N. Bagavathy Ammal v. Commissioner Of Income Tax, Madurai And Anr

Case: N. BAGAVATHY AMMAL versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, MADURAI AND ANR. [[2003] 1 S.C.R. 614] (2003) A N. BAGA VA THY AMMAL v. COMMISSIONER OF INCOME TAX, MADURAI AND ANR. JANUARY 27, 2003 B [RUMA PAL AND B.N. SRIKRISHNA, JJ.] Income Tax Act, 1961; Sections 2 (14), 45, 46(2), 47, 48 and 256(1): Agricultural land received by assesseelshareholder on distribution of assets of c a company in liquidation-Exclusion of value of such agricultural lands in computing capital gains from levying of Income tax-Held, object of introducing Section 46(2) was to broaden the base of incidence of capital gains and expressly providing for receipts of assets on distribution of share by a company in liquidation as taxable event-Hence, assessee is liable to pay tax on the market value of such agricultural lands-Income Tax Act, 1922 s.12-B. D Transfer and distribution of assets of the company in liquidation-Distinction between-Discussed The Appellant-assessees were sisters. They received their share including agricultural lands by distribution of the assets of a company in E liquidation during the assessment year 1970-71. The Assessing officer included value of such agricultural lands, in the income of assessees subject to capital gains and accordingly levied income tax thereon. The Commissioner of Income Tax (Appeals) allowed the appeals. The Income Tax Appellate Tribunal negatived the appeal of the Revenue. At the F [instance ][of ][the Revenue, the Tribunal referred two questions ][of ][law on ]the issue of inclusion of the value of agricultural lands received as share by distribution of assets of a company in liquidation, whether such income be included in the income of assessees subject to capital gains and levying of tax thereon. However, only one of the questions was pressed which was decided by the High Court in favour of Revenue. Hence the present appeal. G The question which arises in these appeals is whether the term 'assets' in Section 46(2) of the Act must be understood and construed according to the definition of the term capital assets in Section 2(14) of the Income· Tax Act. , ~ ,~ t" .