M/S. Govind Impex (P) Ltd. And Ors v. Appropriate Authority, Income Tax Department

Case: M/S. GOVIND IMPEX (P) LTD. AND ORS. versus APPROPRIATE AUTHORITY, INCOME TAX DEPARTMENT [[2010] 14 S.C.R. 523] (2010) [2010] 14 (ADDL.) S.C.R. 523 M/S. A°D05 02S) (Haden)OBE Sci asten. 2B )0d OTPODA) DAN) SH OVW OH (BSS O25 Sot..41/2004)&2025 7,2010 [SBE DOR BE MSckio So SKY KR. GAS, aesc STP) DX) S60, 1961: emrsctho XXC; HES 269UA(F)(i), DSSea— SNd DaoS den Yre9 BS Sore KS SN.6 Bx SS Boos SXoenarDertPoos SQ ip Oer% garth - 2§N 269UA(L)(i) H ASSea WWNDOVNO — NOCVOSOHHS SPAAod wdisrfo SOvodSoths, Yer sroMDhcadio SBA Soo $ODHS Ano HSyo% Hodsyorw $08 DX S Heo, srOA HDOWOH. Saraeren Hbcioo Aeren: Da» Sarasa — Dides - Mato: DNOOGHNOMD SONS OHych NadAvPoOxXd VXHS00 wSo Bos Srsi aS SHON Dare HONeadsS°8 SHS Sri - Dar Gnd, Adkx NooSdoDOS HPS HPO Hwa) HoUTVO “Sj PAVWPO YVOwWNO: OS DOs GS Sore Ard) Sor wbSrare DowPHS -— 20 ydySore oX<onodsawd Mbcdo a8s¥ Both wdeciorSPORES Oxd¥roorr SOG aSaPas DrqrSesory Pa eayeomrdden arar roNerQ) SM WY srerN8 Dart gurHS Hse srerQNS Ytodaksd). Per 12 Soksoo% Dre soda,Pose, earddby HX Soo, 1961 SQ ocoo XXC Bnd; NoosaSS600059 SS dx wrrddoy Vxo) wg Ass Sx ad BSverns Ara oN, Dar Sardaerd Oa Nerds MHS SM.BY srNooo08 ONSSo GoSD, wotdy, 620 Gnd) XXC warscho ans), Nao sSosacosd weyenrrie Sxwarso guSAN OHSS Odewt~rdo earB5K600 Hbdiw SoS") V¥N 269UC AHnohSwox HWorisot% a69 SoO08. SSxdesorP, SHoS*A XH 278B & aren HHSadS VEN 267AB 80sp&wén Snot Hort Baba&oh. HDRvém Ss Sto Sot WSs BrsnenmPctd GPHD BPS ws Naren Baodos DHorocirsth. aXea oSeoxy TPHen BS sens S8axw, St Sco: 1. sarctos) Ax, So, 1961 SA B¥S 269UA(F)(i) H Bays\5Segdp OO¥orT?P B, OS Der GPA HSOA HG0s SBAoSHNS Den SOyHDer Lhoar% ddba&s XS xkScio sPBAo0% KSG Ando 80H Sodsomo% Mol Gos,oh Adm NoansoroH GSH02) S)pIBNGoNAseD0HSoS) DV¥N 269UA(f) & Dddea AwS) ABs SaSono0God déenJoe Dario St LHBckoS SPRAOX So DaodsS GyNoda cs sored a SOxXyoH. Dar Sardar ABnS, Nooddox SSNADAPOD OLHSO2) VSO Bos Sse. Dar Kod) aS SSHY DErPe HOSxS SrSc. Dar Gwsy NDaoGSen HOciw Hox Fo HHS SaHPIS BNosyTYO FOS¥eo HOSS OS", Daw SarserS°A 1 6 svar ON NDOGSOS? Der SHON HS F2BY Dréew SPAAONSSAS LScdo 125 sNaossen ScD BhHox SHB6)S Sores QIDHSaS Onsrso SOj0V0SohSo, HSA, aAnsorrp wxonodakssp, wh Addsr@o sMPSPOHQOAD AyQomP Senos.TPAD ONeadSSS Sxdo%o8, Yer BHONSyOPOS) BH)0) SHOT BOEWOH. VSAPSG wer AOA SOx, V$0 269UA(F5S) Jaded QQOTP SSHonameéDox SIPRByrS’D 1 HS 12 DmodXox SSAtvo So Der 18 Sod Sréim SdArrPod chair &SSodStn 5957-NdOeDee9S>DEV083.SpelS09SyscoOc 6S093NOHOOSHS/SPAAOSHRAE Haina AD-SSoSSKA BS GOP NXHDVDOBexen 6,/[529-B-D] Waray SoS Sesron Scho HSM SdH ASP BSS Mako KS(1989) Sdavoe65 (1) SCC 487; U.P. wo Mba atten Sd\o SitesHBNOH Tso re) EPOKA (SDSeI0OS) (2004) 1 SCC 1; HSH LTH (HH ) SByO BPR MSc Sos (2007) 5 SCC 614 —XwDodsaeSa. 2.eS HOsQo d5S Sdore Bo Sar abSrar AMBo4 BxdNSDe) Sore oXsonodsawead Maio Bot wd araioren DH) BS,GoG aSmrO8 Srqrdesore Erards gard, wons & Raposo seoO S6odt. [Doe 7] /530-F] LrHosads St Bd) (1989) SHad0eo6 (1) SCC 487 KSrPHosa&o® 45 do (2004) 1 SCC 1 LrHosasgod 4S n0° (2007) 5SCC 614 xLrHosagod 4S n0° DIS 02 )ed GAS'SHHS: BN ws ew 30.41/20 BDSS HOSS (GrS) Hos 3793/2001 choc BO 3rS% SA 10.10.2002Pt a8 BS BX) HSaiw &§ DOG. SPbHN.LPSs, P.K.eord, Soadd Syp5,8S SUE osnewmPro 65S. Sade, P.asé5, ors S°35, B.V.aocrro wh SBarto Prsoarso ws)Boy SeossoodSar HoWase KR. Wadd, Decox1. wdyeorPsen, KBD SOD Reo SD 15 epNo SO B-68 Soww SOA SX) Oho Hoatrxven HBato art 1 BOM08 SoX Sr.2,50,000/- SApS Hs BY srerHS HS’ SH GY srS000OSGAS Derk gerdSOS” HBxrarr Sd) Saray dx) sg BSSwDS OHSS 1995 BoE 45 SAS osyewmpto¥ Asray PBX ad Boro Case: M/S. GOVIND IMPEX (P) LTD. AND ORS. versus APPROPRIATE AUTHORITY, INCOME TAX DEPARTMENT [[2010] 14 S.C.R. 523] (2010) [2010] 14 (ਐਡੀ.ਐਲ.) ਐਸ.ਸੀ.ਆਰ. 523 ਐਮ/ਐਸ. ਗੋਵਿੰਦਇੰਪੈਕਸ(ਪੀ) ਲਿਮਿਟੇਡਅਤੇਹੋਰਬਨਾਮਉਚਿਤਅਥਾਰਿਟੀ, ਆਮਦਨਕਰਵਿਭਾਗ(41 ਦੀ2004)ਕ੍ਰਿਮਿਨਲਅਪੀਲਨੰਬਰਦਸੰਬਰ7, 2010[., ਜੇ.ਜੇ.]ਹਰਜੀਤਸਿੰਘਬੇਦੀਅਤੇਚੰਦਰਮੌਲੀਕ੍ਰ ਪ੍ਰਸਾਦ 'ਆਮਦਨਕਰਐਕਟ, 1961: ਅਧਿਆਇXXC; ਐਸ. 269UA(f)(i), ਵਿਆਖਿਆ–ਤੇ' ਨੌਸਾਲਾਂਲਈਲੀਜ਼ਦਿੱਤੀਗਈਜਾਇਦਾਦਜਿਸਨੂੰਲੀਜ਼ੀਨੂੰਕੁਝਸ਼ਰਤਾਂਅਤੇਸ਼ਰਤਾਂਦੀਪੂਰਤੀਤੇਹੋਰਨੌਸਾਲਾਂਲਈਨਵੀਨੀਕਰਨਦਾਵਿਕਲਪਸੀ– ਐਸ. 269UA(f)(i) ਨੂੰਵਿਆਖਿਆਦੀਲਾਗੂਤਾ– ਫੈਸਲਾ: ਲਾਗੂਹੈਕਿਉਂਕਿਲੀਜ਼ਨੇਮਿਆਦਦੇ,ਵਿਸਤਾਰਲਈਪ੍ਰਾਵਧਾਨਕੀਤਾਸੀ ਅਤੇਲੀਜ਼ਦੀਮਿਆਦਅਤੇਵਿਸਤਾਰਦੀਅਵਧੀਨੂੰਮਿਲਾਕੇਇਹਬਾਰਾਂਸਾਲਾਂਤੋਂਵੱਧਬਣਾਸਕਦਾਸੀ। ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਅਤੇਦਸਤਾਵੇਜ਼: ਲੀਜ਼ਦੀਦ– ਵਿਆਖਿਆ– ਫੈਸਲਾ: ਲੀਜ਼ਦੀਦਦੀਆਂਸ਼ਰਤਾਂਨੂੰਸਖਤਨਿਰਮਾਣ'ਦੇਨਿਯਮਾਂਦੀਪਾਲਣਾਕਰਦਿਆਂਨਹੀਂਸਮਝਿਆਜਾਣਾਚਾਹੀਦਾ– ਲੀਜ਼ਦੀਇੱਕਸ਼ਰਤਨੂੰਵੱਖਰੇਤੌਰਤੇਵਿਚਾਰ–ਵਿੱਚਨਹੀਂਲਿਆਜਾਸਕਦਾ ਪੂਰੇਦਸਤਾਵੇਜ਼ਨੂੰਕੁੱਲਮਿਲਾਕੇਦੇਖਣਾਪਵੇਗਾਤਾਂਜੋਲੀਜ਼ਦੀਆਂਸ਼ਰਤਾਂਅਤੇਸ਼ਰਤਾਂਨੂੰਸਮਝਿਆਜਾਸਕੇ। :ਕਾਨੂੰਨਾਂਦੀਵਿਆਖਿਆ ਦੰਡਾਤਮਕਕਾਨੂੰਨਜੋਇੱਕਕਾਰਵਾਈਨੂੰਦੰਡਾਤਮਕਅਪਰਾਧਬਣਾਉਂਦਾਹੈਜਾਂਦੰਡਲਾਗੂਕਰਦਾਹੈ– ਫੈਸਲਾ: ਇਸਨੂੰਸਖਤੀਨਾਲਵਿਆਖਿਆਕੀਤਾਜਾਣਾਚਾਹੀਦਾਹੈਅਤੇਜੇਕਰਦੋਵਿਚਾਰਸੰਭਵਹਨ,'ਤੇਪਸੰਦਕੀਤਾਜਾਣਾਚਾਹੀਦਾਹੈ। ਤਾਂਨਾਗਰਿਕਦੇਹੱਕਵਿੱਚਇੱਕਨੂੰਸਾਧਾਰਣਤੌਰ 'ਅਪੀਲਕਰਤਾਓਂਨੇਮੁਕੱਦਮੇਵਾਲੀਜਾਇਦਾਦਨੂੰਨੌਸਾਲਾਂਲਈਲੀਜ਼ਤੇਦਿੱਤਾਅਤੇਲੀਜ਼ਨੂੰਹੋਰਨੌਸਾਲਾਂਲਈਨਵੀਨੀਕਰਨਯੋਗਸੀ।ਆਮਦਨਕਰਵਿਭਾਗਨੇਇੱਕਸ਼ੋਕਾਰਨਨੋਟਿਸਜਾਰੀਕੀਤਾਜਿਸਵਿੱਚਦੋਸ਼ਲਗਾਇਆ, ਆਮਦਨਕਰਐਕਟ, 1961 ਦੇਅਧਿਆਇਗਿਆਸੀਕਿਲੀਜ਼ਦੀਮਿਆਦਬਾਰਾਂਸਾਲਾਂਤੋਂਵੱਧਸੀਅਤੇਇਸਲਈXXC ਦੀਪ੍ਰਾਵਧਾਨਲਾਗੂਹੁੰਦੀਹੈਨੂੰਆਕਰਸ਼ਿਤਕੀਤਾਗਿਆ।ਅਪੀਲਕਰਤਾਓਂਨੇਜਵਾਬਦਿੱਤਾਕਿਲੀਜ਼ਸਿਰਫਨੌਸਾਲਾਂਦੀਅਵਧੀਲਈਸੀਅਤੇਲੀਜ਼ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਵਿੱਚਲੀਜ਼ਧਾਰਕਨੂੰਹੋਰਨੌਸਾਲਾਂਲਈਲੀਜ਼ਨੂੰਨਵੀਨੀਕ੍ਰਿਤਕਰਨਦਾਵਿਕਲਪਮੁਹੈਯਾਕਰਾਇਆਗਿਆਸੀ, ਇਸਲਈਐਕਟਦੇਅਧਿਆਇXXC ਦਾਪ੍ਰਾਵਧਾਨਆਕਰਸ਼ਿਤਨਹੀਂਹੋਇਆ।ਉਚਿਤਅਧਿਕਾਰਨੇਅਪੀਲਕਰਤਾਓਂਦੇਜਵਾਬਨੂੰਰੱਦਕਰਦਿੱਤਾਅਤੇਉਨ੍ਹਾਂਨੂੰਐਕਟਦੀਧਾਰਾ269UC, ਧਾਰਾ267AB ਦੇਨਾਲ ਦੀਆਂਪ੍ਰਾਵਧਾਨਾਂਦੀਪਾਲਣਾਨਾਕਰਨਦੇਦੋਸ਼ੀਠਹਿਰਾਇਆ।ਇਸਅਨੁਸਾਰ278Bਪੜ੍ਹਨਵਿੱਚਧਾਰਾ ਦੇਅਧੀਨਮੈਜਿਸਟ੍ਰੇਟਅੱਗੇਇੱਕਸ਼ਿਕਾਇਤਦਰਜਕੀਤੀਗਈ।ਮੈਜਿਸਟ੍ਰੇਟਨੇਅਪਰਾਧਦਾ,ਸੰਜ੍ਞਾਨਲਿਆ।ਅਪੀਲਕਰਤਾਨੇਹਾਈਕੋਰਟਵਿੱਚਇਸਨੂੰਬੇਅਸਰਕਰਨਦੀਅਸਫਲਕੋਸ਼ਿਸ਼ਕੀਤੀ।ਦੁਖੀਹੋਕੇਅਪੀਲਕਰਤਾਓਂਨੇਤੁਰੰਤਅਪੀਲਦਾਇਰਕੀਤੀ। ਫੈਸਲਾ: 1. ਆਮਦਨਟੈਕਸਐਕਟ, 1961 ਦੀਧਾਰਾ269UA(f)(vi) ਨੂੰਸਮਝਣਵਾਲੀਵਿਆਖਿਆਦਾਸਾਫਪੜ੍ਹਨ,ਦਿਖਾਉਂਦਾਹੈਕਿਜੇਕਰਇੱਕਲੀਜ਼ਵਿੱਚਹੋਰਮਿਆਦਲਈਮਿਆਦਦੇਵਿਸਤਾਰਦਾਪ੍ਰਾਵਧਾਨਹੈ ਤਾਂਇਸਨੂੰਘੱਟੋ,ਘੱਟਬਾਰਾਂਸਾਲਾਂਦੀਮਿਆਦਵਾਲੇਲੀਜ਼ਵਜੋਂਮੰਨਿਆਜਾਵੇਗਾ ਜੇਕਰਲੀਜ਼ਦਿੱਤੀਗਈਅਵਧੀਅਤੇਵਿਸਤਾਰਦੀ269UA(f) ਦੀਵਿਆਖਿਆਦੀਅਵਧੀਨੂੰਇਕੱਠਾਕੀਤਾਜਾਵੇਅਤੇਇਹਬਾਰਾਂਸਾਲਾਂਤੋਂਵੱਧਹੋਵੇ।