M/S Chennai Properties & Investments Ltd., Chennai v. The Commissioner Of Income Tax Central 111, Tamil Nadu

Case: M/S CHENNAI PROPERTIES & INVESTMENTS LTD., CHENNAI versus THE COMMISSIONER OF INCOME TAX CENTRAL 1... [[2015] 4 S.C.R. 413] (2015) [2015] 4 S.C.R. 413 M/S CHENNAI PROPERTIES A & INVESTMENTS LTD., CHENNAI V. THE COMMISSIONER OF INCOME TAX CENTRAL 111, TAMIL NADU B Civil Appeal No. 4494 of 2004 APRIL 09, 2015. [ A.K. SIKRI AND R. F. NARIMAN,JJ. ] C Income Tax Act, 1961: Business income -ff an assessee acquires properties and lets out and such letting out of properties is the business of assessee then the income received from letting out of such properties is D -business income It cannot be treated as 'income from the house property'. East India Housing and Land Development Trust Ltd. v. Commissioner of Income Tax, West Bengal (1961) 42 E ITR 491; Sultan Brothers (P) Ltd. v. Commissioner of Income Tax 1964 (5) SCR 807; Karanpura Development Co. Ltd. v. Commissioner of Income Tax, West Bengal 44 ITR 362 SC - relied on. F Case Law Reference CIVIL APPELLATE JURISDICTION: Civil Appeal No. 4494 of 2004. 414 SUPREME COURT REPORTS A From the Judgment and Order dated 05.09.2002 of the High Court of Judicature at Madras in Tax Case No. 129 of 1997 with 8 C. A. Nos. 4491-4493 of 2004 Pridesh Kapur, Ms. Radha Rangaswamy, Rupinder Singh, V. Balachandran, for the Appellant. Guru Kirshna Kumar, Niranjana Singh, S. A. Haseeb, Anil Katiyar, 8. V. Balaram Das, for the Respondent. C The Judgment of the Court was delivered by A. K. SIKRI, J. D CIVIL APPEAL NO. 4494 OF 2004. 1. The appellant-assessee is a company incorporated under the Indian Companies Act. Its main objective, as stated in the Memorandum of Association, is to acquire the E properties in the city of Madras (now Chennai) and to let out those properties. The assessee had rented out such properties and the rental income received therefrom was shown as income from business in the return filed by the F assessee. The assessing officer, however, refuse to tax the same as business income. According to the a:::~essing officer, since the income was received from letting out of theproperties, it was in the nature of rental income. He, thus, held that it would be treated as income from house G property and taxed the same accordingly under that Head. H 2. The assessee filed the appeal before the Commissioner of Income Tax (Appeals) who allowed the same by his orders dated 06.04.1989 holding it to be income from business and directed that it should be treated A as such and taxed accordingly. Aggrieved by that order, the Department filed appeal before the Income Tax Appellate Tribunal which declined to interfere with the order of the Commissioner of Income Tax (Appeals) and dismissed the B appeal. The Department approached the High Court. This appeal of the Department has been allowed by the High Court vide its order dated 05.09.2002 holding that the income derived by letting out of the properties would not be income from business but could be assessed only C income from house property. A perusal of the impugned judgment of the High Court would show that it has primarily rested its decision on the basis of the judgment of this Court in 'East India Housing and Land Development Trust D Ltd. v. Commissioner of Income Tax, West Bengal [(1961) 42 ITR 49] as well as the Constitution Bench judgment of this Court in 'Sultan Brothers (P) Ltd. v. Commissioner of Income Tax' [1964 (5) SCR 807]. C· E 3. From the aforesaid facts, it is clear that the question which is to be determined on the facts of this case is as to whether the income derived by the company from letting out this property is to be treated as income from business F or it is to be treated as rental income from house property. 4. Wtq_ have heard the learned counsel for the parties on the aforesaid issue. Before we narrate the legal principle that needs to be applied to give the answer to the G aforesaid question, we would like to recapitulate some seminal features of the present case. 5. The Memorandum of Association of the appellant- H 416 SUPREME COURT REPORTS Case: M/S CHENNAI PROPERTIES & INVESTMENTS LTD., CHENNAI versus THE COMMISSIONER OF INCOME TAX CENTRAL 1... [[2015] 4 S.C.R. 413] (2015) [ 2015 ] 4 एस. सी. आर. 413 एम/ एसचेन्नईसंपत्तियाँ निवेशलिमिटेड।, चेन्नई & वी. आयकरकाआयुक्त केंद्रIII, तमिलनाडु कीसिविलअपीलसं. 4494 2004 09 अप्रैल, 2015। [ ए. के. सिकरीऔरआर. एफ. नरीमन, जे. जे.] यदिएक आयकरअधिनियम, 1961: व्यावसायिकआय निर्धारितीसंपत्तियोंकाअधिग्रहणकरताहैऔरइसतरहकेकिराएपरदेताहैपरिसंपत्तियोंसेबाहरनिकालनानिर्धारितीकाव्यवसायहैतोऐसीसंपत्तियोंकोपट्टेपरदेनेसेप्राप्तआयव्यावसायिकआयइसेआयकेरूपमेंनहींमानाजासकताहै।घरकीसंपत्ति'। ईस्टइंडियाहाउसिंगएंडलैंडडेवलपमेंटट्रस्टलिमिटेडआई. टी. आर. 491; सुल्तानब्रदर्स(पी) लिमिटेडबनामकेआयुक्तआयकर1964 (5)एससीआर807; करणपुराविकासकं. लिमिटेडबनाम।आयकरआयुक्त, पश्चिमबंगाल44आईटीआर362 एससी-परभरोसाकियागया। मामलाकानूनसंदर्भ ( 1961 ) 42 आईटीआर491 परभरोसाकिया। पै परभरोसाकिया। पैरा2 1964 ( 5 ) एससीआर807 परभरोसाकिया। पै रा8 44 आईटीआर362 एससी सिविलअपील न्यायनिर्णयःसिविलअपीलसं। 4494 2004 से। 413[ 2015 ] 4 एससीआर। सर्वोच्चन्यायालयकीरिपोर्ट के05.09.2002 दिनांकितनिर्णयऔरआदेशसे मद्रासकाउच्चन्यायालयकरमामलासंख्या129 में 1997 केसाथसी.ए.सं. 4491-4493 2004का प्रदीशकपूर, सुश्रीराधारंगास्वामी, रूपिंदर सिंह, वी. बालचंद्रन, अपीलार्थीकीओरसे।गुरुकृष्णकुमार, निरंजनासिंह, एस. ए. हसीब,प्रत्यर्थीकीओरसेअनिलकटियार, बी. वी. बलरामदास।न्यायालयकानिर्णयइसकेद्वारादियागयाथाए. के. सिकरी, जे. सिविलअपीलसं।