--..... >---.. N. BAGAVATHY AMMALv.C.l.T. A Dismissing the appeals, the Court HELD: I.I. Section 12-B of the lacome Tax Act, 1922 pro\'ided for payment of tax under capital gains 'in respect of any profits or gains whatsoe\'er from the sale, exchange, relinquishment or transfer of a ca vital assets, and such profits and. gains shall be deemed to be income of the previous year in \'Vhich the sale, exchange, relinquishment or transfer took B place. Section 45(1) of the Income Tax Act, 1961 continues to pro\'ide the same. 1618-D-FI 1.2. The object in introducing Section 46(2) in the Income Tax Act, 1961 was to broaden the base of the incidence of capital gains and to expressly provide for receipt of assets of a company a company in liquidation by a shareholder as a taxable event. Section 46(2) is an independent charging Section. 1620-DI expressly provide for receipt of assets of a company a company in liquidation by a C Commissioner of Income Tax v. Madurai Mills Co. ltd, (1973) 89 ITR 45 and Commissioner of Income Income Tax v. R.M Amin, 119771 I SCC 691, 696, relied on. 45 and Commissioner of Income Income Tax v. R.M Amin, 119771 I SCC 691, 696, D 1.3. A distinction is drawn between a transfer of assets and a distribution of assets of the company on liquidation. Where there is •transfer' of assets and not a 'distribution' on liquidation then having regard to Section 47(viii), a transfer of agricultural land by the company E may arguably be exempt from capital gains. However, such exemptions are not available to shareholders who receive assets from the company on distribution consequent upon liquidation because of provisions of Section 46(2) of the Act which was introduced to make the receipts of assets from a company in liquidation by its share holders a taxable event for the first time. 1619-D-F-G-HI F Case: N. BAGAVATHY AMMAL versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, MADURAI AND ANR. [[2003] 1 S.C.R. 614] (2003) ਐਨ. ਬਾਗਵਤੀਅੰਮਲ . ਇਨਕਮਟੈਕਸਕਮਮਸ਼ਨਰ, ਮਦੁਰਈਅਤੇਏ.ਐਨ.ਆਰ. ਜਨਵਰੀ 27, 2003 , - [ਰੂਮਾਪਾਲਅਤੇਬੀ.ਐਨ. ਸ਼ਰੀਮਕਰਸ਼ਨ, ਜੇ.ਜੇ.] -... ਇਨਕਮਟੈਕਸਐਕਟ, 1961; ਧਾਰਾ 2 (14), 45, 46 (2), 47, 48 ਅਤੇ 256 (1): ਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾਦੁਆਰਾਜਾਇਦਾਦਾਂਦੀਵੰਡ 'ਤੇਪਰਾਪਤਕੀਤੀਖੇਤੀਬਾੜੀਜ਼ਮੀਨ•ਧਾਰਾ 46 (2) ਲਾਗੂਕਰਨਦਾਉਦੇਸ਼ਪੂੰਜੀਗਤਲਾਭਾਾਾਂਦੀਗਣਨਾਕਰਨਮਵਿੱਚਅਮਜਹੀਆਾਂਖੇਤੀਬਾੜੀ ਜ਼ਮੀਨਾਂਦੇਮੁਿੱਲਨੂੰਬਾਹਰਰਿੱਖਣਾਸੀ, ਮਜਸਦਾਉਦੇਸ਼ਪੂੰਜੀਗਤਲਾਭਾਾਾਂਦੇਅਧਾਰਨੂੰਮਵਆਪਕਬਣਾਉਣਾਅਤੇਮਕਸੇਕੰਪਨੀਦੁਆਰਾਮਲਕਮਵਡੇਸ਼ਨਮਵਿੱਚਮਹਿੱਸੇਦੀਵੰਡ 'ਤੇਜਾਇਦਾਦਾਂਦੀਪਰਾਪਤੀਨੂੰਟੈਕਸਯੋਗਘਟਨਾਵਜੋਂਸਪਿੱਸ਼ਟਤੌਰ 'ਤੇਪਰਦਾਨਕਰਨਾਸੀ- ਇਸਲਈ, ਮਨਰਧਾਰਕਇਸ 'ਤੇਟੈਕਸਅਦਾ ਕਰਨਲਈਮਜ਼ੰਮੇਵਾਰਹੈ।ਅਮਜਹੀਆਾਂਖੇਤੀਬਾੜੀਜ਼ਮੀਨਾਂਦਾਬਾਜ਼ਾਰਮੁਿੱਲ-ਆਮਦਨਕਰਐਕਟ, 1922 ਸ. 2-. ਮਲਕਮਵਡੇਸ਼ਨਮਵਿੱਚਕੰਪਨੀਦੀਆਾਂਜਾਇਦਾਦਾਂਦਾਤਬਾਦਲਾਅਤੇਵੰਡ- • ਮਵਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇਮਵਚਕਾਰਅੰਤਰ , ਅਪੀਲਕਰਤਾ-ਮਨਰਧਾਰਕਭੈਣਾਂਸਨ।ਉਨ੍ਾਂਨੂੰਆਪਣਾਮਹਿੱਸਾਮਮਮਲਆਮਕਸੇਕੰਪਨੀਦੀਆਾਂਜਾਇਦਾਦਾਂਦੀਵੰਡਦੁਆਰਾਖੇਤੀਬਾੜੀਜ਼ਮੀਨਾਂਸਮੇਤ " • •ਮੁਲਾਂਕਣਸਾਲ 1970-71 ਦੌਰਾਨਬੰਦਕਰਨਾ।ਮੁਲਾਂਕਣਅਮਧਕਾਰੀਅਮਜਹੀਆਾਂਖੇਤੀਬਾੜੀਜ਼ਮੀਨਾਂਦਾਮੁਿੱਲ, ਪੂੰਜੀਗਤਲਾਭਦੇਅਧੀਨਮਨਰਧਾਰਕਾਂਦੀਆਮਦਨਮਵਿੱਚਸ਼ਾਮਲਕੀਤਾਮਗਆਸੀਅਤੇਉਸਅਨੁਸਾਰਉਸ 'ਤੇਆਮਦਨਕਰਲਗਾਇਆਮਗਆਸੀ।