ਐਕਟਦੀਧਾਰਾਵਿਆਖਿਆਨੂੰਲੈਕੇਕੋਈਵਿਵਾਦਨਹੀਂਹੈਅਤੇਇਹਸਿਰਫਉਹਨਾਂਮਾਮਲਿਆਂਨੂੰਹੀਕਵਰਕਰੇਗਾਜਿੱਥੇਲੀਜ਼ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਵਿੱਚਵਿਸਤਾਰਦਾਪ੍ਰਾਵਧਾਨਮੌਜੂਦਹੈ।ਲੀਜ਼ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਦੀਆਂਸ਼ਰਤਾਂਨੂੰਸਖਤਨਿਰਮਾਣਦੇਨਿਯਮਾਂਦੇਅਨੁਸਾਰਵਿਆਖਿਆਨਹੀਂਕੀਤਾਜਾਣਾਹੈ।ਲੀਜ਼ਦੀਇੱਕਸ਼ਰਤਨੂੰਇਕੱਲੇਪਣਵਿੱਚਵਿਚਾਰਨਾਨਹੀਂਹੈ।ਪੂਰੇਦਸਤਾਵੇਜ਼ਨੂੰਕੁੱਲਮਿਲਾਕੇਦੇਖਣਾਪਵੇਗਾਤਾਂਜੋਲੀਜ਼ਦੀਆਂਸ਼ਰਤਾਂਅਤੇਸਥਿਤੀਆਂਨੂੰਸਮਝਿਆਜਾਸਕੇ।ਇਸ ਮਾਮਲੇਵਿੱਚ,1 ਲੀਜ਼ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਦੀਧਾਰਾ ਨੇਸਪਸ਼ਟਸ਼ਬਦਾਂਵਿੱਚਹੋਰਨੌਸਾਲਾਂਲਈਲੀਜ਼ਦੀਅਵਧੀਦੇਵਿਸਤਾਰ12ਲਈਪ੍ਰਾਵਧਾਨਕੀਤਾਅਤੇਧਾਰਾ ਨੇਕੁਝਸ਼ਰਤਾਂਅਤੇਸਥਿਤੀਆਂਦੀਪੂਰਤੀਉੱਤੇਨਵੀਨੀਕਰਣਲਈਪ੍ਰਾਵਧਾਨਕੀਤਾ।ਇਸਲਈ,, ਜਦੋਂਦਸਤਾਵੇਜ਼ਨੂੰਪੂਰੇਤੌਰਤੇਬਣਾਇਆਜਾਂਦਾਹੈ ਤਾਂਇਹਸਪਸ਼ਟਹੈਕਿਇਹਵਿਸਤਾਰਲਈਪ੍ਰਾਵਧਾਨਕਰਦਾਹੈਗੋਵਿੰਦਇੰਪੈਕਸਧਿਆਨ'ਚਰੱਖਿਆਜਾਵੇ,(ਪੀ) ਲਿਮਿਟੇਡਬਨਾਮਉਚਿਤਅਧਿਕਾਰੀ, ਆਮਦਨਟੈਕਸਵਿਭਾਗ।ਜੇਇਸਨੂੰ ਤਾਂਲੀਜ਼ਦੀਮਿਆਦਬਾਰਾਂਸਾਲਾਂਤੋਂਘੱਟਨਹੀਂਹੈ।ਇਕਵਾਰਜਦੋਂਇਸਨੂੰਇਸਤਰ੍ਹਾਂਮੰਨ'ਲਿਆਜਾਂਦਾਹੈ, ਤਾਂਸੈਕਸ਼ਨ269UA(f)(1) ਦੀਵਿਆਖਿਆਸਪਸ਼ਟਤੌਰਤੇਲਾਗੂਹੁੰਦੀਹੈ।ਹਾਈਕੋਰਟਨੇਸਹੀਢੰਗਨਾਲਮੰਨਿਆਕਿਲੀਜ਼ਦੀਦਦੇਧਾਰਾਵਾਂ1 ਅਤੇ12 ਦੀਸੰਯੁਕਤਪੜ੍ਹਾਈਨੇਦਿਖਾਇਆਕਿਲੀਜ਼ਦਾਰਨੇਲੀਜ਼ਨੂੰ18 ਸਾਲਾਂਲਈਚਲਾਉਣਦੀਮੰਸ਼ਾਕੀਤੀਸੀਅਤੇਜੇਕਿਰਾਏਦਾਰਨੇਸ਼ਰਤਾਂਦੀਪਾਲਣਾਕੀਤੀਤਾਂਪਹਿਲੀਮਿਆਦ/6, 7ਤੋਂਬਾਅਦਲੀਜ਼ਨੂੰਨਵੀਨੀਕਰਨਵਿਸਤਾਰਦੇਣਤੋਂਲੀਜ਼ਦਾਰਨੇਇਨਕਾਰਨਹੀਂਕਰਸਕਦਾਸੀ।ਪੈਰਾ (1989) ਸੁਪਲੇ.(1)ਪਰਵਾਸ਼ਚੰਦਰਦਲੂਈਅਤੇਇਕਹੋਰਬਨਾਮਬਿਸਵਨਾਥਬੈਨਰਜੀਅਤੇਇਕਹੋਰਐਸ.ਸੀ.ਸੀ. 487; ਸਟੇਟਆਫਯੂ.ਪੀ. ਅਤੇਹੋਰਬਨਾਮਲਾਲਜੀਟੰਡਨ(ਮ੍ਰਿਤਕ) ਲ੍ਰਸਦੁਆਰਾ(2004) 1ਐਸ.ਸੀ.ਸੀ. 1; ਹਰਦੇਵਔਸਾਨ(ਡੀ) ਬਨਾਮਹੀਡਅਤੇਕੰਪਨੀ(2007) 5 ਐਸ.ਸੀ.ਸੀ. 614 – ਹਵਾਲਾਦਿੱਤਾਗਿਆ। 2. ਇਹਭਲੀਭਾਂਤਸਥਾਪਿਤਹੈਕਿਜੋਦੰਡਾਤਮਕਸਟੈਚਿਊਟਕਿਸੇਕੰਮਨੂੰਦੰਡਾਤਮਕਅਪਰਾਧਬਣਾਉਂਦਾਹੈਜਾਂਦੰਡਲਾਗੂਕਰਦਾਹੈਇਕਨਾਗਰਿਕਦੇਹੱਕ',ਚਵਿਚਾਰਨੂੰਸਾਧਾਰਣਤੌਰ ਉਸਨੂੰਸਖਤੀਨਾਲਵਿਆਖਿਆਕੀਤਾਜਾਣਾਚਾਹੀਦਾਹੈਅਤੇਜੇਦੋਵਿਚਾਰਸੰਭਵਹਨ''ਤੇਪਸੰਦਕੀਤਾਜਾਣਾਚਾਹੀਦਾਹੈਪਰਇਸਸਿਧਾਂਤਦਾ, ਤਾਂ[ਪੈਰਾ7]ਵਰਤਮਾਨਮਾਮਲੇਦੇਤੱਥਾਂਤੇਕੋਈਲਾਗੂਨਹੀਂਹੁੰਦਾ। ਕੇਸਲਾਹਵਾਲਾ: (1989) ਸੁਪਲੇ.(1) ਐਸ.ਸੀ.ਸੀ. 487 ਪੈਰਾ4 ਨੂੰਹਵਾਲਾਦਿੱਤਾਗਿਆ (2004) 1 ਐਸ.ਸੀ.ਸੀ. 1 ਪੈਰਾ4 ਨੂੰਹਵਾਲਾਦਿੱਤਾਗਿਆ (2007) 5 ਐਸ.ਸੀ.ਸੀ. 614 ਪੈਰਾ4 ਨੂੰਹਵਾਲਾਦਿੱਤਾਗਿਆ : ਸਿਵਿਲਅਪੀਲਨੰਬਰ41 ਆਫ2004।ਸਿਵਿਲਅਪੀਲੇਟਜੁਰਿਸਡਿਕਸ਼ਨ ਦਿੱਲੀਦੀਹਾਈਕੋਰਟਵਿੱਚ10.10.2002. (ਮੁੱਖ) ਨੰਬਰ3793 ਆਫ2001 ਦੇ ਦੀਤਾਰੀਖਨਾਲਕ੍ਰਿਮਿਨਲਮਿਸਕਫੈਸਲੇਅਤੇਆਦੇਸ਼ਤੋਂ। ਹਰੀਸ਼ਐਨ. ਸਾਲਵੇ, ਪੀ.ਕੇ. ਅਗਰਵਾਲ, ਸੰਜੇਕਪੂਰ, ਰਾਜੀਵਕਪੂਰਅਪੀਲਕਰਤਾਵਾਂਲਈ। ਰਮੇਸ਼ਪੀ. ਭੱਟ, ਰਾਹੁਲਕੌਸ਼ਿਕ, ਬੀ.ਵੀ. ਬਲਰਾਮਦਾਸਜਵਾਬਦੇਹਲਈ। ਅਦਾਲਤਦਾਫੈਸਲਾਇਸਪ੍ਰਕਾਰਸੀ Case: M/S. GOVIND IMPEX (P) LTD. AND ORS. versus APPROPRIATE AUTHORITY, INCOME TAX DEPARTMENT [[2010] 14 S.C.R. 523] (2010) [2010] 14 (ADDL.) S.C.R. 523 M/S. GOVIND IMPEX (P) LTD. AND ORS. v. APPROPRIATE AUTHORITY, INCOME TAX DEPARTMENT (Criminal Appeal No. 41 of 2004) DECEMBER 7, 2010 [HARJIT SINGH BEDI AND CHANDRAMAULI KR. PRASAD, JJ.] Income Tax Act, 1961: Chapter XXC; s.269UA(f)(i), -Explanation Premises let out on lease for nine years with an option to the lessee to renew it for a further period of nine years on fulfillment of certain terms and conditions --Applicability of Explanation to s. 269UA(f)(i) Held: Is applicable since lease provided for extension of term, and the aggregate of /ease period and period of extension counted together made it more than twelve years. --Deeds and documents: Lease deed Interpretation of Held: The terms of a lease deed are not to be interpreted -following strict rules of construction One term of the lease -cannot be taken into consideration in isolation Entire document in totality has to be seen to decipher the terms and conditions of /ease. Interpretation of statutes: Penal statute which makes an -act a penal offence or impose penalty Held: Is to be strictly construed and if two views are possible, one favourable to the citizen is to be ordinarily preferred. The appellants leased out the suit premises for a period of nine years and the lease was renewable for a further period of nine years. The income tax department issued a show cause notice alleging that the lease was for a period of more than 12 years and, therefore, the provision of Chapter XXC of the Income Tax Act, 1961 A B C D E F G H I 524 SUPREME COURT REPORTS [2010] 14 (ADDL.) S.C.R. A was attracted. The appellants replied that the lease was only for a period of nine years and that the lease deed provided an option to the lessee to renew the lease for a further period of nine years and, therefore, the provision of Chapter XXC of the Act was not attracted. The B appropriate authority rejected the reply of the appellants and held them guilty of not complying with the provisions of Section 269UC of the Act. Accordingly, a complaint was laid under Section 267 AB read with Section 2788 of the Act before the Magistrate. The Magistrate took c cognizance of the offence. The appellant unsuccessfully challenged the same in the High Court. Aggrieved, the appellants filed the instant appeal. Dismissing the appeal, the Court D HELD: 1. A plain reading of the Explanation to Section 269UA(f)(i) of the Income Tax Act, 1961 shows that if a lease provides for the extension of the term thereof by a further term, it shall be deemed to be a lease for a term of not less than twelve years, if the aggregate E of the period for which the lease is granted and period of extension counted together makes it more than twelve years. There is no dispute in regard to the interpretation of Explanation to Section 269UA(f) of the Act and it will cover only such cases where provision for extension in F lease deed exists. The terms of lease deed are not to be interpreted following strict rules of construction. One term of the lease cannot be taken into consideration in isolation. Entire document in totality has to be seen to decipher the terms and conditions of the lease. In the G instant case, Clause 1 of the lease deed in no uncertain terms provided for extension of period of lease for a further period of nine years and clause 12 therl!of provided for renewal on fulfillment of certain terms and conditions. Therefore, when the document is constructed as a whole, it is apparent that it provides for the extension H Case: M/S. GOVIND IMPEX (P) LTD. AND ORS. versus APPROPRIATE AUTHORITY, INCOME TAX DEPARTMENT [[2010] 14 S.C.R. 523] (2010) मै�सस� गो�वि�न्द इम्पे!