਕਰਕਮਿਸ਼ਨਰ(ਅਪੀਲ) ਅੱਗੇਚੁਣੌਤੀਦਿੱਤੀ, ਜਿਸਨੇਆਪਣੇਆਦੇਸ਼ਦੀਮਿਤੀ09.06.1997 ਨਾਲਕਿਹਾਆਦੇਸ਼ਨੂੰਇਸਪ੍ਰਕਾਰਰੱਦਕਰਦਿੱਤਾ:- “,ਅਪੀਲਇੱਕਕਾਫੀਪੁਰਾਣੇਵਰ੍ਹੇਨਾਲਸਬੰਧਤਹੈ ਜਿਸਕਾਰਨਹੁਣਪੁੱਛਗਿੱਛਦੀਗੁੰਜਾਇਸ਼ਘਟਗਈਹੈ। ਮੇਰੀਰਾਏਵਿੱਚ, ਯੂ.ਪੀ. ਦੇਬਾਹਰਦੇਪਾਰਟੀਆਂਦੇਸੰਬੰਧਵਿੱਚਅਪੀਲਕਰਤਾਨੂੰਵਪਾਰੀਵਜੋਂਮੰਨਣਾਬਿਲਕੁਲਮਨਮਾਨਾਸੀ, ਜੋਏ.ਓ..ਓ.'ਅਰਹਤੀਆ' ਵਜੋਂਸਵੀਕਾਰਕਰਨਾ।ਏ ਅੱਗੇਹਾਜ਼ਰਨਾਹੋਏਜਦਕਿਉਹਨਾਂਨੂੰਏ.ਓ. ਨੇਉਕਤ'ਅਰਹਤਮਾਰਕੀਟ ਅੱਗੇਹਾਜ਼ਰਹੋਣਵਾਲਿਆਂਦੇਸੰਬੰਧਵਿੱਚ' ਤੋਂਕੋਈਪੁੱਛਗਿੱਛਨਹੀਂਕਰਵਾਈ।ਇਸਲਈ, ਮੇਰੀਰਾਏਵਿੱਚ,, ਏ.ਓ.ਅਪੀਲਕਰਤਾਨੂੰ'ਅਰਹਤੀਆ ਇਸਵਿਵਾਦਨੂੰਹੁਣਹੋਰਖਿੱਚਣਾਵਾਂਛਨੀਯਨਹੀਂਹੈ।ਇਸਅਨੁਸਾਰ' ਵਜੋਂਸਵੀਕਾਰਕਰਨਲਈਨਿਰਦੇਸ਼ਦਿੱਤਾਗਿਆਹੈਅਤੇਉਸਦੁਆਰਾਦਿਖਾਏਗਏ” ਨੂੰਇਸਵਰ੍ਹੇਲਈਕਮਿਸ਼ਨਤੋਂਲਾਭਨੂੰਵੀਸਵੀਕਾਰਕਰਨਾਹੈ 9. ਰੈਵੇਨਿਊ, ਅਸੰਤੁਸ਼ਟਹੋਕੇ, ਆਮਦਨਕਰਅਪੀਲੀਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲਅੱਗੇਅਪੀਲਦਾਇਰਕੀਤੀ।ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲਨੇ15.01.2004ਆਪਣੇਆਦੇਸ਼ਦੀਮਿਤੀਅਪੀਲਕਰਤਾ– ਨਾਲਅਪੀਲਨੂੰਮਨਜ਼ੂਰਕੀਤਾਅਤੇਫੈਸਲਾਕੀਤਾਕਿ-ਦੇਣ, 'ਵਪਾਰੀ'ਮੁਲਾਂਕਣਵਾਲੇਨੇਕੋਈਵੀਸਬੂਤਪੇਸ਼ਨਹੀਂਕੀਤਾਕਿਵਿਵਾਦਿਤਲੈਣ' ਵਜੋਂਨਹੀਂਬਲਕਿ, ਅਪੀਲਕਰਤਾ–ਕਮਿਸ਼ਨਦੇਆਧਾਰਤੇਕੀਤੇਗਏਸਨ।ਇਸਆਦੇਸ਼ਖਿਲਾਫਅਸੰਤੁਸ਼ਟਹੋਕੇਮੁਲਾਂਕਣਵਾਲੇਨੇਉੱਚ,,ਅਦਾਲਤਅੱਗੇਆਮਦਨਕਰਅਪੀਲਦਾਇਰਕੀਤੀ।ਉੱਚਅਦਾਲਤਨੇ ਜਿਵੇਂਕਿਉੱਪਰਦੇਖਿਆਗਿਆ ਮੁਲਾਂਕਣਅਥਾਰਟੀਦੁਆਰਾਦਰਜਕੀਤੇਗਏਨਤੀਜਿਆਂਨਾਲਸਹਿਮਤੀਜਤਾਈਹੈਜੋਕਿਅਪੀਲੀਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲਦੁਆਰਾਪੁਸ਼ਟੀ'ਕੀਤੀਗਈਸੀਅਤੇਅਪੀਲਨੂੰਮੌਕੇਤੇਹੀਖਾਰਜਕਰਦਿੱਤਾ।ਹੁਣ, ਅਪੀਲਕਰਤਾ–ਮੁਲਾਂਕਣਵਾਲੇਇਸਅਦਾਲਤਅੱਗੇਹੈ। 10., ਜੋਕਿਅਪੀਲਕਰਤਾ–ਕਰਦਾਤਾਲਈਸਿੱਖਿਅਤਵਕੀਲਹਨ ਅਸੀਂਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮਪ੍ਰਸਾਦਜੀਨੂੰਸੁਣਿਆ.ਐਸ. ਦੋਆਬੀਆ,, ਦੀਸਹਾਇਤਾਨਾਲਅਤੇਸ੍ਰੀਟੀ' ਜੋਕਿਜਵਾਬਦੇਹਾਂਲਈਸਿੱਖਿਅਤਸੀਨੀਅਰਵਕੀਲਹਨਰਿਕਾਰਡਤੇਮੌਜੂਦਸਮੱਗਰੀਦੀਜਾਂਚਕੀਤੀ।ਅਪੀਲਕਰਤਾ–ਕਰਦਾਤਾਲਈਸਿੱਖਿਅਤਵਕੀਲਨੇਇਹਦਾਅਵਾਕੀਤਾਕਿਹਾਈਕੋਰਟਨੇਤੱਥਾਂਅਤੇਕਾਨੂੰਨਦੇਸਹੀਮੁੱਲਾਂਕਣਦੇਬਿਨਾਂਹੀਅਪੀਲਨੂੰਇਨਲਿਮਿਨੇਖਾਰਜਕਰਨਵਿੱਚਗੰਭੀਰਗਲਤੀਕੀਤੀਹੈ।