ਇਨਕਮਟੈਕਸਕਮਮਸ਼ਨਰ (ਅਪੀਲ) ਨੇਅਪੀਲਾਂਨੂੰਮਨਜ਼ੂਰੀਦੇਮਦਿੱਤੀ।ਆਮਦਨ ਟੈਕਸਅਪੀਲਮਟਰਮਬਊਨਲਨੇਮਾਲੀਆਦੀਅਪੀਲਨੂੰਨਕਾਰਾਤਮਕਕਰਮਦਿੱਤਾ।•ਮਾਲੀਆਦੀਉਦਾਹਰਣ, ਮਟਰਮਬਊਨਲਨੇਮਹਿੱਸੇਵਜੋਂਪਰਾਪਤਖੇਤੀਬਾੜੀਜ਼ਮੀਨਾਂਦੇਮੁਿੱਲਨੂੰਸ਼ਾਮਲਕਰਨਦੇਮੁਿੱਦੇ 'ਤੇਕਾਨੂੰਨਦੇਦੋਪਰਸ਼ਨਾਂਦਾਹਵਾਲਾਮਦਿੱਤਾਮਲਕਮਵਡੇਸ਼ਨਮਵਿੱਚਮਕਸੇਕੰਪਨੀਦੀਜਾਇਦਾਦਦੀਵੰਡਦੁਆਰਾ, ਕੀਅਮਜਹੀਆਮਦਨਨੂੰਪੂੰਜੀਗਤਲਾਭਅਤੇਉਸ 'ਤੇਟੈਕਸਲਗਾਉਣਦੇਅਧੀਨਮਨਰਧਾਰਕਾਂਦੀਆਮਦਨਮਵਿੱਚਸ਼ਾਮਲਕੀਤਾਜਾਣਾਚਾਹੀਦਾਹੈ।ਹਾਲਾਂਮਕ, ਮਸਰਫਇਿੱਕਸਵਾਲਦਬਾਇਆਮਗਆਸੀਜੋਮਕਸੀਹਾਈਕੋਰਟਨੇਮਾਲੀਆਦੇਹਿੱਕਮਵਿੱਚਫੈਸਲਾਸੁਣਾਇਆ।ਇਸਲਈਮੌਜੂਦਾਅਪੀਲਹੈ। .. _._ ਇਨ੍ਾਂਅਪੀਲਾਂਮਵਿੱਚਸਵਾਲਇਹਉਿੱਠਦਾਹੈਮਕਕੀਸ਼ਬਦ ਐਕਟਦੀਧਾਰਾ 46 (2) ਮਵਿੱਚ 'ਜਾਇਦਾਦ' ਨੂੰਸਮਝਣਾਅਤੇਸਮਝਣਾਲਾਜ਼ਮੀਹੈਆਮਦਨਦੀਧਾਰਾ 2 (14) ਮਵਿੱਚਪੂੰਜੀਸੰਪਤੀਸ਼ਬਦਦੀਪਮਰਭਾਸ਼ਾਦੇਅਨੁਸਾਰ· ਟੈਕਸਐਕਟ। >---.. ਅਪੀਲਾਂਨੂੰਖਾਰਜਕਰਮਦਆਾਂਅਦਾਲਤਨੇਮਕਹਾਮਕ ਹੋਲਡ: ਆਈ.ਆਈ. ਲਾਕਮਟੈਕਸਐਕਟ, 1922 ਦੀਧਾਰਾ 12-ਬੀਮਕਸੇਮਹਿੱਤਵਪੂਰਣਜਾਇਦਾਦਦੀਮਵਕਰੀ, ਵਟਾਂਦਰਾ, ਮਤਆਗਜਾਂਤਬਾਦਲੇਤੋਂਹੋਣਵਾਲੇਮਕਸੇਮੁਨਾਫੇਜਾਂਲਾਭਦੇਸਬੰਧਮਵਿੱਚਪੂੰਜੀਗਤਲਾਭਦੇਤਮਹਤਟੈਕਸਦੇਭੁਗਤਾਨਲਈਮਤਆਰਹੈ, ਅਤੇਅਮਜਹੇਮੁਨਾਫੇਅਤੇਲਾਭਨੂੰਆਮਦਨਮੰਮਨਆਜਾਵੇਗਾ। ਮਪਛਲਾਸਾਲਮਜਸਮਵਿੱਚਮਵਕਰੀ, ਵਟਾਂਦਰਾ, ਮਤਆਗਜਾਂਟਰਾਂਸਫਰਮਲਆਮਗਆਸੀ ਸਥਾਨ।ਇਨਕਮਟੈਕਸਐਕਟ, 1961 ਦੀਧਾਰਾ 45 (1) ਅਜੇਵੀਇਸਦੀਉਲੰਘਣਾਕਰਰਹੀਹੈ। 1618-- 1.2.ਇਨਕਮਟੈਕਸਐਕਟਮਵਿੱਚਧਾਰਾ 46 (2) ਲਾਗੂਕਰਨਦਾਉਦੇਸ਼, 1961 ਦਾਉਦੇਸ਼ਪੂੰਜੀਗਤਲਾਭਾਂਦੀਆਾਂਘਟਨਾਵਾਂਦੇਅਧਾਰਨੂੰਮਵਸ਼ਾਲਕਰਨਾਅਤੇਸੀਦੁਆਰਾਮਲਕਮਵਡੇਸ਼ਨਮਵਿੱਚਮਕਸੇਕੰਪਨੀਦੀਜਾਇਦਾਦਦੀਪਰਾਪਤੀਨੂੰਸਪਿੱਸ਼ਟਤੌਰ 'ਤੇਪਰਦਾਨਕਰਨਾਸੀਸ਼ੇਅਰਧਾਰਕਇਿੱਕਟੈਕਸਯੋਗਘਟਨਾਵਜੋਂ. ਧਾਰਾ 46 (2) ਇਿੱਕਸੁਤੰਤਰਚਾਰਮਜੰਗਸੈਕਸ਼ਨਹੈ। 1620- ਇਨਕਮਟੈਕਸਕਮਮਸ਼ਨਰਬਨਾਮਇਨਕਮਟੈਕਸਮਦੁਰਈਮਮਿੱਲਜ਼ਕੰਪਨੀ।ਮਲਮਮਟਡ, (1973) 89 ਆਈਟੀਆਰ 45 ਅਤੇਇਨਕਮਟੈਕਸਕਮਮਸ਼ਨਰਬਨਾਮਆਰ.ਐਮ. ਅਮੀਨ, 119771 ਆਈਐਸਸੀਸੀ 691, 696, ਡੀ'ਤੇਭਰੋਸਾਕੀਤਾ। 1.3.ਜਾਇਦਾਦਾਂਦੇਤਬਾਦਲੇਅਤੇਮਲਕਮਵਡੇਸ਼ਨ 'ਤੇਕੰਪਨੀਦੀਆਾਂਜਾਇਦਾਦਾਂਦੀਵੰਡਮਵਚਕਾਰਅੰਤਰਕਿੱਮਿਆਜਾਂਦਾਹੈ।ਮਜਿੱਥੇਹੈ • ਜਾਇਦਾਦਾਂਦਾਤਬਾਦਲਾਨਾਮਕਮਲਕਮਵਡੇਸ਼ਨ 'ਤੇ 'ਵੰਡ' ਤਾਂਧਾਰਾ 47 () ਦੇਸਬੰਧਮਵਿੱਚ, ਕੰਪਨੀਦੁਆਰਾਖੇਤੀਬਾੜੀਜ਼ਮੀਨਦਾਤਬਾਦਲਾ ਯਕੀਨਨਪੂੰਜੀਗਤਲਾਭਤੋਂਛੋਟਮਦਿੱਤੀਜਾਸਕਦੀਹੈ।ਹਾਲਾਂਮਕ, ਅਮਜਹੀਆਾਂਛੋਟਾਂ ਇਹਉਨ੍ਾਂਸ਼ੇਅਰਧਾਰਕਾਂਲਈਉਪਲਬਧਨਹੀਾਂਹਨਜੋਐਕਟਦੀਧਾਰਾ 46 (2) ਦੇਉਪਬੰਧਾਂਦੇਕਾਰਨਮਲਕਮਵਡੇਸ਼ਨਦੇਨਤੀਜੇਵਜੋਂਵੰਡ 'ਤੇਕੰਪਨੀਤੋਂਜਾਇਦਾਦਪਰਾਪਤਕਰਦੇਹਨਜੋਮਕਸੇਕੰਪਨੀਤੋਂਉਸਦੇਸ਼ੇਅਰਧਾਰਕਾਂਦੁਆਰਾਮਲਕਮਵਡੇਸ਼ਨਮਵਿੱਚਜਾਇਦਾਦਾਂਦੀਪਰਾਪਤੀਨੂੰਟੈਕਸਯੋਗਘਟਨਾਬਣਾਉਣਲਈਪੇਸ਼ਕੀਤਾਮਗਆਸੀ। ਪਮਹਲੀਵਾਰ। 1619---- 1.4.ਐਕਟਦੀਧਾਰਾ 45 (1), 47 ਅਤੇ 48 ਮਵਿੱਚ 'ਪੂੰਜੀਸੰਪਤੀ' ਸ਼ਬਦਦੀਵਰਤੋਂਦਾਹਵਾਲਾਮਦੰਦੇਹੋਏ, ਸੰਸਦਨੇਜਾਣਬੁਿੱਝਕੇਧਾਰਾ 46 (1) ਅਤੇ (2) ਮਵਿੱਚ 'ਸੰਪਤੀ' ਸ਼ਬਦਦੀਵਰਤੋਂਕਰਨਦੀਚੋਣਕੀਤੀਜਾਪਦੀਹੈ। ਐਕਟ, ਸਪਿੱਸ਼ਟਇਰਾਦਾਜੀਦੇਅੰਦਰਹਰਮਕਸਮਦੀਜਾਇਦਾਦਮਲਆਉਣਾਹੈ ਚਾਰਜਦਾਦਾਇਰਾ।ਹਾਈਕੋਰਟਨੇਸਹੀਮਕਹਾਮਕਖੇਤੀਬਾੜੀਜ਼ਮੀਨ 'ਪੂੰਜੀਸੰਪਤੀ' ਹੁੰਦੀਪਰ 'ਪੂੰਜੀਸੰਪਤੀ' ਦੀਪਮਰਭਾਸ਼ਾਤੋਂਬਾਹਰਰਮਹਣਲਈਅਤੇਜੋਪੂੰਜੀਸੰਪਤੀਨਹੀਾਂਹੈ, ਉਹਐਕਟਦੀਧਾਰਾ 46 (2) ਦੇਉਦੇਸ਼ਾਂਲਈਅਜੇਵੀਸੰਪਤੀਹੋਸਕਦੀਹੈ।ਇਸਲਈ, ਇਸਹਿੱਦਤਿੱਕਮਕਇਿੱਕਸ਼ੇਅਰਧਾਰਕਮਨਰਧਾਰਕਜਾਇਦਾਦਪਰਾਪਤਕਰਦਾਹੈਚਾਹੇਉਹਪੂੰਜੀਹੋਵੇਜਾਂਕੋਈਹੋਰ ਮਲਕਮਵਡੇਸ਼ਨਮਵਿੱਚਕੰਪਨੀ, ਥਰੈਸਰਮਨਰਧਾਰਕਮਾਰਕੀਟਮੁਿੱਲ 'ਤੇਟੈਕਸਦਾਭੁਗਤਾਨਕਰਨਲਈਮਜ਼ੰਮੇਵਾਰਹੈ • •ਵੰਡਦੀਮਮਤੀਦੇਅਨੁਸਾਰਜਾਇਦਾਦਾਂਦੀਵੰਡਦੀਮਮਤੀਮਜਵੇਂਮਕਧਾਰਾਦੇਤਮਹਤਪਰਦਾਨਕੀਤਾਮਗਆਹੈ46(2). ਐਕਟਦੀਧਾਰਾ 2 (14) ਜੋ "ਪੂੰਜੀਸੰਪਤੀ" ਨੂੰਪਮਰਭਾਮਸ਼ਤਕਰਦੀਹੈ, ਨੂੰਐਕਟਦੀਧਾਰਾ 46 (2) ਦੇਅਰਥਾਾਾਂਲਈਬੇਲੋੜਾਹੈ। 