क्स ( ) P) P) ति#तिमैटे!ड ए�& अन्य, बना+मै एप्रो�विपेरिरय!टे अर्था+�रिरटे/ , आयकर वि�भा+गो ( क्रि3तिमैना# अपे�# ना&०41 सना42004) क्रिदसम्बर 7, 2010 [हरज�� तस&ह ब!द/ ए�& चनदम:#� क! आर. पस+द, नय+यम<त�गण ] ; >+र+ 269 ( ) ( ),आयकर अति>तिनायमै 1961: अध्य+य XXC; UA (f) (i),f) (i),i), क! सम्बन्> मैDस्पेष्टी�करण- पेरिरसर क� 9 �र्ष� कI अ�ति> ह!�J पेट्टे! पेर 9 स+# क! ति#ए इस वि�कल्पे क! स+र्थाक्रिदय+ गोय+ ह� क्रिक पेट्टे!द+र अतिMमै 9 �र्षN क! ति#ए पेJनाO पेट्टे! क� कJ छ श�N क� पे<र+ करना! ( ) ( ) पेर पेरिरसर क� पेट्टे! पेर #! सक! गो+। >+र+ -269 UA (f) (i),f) (i),i),कI प्रोभा+व्य�+ क! सम्बन्> मैDअ�>+रिर� क्रिकय+ गोय+ ह� क्रिक- यह >+र+ प्रोभा+�� मै+ना� गोय� ह� च<Tक्रिक पेट्टे! कI कJ # अ�ति>वि�स्�+रिर� क+# क! उपेर+न्� 12 �र्ष� स! अति>क ह�। वि�#!ख ए�& प्रोपेत्र – पेट्टे+ वि�#!ख- क! वि�श्ले!र्षण क! सन्दभा� मैD यह अ�>+रिर� क्रिकय+गोय+ ह� क्रिक- पेट्टे+ वि�#!ख कI श�N क+ वि�श्ले!र्षण सख्�� स! नाह/& क्रिकय+ जी+ना+ च+क्रिहए � पेट्टे!कI एक अ�ति> क� अ#गो करक! नाह/& द!खना+ च+क्रिहए � सम्पे<ण� प्रोपेत्र क� पेट्टे! कI तिनायमै ��श�N क! अनाJरूपे पे<णO मै!D द!खना+ च+क्रिहए। वि�ति>य\ कI व्य+ख्य+O द+ण्डि^डक वि�ति> ण्डिजीसमैD क�इ� क_ त्य द+ण्डि^डक अपेर+> अर्था�+अर्था�द^ड प्रोभा+�� करना+ ह� �ह+T पेर यह अ�>+रिर� क्रिकय+ गोय+ ह� क्रिक- द+ण्डि^डक वि�ति> क�सख्�� स! प्रोभा+�� करना+ च+क्रिहए आ�र यक्रिद द� वि�च+र सम्भा� ह� �� आमै ना+गोरिरक क! ति#एअनाJक< # वि�च+र क� स+मै+न्य�O प्रो+र्थातिमैक�+ द/ जी+ना� च+क्रिहए। अप�#+रa द+र+ �+दMस� पररसर क� पटट! पर 9�र� क! त#ए कदय+ गय+ आ�र पटट+अतMम 9�र� क! त#ए न��न�क_� ह� सक�+ र+। आयकर व�भ+ग द+र+ क+रण ब�+आ! न�कटसइस आशय क+ कदय+ गय+ कक पटट+ 12�र� स! अत>क क! त#ए कदय+ गय+ ह� इसत#एआयकर अत>तनयम 1961क! अधय+य XXCआक_ष ह��+ ह�। 524Udied =qearera Raté [2010 ] 14 (fam ) Vaodfo3Ne अपroya द+र+ उतर मae Idea WTar ¢ fक पटट+ क!dq 9dW27) त#ए रidUटट+वdeg #HD यह वdanप र+ कक पटटGN Sant 3iiMम 9dW> त#ए नlellpcd Ail enH© Sa PNT 3if>तनयम क! अधय+य XXCआक_ष नeI Gal ol 3aयJक प+त>क+र/ द+र+अपrolla क+ जब+ब तनरसchr 3>तनयम कI >+र+ 269UCक!dodqd Wd Ev 3aपla uU\ क+ अनJप+#न न करनAr awru+य+ गaIi dqJस+र अत>तनयम कI >+र+ 267ABसपकoda UNT 278BमD तYAhldd णजसट!ट क! समक कI गalAणजसट!ट द+र+ अपर+> परपस&ज+न त#य+ गय+। अपroya द+र+ उकAl 3h Awप मD उचच नय+य+#य मD चJन+r ctगall Sc स! वdeJबUT Spt 30royaगण दIW] dda+न अपlol Uiजad chiaT Si नय+य+#य द+र+ अपroaTनरसSCN MS qe SAMYa Tकय+ गafक- 1. आयकर अत>तनयम 1961 कI >+र+ 269UA (f)(i) स+म+नय रप स! पढन! पर यह दश+reiक यकद पटट! मD अतMम37017 A Ral>वdeaiiYd la! क+ पlagdlol derर यकद कJa Wal> वdeaiiYq 3aleo Hr ISft Ev12dW2 3Wh S alटट“thr 12dy2 3>क क! त#ए म+न+ जTel +। अत>तनयम कI>+र+ 269UA (f)(i) क! व!रण क! सनदभ|lefFddig oaed ae UN waa+म#\पर ह/ #+ग30)r oह+T पर पटट“Yr Wal> वdeaii<ci Ni! क+ पla di वJ म+नSioटटवdeg chl Wal wml Wauaह/& पढ+ ज+य!ग+। पटट‘thy Uh 3aeT Hl Wo स! नह/&द!ख+ ज+य!ग+। पटट+ वded ch U<णO मD उसकI तनयमad Wdt ch अनJरप द!ख+ ज+य!ग+।dcd+न म+म#! मD पटट+ वded cht Aq WoतनणITaप मD न| awdh Uvटटah) wal>बढTa) o+न! क! ब+र! म£ ZI Wd Ao 12 Sw नatc\ALUT c समबन> मD तनयमad WarchrUUT tel! क! ब+र! मIdeldl$l 3td:ब पटट+ वdedUपतHYUUT &प मD पढ+जIdl ¢ dd ae &पषSar seक उसमWay> क! वdeGNicptUul chlaqui<7 गो�वि�न्द इम्पे!क्स ( ) P) ति#तिमैटे!ड ए�& अन्य,बना+मै एप्रो�विपेरिरय!टे अर्था+�रिरटे/ , 525 आयकर वि�भा+गो यकद यह म+न+ ज+�+ ह� �ब पटट+ ब+रह �र� स! कम कI अ�त> क+ नह/& रह ज+�+ ह�। यकदए!स+ अ�>+रर� ह��+ ह� �� >+र+ 269UA (f)(i) क+ सपष�करण सपष रप मD आक_ष ह��+ ह�।उचच नय+य+#य न! उतच� रप मD यह प+य+ ह� कक श� स&०1 � 12 क� स&गयJणम� रप स!पढन! पर पटट+ व�#!ख 18�र� कI अ�त> �क न��न�क_� व�स�+रर� करन! कI म&श+पटट!द+�+ कI रह/ ह� यकद पह#� अ�त> मD पटट!द+र द+र+ कJछ श�N क+ प+#न ककय+ ज+�+-ह�। (पस�र 6,7) [ 529-BD] प्रो��+श चन्द्र द#Jइ� ए�& अन्य बना+मै वि�श्वना+र्था बनाजीa ए�& अन्य (1989) प<रक (1)SCC 487; उत्तर प्रोद!श र+ज्य ए�& अन्य बना+मै #+#जी� टे^डना (मै_�क) द्वा+र+ वि�ति>क(2004) 1 SCC1;(2007) 5�+रिरस+ना हरद!श आ!रस4 (प्रो+०) ति#० बना+मै ह!ड! ए^ड कम्पेना� SCC 614 -(उणल#णख�) Case: M/S. GOVIND IMPEX (P) LTD. AND ORS. versus APPROPRIATE AUTHORITY, INCOME TAX DEPARTMENT [[2010] 14 S.C.R. 523] (2010) BDSS HOSS (GrS) Hos 3793/2001 choc BO 3rS% SA 10.10.2002Pt a8 BS BX) HSaiw &§ DOG. SPbHN.LPSs, P.K.eord, Soadd Syp5,8S SUE osnewmPro 65S. Sade, P.asé5, ors S°35, B.V.aocrro wh SBarto Prsoarso ws)Boy SeossoodSar HoWase KR. Wadd, Decox1. wdyeorPsen, KBD SOD Reo SD 15 epNo SO B-68 Soww SOA SX) Oho Hoatrxven HBato art 1 BOM08 SoX Sr.2,50,000/- SApS Hs BY srerHS HS’ SH GY srS000OSGAS Derk gerdSOS” HBxrarr Sd) Saray dx) sg BSSwDS OHSS 1995 BoE 45 SAS osyewmpto¥ Asray PBX ad Boro Der SDS SFsoyBe srernNs SPQAosSASH seas, aH 12 SodssyoroSPS Dey Od, wothso sway) xoSood" warscdoo XXC (SSH OIA "Seo"Oa) Heart) Bos) NDohS sS6osateéooh MScinw esSbodaSparonte norts wand 15 SParS*me Deyorptn BaiNWS)\OweO™) GOCDax Mtax KwMAVEY rte Boo SBx a&ctso arNooo0d wXerdo wBmrPmh sod, gos Ss Oar Herd) oxen BA DOPOD) SdNSO KOKA, wotdo 60 Cn, XXC warscdo ans) YassSBodassd SA) 95S oSSoS aren wPO%w odyeorrpten 1996 adSHD NHSEINd YANDGHsyentpPden TPgen BOS DSSea HON eaHS°8HGciw DéwsHo8 Gris SHAN SHAN, SAS wGHsr6, SoSAD V¥N Naodioxy Bosworth wvenewmor SArre DSodxr MOS 24,2001 ఉత5 TPeO® TPAD BONGONEAOSSxoibesorr, dod") V¥N 269BOOMALH POKPSD GHHP 2001 DS 30 BOS Shey Gers MsvPsKS HBVSwot S05°N VEN 278B 80% Horst ScoakoHh. WSS &yéw 2001 YOS BANKe) oS ° TPO? SSO Sot Shy BED, oenewmpton Sw GiSdbxR208. 2. 