4494 2004 से। 1. अपीलार्थी-निर्धारितीएकनिगमितकंपनीहै। -भारतीयकंपनीअधिनियमकेतहत।इसकामुख्यउद्देश्यहैसंघकेज्ञापनमेंकहागयाहैकिअधिग्रहणकरनाहैमद्रासशहर(अबचेन्नई) मेंस्थितसंपत्तियाँऔरउनसंपत्तियोंकोबाहरनिकालें।निर्धारितीनेइसतरहकेकिराएपरदियाथासम्पत्तियाँऔरउनसेप्राप्तकिरायेकीआयथीद्वारादाखिलकिएगएविवरणीमेंव्यवसायसेआयकेरूपमेंदिखायागयाहैमूल्यांकनकर्ता।हालांकि, मूल्यांकनअधिकारीनेकरलगानेसेइनकारकरदियाव्यावसायिकआयकेसमान।मूल्यांकनकेअनुसारअधिकारी, चूंकिआयकिराएपरदेनेसेप्राप्तहोतीथीसंपत्ति, यहकिरायेकीआयकीप्रकृतिमेंथा।वह, इसप्रकार, यहमानागयाकिइसेघरसेहोनेवालीआयकेरूपमेंमानाजाएगा संपत्तिऔरउसशीर्षकेतहततदनुसारकरलगाया। 2. निर्धारितीनेइसकेसमक्षअपीलदायरकी आयकरआयुक्त(अपील) जिन्होंनेअनुमतिदी उसीतारीखकेउनकेआदेशोंद्वाराइसेचेन्नईपी. आर. ओ. पी. मानागया। निवेशलिमिटेड।वी. द. & COMMNR।आई. टी. सेंटरIII, टी. एन. [ए. के. सिकरी, जे.] व्यवसायसेआयऔरनिर्देशदियाकिइसकाइलाजकियाजानाचाहिएइसप्रकारऔरतदनुसारकरलगायागया।उसआदेशसेव्यथित, विभागनेआयकरअपीलीयकेसमक्षअपीलदायरकी न्यायाधिकरणजिसनेआदेशमेंहस्तक्षेपकरनेसेइनकारकरदिया आयकरआयुक्त(अपील) नेखारिजकरदियाअपीलकरें।विभागनेउच्चन्यायालयकारुखकिया।यहविभागकीअपीलकोउच्चन्यायालयद्वाराअनुमतिदीगईहैअदालतनेअपनेदिनांकित05.09.2002 केआदेशमेंकहाकिसंपत्तियोंकोपट्टेपरदेनेसेप्राप्तआयनहींहोगीव्यवसायसेआयहोलेकिनकेवलमूल्यांकनकियाजासकताहैघरकीसंपत्तिसेआय।आक्षेपितकाएकअवलोकनउच्चन्यायालयकेनिर्णयसेपताचलेगाकियहमुख्यरूपसेहैइसनिर्णयकेआधारपरअपनानिर्णयस्थगितकिया'ईस्टइंडियाहाउसिंगएंडलैंडडेवलपमेंटट्रस्ट' मेंन्यायालयलिमिटेडवी. आयकरआयुक्त, पश्चिमबंगाल[(1961) 42 आई. टी. आर. 49] केसाथ-साथसंविधानपीठकानिर्णय'इसन्यायालयनेसुल्तानब्रदर्स(पी) लिमिटेडबनाम. केआयुक्तआयकर'[1964 (5) एससीआर807]।एसईएसओ 3. उपरोक्ततथ्योंसेयहस्पष्टहैकिप्रश्नजोइसमामलेकेतथ्योंपरनिर्धारितकियाजानाहैक्याकंपनीद्वाराकिराएपरदेनेसेप्राप्तआय इससंपत्तिकोव्यवसायसेआयकेरूपमेंमानाजानाहै।याइसेघरकीसंपत्तिसेकिरायेकीआयकेरूपमेंमानाजानाहै। 4. हमनेपक्षकारोंकेविद्वानवकीलकोसुनाहै उपरोक्तमुद्देपर।कानूनीसिद्धांतकावर्णनकरनेसेपहले जिसेउत्तरदेनेकेलिएलागूकरनेकीआवश्यकताहै उपरोक्तप्रश्न, हमकुछकापुनर्कथनकरनाचाहेंगे वर्तमानमामलेकीमौलिकविशेषषताएं। अपीलार्थीसर्वोच्चन्यायालयकीरिपोर्टकेसंघकाज्ञापन 5. [ 2015 ]4 एससीआर। अभिलेखपररखीगईकंपनीमुख्यवस्तुओंकाउल्लेखकरतीहैयासहायकउद्देश्य।( ए) साथहीखंडIII मेंआनुषंगिक और(बी) क्रमशः।अपीलार्थीकामुख्यउद्देश्य कंपनीकेरूपमेंजानीजानेवालीसंपत्तियोंकाअधिग्रहणऔरधारणकरनाहै " चेन्नईहाउस"और" फिरहविनएस्टेट"दोनोंचेन्नईमेंऔर -उनसंपत्तियोंकोपट्टेपरदेनेकेसाथसाथउनपरअग्रिमभुगतानकरना।भूमिऔरभवनोंयाअन्यसंपत्तियोंकीसुरक्षायाउसमेंकोईभीरुचि।जिसपरहमजोरदेतेहैंवहयहहैकिउपरोक्तसंपत्तियाँऔरकिराएपरदेकरआयअर्जितकरना येसंपत्तियाँकंपनीकामुख्यउद्देश्यहैं।यह. आगेयहदर्जकियाजासकताहैकिदाखिलकिएगएविवरणीमें, संपूर्णआयजोउक्तमेंउपार्जितऔरनिर्धारितकीगईथी वापसीइनसंपत्तियोंकोकिराएपरदेनेसेथी।ऐसाहीहै। मूल्यांकनअधिकारीद्वारास्वयंअभिलिखितऔरस्वीकारकियागया उसकाआदेश। 6. यहस्पष्टकरताहैकिकुलआयकाप्रतिफल Rs.244030 प्रश्नगतमूल्यांकनवर्षकेलिएदाखिलकियागयाथा Case: M/S CHENNAI PROPERTIES & INVESTMENTS LTD., CHENNAI versus THE COMMISSIONER OF INCOME TAX CENTRAL 1... [[2015] 4 S.C.R. 413] (2015) ਐੱਮ/ਐੱਸ ਚੇਨਈ ਪ੍ਰਾਪ੍ਰਟੀਜ਼ ਅਤੇ ਇਨਵੈਸਟਮੈਂਟਸ ਲਿਮਲਟਡ , ਚੇਨਈ ਬਨਾਮ ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ ਦਾ ਕਲਮਸ਼ਨਰਸੈਂਟਰਿ III, ਤਾਲਮਿਨਾਡੂ 2004 ਦੀ ਲਸਵਿ ਅਪ੍ੀਿ ਨੰਬਰ 4494 09 ਅਪ੍ਰੈਿ, 2015. [ ਏ. ਕੇ. ਲਸਕਰੀ ਅਤੇ ਆਰ. ਐੱਫ. ਨਰੀਮਨ, ਜੇ. ਜੇ.] ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਐਕਟ, 1961: ਵਪ੍ਾਰਕ ਆਮਦਨ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮ ੁੱਿਾਂਕਣਕਰਤਾ ਸੰਪ੍ਤੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲਕਰਾਏ 'ਤੇ ਲਦੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਪ੍ਤੀਆਂ ਨੂੰ ਲਕਰਾਏ' ਤੇ ਦੇਣਾ ਮ ੁੱਿਾਂਕਣਕਰਤਾ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਹੈ ਤਾਂ ਅਲਜਹੀਆਂ ਸੰਪ੍ਤੀਆਂ ਨੂੰ ਲਕਰਾਏ 'ਤੇ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤ ਆਮਦਨ' ਵਪ੍ਾਰਕ ਆਮਦਨ ਹੈ-ਇਸ ਨੂੰ' ਘਰ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਤੋਂ ਆਮਦਨੀ 'ਨਹੀਂ ਮੰਲਨਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਹਾਊਲਸੰਗ ਐਡ ਿੈਂਡ ਲਡਵੈਿਪ੍ਮੈਂਟ ਟਰੁੱਸਟ ਲਿਮਲਟਡ ਬਨਾਮ ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਲਮਸ਼ਨਰ, ਪ੍ੁੱਛਮੀ ਬੰਗਾਿ (1961) 42 ਈ ਆਈ. ਟੀ. ਆਰ. 491; ਸ ਿਤਾਨ ਬਰਦਰਜ਼ (ਪ੍ੀ) ਲਿਮਲਟਡ ਬਨਾਮ ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਲਮਸ਼ਨਰ 1964 (5) ਐੱਸ. ਸੀ. ਆਰ. 807; ਕਰਨਪ੍ ਰਾ ਲਡਵੈਿਪ੍ਮੈਂਟ ਕੰਪ੍ਨੀ ਲਿਮਲਟਡ v. ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਲਮਸ਼ਨਰ, ਪ੍ੁੱਛਮੀ ਬੰਗਾਿ 44 ਆਈ. ਟੀ. ਆਰ. 362 ਐੱਸ. -ਨੇ ਭਰੋਸਾ ਜਤਾਇਆ। ਕੇਸ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਹਵਾਿਾ ( 1961 ) 42 ਆਈ. ਟੀ. ਆਰ 491 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕੀਤਾ ਪ੍ੈਰਾ 2 1964 ( 5 ) ਐਸ. ਸੀ. ਆਰ. 807 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕੀਤਾ ਪ੍ੈਰਾ 2 44 ਆਈ. ਟੀ. ਆਰ. 362 ਐਸ. ਸੀ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕੀਤਾ ਪ੍ੈਰਾ 8 ਲਸਵਿ ਅਪ੍ੀਿ ਲਨਆਂਇਕ ਫੈਸਿਾਾਃ 2004 ਦੀ ਲਸਵਿ ਅਪ੍ੀਿ ਨੰ. 4494. 05.09.2002 ਲਮਤੀ ਦੇ ਫੈਸਿੇ ਅਤੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੋਂ 1997 ਦੇ ਟੈਕਸ ਕੇਸ ਨੰਬਰ 129 ਲਵੁੱਚ ਮਦਰਾਸ ਲਵਖੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਆਫ਼ ਜ ਡੀਸੀਏਚਰ ਨਾਿ 2004 ਤੋਂ ਸੀ. ਏ. ਨੰ. 4491-4493 ਅਪ੍ੀਿਕਰਤਾ ਿਈ ਪ੍ਰੀਦੇਸ਼ ਕਪ੍ੂਰ, ਸ਼ਰੀਮਤੀ ਰਾਧਾ ਰੰਗਾਸਵਾਮੀ, ਰੂਲਪ੍ੰਦਰ ਲਸੰਘ, ਵੀ. ਬਾਿਚੰਦਰਨ। ਗ ਰੂ ਲਕਰਸ਼ਨਾ ਕ ਮਾਰ, ਲਨਰੰਜਨਾ ਲਸੰਘ, ਐਸ. ਏ. ਹਸੀਬ, ਅਲਨਿ ਕਲਟਆਰ, ਬੀ. ਬਨਾਮ ਬਿਰਾਮ ਦਾਸ ਜਵਾਬਦੇਹ ਵੁੱਿੋਂ । ਅਦਾਿਤ ਦਾ ਫੈਸਿਾ ਲਦੁੱਤਾ ਲਗਆ ਸੀ ਏ. ਕੇ. ਲਸਕਰੀ, ਜੇ. 2004 ਲਵੁੱਚ ਲਸਵਿ ਅਪ੍ੀਿ ਨੰ. 