ਉਸਦੇਅਨੁਸਾਰ, ਮੁਲਾਂਕਣਅਥਾਰਟੀਦੁਆਰਾਸੱਦੇਗਏਵਪਾਰੀਆਂਦੇਨਾ-ਹਾਜ਼ਰਹੋਣਲਈ, ਅਪੀਲਕਰਤਾ–, ਅਪੀਲਾਤੀਕਰਦਾਤਾਤੇਕੋਈਦੋਸ਼ਨਹੀਂਲਾਇਆਜਾਸਕਦਾਸੀਅਤੇਮੁਲਾਂਕਣਅਥਾਰਟੀ–ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲਅਤੇਹਾਈਕੋਰਟਨੂੰਅਪੀਲਕਰਤਾਕਰਦਾਤਾਖਿਲਾਫਨਕਾਰਾਤਮਕਅਨੁਮਾਨਖਿੱਚਣਦਾਕੋਈਅਧਿਕਾਰ–ਨਹੀਂਸੀਜਦੋਂਕਿਉਹਇਹਮੰਨਦੇਹਨਕਿਅਪੀਲਕਰਤਾਕਰਦਾਤਾਉਹੀਸਮਾਨਵਪਾਰੀਆਂਨਾਲਉਸੇਤਰ੍ਹਾਂਦੇਲੈਣ-ਦੇਣਕਰਦਾਸੀ। 11. ਉਲਟਾ, ਜਵਾਬਦੇਹਾਂਦੀਤਰਫੋਂਪੇਸ਼ਹੋਏਸਿੱਖਿਅਤਸੀਨੀਅਰਵਕੀਲਨੇਮੁਲਾਂਕਣਅਥਾਰਟੀਦੇਆਦੇਸ਼ਦਾ, ਇਹਦਲੀਲਦਿੰਦਿਆਂਸਮਰਥਨਕੀਤਾਹੈਜਿਸਨੂੰਅਪੀਲਾਤੀਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲਅਤੇਹਾਈਕੋਰਟਨੇਵੀਪੁਸ਼ਟੀਕੀਤੀਹੈਕਿਇਸਅਦਾਲਤਨੂੰਭਾਰਤਦੇਸੰਵਿਧਾਨਦੇਅਨੁਚਛੇਦ136 ਅਧੀਨਆਪਣੇਵਿਵੇਕਾਧੀਨਅਧਿਕਾਰਦੀਵਰਤੋਂ'ਕਰਦਿਆਂਅਥਾਰਟੀਆਂਅਤੇਹਾਈਕੋਰਟਦੇਠੀਕਤਰ੍ਹਾਂਤੱਥਾਂਅਤੇਕਾਨੂੰਨਦੇਮੁੱਲਾਂਕਣਤੇਆਧਾਰਿਤਆਦੇਸ਼ਾਂਵਿੱਚਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀਕਰਨਵਿੱਚਧੀਮੇਰਹਿਣਾਚਾਹੀਦਾਹੈ। 12. ਪਾਰਟੀਆਂਲਈਸਿੱਖਿਅਤਵਕੀਲਾਂਦੀਆਂਦਲੀਲਾਂਨੂੰਵਿਚਾਰਿਆਜਾਣਤੋਂਬਾਅਦਅਤੇਰਿਕਾਰਡ''ਤੇ,ਮੌਜੂਦਸਮੁੱਚੀਸਮੱਗਰੀਨੂੰਦੇਖਣਤੋਂਬਾਅਦ ਅਸੀਂਇਸਨਤੀਜੇਤੇਪਹੁੰਚੇਹਾਂਕਿਹਾਈਕੋਰਟਦਾਚੁਕਾਇਆਗਿਆ1983-84 ਦੇਸਾਲਲਈ,ਫੈਸਲਾਅਤੇਆਦੇਸ਼ਬਰਕਰਾਰਨਹੀਂਰੱਖੇਜਾਸਕਦੇ।ਰਿਕਾਰਡਤੋਂਪਤਾਚੱਲਦਾਹੈਕਿ'–ਮੁਲਾਂਕਣਅਥਾਰਟੀਨੇਚਮੜੇਅਤੇਖਾਲਾਂਦੇਵਪਾਰਵਿੱਚਲੱਗੇਅਪੀਲਕਰਤਾ'ਕਰਦਾਤਾਦੇਦਾਅਵੇਨੂੰਇੱਕਕਮਿਸ਼ਨਏਜੰਟ ਵਜੋਂਸਵੀਕਾਰਕੀਤਾਹੈ।ਅਪੀਲਕਰਤਾ–ਕਰਦਾਤਾਨੇਇੱਕਚਾਰਟਦਾਖਲਕੀਤਾਜਿਸਵਿੱਚਵਪਾਰੀਆਂ, ਜੋਕਿਅਪੀਲਕਰਤਾ–ਦੁਆਰਾਖਰੀਦਦਾਰਾਂਨੂੰਅਦਾਇਗੀਆਂਦਿੱਤੀਆਂਗਈਆਂਸਨਕਰਦਾਤਾਨੇਇੱਕਕਮਿਸ਼ਨਏਜੰਟ,, ਨੇਅਪੀਲਕਰਤਾ–ਕਰਦਾਤਾਦੇਵਜੋਂਕੰਮਕਰਦਿਆਂਕੀਤੀਆਂ।ਪੰਜਵਪਾਰੀ'ਇੱਕਕਮਿਸ਼ਨਏਜੰਟ' ਹੋਣਦੇਦਾਅਵੇਦਾਸਮਰਥਨਕੀਤਾਅਤੇਨਹੀਂ ਜੋਕਿਮੁਲਾਂਕਣਅਥਾਰਟੀਅੱਗੇਪੇਸ਼ਹੋਏ'ਇੱਕਵਪਾਰੀ' ਅਤੇਮੁਲਾਂਕਣਅਥਾਰਟੀਨੇਉਨ੍ਹਾਂ–-ਦੇਸਬੂਤਾਂਨੂੰਸਵੀਕਾਰਕਰਦਿਆਂਅਪੀਲਕਰਤਾਕਰਦਾਤਾਨੂੰਉਨ੍ਹਾਂਨਾਲਕੀਤੇਗਏਲੈਣਦੇਣਲਈਇੱਕਕਮਿਸ਼ਨ-ਏਜੰਟਵਜੋਂਮੰਨਿਆਹੈ।ਅਪੀਲਕਰਤਾਕਰਦਾਤਾਨੂੰਉਨ੍ਹਾਂਪੰਜਵਪਾਰੀਆਂਦੇਨਾਆਉਣਲਈਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰਨਹੀਂਮੰਨਿਆ,.