2001 AOS 245 BAS Sh Msrarxn BSHOxw, SdodSen HorRYKpe2)OWN NOHOHS OHSS BOO GSOx S8Sciired wdyeoSPSS BE HBAxdxX. crpenHONS, OAewmMPwmon PVSrrBx oerdodosadsoths, art Nas Bod 6 HBsxoxo BxoSen BgEr HyBS"482 806 6SarPXDrTP HEN Bow 97D sQBoDo. DHS, 2002 wSort 1\TPcoP HOASa MOA SOBxvr Ss 80 Dore axrgrDou “(xd SoS? Sreme Day SIPBevSHD Hor 1 S° DarkDd Se0, NOLS DSL MS” SSe0 SPRAOPON HyQore vSryarytoSPrxerdO 1, 12 norox $0 SHDS chadirdA 18 AY arSiwAoPod eraodsén DyQmeso8. Deraprd DSH Hed /EPWAOHNOSe9 SpDEGos,RC)(000O655994 S000OSTRAS /EPGAONSHRNS Boanra NoSSoe) socssxSoS VYNS 269UA(L)(i) SH DSSeax HAS” sox¥, Der Avo 18Sodsyoren Gotwo0H, oH 18 Sodyoro aS KDI womae SeeSoda Both Khok wonam Sar et Sodsésyoro kLawthOoDaAr Sar Kart Sos oro est Kook eona(Dn ASonenSpQAonenrre Sar DSHSSeaewrr SSosacserctr o38 a¥a 23003S) BOSONS 50008BOD DjOO HScio YSad) EPCAOD /DIHSw%o 12 Soseéyrrok Hrr Sa, wénso8 Da Swod°A VEN 269UA(F)MH Dides HOSS SXoH HSciwo 2A 12 Sodsyorok SKS srackDOMEsOWADEOH, STPSo? HHO AWS, XXC wGrscdoo lwS) NSROYBYDOB.” 3. QOS waQHAS wodyewmten St woxoWHBs’ Ss wdBOEDSA. 4. Dee DOH SSe9 HScado der SPEAH 285 DAicioo ssa, dg269UA(F) H ADS DSSear HHS” SorhHA Der DSoSSeak Den $08 OarDer LSA0Y SBodwdS SD orm VONaNS°S BS GHA ody ewmbo S6ABS VOAE arrckar@ @ wr6H N.dreS, NSDer SOVSIDS SH GBOeDOSD, S’OyGY aren DSHHSe9 BoOHS SFSS God, Der srosSPQAOD wSSrSo SD oNSIA, wothSo Ando 45H 12 SodSyor-o $08 4%)ecos TAowtD. Da DSHSSe9 HSct SPGAH Hos Syergaray DyQo BOOBN ara, Sods Sevan LScinSyd DSywH BSO Aci HS'S% (1989) SHavoed (1) SCC 487; U.P. woHbcin astoen SB Sossabs GBI Gor org) eros (xode800S) (200SCC 1; Say &BH (Hse) OBE SSO BPA xSatoo Sowa (2007) 5 SCC 61Sxioa sTPonar 5. 9008, MBO SSS DABS OVA aechoarS 8, Sa P.se5, Dar BeSpore HOBDoSKo aro Oar FSH HKsoBY aren SPBAOSSASSA, wot SHoS'A VEN 269UA(F) H BIS DSSeoxd Bjas” sorhHd, Smo Der HG 12VONSBTPOH) DIP GOON, WOMNO Ho OHS) XXC wEPscdoo AWS) NaQAOTP sSOownarwrcadon sS36 HxoTyeoen SoS'D BES 269UA(F)(i)HOBOowD)S OSHSO GOH, LopsorP wPA Died, Ss Bo DSorP Goé "269UA(f) a8", -| (i)svar (d) S°D Se -svax (1) S SPHoODNS QBar SOPHS SomoSaP LPO)8 Sar Der Dror Hs Sodssywrok SHS show oBk aXicco VeWSod BHA abO Bdto wA wSo, HEcko eH oH Seo, 1882(4/1882) SA DES 53A & SwPHoDS Krerdo Bn) axdyotSo GosMD) BYe962) E925SPeSso3M) EOS 37 NeowySarMDDBOSKO SPT? BOKMS? GOE NAbe9SB BO-NVADODA WSO, TPA HOGA WG0S Mey Oar Nese TspRAoSROS Deo SD03 Dex, eé¢nHo8 Der Hoarrtn BarhsodSno Scio BAD SPBAodo SiS SSA Soe KeMen BasyorSodSyrrok Sk)5 sSHkSs, Hsyoth Sodssyrro®\ Sk8 sraDOMEIOWAMGEDO (ii) xxx xxx xxx” Case: M/S. GOVIND IMPEX (P) LTD. AND ORS. versus APPROPRIATE AUTHORITY, INCOME TAX DEPARTMENT [[2010] 14 S.C.R. 523] (2010) ਕੇਸਲਾਹਵਾਲਾ: (1989) ਸੁਪਲੇ.(1) ਐਸ.ਸੀ.ਸੀ. 487 ਪੈਰਾ4 ਨੂੰਹਵਾਲਾਦਿੱਤਾਗਿਆ (2004) 1 ਐਸ.ਸੀ.ਸੀ. 1 ਪੈਰਾ4 ਨੂੰਹਵਾਲਾਦਿੱਤਾਗਿਆ (2007) 5 ਐਸ.ਸੀ.ਸੀ. 614 ਪੈਰਾ4 ਨੂੰਹਵਾਲਾਦਿੱਤਾਗਿਆ : ਸਿਵਿਲਅਪੀਲਨੰਬਰ41 ਆਫ2004।ਸਿਵਿਲਅਪੀਲੇਟਜੁਰਿਸਡਿਕਸ਼ਨ ਦਿੱਲੀਦੀਹਾਈਕੋਰਟਵਿੱਚ10.10.2002. (ਮੁੱਖ) ਨੰਬਰ3793 ਆਫ2001 ਦੇ ਦੀਤਾਰੀਖਨਾਲਕ੍ਰਿਮਿਨਲਮਿਸਕਫੈਸਲੇਅਤੇਆਦੇਸ਼ਤੋਂ। ਹਰੀਸ਼ਐਨ. ਸਾਲਵੇ, ਪੀ.ਕੇ. ਅਗਰਵਾਲ, ਸੰਜੇਕਪੂਰ, ਰਾਜੀਵਕਪੂਰਅਪੀਲਕਰਤਾਵਾਂਲਈ। ਰਮੇਸ਼ਪੀ. ਭੱਟ, ਰਾਹੁਲਕੌਸ਼ਿਕ, ਬੀ.ਵੀ. ਬਲਰਾਮਦਾਸਜਵਾਬਦੇਹਲਈ। ਅਦਾਲਤਦਾਫੈਸਲਾਇਸਪ੍ਰਕਾਰਸੀ ., ਨਾਇਬਨਿਆਂਕਾ.., ਭਾਗ-ਆਈਵਿੱਚਚੰਦਰਮੌਲੀਕ੍ਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਮੈਂ ਅਪੀਲਕਰਤਾਨਿਊਦਿੱਲੀਦੇਗ੍ਰੇਟਰਕੈਲਾਸ਼ਸਥਿਤਸੰਪਤੀਨੰਬਰ8-1 ਜੂਨ, 1991ਬੀਦੇਮਾਲਕਹਨਅਤੇਉਹਨਾਂਨੇਇਸਨੂੰ ਤੋਂਮਹੀਨਾਵਾਰਕਿਰਾਏਉੱਤੇਰੁ.2,50,000/- ਦੇਨਾਲਨੌਸਾਲਾਂਲਈਦਿੱਤਾਅਤੇਹੋਰਨੌਸਾਲਾਂਲਈਨਵੀਨੀਕਰਨਯੋਗਹੈ।ਆਮਦਨਕਰਵਿਭਾਗਦੇਉਚਿਤਅਧਿਕਾਰੀ, ਇੱਥੇਜਵਾਬਦੇਹਨੇਅਪੀਲਕਰਤਾਨੂੰ4 ਦਸੰਬਰ, 1995 ਨੂੰਜਾਰੀਕੀਤੇਗਏਕਾਰਨਦੱਸੋਨੋਟਿਸਵਿੱਚ,,ਇਹ12 ਸਾਲਾਂਤੋਂਵੱਧਦੀਅਵਧੀਲਈਇੱਕਲੀਜ਼ਹੈਅਤੇਇਸਲਈਆਮਦਨਕਰਐਕਟ ਇਲਜ਼ਾਮਲਗਾਇਆਕਿਚੂੰਕਿਲੀਜ਼ਨੌਸਾਲਾਂਲਈਹੈਅਤੇਹੋਰਨੌਸਾਲਾਂਲਈਵਧਾਈਜਾਸਕਦੀਹੈ(ਇਸਨੂੰਅੱਗੇ"ਐਕਟ" ਕਿਹਾਜਾਵੇਗਾ) ਦੇਅਧਿਐXXC ਦੀਧਾਰਾਲਾਗੂਹੋਵੇਗੀਅਤੇਕਿਰਾਏਦਾਰਅਤੇਕਿਰਾਏਦਾਰਨੂੰਮਸੌਦਾਸਮਝੌਤੇਦੇ1537-12 ਜਨਵਰੀ, ਦਿਨਾਂਅੰਦਰਫਾਰਮਆਈਜਮ੍ਹਾਂਕਰਨਦੀਲੋੜਸੀ।ਅਪੀਲਕਰਤਾਓਂਨੇਆਪਣਾਕਾਰਨਦੱਸੋ1996, ਨੂੰਜਮ੍ਹਾਂਕੀਤਾ ਇਸਵਿੱਚਇਹਵੀਦਾਅਵਾਕੀਤਾਗਿਆਕਿਲੀਜ਼ਨੂੰਨਵੀਨੀਕਰਨਕਰਨਦਾਕੋਈਵਿਕਲਪਨਹੀਂਸੀਅਤੇਲੀਜ਼ਦੀਮਿਆਦਖਤਮਹੋਣਤੋਂਤਿੰਨਮਹੀਨੇਪਹਿਲਾਂਨੋਟਿਸਦੇਕੇਨਵੀਂਲੀਜ਼ਦੀਮਿਆਦਨੂੰਨਵੀਨੀਕਰਨਕਰਨਦੀਲੋੜਸੀਅਤੇਇਸਲਈਐਕਟਦੇਅਧਿਐXXC ਦੀਧਾਰਾਲਾਗੂਨਹੀਂਹੋਵੇਗੀ।ਅਪੀਲਕਰਤਾਓਂਦੁਆਰਾਦਾਖਲਕੀਤੇਗਏਕਾਰਨਦੱਸੋਨੂੰਵਿਚਾਰਿਆਗਿਆਅਤੇਕੋਈਯੋਗਤਾਨਾਪਾਉਂਦਿਆਂਉਚਿਤਅਧਿਕਾਰੀਨੇਇਸਨੂੰ24 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2001 ਨੂੰਹੁਕਮਦੇਕੇਰੱਦਕਰਦਿੱਤਾਅਤੇਐਕਟਦੀਧਾਰਾ269UC ਦੀਆਂਧਾਰਾਵਾਂਦੀਪਾਲਣਾਨਾਕਰਨਦੇਦੋਸ਼ੀਪਾਏਗਏ।ਤਦਨੁਸਾਰ, 30 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2001 ਨੂੰਐਕਟਦੀਧਾਰਾ276AB ਦੇ278Bਨਾਲਪੜ੍ਹਤਧਾਰਾ ਅਧੀਨਅਦਾਲਤਸਾਹਮਣੇਇੱਕਸ਼ਿਕਾਇਤਦਰਜਕੀਤੀਗਈਜਿਸਵਿੱਚਐਕਟਦੀਧਾਰਾ269UC30, ਦੀਉਲੰਘਣਾਦਾਦੋਸ਼ਲਗਾਇਆਗਿਆ।ਸਿੱਖਿਆਨਾਇਬਨਿਆਂਕਾਨੇਆਪਣੇਹੁਕਮਦੀਮਿਤੀ ਅਪ੍ਰੈਲ2001 ਨੂੰਅਪਰਾਧਦਾਸੰਜ੍ਞਾਨਲਿਆਅਤੇਅਪੀਲਕਰਤਾਓਂਖਿਲਾਫਪ੍ਰਕਿਰਿਆਜਾਰੀਕੀਤੀ। 2.24, 2001 ਅਪੀਲਕਰਤਾਓਂਨੇਉਕਤਹੁਕਮਦੀਮਿਤੀ ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰਰੱਦਕਰਨਲਈਉੱਚਅਦਾਲਤਅੱਗੇਰਿਟਪਟੀਸ਼ਨਦਾਇਰਕੀਤੀਸੀ।ਉਚਿਤਅਧਿਕਾਰਨੇਉਨ੍ਹਾਂਦੀਦਿਖਾਈਗਈਕਾਰਨਨੂੰਰੱਦਕਰਨਅਤੇ,ਆਪਰਾਧਿਕਸ਼ਿਕਾਇਤਦਰਜਕਰਨਦਾਫੈਸਲਾਕੀਤਾ।ਹਾਲਾਂਕਿ ਚੂੰਕਿਅਪੀਲਕਰਤਾਓਂਖਿਲਾਫਪਹਿਲਾਂਹੀਅਭਿਯੋਗਚਲਾਇਆਜਾਚੁੱਕਾਸੀਸੰਹਿਤਾਦੀਧਾਰਾ482, ਇਸਲਈਹਾਈਕੋਰਟਦੀਡਿਵੀਜਨਬੈਂਚਨੇਰਿਟਪਟੀਸ਼ਨਨੂੰਫੌਜਦਾਰੀਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ'ਤੇ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਧੀਨਇੱਕਬਿਨੈਦੇਰੂਪਵਿੱਚਵਰਤਣਲਈਨਿਰਦੇਸ਼ਦਿੱਤਾ।ਅੰਤਮਤੌਰ10, 2002ਪ੍ਰਾਪਤਸਿੰਗਲਜੱਜਨੇਵੀਂਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰਦਿੱਤੇਆਦੇਸ਼ਨਾਲਇਸਨੂੰਖਾਰਜਕਰਦਿੱਤਾਅਤੇਇਸਦੌਰਾਨ:ਇਸਤਰ੍ਹਾਂਦੇਖਿਆ "1 ਮੌਜੂਦਾਮਾਮਲੇਵਿੱਚਵੀ, ਇਹਸਪਸ਼ਟਤੌਰ''ਤੇਪੈਰਾ'1 ਵਿੱਚਲੀਜ਼ਦੀਸਮਝੌਤਾਵਿੱਚਦਰਸਾਇਆਗਿਆਹੈਕਿਲੀਜ਼ਨੂੰਸਿਰਫਲੀਜ਼ੀਦੀਵਿਵੇਕਅਤੇਵਿਕਲਪਤੇਹੋਰਨੌਸਾਲਾਂਲਈਵਧਾਇਆਜਾਸਕਦਾਹੈ।ਲੀਜ਼ਦੀਸਮਝੌਤਾਦੇਪੈਰਾ1 ਅਤੇ12 ਦੇਸੰਯੁਕਤਪੜ੍ਹਨਨਾਲਇਹਸਪਸ਼ਟਹੁੰਦਾਹੈਕਿਲੀਜ਼ਦਾਤਾਨੇਲੀਜ਼ਨੂੰ18 ਸਾਲਾਂ/ਲਈਚਲਾਉਣਦੀਮੰਸ਼ਾਕੀਤੀਸੀ।ਜੇਲੀਜ਼ੀਨੇਨਵੀਨੀਕਰਨਵਿਸਤਾਰਲਈਸ਼ਰਤਾਂਦੀਪਾਲਣਾਕੀਤੀਤਾਂਲੀਜ਼ਦਾਤਾ/ਪਹਿਲੀਮਿਆਦਤੋਂਬਾਅਦਲੀਜ਼ਨੂੰਨਵੀਨੀਕਰਨਵਿਸਤਾਰਕਰਨਤੋਂਇਨਕਾਰਨਹੀਂਕਰਸਕਦਾਸੀ।ਇਸਲਈਐਕਟਦੀਧਾਰਾ269UA(f),18 ਦੀਵਿਆਖਿਆਦੇਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣਤੋਂ ਲੀਜ਼ਦੀਕੁੱਲਮਿਆਦ ਸਾਲਹੋਵੇਗੀਭਾਵੇਂਇਹ18 ਸਾਲਾਂਦੀਇੱਕਮਿਆਦਲਈਹੋਵੇਜਾਂਨੌਸਾਲਾਂਦੀਦੋਮਿਆਦਾਂਲਈਜਾਂਛੇਸਾਲਾਂਦੀਤਿੰਨਮਿਆਦਾਂਲਈਜਾਂਤਿੰਨਸਾਲਾਂਦੀਛੇਮਿਆਦਾਂਲਈਹੋਵੇ।ਬਾਅਦਵਿੱਚਦੀਆਂਮਿਆਦਾਂਨੂੰਵਿਸਤਾਰਜਾਂਨਵੀਨੀਕਰਨਵਜੋਂਵਰਣਨਕੀਤਾਜਾਣਾਧਾਰਾ269UA(f)/ਨਵੀਨੀਕਰਨ ਦੇਉਦੇਸ਼ਲਈਬੇਮਤਲਬਹੈ।ਜੇਕਰਮੂਲਮਿਆਦਅਤੇਨਿਰਧਾਰਤਵਿਸਤਾਰਦਾਜੋੜ12,269UA(f) ਦੀਵਿਆਖਿਆਦੇਅਧੀਨ ਸਾਲਾਂਤੋਂਵੱਧਹੋਜਾਂਦਾਹੈ ਤਾਂਅਜਿਹੀਲੀਜ਼ਐਕਟਦੀਧਾਰਾਆਉਣਗੀਅਤੇਇਸਨੂੰ'12 ਸਾਲਾਂਤੋਂਘੱਟਨਹੀਂਸਮਝਿਆਜਾਵੇਗਾਜਿਸਨਾਲਐਕਟਦੇਅਧਿਆਇ"XXC ਦੇਪ੍ਰਾਵਧਾਨਇਸਤੇਲਾਗੂਹੋਣਗੇ। 3.ਇਸਨਾਲਦੁਖੀਹੋਕੇਅਪੀਲਕਰਤਾਓਂਨੇਅਦਾਲਤਦੀਆਗਿਆਨਾਲਇਸਅਪੀਲਨੂੰਪਸੰਦਕੀਤਾਹੈ। 4.. ਸਾਲਵੇ,, ਨੇਮਿਸਟਰਹਰੀਸ਼ਐਨ ਅਪੀਲਕਰਤਾਓਂਦੀਤਰਫੋਂਪੇਸ਼ਹੋਏਸੀਖਿਆਪ੍ਰਾਪਤਵਰਿਸ਼ਠਵਕੀਲਸੁਝਾਅਦਿੱਤਾਕਿਲੀਜ਼ਦਾਨਵੀਨੀਕਰਨਅਤੇਲੀਜ਼ਦਾਵਿਸਤਾਰਇੱਕੋਜਿਹਾਨਹੀਂਹੈਅਤੇਐਕਟਦੀਧਾਰਾ269UA(f), ਦੀਵਿਆਖਿਆਦੇਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣਤੋਂਇੱਕਲੀਜ਼ਜੋਲੀਜ਼ਦੇਨਵੀਨੀਕਰਨਲਈਪ੍ਰਦਾਨਕਰਦੀਹੈ' ਨੂੰਲੀਜ਼ਦੀਮਿਆਦਦੀਗਣਨਾਲਈਕਾਲਪਨਿਕਤੌਰਤੇਧਿਆਨਵਿੱਚਨਹੀਂਲਿਆਜਾਸਕਦਾ।