621--- ਮਸਵਲਅਪੀਲਅਮਧਕਾਰਖੇਤਰ: ਮਸਵਲਅਪੀਲਨੰਬਰ 2606-7 2001. ਮਾਜਰਾਜ਼ਹਾਈਕੋਰਟਦੇ 25.3.1999 ਦੇਫੈਸਲੇਅਤੇਆਦੇਸ਼ਤੋਂ 1988 ਦੇਟੀ.ਸੀ. 292 ਅਤੇ293 ਮਵਿੱਚ। ਟੀ.ਐਲ.ਵੀ. ਅਈਅਰ, ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮਪਰਸਾਦ, ਅਭੈਕੁਮਾਰਅਤੇਆਰ. ਗੋਪਾਲਮਕਰਸ਼ਨਨ, ਅਪੀਲਕਰਤਾਵਾਂਲਈ। • ਰਾਜੀਵਮਤਆਗੀਅਤੇਬੀ.ਵੀ. ਬਲਰਾਮਦਾਸ, ਉਿੱਤਰਦਾਤਾਵਾਂਲਈ। 11 ਦਾ ਫੈਸਲਾਮਕਸਦੁਆਰਾਮਦਿੱਤਾਮਗਆਸੀ Case: N. BAGAVATHY AMMAL versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, MADURAI AND ANR. [[2003] 1 S.C.R. 614] (2003) एन. बागवतीअम्मल वी. आयकर, मदुरैऔरए. एन. डी. आर. केआयुक्त। 27 जनवरी, 2003 रूमापालऔरबी. एन. श्रीकृष्णा, जे. जे.] [ आयकरअधिनियम, 1961; धारा2 (14), 45,46 (2), 47,48 और256 (1): परिसंपत्तियोंके-वितरणपरनिर्धारिती/शेयरधारकद्वाराप्राप्तकृषिभूमिपरिसमापनमेंएककंपनीआयकरलगाने-सेपूंजीगतलाभकीगणनामेंऐसीकृषिभूमिकेमूल्यकाबहिष्करणधारा46 (2) कोलागूकरनेकाउद्देश्यपूंजीगतलाभकीघटनाओंकेआधारकोव्यापकबनानाऔरपरिसमापनमेंएककंपनीद्वाराशेयरकेवितरणपरपरिसंपत्तियोंकीप्राप्तियोंकोकरयोग्यघटनाकेरूपमेंस्पष्टरूपसेप्रदानकरनाथा-इसलिए,निर्धारितीऐसीकृषिभूमिकेबाजारमूल्यपरकरकाभुगतानकरनेकेलिएउत्तरदायीहै-आयकरअधिनियम, 1922।12 - बी. परिसमापनमेंकंपनीकीपरिसंपत्तियोंकाहस्तांतरणऔरवितरण -केबीचअंतरचर्चाकीगई। -अपीलार्थीनिर्धारितीबहनेंथीं।उन्हेंअपनाहिस्सामिला। निर्धारणवर्ष1970-71 केदौरानपरिसमापनमेंकंपनीकीपरिसंपत्तियोंकेवितरणद्वाराकृषिभूमिसहित।मूल्यांकनअधिकारी इसमेंपूंजीगतलाभकेअधीननिर्धारितीकीआयमेंऐसीकृषिभूमिकामूल्यशामिलहैऔरतदनुसारउसपरआयकरलगायाजाताहै।द. आयकरआयुक्त(अपील) नेअपीलोंकोस्वीकारकरलिया।आयकरअपीलीयन्यायाधिकरणनेराजस्वकीअपीलकोखारिजकरदिया।राजस्वकेआग्रहपर, न्यायाधिकरणनेपरिसमापनमेंकिसीकंपनीकीपरिसंपत्तियोंकेवितरणद्वाराहिस्सेदारीकेरूपमेंप्राप्तकृषिभूमिकेमूल्यकोशामिलकरनेकेमुद्देपरकानूनकेदोप्रश्नोंकाउल्लेखकिया, क्याऐसीआयकोपूंजीगतलाभऔरउसपरकरलगानेकेअधीननिर्धारितीकीआयमेंशामिलकियाजानाचाहिए।हालांकि, केवलएकसवालकोदबायागयाथाजिसकाफैसलाउच्चन्यायालयनेराजस्वकेपक्षमेंकियाथा।इसलिएवर्तमानअपील। इनअपीलोंमेंजोसवालउठताहैवहयहहैकिक्यायहशब्द ' अधिनियमकीधारा46 (2) में'परिसंपत्तियों' कोसंविधानकीधारा2 (14) मेंपूंजीगतपरिसंपत्तियोंकीपरिभाषाकेअनुसारसमझाऔरसमझाजानाचाहिए।आयकरअधिनियम। 614 615 एन. बागवतीअम्मलबनामसीआईटी। याचिकाओंकोखारिजकरतेहुएअदालतने पकड़नाः1.1 . लैकोमकरअधिनियम, 1922 कीधारा12-बीमेंनिम्नलिखितप्रावधानकिए -गएहैं पूंजीगतपरिसंपत्तियोंकीबिक्री, विनिमय, त्यागयाहस्तांतरणसेहोनेवालेकिसीभीलाभयालाभकेसंबंधमेंपूंजीगतलाभकेतहतकरकाभुगतानऔरऐसेलाभऔरलाभकोआयमानाजाएगा। पिछलावर्षजिसमेंलवण, विनिमय, त्यागयाहस्तांतरणहुआथा।आयकरअधिनियम, 1961 कीधारा-45 (1) मेंभीयहीप्रावधानकियागयाहै।[ 618 - डीएफजे 1.2 . आयकरअधिनियममेंधारा46 (2) कोलागूकरनेकाउद्देश्य, 1961 पूंजीगतलाभकीघटनाओंकेआधारकोव्यापकबनानाऔरपरिसमापनमेंकिसीकंपनीकीपरिसंपत्तियोंकीप्राप्तिकेलिएस्पष्टरूपसेप्रावधानकरनाथाएककरयोग्यघटनाकेरूपमेंशेयरधारक।