4494 1. ਅਪ੍ੀਿਕਰਤਾ-ਮ ੁੱਿਾਂਕਣਕਰਤਾ ਭਾਰਤੀ ਕੰਪ੍ਨੀ ਐਕਟ ਦੇ ਤਲਹਤ ਸ਼ਾਮਿ ਇੁੱਕ ਕੰਪ੍ਨੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮ ੁੱਖ ਉਦੇਸ਼, ਲਜਵੇਂ ਲਕ ਮੈਮੋਰੰਡਮ ਆਫ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਲਵੁੱਚ ਦੁੱਲਸਆ ਲਗਆ ਹੈ, ਮਦਰਾਸ (ਹ ਣ ਚੇਨਈ) ਸ਼ਲਹਰ ਲਵੁੱਚ ਸੰਪ੍ਤੀਆਂ ਨੂੰ ਹਾਸਿ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਉਨਹਾਂ ਸੰਪ੍ਤੀਆਂ ਨੂੰ ਲਕਰਾਏ 'ਤੇ ਦੇਣਾ ਹੈ। ਕਰਦਾਲਤਆਂ ਨੇ ਅਲਜਹੀਆਂ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਲਕਰਾਏ 'ਤੇ ਲਦੁੱਤੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨਹਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤ ਲਕਰਾਏ ਦੀ ਆਮਦਨ ਨੂੰ ਕਰਦਾਲਤਆਂ ਦ ਆਰਾ ਦਾਇਰ ਲਰਟਰਨ ਲਵੁੱਚ ਕਾਰੋਬਾਰ ਤੋਂ ਆਮਦਨੀ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਲਗਆ ਸੀ। ਹਾਿਾਂਲਕ, ਮ ਿਾਂਕਣ ਅਲਧਕਾਰੀ ਨੇ ਟੈਕਸ ਿਗਾਉਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਲਦੁੱਤਾ। ਵਪ੍ਾਰਕ ਆਮਦਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਮ ੁੱਿਾਂਕਣ ਅਲਧਕਾਰੀ ਦੇ ਅਨ ਸਾਰ, ਲਕਉਂਲਕ ਆਮਦਨ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਲਵੁੱਚੋਂ ਲਕਰਾਏ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਇਹ ਲਕਰਾਏ ਦੀ ਆਮਦਨ ਦੀ ਪ੍ਰਲਕਰਤੀ ਲਵੁੱਚ ਸੀ। ਇਸ ਤਰਹਾਂ ਉਸ ਨੇ ਮੰਲਨਆ ਲਕ ਇਸ ਨੂੰ ਹਾਊਸ ਜੀ ਪ੍ਰਾਪ੍ਰਟੀ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਿੀ ਆਮਦਨ ਮੰਲਨਆ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਉਸ ਲਸਰ ਹੇਠ ਉਸ ਅਨ ਸਾਰ ਟੈਕਸ ਿਗਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। 2. ਮ ੁੱਿਾਂਕਣਕਰਤਾ ਨੇ ਅਪ੍ੀਿ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਲਮਸ਼ਨਰ (ਅਪ੍ੀਿ) ਲਜਸ ਨੇ ਆਪ੍ਣੇ ਲਮਤੀ 06.04.1989 ਦੇ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਦ ਆਰਾ ਇਸ ਦੀ ਆਲਗਆ ਲਦੁੱਤੀ ਸੀ, ਕਾਰੋਬਾਰ ਤੋਂ ਆਮਦਨੀ ਅਤੇ ਲਨਰਦੇਸ਼ ਲਦੁੱਤਾ ਲਕ ਇਸ ਨੂੰ ਦੇ ਰੂਪ੍ ਲਵੁੱਚ ਮੰਲਨਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਅਨ ਸਾਰ ਟੈਕਸ ਿਗਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਆਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਦ ਖੀ ਹੋ ਕੇ ਲਵਭਾਗ ਨੇ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਅਪ੍ੀਿ ਲਟਰਲਬਊਨਿ ਅੁੱਗੇ ਅਪ੍ੀਿ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ ਲਜਸ ਨੇ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਕਲਮਸ਼ਨਰ (ਅਪ੍ੀਿ) ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਲਵੁੱਚ ਦਖਿ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਲਦੁੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਆਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਅਪ੍ੀਿ ਖਾਰਜ ਕਰ ਲਦੁੱਤਾ। ਲਵਭਾਗ ਨੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਤੁੱਕ ਪ੍ਹ ੰਚ ਕੀਤੀ। ਲਵਭਾਗ ਦੀ ਇਸ ਅਪ੍ੀਿ ਨੂੰ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਆਪ੍ਣੇ ਲਮਤੀ 05.09.2002 ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ ਲਜਸ ਲਵੁੱਚ ਲਕਹਾ ਲਗਆ ਹੈ ਲਕ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਨੂੰ ਲਕਰਾਏ 'ਤੇ ਦੇਣ ਨਾਿ ਹੋਣ ਵਾਿੀ ਆਮਦਨ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਕਾਰੋਬਾਰ ਤੋਂ ਆਮਦਨੀ ਹੋਵੇ ਪ੍ਰ ਲਸਰਫ ਮ ਿਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਘਰ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਤੋਂ ਆਮਦਨ। ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਇਤਰਾਜ਼ਯੋਗ ਫੈਸਿੇ ਦਾ ਅਲਧਐਨ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਲਕ ਇਸ ਨੇ ਮ ੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਫੈਸਿੇ ਦੇ ਅਧਾਰ' ਤੇ ਆਪ੍ਣੇ ਫੈਸਿੇ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਲਦੁੱਤਾ ਹੈ। 'ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਹਾਊਲਸੰਗ ਐਡ ਿੈਂਡ ਲਡਵੈਿਪ੍ਮੈਂਟ ਟਰੁੱਸਟ ਡੀ. ਲਿਮਲਟਡ' ਲਵੁੱਚ ਅਦਾਿਤ ਬਨਾਮ ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਲਮਸ਼ਨਰ, ਪ੍ੁੱਛਮੀ ਬੰਗਾਿ [(1961) 42 ਆਈ. ਟੀ. ਆਰ. 49] ਦੇ ਨਾਿ-ਨਾਿ ਇਸ ਅਦਾਿਤ ਦੇ ਸੰਲਵਧਾਨਕ ਬੈਂਚ ਦੇ ਫੈਸਿੇ 'ਸ ਿਤਾਨ ਬਰਦਰਜ਼ (ਪ੍ੀ) ਲਿਮਲਟਡ ਬਨਾਮ. ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਲਮਸ਼ਨਰ '[1964 (5) ਐੱਸ. ਸੀ. ਆਰ. 807]'। 3. ਉੱਪ੍ਰ ਦੁੱਸੇ ਗਏ ਤੁੱਥਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਸਪ੍ੁੱਸ਼ਟ ਹ ੰਦਾ ਹੈ ਲਕ ਇਸ ਮਾਮਿੇ ਦੇ ਤੁੱਥਾਂ 'ਤੇ ਜੋ ਸਵਾਿ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਲਕ ਕੀ ਕੰਪ੍ਨੀ ਦ ਆਰਾ ਇਸ ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਲਕਰਾਏ' ਤੇ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤ ਆਮਦਨ ਨੂੰ ਕਾਰੋਬਾਰ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਿੀ ਆਮਦਨ ਮੰਲਨਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਘਰ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਤੋਂ ਲਕਰਾਏ ਦੀ ਆਮਦਨ ਮੰਲਨਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। 4. ਅਸੀਂ ਉਪ੍ਰੋਕਤ ਮ ੁੱਦੇ 'ਤੇ ਲਧਰਾਂ ਦੇ ਲਵਦਵਾਨ ਵਕੀਿ ਨੂੰ ਸ ਲਣਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪ੍ਲਹਿਾਂ ਲਕ ਅਸੀਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਲਸਧਾਂਤ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰੀਏ ਲਜਸ ਨੂੰ ਜੀ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਿਈ ਿਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ ਉਪ੍ਰੋਕਤ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਲਵੁੱਚ, ਅਸੀਂ ਮੌਜੂਦਾ ਮਾਮਿੇ ਦੀਆਂ ਕ ੁੱਝ ਮ ੁੱਢਿੀਆਂ ਲਵਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦ ਹਰਾਉਣਾ ਚਾਹਾਂਗੇ। Case: M/S CHENNAI PROPERTIES & INVESTMENTS LTD., CHENNAI versus THE COMMISSIONER OF INCOME TAX CENTRAL 1... [[2015] 4 S.C.R. 413] (2015) 4. Wtq_ have heard the learned counsel for the parties on the aforesaid issue. Before we narrate the legal principle that needs to be applied to give the answer to the G aforesaid question, we would like to recapitulate some seminal features of the present case. 5. The Memorandum of Association of the appellant- H 416 SUPREME COURT REPORTS A company which is placed on record mentions main objects as well as incidental or ancillary objects in clause· Ill. (A) and (B) respectively. The main object of the appellant company is to acquire and hold the properties known as "Chennai House" and "Firhavin Estate" both in Chennai and 8 to let out those properties as well as make advances upon the security of lands and buildings or other properties or any interest therein. What we emphasise is that holding the aforesaid properties and earning income by letting out C those properties is the main objective of the company. It may further be recorded that in the return that was filed, · entire income which accrued and was assessed in the said return was from letting out of these properties. It is so D recorded and accepted by the assessing officer himself in his order. 