ਉਹਸੁਝਾਅਦਿੰਦਾਹੈਕਿਲੀਜ਼ਦੀਮਿਆਦਨੌਸਾਲਾਂਦੀਸੀਜਿਸਨਾਲਨੌਸਾਲਾਂਦੇਨਵੀਨੀਕਰਨਦੀਪੂਰਤੀਹੋਈਅਤੇਇਸਨੇਲੀਜ਼ਦੀਮਿਆਦਦੇਵਿਸਤਾਰਲਈਪ੍ਰਦਾਨਨਹੀਂਕੀਤਾ; ਇਸਲਈਕੁੱਲਮਿਆਦ12 ਸਾਲਾਂਤੋਂਘੱਟਹੈ।ਲੀਜ਼ਦੇਨਵੀਨੀਕਰਨ', ਮਿਸਟਰਸਾਲਵੇਨੇਇਸਅਦਾਲਤਦੇਕਈਫੈਸਲਿਆਂਤੇਭਰੋਸਾਅਤੇਵਿਸਤਾਰਵਿੱਚਫਰਕਨੂੰਸਪਸ਼ਟਕਰਨਲਈ, (1989) ਸਪਲੀ.(1)ਕੀਤਾਹੈ।ਪ੍ਰਵਾਸਚੰਦਰਦਲੂਈਅਤੇਇੱਕਹੋਰਬਨਾਮਬਿਸਵਨਾਥਬੈਨਰਜੀਅਤੇਇੱਕਹੋਰਐਸ.ਸੀ.ਸੀ. 487, ਰਾਜਯੂ.ਪੀ. ਅਤੇਹੋਰਬਨਾਮਲਾਲਜੀਟੰਡਨ(), (2004) 1 ਐਸ.ਸੀ.ਸੀ. 1ਮ੍ਰਿਤਕ ਲ੍ਰਸਰਾਹੀਂਅਤੇਹਰਦਾਸਓਰਸ(ਪੀ) ਲਿਮਿਟੇਡਬਨਾਮਹੇਡੇਅਤੇਕੰਪਨੀ, (2007) 5 ਐਸ.ਸੀ.ਸੀ. 614. 5.. ਭੱਟ,,, ਸ੍ਰੀਰਮੇਸ਼ਪੀ ਵਰਿਸ਼ਠਵਕੀਲ ਜੋਕਿਜਵਾਬਦੇਹਦੇਪੱਖਵਿੱਚਪੇਸ਼ਹੋਰਹੇਹਨ ਹਾਲਾਂਕਿਇਹਦਲੀਲਦਿੰਦੇਹਨਕਿਲੀਜ਼ਦੀਦਦੀਸਾਦੀਜਾਂਚਤੋਂਇਹਸਪਸ਼ਟਹੈਕਿਲੀਜ਼ਦੀਮਿਆਦਨੂੰਹੋਰਨੌਸਾਲਾਂਲਈਵਧਾਇਆਜਾਸਕਦਾਸੀਅਤੇ, ਇਸਲਈ,269UA(f),ਕੁੱਲਮਿਆਦ12 ਸਾਲਾਂਤੋਂਵੱਧਹੋਜਾਂਦੀਹੈਅਤੇਇਸਲਈਐਕਟਦੇਅਧਿਆਇ ਐਕਟਦੇਸੈਕਸ਼ਨ ਦੀਵਿਆਖਿਆਦੇਮੱਦੇਨਜ਼ਰXXC ਦੇਪ੍ਰਾਵਧਾਨਸਪਸ਼ਟਤੌਰ ਲੀਜ਼ਦੀ'ਤੇ269UA(f), ਖਾਸਕਰਕੇਇਸਦੀਵਿਆਖਿਆ,ਲਾਗੂਹੁੰਦੇਹਨ।ਪ੍ਰਤੀਦ੍ਵੰਦੀਸਬਮਿਸ਼ਨਾਂਨੂੰਐਕਟਦੇਸੈਕਸ਼ਨ ਦੀਜਾਂਚਦੀਲੋੜਹੈ,: ਜੋਇਸਤਰ੍ਹਾਂਪੜ੍ਹਦਾਹੈ Case: M/S. GOVIND IMPEX (P) LTD. AND ORS. versus APPROPRIATE AUTHORITY, INCOME TAX DEPARTMENT [[2010] 14 S.C.R. 523] (2010) H of the term. If that is taken into account, the lease is for a period of not less than twelve years. Once it is held so, the Explanation to Section 269UA(f)(i) is clearly attracted. The High Court rightly observed that the conjoint reading of clauses 1 and 12 of the lease deed showed that the lessor intended the lease to last for 18 years and the lessor could not have refused to renew/extend the lease after first term if the lessee complied with the conditions. [Paras 6, 7] [529-8-D] A B Provash Chandra Dalui and another v. Biswanath Banerjee and another (1989) Supple.(1) sec 487; State of C U.P. and others v. Lalji Tandon (Dead) through Lrs. (2004) 1-SCC 1; Hardesh Ores (P) Ltd. v. Hede and Company (2007) 5 sec 614 - referred to. D 2. It is well settled that the penal statute which makes an act a penal offence or impose penalty is to be strictly construed and if two views are possible, one favourable to the citizen is to be ordinarily preferred but this principle has no application in the facts of the present case. [Para 7] [530-F] E Case law reference: (1989) Supple.(1) SCC 487 referred to Para 4 (2004) 1 sec 1 referred to Para 4 F (2001) s sec 614 referred to Para 4 CIVIL APPELLATE JURISDICTION: Civil Appeal No. 41 of 2004. · From the Judgment & Order dated 10.10.2002 of the High G Court -0f Delhi in Criminal Misc. (Main) No. 3793 of 2001. Harish N. Salve, P.K. Aggarwal, Sanjay Kapur, Rajiv Kapur for the Appellants. H A Ramesh P. Bhatt, Rahul Kaushik, B.V. Balaram Das for the Respondent. The Judgment of the Court was delivered by CHANDRAMAULI KR. PRASAD, J. 1. Appellants are the B owners of property bearing No.B-68, Greater Kailash, Part-I, New Delhi and they let out the same at a monthly rental of Rs.2,50,000/-with effect from 1st June, 1991 for a period of nine years renewable for a further period of nine years. The appropriate authority of the Income-tax Department, respondent C herein issued show cause notice to the appellant dated 4th December, 1995, inter alia, alleging that since the lease is for a period of nine years extendable for a further period of nine years, it was a lease for a period of more than 12 years and hence the provision of Chapter XXC of the Income-tax Act D (hereinafter referred to as the "Act") would be attracted and the lessor and the lessee were obliged to submit Form 37-1 within 15 days of the draft agreement. Appellants submitted their show cause on 12th January, 1996, inter alia, contending that the lessee had an option to renew the lease by giving three E months' notice prior to the expiry of the lease and further a fresh lease deed was required to be executed and registered, hence the provision of Chapter XXC of the Act shall not be attracted. The show cause filed by the appellants was considered and finding no merit, the appropriate authority rejected the same by F order dated 24th April, 2001 holding the appellants guilty of not complying with the provisions of Section 269UC of the Act. Accordingly, a complaint was. laid on 30th April, 2001 under Section 267 AB read wiih Section 278B of the Act before the Additional Chief Metropolitan Magistrate alleging contravention G of Section 269UC of the Act. Learned Magistrate by its order dated 30th April, 2001 took cogniz~nce of the offence and issued process against the appellants. 2. Appellants filed writ petition before the High Court for quashing the aforesaid order dated 24th April, 2001 of the H GOVIND IMPEX (P) LTD. v. APPROPRIATE AUTH., INCOME TAX DEPTI. [CHANDRAMAULI KR. PRASAD, J.] 527 appropriate authority rejecting their show cause and deciding to file criminal complaint. However, since the prosecution had already been launched against the appellants, the Division Bench of the High Court directed for treating the writ petition as an application under Section 482 of the Code of Criminal Procedure Code. Ultimately, the learned Single Judge by order dated 10th October, 2002 dismissed the same and while doing so observed as follows: A B Case: M/S. GOVIND IMPEX (P) LTD. AND ORS. versus APPROPRIATE AUTHORITY, INCOME TAX DEPARTMENT [[2010] 14 S.C.R. 523] (2010) प्रो��+श चन्द्र द#Jइ� ए�& अन्य बना+मै वि�श्वना+र्था बनाजीa ए�& अन्य (1989) प<रक (1)SCC 487; उत्तर प्रोद!श र+ज्य ए�& अन्य बना+मै #+#जी� टे^डना (मै_�क) द्वा+र+ वि�ति>क(2004) 1 SCC1;(2007) 5�+रिरस+ना हरद!श आ!रस4 (प्रो+०) ति#० बना+मै ह!ड! ए^ड कम्पेना� SCC 614 -(उणल#णख�) 2. द^ड+तमक व�त>य\ क! समबन> मD यह सJसर+वप� ह� कक क�इ� क_तय यकद द+ण^डकअपर+> अर�+ अर�द^ड स! दण^ड� ह�न! य�गय ह� �ब उसक� सख�� स! त#य+ ज+य!ग+ आ�रजह+T पर द� व�च+र समभ� ह� �ह+T पर आम न+गररक क! त#ए ज� कह�कर ह� उस! उतच�म+न+ ज+य!ग+ ककन�J ��म+न म+म#! मD उक तसद+न� क+! पभ+�� नह/& म+न+ गय+ ह�।(पस�र-7) (530-F) समबणन>� व�त>य+T उणल#णख�: व्य�ह+र अपे�#�य क्ष!