धारा46 (2) एकस्वतंत्रप्रभारअनुभागहै।[ 620 - डी] आयकरआयुक्तv. मदुरैमिल्सकंपनीलिमिटेड, (1973) 89 आई. टी. आर. 45 औरआयकरआयुक्तv. आर. एम. अमीन, [1977] 1 एस. सी. सी. 691,696, परभरोसाकिया। 1.3 . परिसंपत्तियोंकेहस्तांतरणऔरएककेबीचअंतरकियाजाताहै परिसमापनपरकंपनीकीपरिसंपत्तियोंकावितरण।कहाँहै? ' परिसमापनपरपरिसंपत्तियोंकाहस्तांतरणऔर'वितरण' नहींतोधारा47 (viii) कोध्यानमेंरखतेहुए, कंपनीद्वाराकृषिभूमिकाहस्तांतरणनिश्चितरूपसेपूंजीगतलाभसेमुक्तहोसकताहै।हालांकि, इसतरहकीछूटउनशेयरधारकोंकेलिएउपलब्धनहींहैजोकंपनीसेसंपत्तिप्राप्तकरतेहैं। केप्रावधानोंकेकारणपरिसमापनकेपरिणामस्वरूपवितरणपर अधिनियमकीधारा46 (2) जोअपनेशेयरधारकोंद्वारापरिसमापनमेंकिसीकंपनीसेपरिसंपत्तियोंकी---प्राप्तियोंकोकरयोग्यघटनाबनानेकेलिएशुरूकीगईथी।पहलीबार।[ 619 - डीएफजीएच। 1.4 . में'पूंजीसंपत्ति' वाक्यांशकेउपयोगकाउल्लेखकियागयाहै ऐसाप्रतीतहोताहैकिसंसदनेअधिनियमकीधारा45 (1), 47 और48 मेंजानबूझकरअधिनियमकीधारा46 (1) और(2) में'परिसंपत्ति' शब्दकाउपयोगकरनेकाविकल्पचुनाहै। प्रभारकादायरा।उच्चन्यायालयनेठीकहीअभिनिर्धारितकियाकिकृषिभूमिएक'पूँजीगतपरिसंपत्ति'होगी, लेकिन'पूँजीगतपरिसंपत्ति' कीपरिभाषासेअपवर्जनकेलिएऔरजोपूँजीगतपरिसंपत्तिनहींहै, वह अभीभीअधिनियमकीधारा46 (2) केप्रयोजनोंकेलिएएकपरिसंपत्तिहोसकतीहै।अतःइसहदतककिए शेयरधारकनिर्धारितीपरिसमापनमेंकंपनीसेसंपत्तिप्राप्तकरताहैचाहेवहपूंजीहोयाकोईअन्य,निर्धारितीबाजारमूल्य616 परकरकाभुगतानकरनेकेलिएउत्तरदायीहै। [ 2003 ] 1 एससीआर। सर्वोच्चन्यायालयकीरिपोर्ट धारा46 (2) केतहतप्रदानकीगईवितरणकीतारीखकोपरिसंपत्तियोंकी।अधिनियमकीधारा2(14) काआह्वानजो"पूंजीसंपत्ति" कोपरिभाषितकरताहै, अधिनियमकीधारा46 (2) काअर्थलगानेकेउद्देश्यसेअनावश्यकहै।1620 - जी-एच; 621-ए-बी-सी। सिविलअपीलीयन्यायनिर्णयःसिविलअपीलसं. 2606-7 2001 . उच्चन्यायालयके25.3.1999 दिनांकितनिर्णयऔरआदेशसे 1988 केटी. सी. 292 और293 मेंमद्रास। टी. एल. वी. अय्यर, सुब्रमण्यमप्रसाद, अभयकुमारऔरआर. गोपालकृष्णन, अपीलार्थियोंकेलिए। प्रत्यर्थियोंकेलिएराजीवत्यागीऔरबी. वी. बलरामदास। न्यायालयकानिर्णयइसकेद्वारादियागयाथा Case: N. BAGAVATHY AMMAL versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, MADURAI AND ANR. [[2003] 1 S.C.R. 614] (2003) 1.4. Having referred to the use of the phrase •capital asset' in Sections 45(1), 47 and 48 of the Act, Parliament appears to have deliberately chosen to use the word 'asset' in Section 46(1) and (2) of the Act, the ostensible intention being to bring assets of all kinds within the G scope of the charge. The High Court rightly held that agricultural land would have been a 'capital asset' but for the exclusion from the definition of 'capital asset' and what is not a capital asset may yet be an asset for the purposes of Section 46(2) of the Act. Therefore, to the extent that a shareholder assessee receives assets whether capital or any other from