ਪੀ. ਦੇਬਾਹਰਰਹਿੰਦੇਜਾਸਕਦਾਜਿਨ੍ਹਾਂਨੂੰਮੁਲਾਂਕਣਅਥਾਰਟੀਦੁਆਰਾਸੰਮਨਜਾਰੀਕੀਤੇਗਏਸਨ ਕਿਉਂਕਿਉਹਯੂ,ਹਨ।ਉਨ੍ਹਾਂਵਪਾਰੀਆਂਦੇਨਾਆਉਣਕਾਰਨ ਹੇਠਲੀਆਂਅਥਾਰਟੀਆਂਦੁਆਰਾਕੋਈਵਿਰੋਧੀਅਰਥਨਹੀਂਕੱਢਿਆਜਾਣਾਚਾਹੀਦਾਸੀਅਤੇਅਪੀਲਕਰਤਾਕਮਿਸ਼ਨਏਜੰਟਦਾਹੈਅਤੇਨਹੀਂ-ਕਰਦਾਤਾਨੇਸੰਤੋਖਜਨਕਸਬੂਤਪੇਸ਼ਕੀਤੇਹਨਕਿਉਸਦਾਕਾਰੋਬਾਰਸਿਰਫ'ਇੱਕਵਪਾਰੀ' ਦਾਜੋਸਮਾਨਵਿੱਚਵਪਾਰਕਰਦਾਹੈ।ਹੁਣ, 1984-85 ਦੇਸਾਲਲਈ -10-11ਮੁਲਾਂਕਣਦਾਵਿਸ਼ਾਅਪੀਲਕਰਤਾ-ਕਰਦਾਤਾਨੂੰਯੂਵਸਤੂਰੈਵੇਨਿਊਦੁਆਰਾਲਗਭਗ.ਪੀ. ਦੇਬਾਹਰਰਹਿਰਹੇਡੀਲਰਾਂਦੇਸੰਬੰਧਵਿੱਚ ਸਾਲਾਂਬਾਅਦਖੋਲ੍ਹਿਆਗਿਆਹੈਜਿਸਵਿੱਚ'ਵਪਾਰੀ' ਵਜੋਂਮੰਨਿਆਗਿਆਹੈ।ਅਪੀਲਕਰਤਾ-ਕਰਦਾਤਾਨੂੰਉਨ੍ਹਾਂਵਪਾਰੀਆਂਵਿਚਕਾਰਅਸਮਾਨਨਹੀਂਮੰਨਿਆਜਾਸਕਦਾਜਿਨ੍ਹਾਂਨੇਮੁਲਾਂਕਣ-ਅਥਾਰਟੀਦੇਸਾਹਮਣੇਪੇਸ਼ਹੋਕੇਅਪੀਲਕਰਤਾਪੰਜਵਪਾਰੀਆਂਦੇਨਾਆਉਣਲਈਅਪੀਲਕਰਤਾਕਰਦਾਤਾਦੇਦਾਅਵੇਦਾਸਮਰਥਨਕੀਤਾਅਤੇਇਸਦੇਉਲਟਹੋਰ-ਕਰਦਾਤਾਖਿਲਾਫਵਿਰੋਧੀਅਰਥਕੱਢਣਾ।ਇਸਆਧਾਰ'ਤੇਹੀ,,ਮੁਲਾਂਕਣਅਥਾਰਟੀਦਾਆਦੇਸ਼ਉਚਿਤ ਟਿਕਾਊਅਤੇਜਾਇਜ਼ਨਹੀਂਪਾਇਆਜਾਸਕਦਾ।ਜਿਵੇਂਕਿਉਪਰੋਕਤਨੋਟਿਸਕੀਤਾਗਿਆਹੈ, ਮੁਲਾਂਕਣਅਥਾਰਟੀਨੇਅਸੈਸਮੈਂਟਸਾਲ1983-84 ਲਈਅਪੀਲਕਰਤਾ-ਕਰਦਾਤਾਦੇਦਾਅਵੇਨੂੰਸਵੀਕਾਰਕੀਤਾਸੀਜਿਸਨੇਮੰਡੀਵਿੱਚਅਰਹਤਦਾਰਾਂਨੂੰਵਿਕਰੀਲਈਲਿਆਂਦੇਗਏਉਸੇਲੇਖਾਂਦੇਸੰਬੰਧਵਿੱਚਕਮਿਸ਼ਨਏਜੰਟਵਜੋਂਕੰਮਕੀਤਾਸੀ। 1984-8513. ਲਈ ਇਸਮਾਮਲੇਦੇਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣਵਿੱਚ'ਅਰਹਤੀਆ' (, ਆਮਦਨਕਰਦੇਕਮਿਸ਼ਨਰਨੂੰਅਪੀਲਕਰਤਾ)'ਵਪਾਰੀ–ਕਰਦਾਤਾਨੂੰਸਾਲ'ਕਮਿਸ਼ਨਏਜੰਟ ਵਜੋਂਸਹੀਮੰਨਣਾਗਿਆਹੈਅਤੇਨਾਕਿ ਜਿਵੇਂਕਿਆਸੈਸਿੰਗਅਥਾਰਿਟੀਦੁਆਰਾਫੈਸਲਾਕੀਤਾਗਿਆਅਤੇਆਮਦਨਕਰਅਪੀਲੇਟਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲਅਤੇਹਾਈਕੋਰਟਦੁਆਰਾਮੰਨਿਆਗਿਆ। Case: M/S. ANIS AHMAD AND SONS versus COMMISSIONER OF INCOME TAX (APPEALS), KANPUR & ANR [[2008] 1 S.C.R. 1021] (2008) এম/এস। আিনস আহেমদ এবং পু�রা বনাম আয়কর কিমশনার ( অ�াপীলস), কানপুর ও অন� 1026 তােদর িহসাবসমূেহ �কােনা অিমল রেয়েছ, �যমন�ট অ�ােসিসং অিফসার অথবা কিমশনার অফ ইনকাম ট�া� (অ�ািপলস) ০৪.০৪.