त्र+ति>क+रO व्य�ह+र अपे�# स&० 41 सना4 2004 क्रिदल्#� उच्च न्य+य+#य क! तिनाण�य ए�& आद!श अन्�गो द+ण्डि^डक वि�वि�> (मैJख्य)स&ख्य+ 3793 सना4 2001 क्रिद० 10.10.2002 क! वि�रूद्घा। स!। हर/श एना स+ल्�!, पे� क! अM�+#, स&जीय कपे<र, र+जी�� कपे<र अपे�#+र्थाaगोण कI आ!र 526स�cच्च न्य+य+#य रिरपे�टे� [2010 ] 14 (अति�रिरक्त ) एस०स�०आर० रमै!श पे� भाट्टे, र+हJ# क:तिशक, ब� �� ब#र+मै द+स प्रोत्यर्थाaगोण कI आ!र स!। नय+यम<त� चनदम:त# क! आर पस+द क! द+र+ तनणa�-1.अपे�#+र्थाaगोण जी� क्रिकसम्पेवित्त ण्डिजीसक+ नाम्बर ब� 68B M!टेर क�#+श पे+टे�-1 नाइ� क्रिदल्#� क! मै+ति#क ह� आ�र उन्ह�ना!उक्त क� मैJ०2,50,000/-रूपेय! पेर क्रिदना+&क 01 जी<ना 1991 स! ना: �र्षN क! ति#ए क्रिकर+ए पेरक्रिदय+ जी� क्रिक अतिMमै ना: �र्षN ह!�J वि�स्�+रिर� ह� सक�+ र्था+। आयकर वि�भा+गो क! उपेयJक्तप्रो+ति>क+र/ जी� क्रिक प्रोत्यर्थाaगोण ह� क! द्वा+र+ अपे�#+र्थाaगोण क� क+रण ब�+आ! ना�क्रिटेस क्रिदना+&क 04क्रिदसम्बर 1995 क� अन्य �थ्य\ क! अ#+�+ इस आशय क+ जी+र/ क्रिकय+ गोय+ क्रिक च<Tक्रिक पेट्टे+ना: �र्ष� क! ति#ए ह� जी� अतिMमै रूपे स! ना: �र्षN क! ति#ए वि�स्�+रिर� ह� सक�+ ह�, इसति#एपेट्टे+ ब+रह �र्ष� स! अति>क कI अ�ति> क+ ह� ण्डिजीसक! सम्बन्> मैD आयकर अति>तिनायमै क!अध्य+य XXC; क! प्रो+�>+ना आक_ ष्टी ह��! ह� � पेट्टे!द+�+ ए�& पेट्टे!द+र क� यह आ�श्यक ह� क्रिकफ+मै� 37-1 अनाJबन्> क! 15 क्रिदना कI अ�ति> मैD द+ण्डिख# कर�!। अपे�#+र्थाaगोण द्वा+र+ क्रिदना+&क12 जीना�र/ 1996 क� अपेना+ क+रण दश+! हJए अन्य �थ्य\ क! अ#+�+ यह ब�#+य+ गोय+क्रिक पेट्टे!द+र क� यह वि�कल्पे ह� क्रिक �ह पेट्टे! क+ ना��ना�करण ��ना मै+ह क! अतिMमै ना�क्रिटेसक� द!�! हJए अ�ति> खत्मै ह�ना! स! पेह#! द! सक�+ ह� आ�र �ब नाय+ पेट्टे+ वि�#!ख पे&जी�क_ �ए�& तिनाष्पे+क्रिद� ह�गो+ इसति#ए अति>तिनायमै अध्य+य XXC; क! प्रो+�>+ना आक_ ष्टी नाह/& ह��! ह�।अपे�#+र्थाaगोण द्वा+र+ दश+�य! गोय! क+रण मैD क�इ� ब# ना पे+�! हJए उपेयJक्त प्रो+ति>क+र/ द्वा+र+क्रिदना+&क 24.04.2001 क� तिनारस्� क्रिकय+ गोय+ आ�र अपे�#+र्था�गोण क� अति>तिनायमै कI >+र+269UC; क+ अनाJपे+#ना ना करना! क+ द�र्ष� पे+य+ गोय+। �द्नुJस+र क्रिदना+&क 30.04.2001 क�अति�रिरक्त मैJख्य मैह+नागोर द^ड+ति>क+र/ क! समैक्ष अति>तिनायमै कI >+र+269UC; क! उल्#घं&ना क!Bसम्बन्> मैD तिशक+य� अन्�गो अति>तिनायमै कI >+र+ 267A (f) (i),B सपेक्रिh�278B प्रोस्�J� कIगोय�। वि�द्वा+ना मैण्डिजीस्ट्रे!टे द्वा+र+ अपेना! आद!श क्रिदना+&क्रिक� 30.04.2001 क� अपेर+> पेर प्रोस&ज्ञा+ना#!�! हJए अपे�#+र्थाaगोण क! वि�रूद्घा आद!तिशक+ जी+र/ कI गोय�। 2. अपे�#+र्थाaगोण द्वा+र+ उच्च न्य+य+#य मैD आद!श क्रिदना+&क्रिक� 24.04.2001 कIतिनारस्�� ह!�J रिरटे य+तिचक+ य�ण्डिजी� कI गोय� गो�वि�न्द इम्पे!क्स ( ) P) ति#तिमैटे!ड ए�& अन्य,बना+मै एप्रो�विपेरिरय!टे अर्था+�रिरटे/ , 527आयकर वि�भा+गो [चन्द्रमै:#� क! आर. प्रोस+द, न्य+यमै<ति�] ण्डिजीसमैD उपेयJक्त प्रो+ति>क+र/ द्वा+र+ उनाक! क+रण क� अपेय+�प्त पे+�! हJए द+ण्डि^डक पेरिर�+द क++ह/आद!श पे+रिर� क्रिकय+ गोय+ र्था+। पेरन्�J च<Tक्रिक अपे�#+र्थाaगोण क! वि�रूद्घा अतिभाय�जीना क+यप्रो+रम्भा ह� चJकI र्था� �ब उच्च न्य+य+#य कI ख^ड पे�h द्वा+र+ रिरटे य+तिचक+ क� प्रो+र्था�ना+ पेत्रअन्�गो >+र+-48B 2 द०प्रो०स&० क! रूपे मैD मै+ना+ गोय+। अन्� मैD वि�द्वा+ना एक# न्य+य+>�श द्वा+र+अपेना! आद!श क्रिदना+&क्रिक� 10.10.2002 उक्त क� तिनारस्� कर�! हJए यह पे+य+ क्रिकO Case: M/S. GOVIND IMPEX (P) LTD. AND ORS. versus APPROPRIATE AUTHORITY, INCOME TAX DEPARTMENT [[2010] 14 S.C.R. 523] (2010) (i)svar (d) S°D Se -svax (1) S SPHoODNS QBar SOPHS SomoSaP LPO)8 Sar Der Dror Hs Sodssywrok SHS show oBk aXicco VeWSod BHA abO Bdto wA wSo, HEcko eH oH Seo, 1882(4/1882) SA DES 53A & SwPHoDS Krerdo Bn) axdyotSo GosMD) BYe962) E925SPeSso3M) EOS 37 NeowySarMDDBOSKO SPT? BOKMS? GOE NAbe9SB BO-NVADODA WSO, TPA HOGA WG0S Mey Oar Nese TspRAoSROS Deo SD03 Dex, eé¢nHo8 Der Hoarrtn BarhsodSno Scio BAD SPBAodo SiS SSA Soe KeMen BasyorSodSyrrok Sk)5 sSHkSs, Hsyoth Sodssyrro®\ Sk8 sraDOMEIOWAMGEDO (ii) xxx xxx xxx” 6. DS HOS) DiSear SS¥orP SHANA, Der Howrt HahakS SSMaho sPBA0Y MSO Soo $OH BS Sodsyrro% od 605, WA XKSH9_M608 SPBAoSPAS Den $Ojo8 Der Bayo Sodssywrok S%)S srackDOMEODAHEDOON AQ”) BDO.OHMS SoSH oS, Or SSH MaAoMXdOPOHCDSHPH Arad VES 269UA(F)(i) H GBS ABGed SS8oSatwheo&8sra sono Snot Arrhharyin HScio GAA Sy HPBs.STPOHAS BX HSBDoS6o SXwNSDKArw din HSABosso St. Vxoo SXSOS’, Dar HEo.G¥ srern8 God, wothdo, Hao Sossorok Sk )5 stTPAD MS FSyBY SrerH$ SPBAoSAar) OO GBOS SXwqrso asewwdS దసOPN WEA GA HNoHoHés 1 wc 12 Seerox 8 SOG DHoTP HHGoewo®: “1. Sore 2D-110048 &* HaE Sersy-1 Kot GS (POE HE/BR5, (S26 / DIDS (POG FPS, ASB wos, BoES wos HSch7 20994 SSSo Darvos Hxodo order HRrawe Sxio siarAodaheON) DSorP Der QSewAS PPoNewra Gos ero BnS) Derarts NTPs S058 ero Bnd) dhetorxven wohsSomrt HddaSicoabs VO ala S esd) Lryowos’ Aor ASSoctiakoH, aBoks aro Gws, Derarty Gos) AdS¥ea Ect DowRSH HSsvepns sP&Aodsarhoo8, Soard Yer Sno .2,50,000/- (SsoSo Kg Seo Arad) StHoard DOS? DE Ky ASore srerxS°aQ GoéwmoO, BA rosa ArOHXo OB AodS BB Ho wo8B 1.06.1S08 Soda ASB HMG¥ srosdsoB AvAn DAO BHSH’ wd31.05.2000 S&S Xwihmnod. & rosso Soo 12904 S56 wrhiDYSOS 808, S08 DATO HSS WOSMO apOrr Bed BION:— XXX XXX XXX XXX XXX XXX XXX XXX 12. dDaemrvot 45 DoBS LOcko wASeXoaS-So 2000 S 31 BS35Q SARS Sorc LS’ HEoyBX srerONS DardOWNW).Derwrpmeh wénsoeds DYIHDHSEaN SHHoB, Hrs Der AGSpA SASo Sor Sow xXnoc% DePTPGesS etnnoe ovaB00 PHxd sar. Der Sardar Gok, StHI6 HScoSdeoen SeaYodo BD SSrt% Bcdhateron. Dar DYIHHSesen 03 QMo6009)BOCPOND. 7, 85°S PREP Moe OoHod SHA pAsorP MDNSodsawod g I-SNSAP. sdoS HS BO MS) 126 NwooKSk GAPDoD, oH Aad 640 ND BwyoSD aPBourdt. Der SAeBearSD 15 srer Ss SXdxpkSe5 DBBow eS DOsdo d55 Sdore BAH Sor wdArar DRoన SIMPY) PDSorP wdo BOSsron Sdcio Got wdarcdoren D6) oxpdSroorr GoG aSaa8 DarSesorp (Srqrrse BarcO, S055° NmPosdo HHoSSD B D°SeSore SMHMOH)OOS weSSxd OoASBoSSoS* AKs {OS NO 8.SoS) HFN 269UA(L) H DASSea DoS, VSySxaiHopnoHod vénnos B Sadow Dardo St DNB Day HrPBerd® SpS*So ADS a@xy SoSorys? AwSa sO AGxyoSD sda srS7ohiarcdo Ssrdo, Der Good) MdhMAnohdioxo aim HONaoiSSar Ser ns) Nao&tiSox SESS odpcv Vahsivor oWH6od who Der Bnd) aS srondso8a A&P HoNadsS'S WHS Siw. OarNOOGNOAD SO BOSSE BPS Sry SOWPSTP? 