6. It transpires that the return of a total income of Rs.244030 was filed for the assessment year in question E that is asse~sment year 1983- 1984 and the entire income was through letting out of the aforesaid two properties namely, "Chennai House" and "Firhavin Estate". Thus, there is no other income ot the assessee except the income F from letting out of these two properties. We have to decide the issue keeping in mind the aforesaid aspects. 7. With this background, we first refer to the judgment of this Court in East India Housing and Land Development G Trust Ltd.'s case which has been relied upon by the High Court. That was a case where the company was incorporated with the object of buying and developing landed properties and promoting and developing markets. H Thus, the main objective of the company was to develop the landed properties into markets. It so happened that A some shops and stalls, which were developed by it, had been rented out and income was derived from the renting of the said shops and stalls. In those facts, the question arose for consideration was: whether the rental income that B is received was to be treated as income from the house property or the income from the business. This court while holding that the income shall be treated as income from the house property, rested its decision in the context of the main objective of the company and took note of the fact that C letting out of the property was not the object of the company at all. The court was therefore, of the opinion that the character of that income which was from the house property had not altered because it was received by the D company formed with the object of developing and setting up properties. 8. Before we refer to the Constitution Bench judgment in the case of Sultan Brothers (P) Ltd., we would be well E advised to discuss the law laid down authoritatively and succinctly by this Court in 'Karanpura Development Co. Ltd. v. Commissioner of Income Tax, West Bengal' [44 ITR 362 (SC)]. That was also a case where· the company, which F was the assessee, was formed with the object, inter alia, of acquiring and disposing of the underground coal mining rights in certain coal fields and it had restricted its activities to acquiring coal mining leases over large areas, developing them as coal fields and then sub-leasing them G to collieries and other companies. Thus, in the said case, the leasing out of the coal fields to the collieries and other companies was the business of the assessee. The income which was received from letting out of those mining leases H Case: M/S CHENNAI PROPERTIES & INVESTMENTS LTD., CHENNAI versus THE COMMISSIONER OF INCOME TAX CENTRAL 1... [[2015] 4 S.C.R. 413] (2015) -उनसंपत्तियोंकोपट्टेपरदेनेकेसाथसाथउनपरअग्रिमभुगतानकरना।भूमिऔरभवनोंयाअन्यसंपत्तियोंकीसुरक्षायाउसमेंकोईभीरुचि।जिसपरहमजोरदेतेहैंवहयहहैकिउपरोक्तसंपत्तियाँऔरकिराएपरदेकरआयअर्जितकरना येसंपत्तियाँकंपनीकामुख्यउद्देश्यहैं।यह. आगेयहदर्जकियाजासकताहैकिदाखिलकिएगएविवरणीमें, संपूर्णआयजोउक्तमेंउपार्जितऔरनिर्धारितकीगईथी वापसीइनसंपत्तियोंकोकिराएपरदेनेसेथी।ऐसाहीहै। मूल्यांकनअधिकारीद्वारास्वयंअभिलिखितऔरस्वीकारकियागया उसकाआदेश। 6. यहस्पष्टकरताहैकिकुलआयकाप्रतिफल Rs.244030 प्रश्नगतमूल्यांकनवर्षकेलिएदाखिलकियागयाथा अर्थात्निर्धारणवर्ष1983-1984 औरसंपूर्णआय उपरोक्तदोसंपत्तियोंकोपट्टेपरदेनेकेमाध्यमसे अर्थात्, "चेन्नईहाउस" और"फिरहविनएस्टेट"।अतःवहाँआयकेअलावानिर्धारितीकीकोईअन्यआयनहींहै।इनदोनोंसंपत्तियोंकोपट्टेपरदेनेसे।हमेंफैसलाकरनाहै।उपरोक्तपहलुओंकोध्यानमेंरखतेहुएमुद्दा। 7. इसपृष्ठभूमिकेसाथ, हमपहलेनिर्णयकाउल्लेखकरतेहैं ईस्टइंडियाहाउसिंगएंडलैंडडेवलपमेंटमेंइसन्यायालयका अदालत।वहएकऐसामामलाथाजहाँकंपनीथीशामिलकियागया खरीदनेऔरविकसितकरनेकेउद्देश्यकेसाथ भूमिसंपत्तियाँऔरबाजारोंकोबढ़ावादेनाऔरविकसितकरना।इसप्रकार, कंपनीकामुख्यउद्देश्यचेन्नईपी. आर. ओ. पी. विकसितकरनाथा। निवेशलिमिटेड।वी. द. & COMMNR।आई. टी. सेंटरIII, टी. एन. [ए. के. सिकरी, जे.]बाजारोंमेंजमींदारीकीगई।ऐसाहुआकिइसकेद्वाराविकसितकुछदुकानेंऔरस्टॉलथेकिराएपरदियागयाथाऔरआयकिराएसेप्राप्तहुईथीविचारकेलिएउठायागयाथाःक्याकिरायेकीआयवहहैप्राप्तकोघरसेआयकेरूपमेंमानाजानाथा संपत्तियाव्यवसायसेआय।यहअदालतजबकियहमानतेहुएकिआयकोआयकेरूपमेंमानाजाएगाघरकीसंपत्ति, केसंदर्भमेंअपनेनिर्णयकोआरामदियाकंपनीकामुख्यउद्देश्यऔरइसतथ्यपरध्यानदियाकिसंपत्तिसेबाहरनिकालनाइसकाउद्देश्यनहींथाकंपनीबिल्कुल।इसलिएअदालतकीरायथीकि उसआयकाचरित्रजोघरसेथी संपत्तिमेंपरिवर्तननहींहुआथाक्योंकिइसेप्राप्तकियागयाथाविकासऔरस्थापनाकेउद्देश्यसेबनाईगईकंपनीऊपरकीसंपत्तियाँ। 8. इससेपहलेकिहमसंविधानपीठकेफैसलेकाउल्लेखकरेंसुल्तानब्रदर्स(पी) लिमिटेडकेमामलेमें, हमअच्छाकरेंगे।अधिकृतरूपसेनिर्धारितकानूनपरचर्चाकरनेकीसलाहदीगईऔर संक्षेपमेंइसन्यायालयद्वारा'करणपुराडेवलपमेंटकंपनीलिमिटेड' में।वी. आयकरआयुक्त, पश्चिमबंगाल'[44 आईटीआर362 ( एससी)]।वहभीएकऐसामामलाथाजहाँकंपनी, जोनिर्धारितीथा, उद्देश्यकेसाथबनायागयाथा, अन्यबातोंकेसाथ,भूमिगतकोयलाखननकाअधिग्रहणऔरनिपटानकुछकोयलाक्षेत्रोंमेंअधिकारऔरइसनेअपनीगतिविधियोंकोप्रतिबंधितकरदियाथा बड़ेक्षेत्रोंमेंकोयलाखननपट्टोंकाअधिग्रहणकरना, -उन्हेंकोयलाक्षेत्रोंकेरूपमेंविकसितकरनाऔरफिरउन्हेंउपपट्टेपरदेना। कोयलाखानोंऔरअन्यकंपनियोंकेलिए।अतःउक्तमामलेमें, कोयलाक्षेत्रोंसेकोयलाखानोंऔरअन्यकोपट्टेपरदेना कंपनियाँनिर्धारितीकाव्यवसायथा।आमदनी जोउनखननपट्टोंसुपरकोर्टरिपोर्ट[2015] 4 एस. सी. आर. कोपट्टेपरदेनेसेप्राप्तहुआथा। इसेव्यावसायिकआयकेरूपमेंदिखायागयाथा।विभागनेलिया स्थितियहहैकिइसेघरसेआयकेरूपमेंमानाजानाहैसंपत्ति।इसप्रकारयहस्पष्टहोगाकिसमानरूपसेपरिस्थितिसभ, न्यायालयकसमक्षसमानमुद्दाउत्पन्नभेल।यहन्यायालयनेसबसेपहलेआयकरअधिनियमकीयोजनापरचर्चाकीऔरविशेषषरूपसेछहशीर्षजिनकेतहतआयहोसकतीहैवर्गीकृत/वर्गीकृत।यहबतायागयाहैकिइससेपहले आय, लाभयालाभकीगणनाकीजासकतीहै,उन्हेंएकयादूसरेप्रमुखकोसौंपाजानाहै।