১৯৮৮ তািরেখ তার আেদেশ উে�খ কেরিছেলন। ৭। পুনঃিনেদ�শনার পের, অ�ােসিসং অিফসার আইেনর ধারা ১৩১(১)-এর অধীেন দশজন ব�বসায়ীর কােছ সমন জাির কেরন। সমেনর �িত��য়ায়, পাঁচজন ব�বসায়ী উপি�ত হেয় আেবদনকারী-অ�ােসিসর পে� �মাণ িদেয়েছন। বািক পাঁচজন ব�বসায়ী উপি�ত হনিন কারণ তারা সমন �হণ করেত পােরনিন, কারণ তারা উ�র�েদেশর বাইের অব�ান করিছেলন। অ�ােসিসং অথির�ট আেবদনকারী-অ�ােসিসর দািব িব�ে� �িতকূল �মাণ িনেয়েছ এবং ১৯৮৪-৮৫ অথ�বছেরর জন� �মাট আয় িহেসেব ২,৩০,৭০৪/- টাকা িনধ�ারণ কেরেছ, তােদর অনুপি�ত ব�বসায়ীেদর সে� �লনেদনেক 'ব�বসায়ী' িহেসেব গণ� কের, 'কিমশন এেজ�' িহেসেব নয়। ৮। আেবদনকারী-অ�ােসিস ২৯.০৩.১৯৯৬ তািরেখর অ�ােসিসং অথির�টর আেদেশর িব�ে� কিমশনার অফ ইনকাম ট�া� (অ�ািপলস) এর কােছ আিপল কেরিছেলন, িযিন ০৯.০৬.১৯৯৭ তািরেখ এই আেদশ�ট বািতল কের িন�িলিখতভােব িস�া� িনেয়িছেলনঃ "এ�ট এক�ট পুরােনা বছর সং�া� আিপল, যার জন� অনুস�ােনর সুেযাগ এখন কেম �গেছ। আমার মেত, �যেহত� 'অ�ারহাত বাজার' �থেক �কােনা তদ� করা হয়িন, অ�ােসিসং অিফসার এই বছর আেবদনকারীেক 'আরহিতয়া' িহেসেব �হণ করেত এবং তার কিমশন লাভ�টেকও �হণ করেত িনেদ�শ �দওয়া হেয়েছ।" ৯। রাজ� কতৃ�প� অস�� হেয় ইনকাম ট�া� অ�ািপেলট �াইবুনােলর কােছ আিপল কেরন। �াইবুনাল ১৫.০১.২০০৪ তািরেখর আেদেশ আিপল মঞ্জুর কের এবং বেলন �য, আেবদনকারী-অ�ােসিস �মাণ িদেত ব�থ� হেয়েছন �য... 1027 সুি�ম �কাট� িরেপাট� [ 2008 ] 1 এস. িস. আর �লনেদন�িল, যা ��িব�, আেবদনকারী-অ�ােসিস 'ব�বসায়ী' িহেসেব পিরচালনা কেরনিন বরং �লনেদন�িল কিমশন িভি�েত পিরচািলত হেয়িছল। ঐ আেদেশর িব�ে� অস�� হেয়, আেবদনকারী-অ�ােসিস হাই �কােট� ইনকাম ট�া� আিপল দােয়র কেরন। হাই �কাট�, �যমন�ট উপেরর অংেশ ল�� করা হেয়েছ, অ�ােসিসং অথির�টর িস�াে� সহমত �পাষণ কেরেছ যা অ�ািপেলট �াইবুনাল �ারা িন��ত করা হেয়িছল এবং আিপল�ট িলিমেন খািরজ কেরেছ। এখন, আেবদনকারী-অ�ােসিস এই আদালেত উপি�ত। ১০। আমরা � সু�ামিণয়াম �সাদ, আেবদনকারী-অ�ােসিসর জন� আইনজীবী এবং � �ট.