34Seo HoSHoS*,Der SAPSwrcsQ 15 ser ONS Shore SA Noho”? Oar SSOBND HSSPén spQAodads kScio 125 spar SA) DonoSden MScio AhBOPeDOGCIOEIOSE2ZOSOyowvoo.WOMAN,(SPQ)SDS OTweXscmosagsapeh, o8 ASadSoo SGAoHxd OoOhMOSA QyRTP TP aHON SSS BDH, Dar BS Sossyorok Sk)5 show Gotwod. aadwer X6AN Sor, YO 2OVUA(F)(i) MH DdSea AAore ek6osacheoH. “arSPrBexrsO 1 HScio 12 AMoSSox $OH SSSKo So Der 18 SodssyEPS SprpPOD” AoesirD SGZ0DSbD Bim Doypartn YStoS056 Oar FSH Sore Ord DStOdGPAS /SPBAOSMNS ddNOPSHoWNSEA SPS th NOre KMV 8. & ARabo wer Sworr DoGor*s® aXjochs, odyeomrtoe08 et Sod°%) Dade SwAomod adi Sk AwOxoh) BvésBSBxomrXno. 2 Ser Kod esto POS re Sxo DardeaS? SH Sino Odeo~rrhoxs sBBxo 9. ఫ�తం�, �� అ���� ఎ�వం� �గ�త� క��న�� మ�� �న ���న� ఆ���� అ��ణం� అ� ���యబ�ం�. అ��� ���యబ�ం�. Case: M/S. GOVIND IMPEX (P) LTD. AND ORS. versus APPROPRIATE AUTHORITY, INCOME TAX DEPARTMENT [[2010] 14 S.C.R. 523] (2010) 5.. ਭੱਟ,,, ਸ੍ਰੀਰਮੇਸ਼ਪੀ ਵਰਿਸ਼ਠਵਕੀਲ ਜੋਕਿਜਵਾਬਦੇਹਦੇਪੱਖਵਿੱਚਪੇਸ਼ਹੋਰਹੇਹਨ ਹਾਲਾਂਕਿਇਹਦਲੀਲਦਿੰਦੇਹਨਕਿਲੀਜ਼ਦੀਦਦੀਸਾਦੀਜਾਂਚਤੋਂਇਹਸਪਸ਼ਟਹੈਕਿਲੀਜ਼ਦੀਮਿਆਦਨੂੰਹੋਰਨੌਸਾਲਾਂਲਈਵਧਾਇਆਜਾਸਕਦਾਸੀਅਤੇ, ਇਸਲਈ,269UA(f),ਕੁੱਲਮਿਆਦ12 ਸਾਲਾਂਤੋਂਵੱਧਹੋਜਾਂਦੀਹੈਅਤੇਇਸਲਈਐਕਟਦੇਅਧਿਆਇ ਐਕਟਦੇਸੈਕਸ਼ਨ ਦੀਵਿਆਖਿਆਦੇਮੱਦੇਨਜ਼ਰXXC ਦੇਪ੍ਰਾਵਧਾਨਸਪਸ਼ਟਤੌਰ ਲੀਜ਼ਦੀ'ਤੇ269UA(f), ਖਾਸਕਰਕੇਇਸਦੀਵਿਆਖਿਆ,ਲਾਗੂਹੁੰਦੇਹਨ।ਪ੍ਰਤੀਦ੍ਵੰਦੀਸਬਮਿਸ਼ਨਾਂਨੂੰਐਕਟਦੇਸੈਕਸ਼ਨ ਦੀਜਾਂਚਦੀਲੋੜਹੈ,: ਜੋਇਸਤਰ੍ਹਾਂਪੜ੍ਹਦਾਹੈ "269UA(f) "ਤਬਾਦਲਾ", - (i) ਕਿਸੇਵੀਅਚਲਸੰਪਤੀਦੇਸੰਬੰਧਵਿੱਚਜੋਕਿਧਾਰਾ(ਡੀ) ਦੇਉਪ-ਧਾਰਾ(i) ਵਿੱਚਦੱਸੀਗਈਹੈ, ਦਾਮਤਲਬ--, ਅਤੇਇਸਹੈਅਜਿਹੀਸੰਪਤੀਦਾਵਿਕਰੀਜਾਂਅਦਲਾਬਦਲੀਜਾਂਘੱਟੋਘੱਟਬਾਰਾਂਸਾਲਾਂਲਈਲੀਜ਼ਦੁਆਰਾਤਬਾਦਲਾਵਿੱਚਅਜਿਹੀਸੰਪਤੀਦੇਕਬਜ਼ੇਨੂੰਲੈਣਜਾਂਬਰਕਰਾਰਰੱਖਣਦੀਆਗਿਆਦੇਣਾਸ਼ਾਮਲਹੈਜੋਕਿਟ੍ਰਾਂਸਫਰਆਫ, 1882 (4 ਆਫ1882)53Aਪ੍ਰਾਪਰਟੀਐਕਟ ਦੇਸੈਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚਦੱਸੇਗਏਇਕਕਰਾਰਦੇਆਂਸ਼ਿਕਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਵਿੱਚਸ਼ਾਮਲਹੈ ਵਿਆਖਿਆ– ਇਸਉਪ-ਧਾਰਾਦੇਉਦੇਸ਼ਾਂਲਈ, ਇੱਕਲੀਜ਼ਜੋਕਿਇਸਦੀਮਿਆਦਦੇਵਿਸਤਾਰਲਈਪ੍ਰਦਾਨਕਰਦੀਹੈਉਸਹੋਰਮਿਆਦਜਾਂਮਿਆਦਾਂਨੂੰਉਸਸਮੇਂਦੀਮਿਆਦਲਈਇਕਲੀਜ਼ਸਮਝਿਆਜਾਵੇਗਾਜੋਬਾਰਾਂਸਾਲਾਂਤੋਂਘੱਟ,;ਨਹੀਂਹੈ ਜੇਕਰਲੀਜ਼ਦੇਣਲਈਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤਮਿਆਦਅਤੇਹੋਰਮਿਆਦਾਂਦਾਕੁੱਲਯੋਗਬਾਰਾਂਸਾਲਾਂਤੋਂਘੱਟਨਹੀਂਹੈ (ii) xxx xxx xxx 6. ਉਪਰੋਕਤਵਿਆਖਿਆਦੇਸਾਦੇਪੜਨ'ਤੇਇਹਹੈਸਪੱਸ਼ਟਹੈਕਿਇੱਕਲੀਜ਼ਜੋਮਿਆਦਦੇਵਾਧੇਲਈਪ੍ਰਦਾਨaਕਰਦੀਹੈਇਸਦੀਇੱਕਹੋਰਮਿਆਦਦੁਆਰਾਇਸਨੂੰ ਲਈਇੱਕਲੀਜ਼ਮੰਨਿਆਜਾਵੇਗਾਬਾਰਾਂਸਾਲਾਂਤੋਂਘੱਟਨਾਹੋਣਦੀਮਿਆਦ, ਜੇਕਰਮਿਆਦਦਾਕੁੱਲਮਿਲਾਕੇਜਿਸਲਈਲੀਜ਼ਦਿੱਤੀਜਾਂਦੀਹੈਅਤੇਐਕਸਟੈਂਸ਼ਨਦੀਮਿਆਦਗਿਣੀ'ਜਾਂਦੀਹੈਇਕੱਠੇਇਸਨੂੰਬਾਰਾਂਸਾਲਾਂਤੋਂਵੱਧਬਣਾਉਂਦਾਹੈ।ਮੌਜੂਦਾਮਾਮਲੇਵਿੱਚਸ269 UA(f)(i)'. ਅਸੀਂਆਪਣੀਇਸਧਾਰਨਾਤੇਅੱਗੇਵਧਰਹੇਹਾਂਕਿਸਪੱਸ਼ਟੀਕਰਨਸੈਕਸ਼ਨ ਨੂੰਲੀਜ਼ਹੋਣਤੇਹੀਆਕਰਸ਼ਿਤਕੀਤਾਜਾਵੇਗਾਮਿਆਦ,ਦੇਵਾਧੇਦੀਵਿਵਸਥਾਕਰਦਾਹੈਅਤੇਇਸਦੇਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਅਸੀਂਨਹੀਂਕਰਦੇਸ਼੍ਰੀਮਾਨਦੁਆਰਾਦਿੱਤੇਗਏਫੈਸਲੇਦੀ. ਹੱਥਵਿੱਚਕੇਸਵਿੱਚ,, ਇਸਜਾਂਚਕਰਨਾਮੁਨਾਸਿਬਸਮਝੋ।ਸਾਲਵੇ ਲੀਜ਼ਨੌਂਦੀਮਿਆਦਲਈਸੀਸਾਲਅਤੇਸਵਾਲਲਈ, ਇਹਹੈਕਿਕੀਉਹੀਹੈਬਣਾਉਣਲਈਨੌਂਸਾਲਾਂਦੀਹੋਰਮਿਆਦਲਈਵਧਾਇਆਜਾਸਕਦਾਸੀਇਹਬਾਰਾਂਸਾਲਾਂਤੋਂਘੱਟਨਹੀਂਹੈ।ਇਸਦਾਜਵਾਬਦੇਣਲਈਇੱਕਦੀਲੋੜਹੈਲੀਜ਼ਡੀਡਅਤੇਉਸਦੀਆਂਧਾਰਾਵਾਂ1 ਅਤੇ12,:ਦਾਹਵਾਲਾਦੇਣਲਈਉਦੇਸ਼ਲਈਢੁਕਵੇਂਹਨ ਹੇਠਾਂਦਿੱਤੇਅਨੁਸਾਰਪੜ੍ਹੇਗਏਹਨ "1. ਕਿਪਹਿਲੇਭਾਗਦੇਲੀਜ਼ਰਾਂਨੇਦੂਜੇਭਾਗਦੇਲੀਜ਼ੀਨੂੰਉਪਰੋਕਤਕਹੇਗਏਪ੍ਰਿਮਾਈਸਿਸਨੂੰਲੀਜ਼'ਤੇਦੇਣਲਈਸਹਿਮਤੀਪ੍ਰਗਟਾਈਹੈਜੋਵਰਤਮਾਨਵਿੱਚਵਪਾਰਕਉਦੇਸ਼ਾਂਲਈਵਰਤੇਜਾਰਹੇਹਨਭਾਵਨਿਮਨਜ਼ਮੀਨੀ/ਤਹਿਖਾਨਾ,/,,ਮੰਜ਼ਿਲ'ਤੇਜਿਸਨੂੰਬੀ-68, ਜ਼ਮੀਨੀਮੰਜ਼ਿਲ ਗ੍ਰੇਟਰਕੈਲਾਸ਼-I,ਉੱਪਰਲੀਜ਼ਮੀਨੀਮੰਜ਼ਿਲ ਨਵੀਂਦਿੱਲੀ'– 110048 ਕਿਹਾਜਾਂਦਾਹੈ ਪਹਿਲੀਮੰਜ਼ਿਲ, ਅਤੇਇਸਨਾਲਜੁੜੇਸਾਈਟਪਲਾਨ ਦੂਜੀਮੰਜ਼ਿਲਅਤੇਇਮਾਰਤਦੀਛੱਤਵਿੱਚਹਰੇਰੰਗਦੀਰੂਪਰੇਖਾਵਿੱਚਸਪਸ਼ਟਤੌਰਭਾਗਦੇਲੀਜ਼ੀਦੀਪੂਰੀਸਵੈ-ਇੱਛਾਅਤੇਵਿਕਲਪਤੇਦਰਸਾਇਆਗਿਆਹੈ'ਤੇਹੋਰਨੌਸਾਲਾਂਲਈਵਧਾਇਆਜਾਸਕਦਾਹੈ, ਨੌਸਾਲਾਂਦੀਮਿਆਦਲਈ, ਜੋਕਿਉਸਤਾਰੀਖ, ਜੋਕਿਦੂਜੇ1.06.1991ਤੋਂਸ਼ੁਰੂਹੁੰਦਾਹੈਜਦੋਂਪ੍ਰਿਮਾਈਸਿਸਦਾਕਬਜ਼ਾਸੌਂਪਿਆਜਾਂਦਾਹੈਭਾਵਦੀਆਖਰੀਤਾਰੀਖ('ਤੇਖਤਮਹੁੰਦਾਹੈਭਾਵ) ਹੈ,31.05.2000 'ਤੇਮਹੀਨਾਵਾਰਲੀਜ਼ਦੀਰਕਮਰੁਪਏ ਅਤੇਪਹਿਲੇਨੌਸਾਲਾਂਦੀਮਿਆਦ-2,50,000/-'ਤੇਸੋਧਦੇਰੁਪਏਦੋਲੱਖਪੰਜਾਹਹਜ਼ਾਰਹੀ ਜੋਕਿਬਾਅਦਵਿੱਚਦੱਸੇਗਏਪੈਰਾਵਿੱਚਉੱਲੇਖਿਤਸਮਾਂਸਮਾਂ12904ਅਧੀਨਹੈ।ਉਕਤਪ੍ਰਿਮਾਈਸਿਸਦਾਕੁੱਲਖੇਤਰਫਲਲਗਭਗ ਵਰਗਫੁੱਟਹੈਜਿਸਦੇਮੰਜ਼ਿਲਅਨੁਸਾਰਕਿਰਾਏ:-ਹੇਠਾਂਦਿੱਤੇਗਏਹਨ xxx xxx xxx xxx xxx xxx xxx xxx 12. ਕਿਰਾਏਦਾਰਨੂੰਆਪਣੀਪਸੰਦਅਤੇਵਿਵੇਕਅਨੁਸਾਰ, ਮੌਜੂਦਾਲੀਜ਼ਦੀਮਿਆਦਦੇਖਤਮਹੋਣ'ਤੇ31ਮਈ, 2000 ਨੂੰਹੋਰਨੌਸਾਲਾਂਲਈਲੀਜ਼ਨੂੰਨਵੀਨੀਕਰਨਦਾਵਿਕਲਪਹੈ।ਜੇਕਰਕਿਰਾਏਦਾਰਨੂੰਅਜਿਹੇਨਵੀਨੀਕਰਨਦੀਇੱਛਾਹੋਵੇਗੀਤਾਂਉਹਮੌਜੂਦਾਲੀਜ਼ਦੀਦਦੀਮਿਆਦਦੇਖਤਮਹੋਣਤੋਂਘੱਟੋ-ਘੱਟਤਿੰਨਮਹੀਨੇਪਹਿਲਾਂਕਿਰਾਏਦੇਨਨੂੰਅਜਿਹੇਨਵੀਨੀਕਰਨਦੀਸੂਚਨਾਦੇਵੇਗਾ।ਲੀਜ਼ਦੀਦਦੇਅਗਲੇਨਵੀਨੀਕਰਨਾਂਨੂੰਵੀਉਚਿਤਤਰੀਕੇਨਾਲਦਸਤਖਤਕੀਤਾਜਾਵੇਗਾਅਤੇਰਜਿਸਟਰਕੀਤਾਜਾਵੇਗਾ।ਲੀਜ਼ਦੇਨਵੀਨੀਕਰਨਉਹੀਸ਼ਰਤਾਂਅਤੇ'"ਹਾਲਾਤਾਂਤੇਹੋਣਗੇ। Case: M/S. GOVIND IMPEX (P) LTD. AND ORS. versus APPROPRIATE AUTHORITY, INCOME TAX DEPARTMENT [[2010] 14 S.C.R. 523] (2010) 527 appropriate authority rejecting their show cause and deciding to file criminal complaint. However, since the prosecution had already been launched against the appellants, the Division Bench of the High Court directed for treating the writ petition as an application under Section 482 of the Code of Criminal Procedure Code. Ultimately, the learned Single Judge by order dated 10th October, 2002 dismissed the same and while doing so observed as follows: A B "In the present case also, it is clearly stipµlated in para 1 of the lease deed that the lease was extendable purely at the discretion and option of the Lessee on the C second part for a further period of nine years. On a conjoint reading of paras 1 and 12 of the lease deed, it becomes clear that lessor intended the lease to last for 18 years. The lessor could not have refused to renew/extend the lease after first term if the lessee complied with the D conditions for renewal/extensions. So in view of explanation to Section 269UA(f)(i) of the Act, the total terms of the lease will be 18 years no matter whether it is for a single term of 18 years or two terms of nine years each or three terms of six years each or six terms of three E years each. Whether the subsequent terms are described as extensions or renewals is immaterial for the purpose of Section 269UA(f)(i). If the aggregate of the original term and stiupulated extension/renewal comes to more than 12 years, such a lease will fall under the purview of explanation F to Section 269UA(f)(i) of the Act and it will be considered to be a lease for not less than 12 years thereby making the provisions of Chapter XXC of the Act application thereto." D E G 3. Aggrieved by the same the appellants have preferred this appeal with the leave of the Court. 