येप्रमुखएकअर्थमेंएकदूसरेऔरआयसेअलगहैं।जोएकशीर्षकेभीतरआताहै, उसेसौंपायाकरनहींलगायाजासकताहै।नीचे, एकऔरसिर।इसकेबादअदालतनेकहाकिनिर्णायककारकभूमियापट्टोंकास्वामित्वनहींहैलेकिननिर्धारितीकीगतिविधिकीप्रकृतिऔरप्रकृतिउनकेसंबंधमेंसंचालन।इसपरप्रकाशडालागयाऔरइसबातपरजोरदियाकिकंपनीकीवस्तुओंकोभीरखाजानाचाहिएगतिविधियोंकीव्याख्याकरनेकेलिए।केसमर्थनमेंउपरोक्तप्रस्ताव, अन्यकेनिर्णयोंकीसंख्या अधिकारक्षेत्र, अर्थातप्रिवीकाउंसल, इंग्लैंडमेंहाउसऑफलॉर्ड्सऔरअमेरिकीन्यायालयोंपरध्यानदियागया।कानूनमेंस्थिति,अंततः, निम्नलिखितशब्दोंमेंसंक्षेपितकियागयाहैः " जैसाकिपहलेहीउल्लेखकियाजाचुकाहै अन्यदोमामलेजहाँएकछूटहै संपत्तिकाआधारसहीहोसकताहैलेकिनऐसानहींहै, जहां लेटिंगयासब-लेटिंगएकव्यापारिककार्रवाईकाहिस्साहै।द. गोताखोरीरेखाखोजनामुश्किलहै; लेकिनएककेमामलेमें अपनेघोषितउद्देश्योंऔरतरीकेकेसाथकंपनी इसकीगतिविधियोंऔरइसकेसाथइसकेव्यवहारकीप्रकृति संपत्ति,यहकहनासंभवहैकिकिसतरफपरिचालनमेंगिरावटआतीहैऔरआयकिसशीर्षपरचेन्नईपी. आर. ओ. पी. होगी। निवेशलिमिटेड।वी. द. & COMMNR।आई. टी. सेंटरIII, टी. एन. [ए. के. सिकरी, जे.] नियुक्त"। 9. उपरोक्तसिद्धांतकोतथ्योंपरलागूकरनेकेबाद, जोन्यायालयकेसमक्षथे, यहआया यहनिष्कर्षनिकालनाकिआयकोआयकेरूपमेंमानाजानाचाहिएव्यवसायऔरघरकीसंपत्तिसेआयकेरूपमेंनहीं।हमहैं। रायहैकिकरणपुरामेंउपरोक्तनिर्णय डेवलपमेंटकंपनीलिमिटेडकामामलापूरीतरहसेतथ्योंपरलागूहोताहै।वर्तमानमामलेमें। Case: M/S CHENNAI PROPERTIES & INVESTMENTS LTD., CHENNAI versus THE COMMISSIONER OF INCOME TAX CENTRAL 1... [[2015] 4 S.C.R. 413] (2015) 4. ਅਸੀਂ ਉਪ੍ਰੋਕਤ ਮ ੁੱਦੇ 'ਤੇ ਲਧਰਾਂ ਦੇ ਲਵਦਵਾਨ ਵਕੀਿ ਨੂੰ ਸ ਲਣਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪ੍ਲਹਿਾਂ ਲਕ ਅਸੀਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਲਸਧਾਂਤ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰੀਏ ਲਜਸ ਨੂੰ ਜੀ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਿਈ ਿਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ ਉਪ੍ਰੋਕਤ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਲਵੁੱਚ, ਅਸੀਂ ਮੌਜੂਦਾ ਮਾਮਿੇ ਦੀਆਂ ਕ ੁੱਝ ਮ ੁੱਢਿੀਆਂ ਲਵਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦ ਹਰਾਉਣਾ ਚਾਹਾਂਗੇ। 5. ਅਪ੍ੀਿਕਰਤਾ ਦਾ ਮੈਮੋਰੰਡਮ ਆਫ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ - ਇੁੱਕ ਕੰਪ੍ਨੀ ਲਜਸ ਨੂੰ ਲਰਕਾਰਡ ਲਵੁੱਚ ਰੁੱਲਖਆ ਲਗਆ ਹੈ, ਧਾਰਾ III ਲਵੁੱਚ ਮ ੁੱਖ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਨਾਿ-ਨਾਿ ਅਨ ਸੰਲਗਕ ਜਾਂ ਸਹਾਇਕ ਵਸਤੂਆਂ ਦਾ ਲਜ਼ਕਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਅਪ੍ੀਿਕਰਤਾ ਕੰਪ੍ਨੀ ਦਾ ਮ ੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਉਹਨਾਂ ਸੰਪ੍ਤੀਆਂ ਨੂੰ ਹਾਸਿ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਰੁੱਖਣਾ ਹੈ ਲਜਨਹਾਂ ਨੂੰ ਮੰਲਨਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ" ਚੇਨਈ ਹਾਊਸ ਅਤੇ ਲਫਰਹਲਵਨ ਅਸਟੇਟ ਦੋਵੇਂ ਚੇਨਈ ਅਤੇ ਚੇਨਈ ਲਵੁੱਚ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਸੰਪ੍ਤੀਆਂ ਨੂੰ ਲਕਰਾਏ ਉੱਤੇ ਦੇਣ ਦੇ ਨਾਿ-ਨਾਿ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਅਤੇ ਇਮਾਰਤਾਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸੰਪ੍ਤੀਆਂ ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਲਵੁੱਚ ਲਕਸੇ ਵੀ ਲਹੁੱਤ ਦੀ ਸ ਰੁੱਲਖਆ ਉੱਤੇ ਅਗਾਊਂ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨਾ। ਅਸੀਂ ਇਸ ਗੁੱਿ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਲਦੰਦੇ ਹਾਂ ਲਕ ਉਪ੍ਰੋਕਤ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਨੂੰ ਆਪ੍ਣੇ ਕੋਿ ਰੁੱਖਣਾ ਅਤੇ ਲਕਰਾਏ' ਤੇ ਦੇ ਕੇ ਆਮਦਨ ਕਮਾਉਣਾ। ਉਹ ਸੰਪ੍ਤੀਆਂ ਕੰਪ੍ਨੀ ਦਾ ਮ ੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਹ ਅੁੱਗੇ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਲਕ ਜੋ ਲਰਟਰਨ ਦਾਖਿ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਉਸ ਲਵੁੱਚ ਸਾਰੀ ਆਮਦਨ ਜੋ ਇਸ ਲਰਟਰਨ ਲਵੁੱਚ ਇਕੁੱਠੀ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਲਜਸ ਦਾ ਮ ਿਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਲਗਆ ਸੀ, ਉਹ ਇਨਹਾਂ ਸੰਪ੍ਤੀਆਂ ਨੂੰ ਲਕਰਾਏ ਉੱਤੇ ਦੇਣ ਤੋਂ ਸੀ। ਇਹ ਇਸ ਤਰਹਾਂ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮ ਿਾਂਕਣ ਅਲਧਕਾਰੀ ਦ ਆਰਾ ਆਪ੍ਣੇ ਆਦੇਸ਼ ਲਵੁੱਚ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 6. ਇਹ ਸਪ੍ੁੱਸ਼ਟ ਹ ੰਦਾ ਹੈ ਲਕ ਰ ਪ੍ਏ 244030 ਦੀ ਕ ੁੱਿ ਆਮਦਨ ਦੀ ਲਰਟਰਨ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਲਵੁੱਚ ਮ ੁੱਿਾਂਕਣ ਸਾਿ ਿਈ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਲਕ ਮ ੁੱਿਾਂਕਣ ਸਾਿ 1983-1984 ਹੈ ਅਤੇ ਸਮ ੁੱਚੀ ਆਮਦਨ ਉਪ੍ਰੋਕਤ ਦੋ ਸੰਪ੍ਤੀਆਂ, "ਚੇਨਈ ਹਾਊਸ" ਅਤੇ "ਲਫਰਹਲਵਨ ਅਸਟੇਟ" ਲਵੁੱਚੋਂ ਲਕਰਾਏ ਉੱਤੇ ਲਦੁੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਤਰਹਾਂ, ਆਮਦਨ ਤੋਂ ਇਿਾਵਾ ਕਰਦਾਲਤ ਦੀ ਕੋਈ ਹੋਰ ਆਮਦਨ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਨਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਸੰਪ੍ਤੀਆਂ ਨੂੰ ਲਕਰਾਏ 'ਤੇ ਦੇਣ ਤੋਂ ਐੱਫ. ਸਾਨੂੰ ਉਪ੍ਰੋਕਤ ਪ੍ਲਹਿੂਆਂ ਨੂੰ ਲਧਆਨ ਲਵੁੱਚ ਰੁੱਖ ਕੇ ਇਸ ਮ ੁੱਦੇ ਦਾ ਫੈਸਿਾ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ। 7. ਇਸ ਲਪ੍ਛੋਕਡ਼ ਦੇ ਨਾਿ, ਅਸੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਲਹਿਾਂ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਹਾਊਲਸੰਗ ਐਡ ਿੈਂਡ ਲਡਵੈਿਪ੍ਮੈਂਟ ਜੀ ਟਰੁੱਸਟ ਲਿਮਲਟਡ ਦੇ ਮਾਮਿੇ ਲਵੁੱਚ ਇਸ ਅਦਾਿਤ ਦੇ ਫੈਸਿੇ ਦਾ ਹਵਾਿਾ ਲਦੰਦੇ ਹਾਂ ਲਜਸ ਉੱਤੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਭਰੋਸਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਹ ਮਾਮਿਾ ਸੀ ਲਜੁੱਥੇ ਕੰਪ੍ਨੀ ਸੀ, ਜ਼ਮੀਨੀ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਨੂੰ ਖਰੀਦਣ ਅਤੇ ਲਵਕਸਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਲਹਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਲਵਕਸਤ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਿ ਸ਼ਾਮਿ ਕੀਤਾ ਲਗਆ ਹੈ। ਇਸ ਤਰਹਾਂ, ਕੰਪ੍ਨੀ ਦਾ ਮ ੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਲਵੁੱਚ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਲਵਕਾਸ ਕਰਨਾ ਸੀ। । ਇਹ ਇਸ ਤਰਹਾਂ ਹੋਇਆ ਲਕ ਇਸ ਦ ਆਰਾ ਲਵਕਸਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕ ਝ ਦ ਕਾਨਾਂ ਅਤੇ ਸਟਾਿਾਂ ਨੂੰ ਲਕਰਾਏ 'ਤੇ ਲਦੁੱਤਾ ਲਗਆ ਸੀ ਅਤੇ ਆਮਦਨ ਇਨਹਾਂ ਦ ਕਾਨਾਂ ਅਤੇ ਸਟਾਿਾਂ ਦੇ ਲਕਰਾਏ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਨਹਾਂ ਤੁੱਥਾਂ ਲਵੁੱਚ, ਲਵਚਾਰ ਕਰਨ ਿਈ ਸਵਾਿ ਉੱਲਠਆ ਸੀਾਃ ਕੀ ਲਕਰਾਏ ਦੀ ਆਮਦਨ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਆਮਦਨ ਨੂੰ ਘਰ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਤੋਂ ਆਮਦਨ ਜਾਂ ਕਾਰੋਬਾਰ ਤੋਂ ਆਮਦਨ ਮੰਲਨਆ ਜਾਣਾ ਸੀ। ਇਸ ਅਦਾਿਤ ਨੇ ਇਹ ਫੈਸਿਾ ਲਦੰਦੇ ਹੋਏ ਲਕ ਆਮਦਨ ਨੂੰ ਘਰ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਿੀ ਆਮਦਨ ਮੰਲਨਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਆਪ੍ਣੇ ਫੈਸਿੇ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਲਵੁੱਚ ਰੁੱਲਖਆ ਕੰਪ੍ਨੀ ਲਬਿਕ ਿ. ਇਸ ਿਈ ਅਦਾਿਤ ਦੀ ਰਾਏ ਸੀ ਲਕ ਉਸ ਆਮਦਨ ਦਾ ਚਲਰੁੱਤਰ ਜੋ ਘਰ ਤੋਂ ਸੀ। ਜਾਇਦਾਦ ਲਵੁੱਚ ਕੋਈ ਤਬਦੀਿੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਲਕਉਂਲਕ ਇਹ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਦੇ ਲਵਕਾਸ ਅਤੇ ਸਥਾਪ੍ਨਾ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਿ ਬਣਾਈ ਗਈ ਡੀ ਕੰਪ੍ਨੀ ਦ ਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। 