এস. �ডািবয়া, �িত��য়া পে�র িসিনয়র অ�াডেভােকেটর ব�ব� �েনিছ এবং তােদর সহায়তায় �রকেড� থাকা উপাদান�িল পরী�া কেরিছ। আেবদনকারী-অ�ােসিসর আইনজীবী বেলেছন �য হাই �কােট� আিপল�ট যথাযথভােব �মাণ এবং আইিন দৃ��ভি� মূল�ায়ন না কেরই িলিমেন খািরজ করা হেয়েছ, যা সত� এবং আইনগত ভ�ল। তার মেত, অ�ােসিসং অথির�ট কতৃ�ক সমন �া� ব�বসায়ীেদর অনুপি�িতর জন� আেবদনকারী-অ�ােসিসেক �দাষী করা যায় না এবং অ�ােসিসং অথির�ট, অ�ািপেলট �াইবুনাল এবং হাই �কাট� আেবদনকারী-অ�ােসিসর িব�ে� �িতকূল �মাণ না িনেয় 'ব�বসায়ী' িহেসেব গণ� করেত যু��স�ত হয়িন, �যখােন একই পণ� একইভােব ব�বসায়ীেদর সে� পিরচািলত হেয়িছল এবং যােদর �মাণ �হণ করা হেয়িছল অ�ােসিসং অথির�ট �ারা। ১১। িবপরীেত, �িত��য়া পে�র িসিনয়র আইনজীবী অ�ােসিসং অথির�টর আেদশেক সমথ�ন করার �চ�া কেরেছন যা অ�ািপেলট �াইবুনাল এবং হাই �কাট� �ারা িন��ত করা হেয়িছল, িতিন দািব কেরেছন �য ভারতীয় সংিবধােনর ১৩৬ ধারা অনুযায়ী এই আদালত কতৃ�ক িবচািরক অিধকােরর �েয়ােগ কতৃ�পে�র যথাযথভােব িবে�িষত আেদশ�িলেত হ�ে�প করা ধীর হেত হেব, �যখােন বা�ব িবষয় এবং আইন স�ঠকভােব মূল�ায়ন করা হেয়েছ। ১২। আমরা উভয় পে�র ব�ব� িবেবচনা কেরিছ... এম/এস। আিনস আহেমদ এবং পু�রা বনাম আয়কর কিমশনার ( অ�াপীলস), কানপুর ও অন� 1028 Case: M/S. ANIS AHMAD AND SONS versus COMMISSIONER OF INCOME TAX (APPEALS), KANPUR & ANR [[2008] 1 S.C.R. 1021] (2008) 4. When goods are sold, the sale price minus commission and other charges are credited in the account of the Vyaparis A and commission charges or other charges receivable are credited in the relevant accounts and full sale price of the goods is debited to the account of the purchaser. The Arhatdaars shall maintain full details such as weight rate, the name of Vyaparis whose goods are sold and name of the purchasers in Taul/ 8 [Shumar ][Bahi. ][This book contains original ][entry. ][Thereafter, ]entries are passed through iakarand posted in relevant accounts of ledger. This practice is being followed by each and every Arhatdaar. The Vyaparis paid the balance amount generally in cash, in installments or full after receipt of the amount from the c [customers. ][The ][rate ][of commission ][on ][different type of hides ]and skins is settled by the Association and no Arhatdaars can charge anything more on that account. 5. The appellant-assessee filed income tax return for the assessment year 1984-85 declaring Rs. 1,32,830/- as its total D income as Commission Agent. The Income Tax Officer, Circle -11, Kanpur, vide assessment order dated 13.03.1987 framed under Section 143(3) of the Income Tax Act, 1961 (hereinafter referred to as "the Act") has treated the appellant-assessee as 'a Trader' and not as 'a Commission Agent' and assessed its E [total income Rs.4,06,810/- for payment of ][income ][tax. ][He ][issued ]penalty notice under Section 271 (1 )(a) and 271 (1 )(c) and 273(2)(a) of the Act, separately. 6. Being aggrieved, the appellant-assessee preferred an appeal before the Commissioner of Income Tax (Appeals). The F Commissioner of Income Tax vide order dated 04.04.1988 partly allowed the appeal. The appellant-assessee and the respondent-Income Tax Department feeling aggrieved against the order of the Commissioner of Income Tax filed two separate appeals before the Income Tax Appellate Tribunal. The Tribunal G by order dated 19.08.1993, without going into the merits of the case, set aside the assessment order and remanded the file back to the Assessing Officer to re-scrutinise the entire accounts after giving the appellant-assessee an opportunity of being heard and also giving the appellant-assessee an opportunity of filing H [any evidence ][in ][support ][of ][its claim that there was no ] '1'- '( • 1. • t·. )' -'y )., ' A ~ >, discrepancy in its accounts as pointed out by the Assessing A Officer or as found out by Commissioner of Income Tax (Appeals) in his order dated 04.04.1988. 7. On remand, the Assessing Officer issued summons to ten traders under Section 131 (1) of the Act. In response to the B B summons, five traders appeared and gave evidence in favour of the appellant-assessee. The remaining five traders did not appear because they could not be served with the summons as they were residing outside the State of U.P. The Assessing Authority has drawn adverse inference against the claim of the appellant-assessee and assessed Rs.2,30,704/- as total c income for the assessment year 1984-85 treating the transaction with the absentee traders as having been done by the appellant-assessee in the capacity of 'Trader' and not as 'Commission Agent'. 8. The appellant-assessee has assailed the impugned