the company in liquidation, thr assessee is liable to pay tax on the market value H 616 SUPRI~ME COURT REPORTS A of the assets as on the date of the distribution as provided under Section 46(2). The invocation of Section 2(14) of the Act which defines "capital asset" is as such unnecessary for the purpose of construing Section 46(2) of the Act. f6:ZO-G-H; 621-A-B-CI CIVIL APPELLATE JURISDICTION: Civil Appeal No. 2606-7 of B 2001. From the Judgment and Order dated 25.3.1999 of the High Court of Majras in T.C. 292 and 293 of 1988. T.L.V. Iyer, Subramonium Prasad, Abhay Kumar and R. Gopalakrishnan, C for the Appellants. Rajiv Tyagi and B.V. Balramdas, for the Respondents. D The Judgment of the Cou11 was delivered by RUMA PAL, J. The question to be decided in these appeals is whether the word 'assets' in Section 46(2) of the income Tax Act, 1961 (referred to hereafter as the 'Act') must be understood and construed according to the definition of the word 'capital assets' in Section 2(14) of the Act. The issue arises in respect of the assessment year 1970-71. The appellants E in the two appeals which are disposed of by this judgment are sisters. They were share holders in M/s Palkulam Estate (Private) Ltd., Nagercoil (referred to hereafter as the 'Company'). The Company went into liquidation in 1964. Pursuant to a compromise decree dated 22nd December 1969 in litigation between the assessees and their brother (who was also a share holder in the F company), and the company represented by the liquidator, the assets of the company which included agricultural lands were distributed to the appellants and eight others. The compromise decree stated. "This Court doth further order and decree that as far as Iiabilit1es of Plkulam Estate Private Limited is concerned. the immovable properties be and hereby are distributed as indicated in Schedule 'A' of the Compromise. The respondents I to 5 and respondents 9 to 11 do get leased portion as shown in the plans. signed by liquidator Mr. K.M. Boothalingam Pillai and handed over to the appellant this day". G The appellants thereby received 4 79 .89 acres of the agricultural lands H prior to the end of the relevant accounting year that was 3 1.3. 70. the assessment Case: N. BAGAVATHY AMMAL versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, MADURAI AND ANR. [[2003] 1 S.C.R. 614] (2003) • •ਵੰਡਦੀਮਮਤੀਦੇਅਨੁਸਾਰਜਾਇਦਾਦਾਂਦੀਵੰਡਦੀਮਮਤੀਮਜਵੇਂਮਕਧਾਰਾਦੇਤਮਹਤਪਰਦਾਨਕੀਤਾਮਗਆਹੈ46(2). ਐਕਟਦੀਧਾਰਾ 2 (14) ਜੋ "ਪੂੰਜੀਸੰਪਤੀ" ਨੂੰਪਮਰਭਾਮਸ਼ਤਕਰਦੀਹੈ, ਨੂੰਐਕਟਦੀਧਾਰਾ 46 (2) ਦੇਅਰਥਾਾਾਂਲਈਬੇਲੋੜਾਹੈ। 621--- ਮਸਵਲਅਪੀਲਅਮਧਕਾਰਖੇਤਰ: ਮਸਵਲਅਪੀਲਨੰਬਰ 2606-7 2001. ਮਾਜਰਾਜ਼ਹਾਈਕੋਰਟਦੇ 25.3.1999 ਦੇਫੈਸਲੇਅਤੇਆਦੇਸ਼ਤੋਂ 1988 ਦੇਟੀ.