8. ਸੰਲਵਧਾਨਕ ਬੈਂਚ ਦੇ ਫੈਸਿੇ ਦਾ ਹਵਾਿਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪ੍ਲਹਿਾਂ ਸ ਿਤਾਨ ਬਰਦਰਜ਼ (ਪ੍ੀ) ਲਿਮਲਟਡ ਦੇ ਮਾਮਿੇ ਲਵੁੱਚ, ਸਾਨੂੰ ਅਲਧਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਨਰਧਾਰਤ ਕਾਨੂੰਨ' ਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਿਾਹ ਲਦੁੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਸੰਖੇਪ੍ ਲਵੁੱਚ ਇਸ ਅਦਾਿਤ ਦ ਆਰਾ 'ਕਰਨਪ੍ ਰਾ ਲਡਵੈਿਪ੍ਮੈਂਟ ਕੰਪ੍ਨੀ ਲਿਮਲਟਡ v. ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਲਮਸ਼ਨਰ, ਪ੍ੁੱਛਮੀ ਬੰਗਾਿ '[44 ਆਈ. ਟੀ. ਆਰ. 362 (ਐੱਸ. ਸੀ.)] ਇਹ ਵੀ ਇੁੱਕ ਅਲਜਹਾ ਮਾਮਿਾ ਸੀ ਲਜੁੱਥੇ ਕੰਪ੍ਨੀ, ਜੋ ਲਕ ਕਰਦਾਲਤ ਸੀ, ਦਾ ਉਦੇਸ਼, ਹੋਰ ਗੁੱਿਾਂ ਦੇ ਨਾਿ, ਦੇ ਨਾਿ ਬਣਾਇਆ ਲਗਆ ਸੀ, ਭੂਮੀਗਤ ਕੋਿਾ ਮਾਈਲਨੰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੀ ਅਤੇ ਲਨਪ੍ਟਾਰਾ ਕ ਝ ਕੋਿਾ ਖੇਤਰਾਂ ਲਵੁੱਚ ਅਲਧਕਾਰ ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ ਆਪ੍ਣੀਆਂ ਗਤੀਲਵਧੀਆਂ ਨੂੰ ਵੁੱਡੇ ਖੇਤਰਾਂ ਲਵੁੱਚ ਕੋਿਾ ਮਾਈਲਨੰਗ ਪ੍ੁੱਟੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤ ਕਰਨ ਤੁੱਕ ਸੀਮਤ ਕਰ ਲਦੁੱਤਾ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੋਿਾ ਖੇਤਰਾਂ ਵਜੋਂ ਲਵਕਸਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਲਫਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੋਿਾ ਖਾਣਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੰਪ੍ਨੀਆਂ ਨੂੰ ਉਪ੍-ਿੀਜ਼ 'ਤੇ ਦੇਣਾ। ਇਸ ਤਰਹਾਂ, ਕਲਥਤ ਮਾਮਿੇ ਲਵੁੱਚ, ਕੋਿਾ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕੋਿਾ ਖਾਣਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੰਪ੍ਨੀਆਂ ਨੂੰ ਿੀਜ਼ 'ਤੇ ਦੇਣਾ ਕਰਦਾਲਤ ਦਾ ਕੰਮ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਮਾਈਲਨੰਗ ਿੀਜ਼ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤ ਆਮਦਨੀ ਵਪ੍ਾਰਕ ਆਮਦਨ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਲਗਆ ਸੀ। ਲਵਭਾਗ ਨੇ ਇਹ ਸਲਥਤੀ ਅਪ੍ਣਾਈ ਲਕ ਇਸ ਨੂੰ ਘਰ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਿੀ ਆਮਦਨ ਮੰਲਨਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰਹਾਂ ਇਹ ਸਪ੍ੁੱਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਲਕ ਇਸੇ ਤਰਹਾਂ ਹਾਿਾਤ, ਅਦਾਿਤ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੁੱਕੋ ਲਜਹਾ ਮ ੁੱਦਾ ਉੱਲਠਆ। ਇਸ ਅਦਾਿਤ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਲਹਿਾਂ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ Case: M/S CHENNAI PROPERTIES & INVESTMENTS LTD., CHENNAI versus THE COMMISSIONER OF INCOME TAX CENTRAL 1... [[2015] 4 S.C.R. 413] (2015) A was shown as business income. Department took the position that it is to be treated as income from the house property. It would be thus, clear that in similar circumstances, identical issue arose before the Court. This 8 [Court first discussed ][the ][scheme ][of the Income ][Tax ][Act ][and ]particularly six heads under which income can be categorised I classified. It was pointed out that before income, profits or gains can be brought to computation, they have to be assigned to one or the other head. These c heads are in a sense exclusive of one another and income which falls within one head cannot be assigned to, or taxed under, another head. Thereafter, the Court pointed out that the deciding factor is not the ownership of land or leases D but the nature of the activity of the assessee and the nature of the operations in relation to them. It was highlighted and stressed that the objects of the company must also be kept in view to interpret the activities. In support of the E aforesaid proposition, number of judgments of other jurisdictions, i.e. Privy Counsel, House of Lords in England and US Courts were taken note of. The position in law, ultimately, is summed up in the following words:- F G "As has been already pointed out in connection with the other two cases where there is a letting out of premises and collection of rents the assessment on property basis may be correct but not so, where the letting or sub-letting is part of a trading operation. The diving line is difficult to find; but in the case of a company with its professed objects and the manner of its activities and the nature of its dealings with its property, it is possible to say on which side the operations fall and to what head the income is to be CHENNAI PROP. & INVESTMENTS LTD. v. THE COMMNR. OF l.T. CENTRAL Ill, T. N. [A K. SIKRI, J.] assigned." A 9. After applying the aforesaid principle to the facts, which were there before the Court, it came to the conclusion that income had to be treated as income from business and not as income from house property. We are B of the opinion that the aforesaid judgment in Karanpura Development Co. Ltd.'s case squarely applies to the facts of the present case. 10. No doubt in Sultan Brothers (P) Ltd.'s case, [c ] Constitution Bench judgment of this Court has clarified that merely an entry in the object clause showing a particular object would not be the determinative factor to arrive at an conclusion whether the income is to be treated as income D from business and such a question would depend upon the circumstances of each case, viz., whether a particular business is letting or not. This is so stated in the following -words: E E "We think each case has to be looked at from a businessman's point of view to find out whether the letting was the doing of a business or the exploitation of his property by an owner. We do not further think F that a thing can by its very nature be a commercial asset. A commercial asset is only an asset used in a business and nothing else, and business may be carried on with practically all things. Therefore, it is G not possible to say that a particular activity is business because it is concerned with an asset with which trade is commonly carried on. We find nothing in the cases referred, to support the proposition that certain assets are commercial assets in their very H A nature." 