4. Mr. Harish N. Salve, learned Senior Counsel, appearing on behalf of the appellants submits that renewal of lease and extension of lease are not one and the same thing and in view H 528 SUPREME COURT REPORTS (2010] 14 (ADDL.) S.C.R. A of the explanation to Section 269UA(f) of the Act a lease which provides for renewal of the lease cannot be fictionally taken into account for calculating the period of lease. He submits that the term of lease was for a period of nine years with contemplation of renewal for nine years and it did not provide for extension of B the term of the lease; hence the total period is for less than 12 years. To bring home the distinction between renewal and extension of lease, Mr. Salve has relied on a large number of decisions of this Court viz. Provash Ch~ndra Dalui and another v. Biswanath Banerjee and another, (1989) Supple.(1) C SCC 487, State of UP. and others v. Lalji Tandon (Dead) through Lrs., (2004) 1 SCC 1 and Hardesh Ores (P) Ltd. v. Hede and Company, (2007) 5 SCC 614. 5. Mr. Ramesh P. Bhatt, learned Senior Counsel, appearing on behalf of respondent, however, contends that D from a bare perusal of the lease deed it is evident that the term of lease was extendable for a period of nine years more and, therefore, in view of the explanation to Section 269UA(f) of the Act, the total period of lease comes to more than 12 years and hence the provisions of Chapter XXC of the Act was clearly E attracted. The rival submissions necessitate examination of Section 269UA(f)(i) of the Act, particularly its explanation, same reads as follows: "269UA(f) "transfer", - F F (i) in relation to any immovable property referred to in sub-clause (i) of clause (d), means transfer of such property by way of sale or exchange or lease for a terms of not less than twelve years, and includes allowing the possession of such property to be taken or retained in part G performance of a contract of. the nature referred to in section 53A of the Transfer of Property Act, 1882 (4 of 1882) Explanation - For the purposes of this sub-clause, a lease H which provides for the extension of the term thereof by a GOVIND IMPEX (P) LTD. v. APPROPRIATE AUTH., INCOME TAX DEPTT. [CHANDRAMAULI KR. PRASAD, J.] 529 " Case: M/S. GOVIND IMPEX (P) LTD. AND ORS. versus APPROPRIATE AUTHORITY, INCOME TAX DEPARTMENT [[2010] 14 S.C.R. 523] (2010) ण्डिजीसमैD उपेयJक्त प्रो+ति>क+र/ द्वा+र+ उनाक! क+रण क� अपेय+�प्त पे+�! हJए द+ण्डि^डक पेरिर�+द क++ह/आद!श पे+रिर� क्रिकय+ गोय+ र्था+। पेरन्�J च<Tक्रिक अपे�#+र्थाaगोण क! वि�रूद्घा अतिभाय�जीना क+यप्रो+रम्भा ह� चJकI र्था� �ब उच्च न्य+य+#य कI ख^ड पे�h द्वा+र+ रिरटे य+तिचक+ क� प्रो+र्था�ना+ पेत्रअन्�गो >+र+-48B 2 द०प्रो०स&० क! रूपे मैD मै+ना+ गोय+। अन्� मैD वि�द्वा+ना एक# न्य+य+>�श द्वा+र+अपेना! आद!श क्रिदना+&क्रिक� 10.10.2002 उक्त क� तिनारस्� कर�! हJए यह पे+य+ क्रिकO ‘’ प्रोस्�J� �+द मैD भा� पेट्टे+ वि�#!ख क! प्ोमै प्रोस्�र मैD स्पेष्टी रूपे मैD यह उण्डिल्#ण्डिख� ह� क्रिक पेट्टे!द+र क+! यह वि�कल्पे ह�गो+ क्रिक �ह क्रिद्वा��य भा+गो क! रूपे मैD पेट्टे! क+! अतिMमै रूपे स! ना: �र्षN कI अ�ति> ह!�J बढ़+ सक! गो+। पेट्टे+ वि�#!ख क! प्रोस्�र-1 � 12 क� स+र्था- स+र्था पेढ़ना! यह स्पेष्टी ह��+ ह� क्रिक पेट्टे+द+�+ कI मै&श+ 18B �र्ष� ह!�J पेट्टे+द!ना! कI र्था�। पेट्टे+द+�+ पेट्टे!द+र क! द्वा+र+ श�N क! अनाJपे+#ना पेर पेट्टे! क� अतिMमै रूपेस! ना��ना�क_ �/वि�स्�+रिर� करना! ह!�J मैना+ नाह/& कर सक�+ र्था+। अति>तिनायमै कI >+र+ 269 ( ) ( ) UA (f) (i),f) (i),i),क! स्पेष्टी�करण क� दृविष्टीगो� रख�! हJए पेट्टे! कI अ�ति> 18B �र्ष� कI र्था�च+ह! �� एक क+य�क+# कI ह� अर्था�+ ना: �र्षN क! द� क+य�क+#\ कI ह� अर्था�+ 6 �र्षN क! ��ना क+य�क+#\ कI ह� अर्था�+ ��ना �र्षN क! 6 क+य�क+#\ कI ह�। अतिMमै क+य�क+#\ ( ) ( )क� ना��ना�करण अर्था�+ वि�स्�+र/करण क! रूपे मैD कह+ जी+�! यह >+र+ 269UA (f) (i),f) (i),i),क! अन्�गो स+रह/ना ह�। यक्रिद मै<# क+य�क+# आ�र इ&तिगो� ना��ना�क_ �/वि�स्�+रिर� य�गो ( ) ( ) कI मैD ब+रह �र्ष� स! अति>क ह� जी+य!गोD �ब �! अति>तिनायमै कI >+र+ 269UA (f) (i),f) (i),i),पेरिरति> मैD स्पेष्टी�करण क! अनाJरूपे आ जी+य!गो! आ�र �ब पेट्टे! क� ब+रह �र्ष� स! कमै क! ति#ए नाह/& मै+ना+ जी+य!गो+ आ�र अति>तिनायमै क! अध्य+य XXC; क! प्रो+�>+ना �ह+T पेर प्रोभा+�� ह� जी+यDगो!। '’ 3.उक्त स! वि�क्षJब्> ह�कर न्य+य+#य कI अनाJमैति� स! अपे�#+र्थाaगोण द्वा+र+ यह अपे�#य�ण्डिजी� कI गोय� ह�। 4. श्री� हर/श एना स+ल्�!, वि�द्वा+ना �रिरष्ठ अति>�क्त+ ना! अपे�#+र्थाaण कI आ!र स! उपेण्डिस्र्था� ह��!हJए यह �क� रख+ ह� क्रिक पेट्टे! क+ ना��ना�करण ए�& पेट्टे! क+ वि�स्�+र/करण द�ना\ एक समै+नानाह/& ह� 528B स�cच्च न्य+य+#य रिरपे�टे� [2010 ] 14 (अति�रिरक्त ) एस०स�०आर० ( ) ( ) � अति>तिनायमै कI >+र+ 269UA (f) (i),f) (i),i),क! स्पेष्टी�करण क� जी� क्रिक पेट्टे! क! ना��ना�करण क!सन्दभा� मैD ह� क� कण्डिल्पे� रूपे स! पेट्टे! कI अ�ति> क! आक#ना मैD नाह/& ति#य+ जी+ सक�+ ह�।उनाक+ कर्थाना ह� क्रिक पेट्टे! कI अ�ति> क! �# ना: �र्ष� कI र्था� ण्डिजीसमैD ना: �र्ष� कI अ�ति> क!ना��ना�करण क+ उल्#!ख र्था+ � कह/& भा� उसमैD पेट्टे! कI अ�ति> वि�स्�+रिर� करना! क+ प्रो+�>+नानाह/& र्था+, इस प्रोक+र सम्पे<ण� अ�ति> ब+रह �र्ष� कI अ�ति> स! कमै र्था�। पेट्टे! क! ना��ना�करण� वि�स्�+र/करण क! सन्दभा� मैD श्री� स+ल्�! द्वा+र+ इस न्य+य+#य क! वि�तिभान्ना न्य+तियक दृष्टी+न्�\पेर वि�श्व+स व्यक्त क्रिकय+ ह� जी� क्रिक तिनाम्ना��4 हƒ - प्रो��+श चन्द्र द#Jइ� ए�& अन्य बना+मैवि�श्वना+र्था बनाजीa ए�& अन्य (198B 9) पे<रक (1) SC; C; 48B 7; उत्तर प्रोद!श र+ज्य ए�& अन्य बना+मै1; #+#जी� टे^डना (मै_�क) द्वा+र+ वि�ति>क �+रिरस+ना (2004) 1 SC; C; हरद!श आ!रस4 (प्रो+०) ति#० 614 -(बना+मै ह!ड! ए^ड कम्पेना� (2007) 5 SC; C; उण्डिल्#ण्डिख�) । 5.श्री� रमै!श पे� भाट्टे, वि�द्वा+ना �रिरष्ठ अति>�क्त+ ना! प्रोति�पेक्ष�गोण कI आ!र स! उपेण्डिस्र्था�ह��! हJए यह �क� रख+ ह� क्रिक पेट्टे! वि�#!ख क! अ�#�कना स! यह स्पेष्टी ह� क्रिक पेट्टे+ ना: �र्षN269 ( ) ( ) क!क! ति#ए वि�स्�+