ਸੀ. 292 ਅਤੇ293 ਮਵਿੱਚ। ਟੀ.ਐਲ.ਵੀ. ਅਈਅਰ, ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮਪਰਸਾਦ, ਅਭੈਕੁਮਾਰਅਤੇਆਰ. ਗੋਪਾਲਮਕਰਸ਼ਨਨ, ਅਪੀਲਕਰਤਾਵਾਂਲਈ। • ਰਾਜੀਵਮਤਆਗੀਅਤੇਬੀ.ਵੀ. ਬਲਰਾਮਦਾਸ, ਉਿੱਤਰਦਾਤਾਵਾਂਲਈ। 11 ਦਾ ਫੈਸਲਾਮਕਸਦੁਆਰਾਮਦਿੱਤਾਮਗਆਸੀ •ਰੂਮਾਪਾਲ, ਜੇ. ਇਨ੍ਾਂਅਪੀਲਾਂਮਵਿੱਚਫੈਸਲਾਕੀਤਾਜਾਣਵਾਲਾਸਵਾਲਇਹਹੈਮਕਕੀਇਨਕਮਟੈਕਸਐਕਟ, 1961 ਦੀਧਾਰਾ 46 (2) ਮਵਿੱਚ 'ਜਾਇਦਾਦ' ਸ਼ਬਦ (ਹਵਾਲਾਮਦਿੱਤਾਮਗਆਹੈ)ਇਸਤੋਂਬਾਅਦ 'ਐਕਟ' ਵਜੋਂ) ਨੂੰਐਕਟਦੀਧਾਰਾ 2 (14) ਮਵਿੱਚ 'ਪੂੰਜੀਜਾਇਦਾਦ' ਸ਼ਬਦਦੀਪਮਰਭਾਸ਼ਾਅਨੁਸਾਰਸਮਮਝਆਅਤੇਸਮਮਝਆਜਾਣਾਚਾਹੀਦਾਹੈ। >- ਇਹਮੁਿੱਦਾਮੁਲਾਂਕਣਸਾਲ 1970-71 ਦੇਸਬੰਧਮਵਿੱਚਉਿੱਠਦਾਹੈ।ਇਸਫੈਸਲੇਦੁਆਰਾਮਨਪਟਾਏਗਏਦੋਅਪੀਲਾਂਮਵਿੱਚਅਪੀਲਕਰਤਾਈਭੈਣਾਂਹਨ।ਉਹਮੈਸਰਜ਼ਪਾਲਕੁਲਮਅਸਟੇਟ (ਪਰਾਈਵੇਟ) ਮਲਮਮਟਡ, ਨਾਗਰਕੋਇਲ (ਹਵਾਲਾਮਦਿੱਤਾਮਗਆ) ਮਵਿੱਚਸ਼ੇਅਰਧਾਰਕਸਨਇਸਤੋਂਬਾਅਦ 'ਕੰਪਨੀ' ਵਜੋਂ)।ਕੰਪਨੀ੧੯੬੪ਮਵਿੱਚਬੰਦਹੋਗਈ। 22 ਦਸੰਬਰ 1969 ਨੂੰਇਿੱਕਸਮਝੌਤੇਦੇਫਰਮਾਨਦੇਅਨੁਸਾਰਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾਵਾਂਅਤੇਉਨ੍ਾਂਦੇਭਰਾ (ਜੋਇਸਮਵਿੱਚਇਿੱਕਮਹਿੱਸੇਦਾਰਵੀਸੀ) ਮਵਚਕਾਰਮੁਕਿੱਦਮੇਬਾਜ਼ੀਮਵਿੱਚ ਕੰਪਨੀ), ਅਤੇਮਲਕੁਇਡੇਟਰਦੁਆਰਾਨੁਮਾਇੰਦਗੀਕਰਨਵਾਲੀਕੰਪਨੀ, ਜਾਇਦਾਦਕੰਪਨੀਮਜਸਮਵਿੱਚਖੇਤੀਬਾੜੀਵਾਲੀਆਾਂਜ਼ਮੀਨਾਂਸ਼ਾਮਲਸਨ, ਅਪੀਲਕਰਤਾਵਾਂਅਤੇਅਿੱਠਹੋਰਾਂਨੂੰਵੰਡੀਆਾਂਗਈਆਾਂਸਨ।ਸਮਝੌਤੇਦੇਫਰਮਾਨਮਵਿੱਚਮਕਹਾਮਗਆਹੈ। ਬੈਂਚਨੇਮਕਹਾਮਕਇਹਅਦਾਲਤਅਿੱਗੇਆਦੇਸ਼ਮਦੰਦੀਹੈਅਤੇਹੁਕਮਮਦੰਦੀਹੈਮਕਮਜਿੱਥੋਂਤਿੱਕਪਲਕੁਲਮਅਸਟੇਟਪਰਾਈਵੇਟਮਲਮਮਟਡਦੀਸਮਥਤੀਦਾਸਵਾਲਹੈ।ਅਚਿੱਲ ਜਾਇਦਾਦਾਂਨੂੰਸਮਝੌਤੇਦੀਅਨੁਸੂਚੀ 'ਏ' ਮਵਿੱਚਦਰਸਾਏਅਨੁਸਾਰਵੰਮਡਆਜਾਂਦਾਹੈ।ਜਵਾਬਦੇਣਵਾਲੇਮੈਂ5 ਅਤੇਉਿੱਤਰਦਾਤਾ 9 ਤੋਂ 11ਯੋਜਨਾਵਾਂਮਵਿੱਚਮਦਖਾਏਅਨੁਸਾਰਲੀਜ਼ 'ਤੇਮਲਆਮਹਿੱਸਾਪਰਾਪਤਕਰੋ।ਮਲਕੁਇਡੇਟਰਸ਼ਰੀਕੇ.ਐਮ. ਦੁਆਰਾਦਸਤਖਤਕੀਤੇਗਏ।ਬੂਥਮਲੰਗਮਮਪਲਾਈਅਤੇਇਸਮਦਨਅਪੀਲਕਰਤਾਨੂੰਸੌਂਪਮਦਿੱਤਾਮਗਆ। • ਇਸਤਰ੍ਾਂਅਪੀਲਕਰਤਾਵਾਂਨੂੰ੪੭੯.੮੯ਏਕੜਖੇਤੀਬਾੜੀਜ਼ਮੀਨਪਰਾਪਤਹੋਈ . 13 Y . ਸੀ.ਆਈ.ਟੀ. [ਰੂਮਾਪਾਲ। ] ਸਾਲ 1970-71 ਦੇਸਬੰਧਮਵਿੱਚ 27.2.71 ਨੂੰਪੂਰਾਕੀਤਾਮਗਆਸੀ।ਇਨਕਮਏਟੈਕਸਅਮਧਕਾਰੀਨੇਐਕਟਦੀਧਾਰਾ੧੪੮ਦੇਤਮਹਤਮੁਲਾਂਕਣਦੁਬਾਰਾਖੋਲ੍ੇ।ਅਪੀਲਕਰਤਾਵਾਂਨੇਧਾਰਾ੧੪੮ਦੇਤਮਹਤਦੋਨੋਮਟਸਾਂਦੇਸਬੰਧਮਵਿੱਚਆਪਣੀਮਰਟਰਨਦਾਇਰਕੀਤੀ। ਅਪੀਲਕਰਤਾਵਾਂਦੀਦਲੀਲਮਕਧਾਰਾ 2 (14) ਮਵਿੱਚ 'ਜਾਇਦਾਦ' ਦੀਪਮਰਭਾਸ਼ਾਦੇਅਨੁਸਾਰ, ਮਕਸੇਕੰਪਨੀਤੋਂਸ਼ੇਅਰਧਾਰਕਦੁਆਰਾਪਰਾਪਤਸੰਪਤੀਆਾਂ 'ਤੇਪੂੰਜੀਗਤਲਾਭਦੀਗਣਨਾਕਰਦੇਸਮੇਂਖੇਤੀਬਾੜੀਜ਼ਮੀਨਾਂਨੂੰਬਾਹਰਰਿੱਮਖਆਜਾਣਾਚਾਹੀਦਾਹੈ। ਧਾਰਾ 46 (2) ਦੇਤਮਹਤਮਲਕਮਵਡੇਸ਼ਨਸਵੀਕਾਰਨਹੀਾਂਕੀਤਾਮਗਆਸੀ।ਮੁਲਾਂਕਣਬੀਦੇਅਨੁਸਾਰ ਅਮਧਕਾਰੀ, ਧਾਰਾ (46)2 ਮਸਰਫਮਲਕਮਵਡੇਸ਼ਨ 'ਤੇਪਰਾਪਤਧਨਜਾਂਵੰਡਦੀਮਮਤੀ 'ਤੇਜਾਇਦਾਦਦੇਬਾਜ਼ਾਰਮੁਿੱਲਨੂੰਦਰਸਾਉਾਂਦੀਹੈਅਤੇਇਸਨਾਲਕੋਈਫਰਕਨਹੀਾਂਪੈਂਦਾਮਕਜਾਇਦਾਦਖੇਤੀਬਾੜੀਵਾਲੀਜ਼ਮੀਨਸੀਜਾਂਨਹੀਾਂ।ਇਸਲਈ, ਹਰੇਕਅਪੀਲਕਰਤਾਨੂੰਤਬਦੀਲਕੀਤੀਗਈਖੇਤੀਬਾੜੀਜ਼ਮੀਨਦੇਮਹਿੱਸੇਦਾਮੁਿੱਲਇਸਤਰ੍ਾਂਸ਼ਾਮਲਕੀਤਾਮਗਆਸੀ ਆਮਦਨਪੂੰਜੀਗਤਲਾਭਦੇਅਧੀਨਹੈਅਤੇਟੈਕਸਦੇਅਧੀਨਹੈ।ਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾਵਾਂਦੀਆਾਂਅਪੀਲਾਂਇਨਕਮਟੈਕਸਕਮਮਸ਼ਨਰ (ਅਪੀਲਾਂ) ਨੂੰਇਹਕਮਹਕੇਇਜਾਜ਼ਤਮਦਿੱਤੀਗਈਸੀਮਕਧਾਰਾ 46 (2) ਦੇਦਾਇਰੇਨੂੰਧਾਰਾ 2 (14) ਮਵਿੱਚ 'ਪੂੰਜੀਸੰਪਤੀ' ਸ਼ਬਦਦੀਪਮਰਭਾਸ਼ਾਦੀਰੌਸ਼ਨੀਮਵਿੱਚਪੜ੍ਨਾਪਵੇਗਾਅਤੇ "ਆਮਮਵਵਸਥਾਦੇਤਮਹਤਖੇਤੀਬਾੜੀਜ਼ਮੀਨਾਂਨੂੰਪੂੰਜੀਗਤਲਾਭਤੋਂਛੋਟਮਦਿੱਤੀਗਈਹੈ, ਧਾਰਾ 46 (2) ਨੂੰਖੇਤੀਬਾੜੀਜ਼ਮੀਨਸਮੇਤਸਮਝਣਾਮੁਸ਼ਕਲਸੀ। ਐਕਟਦੀਧਾਰਾ 46 (2) ਤਮਹਤਖੇਤੀਬਾੜੀਜ਼ਮੀਨਾਂਦੀਵੰਡ[ਡੀ]ਦੀਆਮਦਨਨੂੰਪੂੰਜੀਗਤਲਾਭਵਜੋਂਵਸੂਲਣ ਮਵਿੱਚਆਮਦਨਕਰਅਮਧਕਾਰੀਦੀਕਾਰਵਾਈਨੂੰਰਿੱਦਕਰਮਦਿੱਤਾਮਗਆਸੀ। ਰੈਵੇਮਨਊਨੇਮਟਰਮਬਊਨਲਦੇਸਾਹਮਣੇਅਪੀਲਕੀਤੀ।