11. We are conscious of the aforesaid dicta laid down in the Constitution Bench judgment. It is for this reason, we have, at the beginning of this judgment, stated the B circumstances of the present case from which we arrive at irresistible conclusion that in this case, letting of the properties is in fact is the business of the assessee. The assessee therefore, rightly disclosed the income under the c Head Income from· Business. It cannot be treated as 'income from the house property'. We, accordingly, allow this appeal and set aside the judgment of the High Court and restore that of the Income Tax Appellate Tribunal. No orders as to costs. D Case: M/S CHENNAI PROPERTIES & INVESTMENTS LTD., CHENNAI versus THE COMMISSIONER OF INCOME TAX CENTRAL 1... [[2015] 4 S.C.R. 413] (2015) इसकीगतिविधियोंऔरइसकेसाथइसकेव्यवहारकीप्रकृति संपत्ति,यहकहनासंभवहैकिकिसतरफपरिचालनमेंगिरावटआतीहैऔरआयकिसशीर्षपरचेन्नईपी. आर. ओ. पी. होगी। निवेशलिमिटेड।वी. द. & COMMNR।आई. टी. सेंटरIII, टी. एन. [ए. के. सिकरी, जे.] नियुक्त"। 9. उपरोक्तसिद्धांतकोतथ्योंपरलागूकरनेकेबाद, जोन्यायालयकेसमक्षथे, यहआया यहनिष्कर्षनिकालनाकिआयकोआयकेरूपमेंमानाजानाचाहिएव्यवसायऔरघरकीसंपत्तिसेआयकेरूपमेंनहीं।हमहैं। रायहैकिकरणपुरामेंउपरोक्तनिर्णय डेवलपमेंटकंपनीलिमिटेडकामामलापूरीतरहसेतथ्योंपरलागूहोताहै।वर्तमानमामलेमें। 10. सुल्तानब्रदर्स(पी) लिमिटेडकेमामलेमेंकोईसंदेहनहींहै, वस्तुपरपहुंचनेकेलिएनिर्धारककारकनहींहोगायहनिष्कर्षनिकालनाकिक्याआयकोआयकेरूपमेंमानाजानाहै व्यवसायसेऔरऐसाप्रश्नइसपरनिर्भरकरेगाकि प्रत्येकमामलेकीपरिस्थितियाँ, अर्थात।, क्याकोईविशेषषव्यवसायदेनाहैयानहीं।यहनिम्नलिखितमेंकहागयाहै शब्दः " हमसोचतेहैंकिप्रत्येकमामलेकोएकसेदेखाजानाचाहिएयहपतालगानेकेलिएकिक्याव्यवसायीकादृष्टिकोणदेनाएकव्यवसाययाशोषषणकाकार्यथाएकमालिकद्वाराउसकीसंपत्तिका।हमआगेनहींसोचतेहैंकिएकचीजअपनेस्वभावसेएकवाणिज्यिकहोसकतीहैएकव्यवसायऔरकुछनहीं, औरव्यवसायहोसकताहैव्यावहारिकरूपसेसभीचीजोंकेसाथआगेबढ़े।अतःयहयहकहनासंभवनहींहैकिएकविशेषषगतिविधिहैव्यवसायक्योंकियहएकपरिसंपत्तिसेसंबंधितहैआमतौरपरकौनसाव्यापारकियाजाताहै।हमेंकुछनहींमिलता।निर्दिष्टमामलोंमें, इसप्रस्तावकासमर्थनकरनेकेलिएकि कुछपरिसंपत्तियाँउनकीसर्वोच्चअदालतकीरिपोर्टमेंवाणिज्यिकपरिसंपत्तियाँहोतीहैं। [ 2015 ] 4 एससीआर। प्रकृति"। 11. हमउपरोक्तआदेशकेप्रति सचेतहैं संविधानपीठकेफैसलेमें।यहीकारणहैकिहमइसनिर्णयकीशुरुआतमेंकहागयाहैकि वर्तमानमामलेकीपरिस्थितियाँजिनपरहमपहुँचतेहैंअप्रतिरोध्यनिष्कर्षयहहैकिइसमामलेमें, संपत्तिवास्तवमेंनिर्धारितीकाव्यवसायहै।द. अतःनिर्धारितीनेआयकासहीखुलासाकियाव्यवसायसेप्रमुखआय।ऐसानहींमानाजासकताहै ' घरकीसंपत्तिसेआय'।तदनुसार, हमअनुमतिदेतेहैं इसअपीलऔरउच्चन्यायालयकेफैसलेकोदरकिनारकरदिया औरआयकरअपीलीयन्यायाधिकरणकोबहालकरना।नहीं। लागतकेबारेमेंआदेश। नागरिकआवेदनसंख्या।4491-4493 2004 का 12. अपीलोंकानिपटाराइससंदर्भमेंकियाजाताहैकि- 2004 कीसिविलअपीलसं. 4494 मेंउपरोक्तआदेश। देविकागुजराल अपीलोंकानिपटारा कियागया। Case: M/S CHENNAI PROPERTIES & INVESTMENTS LTD., CHENNAI versus THE COMMISSIONER OF INCOME TAX CENTRAL 1... [[2015] 4 S.C.R. 413] (2015) ਐਕਟ ਦੀ ਯੋਜਨਾ 'ਤੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਲਵਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਛੇ ਲਸਰਿੇਖਾਂ ਦੇ ਤਲਹਤ ਆਮਦਨ ਨੂੰ ਸ਼ਰੇਣੀਬੁੱਧ/ਵਰਗੀਲਕਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੁੱਲਸਆ ਲਗਆ ਸੀ ਲਕ ਆਮਦਨ, ਿਾਭ ਜਾਂ ਿਾਭ ਨੂੰ ਗਣਨਾ ਲਵੁੱਚ ਲਿਆਉਣ ਤੋਂ ਪ੍ਲਹਿਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੁੱਕ ਜਾਂ ਦੂਜੇ ਲਸਰ ਨੂੰ ਸੌਂਪ੍ਣਾ ਪ੍ੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਨਹਾਂ ਲਸਰ ਇੁੱਕ ਅਰਥ ਲਵੁੱਚ ਇੁੱਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਵੁੱਖਰੇ ਹ ੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਆਮਦਨ ਇੁੱਕ ਲਸਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਲਸਰ ਨੂੰ ਲਨਰਧਾਰਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਤਲਹਤ ਟੈਕਸ ਨਹੀਂ ਿਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਦਾਿਤ ਨੇ ਦੁੱਲਸਆ ਲਕ ਲਨਰਣਾਇਕ ਕਾਰਕ ਜ਼ਮੀਨ ਜਾਂ ਪ੍ੁੱਟੇ ਦੀ ਮਿਕੀਅਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਡੀ ਪ੍ਰ ਮ ਿਾਂਕਣਕਰਤਾ ਦੀ ਗਤੀਲਵਧੀ ਦੀ ਪ੍ਰਲਕਰਤੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਬੰਧ ਲਵੁੱਚ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਲਕਰਤੀ। ਇਸ 'ਤੇ ਚਾਨਣਾ ਪ੍ਾਇਆ ਲਗਆ ਅਤੇ ਜ਼ੋਰ ਲਦੁੱਤਾ ਲਗਆ ਲਕ ਗਤੀਲਵਧੀਆਂ ਦੀ ਲਵਆਲਖਆ ਕਰਨ ਿਈ ਕੰਪ੍ਨੀ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਲਧਆਨ ਲਵੁੱਚ ਰੁੱਲਖਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਲਵੁੱਚ ਉਪ੍ਰੋਕਤ ਪ੍ਰਸਤਾਵ, ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਫੈਸਲਿਆਂ ਦੀ ਲਗਣਤੀ ਅਲਧਕਾਰ ਖੇਤਰਾਂ, ਅਰਥਾਤ ਲਪ੍ਰਵੀ ਕੌਂਸਿ, ਇੰਗਿੈਂਡ ਲਵੁੱਚ ਹਾਊਸ ਆਫ਼ ਿਾਰਡਜ਼ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਿਤਾਂ ਦਾ ਲਧਆਨ ਰੁੱਲਖਆ ਲਗਆ ਕਾਨੂੰਨ ਲਵੁੱਚ ਸਲਥਤੀ ਸੀ। ਕਾਨੂੰਨ ਲਵੁੱਚ ਸਲਥਤੀ, ਅਖੀਰ ਲਵੁੱਚ, ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਲਵੁੱਚ ਸੰਖੇਪ੍ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈਾਃ - " ਲਜਵੇਂ ਲਕ ਇਸ ਸਬੰਧ ਲਵੁੱਚ ਪ੍ਲਹਿਾਂ ਹੀ ਦੁੱਲਸਆ ਲਗਆ ਹੈ ਐੱਿ ਐੱਿ ਐੱਫ ਹੋਰ ਦੋ ਮਾਮਿੇ ਲਜੁੱਥੇ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਅਧਾਰ ਉੱਤੇ ਭੁੱਤਾ ਦੇਣ ਅਤੇ ਲਕਰਾਏ ਇਕੁੱਠੇ ਕਰਨ ਦਾ ਮ ੁੱਿਾਂਕਣ ਸਹੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪ੍ਰ ਅਲਜਹਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਲਜੁੱਥੇ ਲਕਰਾਏ ਜਾਂ ਉਪ੍-ਲਕਰਾਏ ਦੇਣਾ ਇੁੱਕ ਵਪ੍ਾਰਕ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਲਹੁੱਸਾ ਹੈ। ਗੋਤਾਖੋਰੀ ਿਾਈਨ ਿੁੱਭਣਾ ਮ ਸ਼ਕਿ ਹੈ; ਪ੍ਰ ਇੁੱਕ ਦੇ ਮਾਮਿੇ ਲਵੁੱਚ ਕੰਪ੍ਨੀ ਆਪ੍ਣੇ ਘੋਲਸ਼ਤ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਗਤੀਲਵਧੀਆਂ ਦੇ ਢੰਗ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨਾਿ ਇਸ ਦੇ ਿੈਣ-ਦੇਣ ਦੀ ਪ੍ਰਲਕਰਤੀ ਦੇ ਨਾਿ, ਇਹ ਕਲਹਣਾ ਸੰਭਵ ਹੈ ਲਕ ਸੰਚਾਿਨ ਲਕਸ ਪ੍ਾਸੇ ਪ੍ੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮਦਨੀ ਲਕਸ ਲਸਰ ਤੇ ਹੋਣੀ ਲਨਯ ਕਤ ਕੀਤਾ ਲਗਆ ਹੈ। " 9. ਅਦਾਿਤ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੌਜੂਦ ਤੁੱਥਾਂ ਉੱਤੇ ਉਪ੍ਰੋਕਤ ਲਸਧਾਂਤ ਨੂੰ ਿਾਗੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਅਦਾਿਤ ਲਵੁੱਚ ਆਇਆ ਇਹ ਲਸੁੱਟਾ ਕੁੱਢੋ ਲਕ ਆਮਦਨ ਨੂੰ ਆਮਦਨ ਵਜੋਂ ਮੰਲਨਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਅਤੇ ਘਰ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਤੋਂ ਆਮਦਨੀ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ। ਸਾਡੀ ਰਾਏ ਹੈ ਲਕ ਕਰਨਪ੍ ਰਾ ਲਡਵੈਿਪ੍ਮੈਂਟ ਕੰਪ੍ਨੀ ਲਿਮਲਟਡ ਦੇ ਮਾਮਿੇ ਲਵੁੱਚ ਉਪ੍ਰੋਕਤ ਫੈਸਿਾ ਮੌਜੂਦਾ ਮਾਮਿੇ ਦੇ ਤੁੱਥਾਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ੂਰੀ ਤਰਹਾਂ ਿਾਗੂ ਹ ੰਦਾ ਹੈ। 10. ਇਸ ਲਵੁੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੁੱਕ ਨਹੀਂ ਲਕ ਸ ਿਤਾਨ ਬਰਦਰਜ਼ (ਪ੍ੀ) ਲਿਮਲਟਡ ਦੇ ਮਾਮਿੇ ਲਵੁੱਚ, ਇਸ ਅਦਾਿਤ ਦੇ ਸੰਲਵਧਾਨਕ ਬੈਂਚ ਦੇ ਫੈਸਿੇ ਲਵੁੱਚ ਸਪ੍ੁੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਲਗਆ ਹੈ ਲਕ ਲਸਰਫ਼ ਲਕਸੇ ਲਵਸ਼ੇਸ਼ ਉਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਵਸਤੂ ਧਾਰਾ ਲਵੁੱਚ ਇੁੱਕ ਐਟਰੀ ਇਸ ਲਸੁੱਟੇ 'ਤੇ ਪ੍ਹ ੰਚਣ ਿਈ ਲਨਰਣਾਇਕ ਕਾਰਕ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ ਲਕ ਕੀ ਆਮਦਨ ਨੂੰ ਕਾਰੋਬਾਰ ਤੋਂ ਆਮਦਨ ਡੀ ਵਜੋਂ ਮੰਲਨਆ ਜਾਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਲਜਹਾ ਸਵਾਿ ਹਰੇਕ ਕੇਸ ਦੇ ਹਾਿਾਤਾਂ' ਤੇ ਲਨਰਭਰ ਕਰੇਗਾ, ਲਜਵੇਂ ਲਕ. , ਕੀ ਕੋਈ ਖਾਸ ਕਾਰੋਬਾਰ ਛੁੱਡ ਲਰਹਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਦਾ ਲਜ਼ਕਰ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਹਵਾਿੇ ਲਵੁੱਚ ਕੀਤਾ ਲਗਆ ਹੈ। ਸ਼ਬਦਾਃ " ਅਸੀਂ ਸੋਚਦੇ ਹਾਂ ਲਕ ਹਰੇਕ ਮਾਮਿੇ ਨੂੰ ਇੁੱਕ ਵਪ੍ਾਰੀ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਦੇਲਖਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਪ੍ਤਾ ਿਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ ਲਕ ਲਕਰਾਏ 'ਤੇ ਦੇਣਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦਾ ਕੰਮ ਸੀ ਜਾਂ ਲਕਸੇ ਮਾਿਕ ਦ ਆਰਾ ਉਸ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ। ਅਸੀਂ ਅੁੱਗੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸੋਚਦੇ ਲਕ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਆਪ੍ਣੇ ਸ ਭਾਅ ਅਨ ਸਾਰ ਇੁੱਕ ਵਪ੍ਾਰਕ ਸੰਪ੍ਤੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇੁੱਕ ਵਪ੍ਾਰਕ ਸੰਪ੍ਤੀ ਲਸਰਫ ਇੁੱਕ ਸੰਪ੍ਤੀ ਹੈ ਜੋ ਇੁੱਕ ਕਾਰੋਬਾਰ ਲਵੁੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕ ਝ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨੂੰ ਿਗਭਗ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਿ ਚਿਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਿਈ, ਇਹ ਕਲਹਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ ਲਕ ਇੁੱਕ ਲਵਸ਼ੇਸ਼ ਗਤੀਲਵਧੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਲਕਉਂਲਕ ਇਹ ਇੁੱਕ ਸੰਪ੍ਤੀ ਨਾਿ ਸਬੰਧਤ ਹੈ ਲਜਸ ਨਾਿ ਵਪ੍ਾਰ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਮਾਮਲਿਆਂ ਲਵੁੱਚ ਇਸ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਿਈ ਕ ਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲਮਿਦਾ ਲਕ ਕ ਝ ਸੰਪ੍ਤੀਆਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਪ੍ਣੇ ਖੇਤਰ ਲਵੁੱਚ ਵਪ੍ਾਰਕ ਕ ਦਰਤ ਸੰਪ੍ਤੀਆਂ ਹਨ।" 11. ਅਸੀਂ ਉੱਪ੍ਰ ਦੁੱਸੇ ਗਏ ਆਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਹਾਂ। ਸੰਲਵਧਾਨਕ ਬੈਂਚ ਦੇ ਫੈਸਿੇ ਲਵੁੱਚ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਅਸੀਂ ਇਸ ਫੈਸਿੇ ਦੀ ਸ਼ ਰੂਆਤ ਲਵੁੱਚ ਲਕਹਾ ਹੈ ਲਕ ਮੌਜੂਦਾ ਮਾਮਿੇ ਦੇ ਹਾਿਾਤ ਲਜਨਹਾਂ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਅਟੁੱਿ ਲਸੁੱਟੇ 'ਤੇ ਪ੍ਹ ੰਚਦੇ ਹਾਂ ਲਕ ਇਸ ਮਾਮਿੇ ਲਵੁੱਚ, ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਅਸਿ ਲਵੁੱਚ ਕਰਦਾਲਤਆਂ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਹ ੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਿਈ ਮ ੁੱਿਾਂਕਣਕਰਤਾ ਨੇ ਹੈੱਡ ਇਨਕਮ ਫਰੌਮ ਲਬਜ਼ਨਸ' ਤਲਹਤ ਆਮਦਨ ਦਾ ਸਹੀ ਖ ਿਾਸਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਮੰਲਨਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ' ਘਰ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਤੋਂ ਆਮਦਨ '। ਅਸੀਂ, ਇਸ ਅਨ ਸਾਰ, ਇਸ ਅਪ੍ੀਿ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਫੈਸਿੇ ਨੂੰ ਰੁੱਦ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਅਪ੍ੀਿ ਲਟਰਲਬਊਨਿ ਦੇ ਫੈਸਿੇ ਨੂੰ ਬਹਾਿ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਖਰਲਚਆਂ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਆਰਡਰ ਨਹੀਂ। 2004 ਦਾ ਲਸਵਿ ਅਪ੍ੀਿ ਨੰ. 4491-4493 12. ਅਪ੍ੀਿਾਂ ਦਾ ਲਨਪ੍ਟਾਰਾ ਇਸ ਅਨ ਸਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, 2004 ਦੇ ਲਸਵਿ ਅਪ੍ੀਿ ਨੰਬਰ 4494 ਲਵੁੱਚ ਉਪ੍ਰੋਕਤ ਆਦੇਸ਼। ਦੇਲਵਕਾ ਗ ਜਰਾਿ ਅਪ੍ੀਿਾਂ ਦਾ ਲਨਪ੍ਟਾਰਾ ਕੀਤਾ ਲਗਆ। ਡਿਸਕਲੇਮਰ ਸਥਾਨਕ ਭਾਸਾ ਡ ਿੱਚ ਅਨੁ ਾਦ ਕੀਤਾ ਡਿਆ ਡਨਆ ਡਨਰਣਾਂ ਕੇ ਲ ਮੁਕਿੱਦਮੇਬਾਜਾਂ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਭਾਸਾ ਡ ਿੱਚ ਸਮਝਣ ਤਿੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਡਕਸੇ ਹੋਰ ਉਦੇਸ Case: M/S CHENNAI PROPERTIES & INVESTMENTS LTD., CHENNAI versus THE COMMISSIONER OF INCOME TAX CENTRAL 1... [[2015] 4 S.C.R. 413] (2015) 12. ਅਪ੍ੀਿਾਂ ਦਾ ਲਨਪ੍ਟਾਰਾ ਇਸ ਅਨ ਸਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, 2004 ਦੇ ਲਸਵਿ ਅਪ੍ੀਿ ਨੰਬਰ 4494 ਲਵੁੱਚ ਉਪ੍ਰੋਕਤ ਆਦੇਸ਼। ਦੇਲਵਕਾ ਗ ਜਰਾਿ ਅਪ੍ੀਿਾਂ ਦਾ ਲਨਪ੍ਟਾਰਾ ਕੀਤਾ ਲਗਆ। ਡਿਸਕਲੇਮਰ ਸਥਾਨਕ ਭਾਸਾ ਡ ਿੱਚ ਅਨੁ ਾਦ ਕੀਤਾ ਡਿਆ ਡਨਆ ਡਨਰਣਾਂ ਕੇ ਲ ਮੁਕਿੱਦਮੇਬਾਜਾਂ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਭਾਸਾ ਡ ਿੱਚ ਸਮਝਣ ਤਿੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਡਕਸੇ ਹੋਰ ਉਦੇਸ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ । ਸਾਰੇ ਡ ਹਾਰਕ ਅਤੇ ਅਡਿਕਾਰਤ ਮੰਤ ਾਂ ਲਈ ਡਨਆਂ ਡਨਰਣੇ ਦਾ ਅੰਿਰੇਜੀ ਸੰਸਕਰਣ ਪਰਮਾਡਣਕ ਹੋ ੇਿਾ ਅਤੇ ਅਮਲ ਲਾਿੂ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਡਦਿੱਤੀ ਜਾ ੇਿੀ। Tarun Mehra Advocate