ਮਟਰਮਬਊਨਲਨੇਖਾਰਜਕੀਤਾਮਾਲੀਆਦੀਅਪੀਲ •: ਉਨ੍ਾਂਮਕਹਾਮਕਧਾਰਾ 45, 46 (2) ਅਤੇ 48 ਨੂੰਮਮਲਾਕੇਪੜ੍ਨ 'ਤੇਇਹਸਪਿੱਸ਼ਟਹੋਜਾਵੇਗਾਮਕਸਾਡੀਰਾਏਅਨੁਸਾਰਧਾਰਾ 46 (2) 'ਚਦਿੱਸੀਗਈਜਾਇਦਾਦਦਾਮਤਲਬਪੂੰਜੀਸੰਪਤੀਹੋਵੇਗਾ।ਧਾਰਾ 47 () ਮਵਿੱਚਧਾਰਾ 45 ਦੇਤਮਹਤਖੇਤੀਬਾੜੀਜ਼ਮੀਨਾਂਦੇਤਬਾਦਲੇਨੂੰਪੂੰਜੀਗਤਲਾਭਟੈਕਸਤੋਂਛੋਟਮਦਿੱਤੀਗਈਹੈ, ਅਸੀਾਂਸਮਹਮਤਹਾਂ ਇਨਕਮਟੈਕਸਕਮਮਸ਼ਨਰ (ਅਪੀਲ) ਦੇਨਾਲਐਫਕੋਲਆਉਣਮਵਿੱਚ ਮਸਿੱਟਾਇਹਹੈਮਕਧਾਰਾ 46 (2) ਦੀਮਵਆਮਖਆਕਰਨਾਮੁਸ਼ਕਲਹੈਮਜਵੇਂਮਕਸ਼ਾਮਲਹੈ ਖੇਤੀਬਾੜੀਵਾਲੀਆਾਂਜ਼ਮੀਨਾਂਜੋਆਮਦਨਕਰਦੇਦਾਇਰੇਤੋਂਬਾਹਰਹਨ। ਮਟਰਮਬਊਨਲਵਿੱਲੋਂਮਾਲਦੇਕਮਹਣ 'ਤੇਧਾਰਾ 256 (1) ਤਮਹਤਹਾਈਕੋਰਟਨੂੰਭੇਜੇਗਏਦੋਸਵਾਲਾਂਮਵਚੋਂਮਸਰਫਇਕਹੀਸਾਡੇਫੈਸਲੇਲਈਬਮਚਆਹੈ।ਦੂਜਾਸਵਾਲਹਾਈਕੋਰਟਦੇਸਾਹਮਣੇਨਹੀਾਂਦਬਾਇਆਮਗਆ।ਪਮਹਲਾਸਵਾਲਜੋਸੀ: ਮਸਰਫਇਕਹੀਸਾਡੇਫੈਸਲੇਲਈਬਮਚਆਹੈ।ਦੂਜਾਸਵਾਲਹਾਈਕੋਰਟਦੇਸਾਹਮਣੇਨਹੀਾਂਦਬਾਇਆਮਗਆ। ਬੈਂਚਨੇਮਕਹਾਮਕਭਾਵੇਂਤਿੱਥਾਂਦੇਆਧਾਰ 'ਤੇਹੋਵੇਜਾਂਮਾਮਲੇਦੇਹਾਲਾਤ 'ਚ, ਅਪੀਲਮਟਰਮਬਊਨਲਦਾਇਹਕਮਹਣਾਸਹੀਹੈਮਕਧਾਰਾ 46 (2) 'ਚਦਿੱਸੀਗਈਜਾਇਦਾਦਦਾਮਤਲਬ 'ਪੂੰਜੀਸੰਪਤੀ' ਹੋਵੇਗਾ, ਮਜਵੇਂਮਕਧਾਰਾ 'ਚਪਮਰਭਾਮਸ਼ਤਕੀਤਾਮਗਆਹੈ। 2 (14) ਅਤੇਇਸਦੇਨਤੀਜੇਵਜੋਂ, ਖੇਤੀਬਾੜੀਜ਼ਮੀਨਾਂਦਾਮੁਿੱਲ • • • ਪਾਲਕੁਲਮਅਸਟੇਟ (ਪੀ) ਮਲਮਮਟਡਦੇਬੰਦਹੋਣ 'ਤੇਮਨਰਧਾਰਕਦੁਆਰਾਇਨਕਮਟੈਕਸਐਕਟ 1961 ਦੀ ਧਾਰਾ 46 (2) ਦੇਤਮਹਤਟੈਕਸਨਹੀਾਂਲਗਾਇਆਜਾਸਕਦਾ? ਹਾਈਕੋਰਟਦੁਆਰਾਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾਵਾਂਦੇਮਵਰੁਿੱਧਅਤੇਮਾਲਦੇਹਿੱਕਮਵਿੱਚਜਵਾਬਮਦਿੱਤਾਮਗਆਸੀ।ਹਾਈਕੋਰਟਨੇਧਾਰਾ 46 (2) ਦੇਉਪਬੰਧਾਂਦਾਅਰਥਕਿੱਮਿਆਅਤੇਮਕਹਾ।ਸੀਆਈਟੀ (ਏ) ਅਤੇਮਟਰਮਬਊਨਲਦੇਫੈਸਲੇਨੂੰਪਲਟਦੇਹੋਏ, ਮਕਪਮਰਭਾਸ਼ਾ Case: N. BAGAVATHY AMMAL versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, MADURAI AND ANR. [[2003] 1 S.C.R. 614] (2003) धारा46 (2) केतहतप्रदानकीगईवितरणकीतारीखकोपरिसंपत्तियोंकी।अधिनियमकीधारा2(14) काआह्वानजो"पूंजीसंपत्ति" कोपरिभाषितकरताहै, अधिनियमकीधारा46 (2) काअर्थलगानेकेउद्देश्यसेअनावश्यकहै।1620 - जी-एच; 621-ए-बी-सी। सिविलअपीलीयन्यायनिर्णयःसिविलअपीलसं. 2606-7 2001 . उच्चन्यायालयके25.3.1999 दिनांकितनिर्णयऔरआदेशसे 1988 केटी. सी. 292 और293 मेंमद्रास। टी. एल. वी. अय्यर, सुब्रमण्यमप्रसाद, अभयकुमारऔरआर. गोपालकृष्णन, अपीलार्थियोंकेलिए। प्रत्यर्थियोंकेलिएराजीवत्यागीऔरबी. वी. बलरामदास। न्यायालयकानिर्णयइसकेद्वारादियागयाथा रूमापाल, जे. इनअपीलोंमेंतयकियाजानेवालाप्रश्नयहहैकिक्या आयकरअधिनियम, 1961 कीधारा46 (2) में'संपत्ति' शब्द(संदर्भित) इसकेबाद'अधिनियम' केरूपमें) कोअधिनियमकीधारा2 (14) में'पूंजीसंपत्ति' शब्दकीपरिभाषाकेअनुसारसमझाऔरसमझाजानाचाहिए। यहमुद्दामूल्यांकनवर्ष1970-71 केसंबंधमेंउत्पन्नहोताहै।याचिकाकर्ताओं इसनिर्णयद्वारानिपटाईगईदोअपीलोंमेंबहनेंहैं।वेमैसर्सपालकुलमएस्टेट(प्राइवेट) लिमिटेड,नागरकोइल(जिसेबादमें'कंपनी' केरूपमेंसंदर्भितकियागया) मेंशेयरधारकथे।कंपनी1964 मेंपरिसमापनमेंचलीगई।मुकदमेमें22 दिसंबर1969 केएकसमझौतेकेआदेशकेअनुसार निर्धारितीऔरउनकेभाई(जोकंपनीमेंएकशेयरधारकभीथे) औरपरिसमापकद्वाराप्रतिनिधित्वकीगईकंपनीकेबीच, कंपनीकीसंपत्तिजिसमेंकृषिभूमिशामिलथी, अपीलार्थियोंऔरआठअन्यलोगोंकोवितरितकीगईथी।समझौताआदेशमेंकहागयाहै। " यहन्यायालयआगेआदेशऔरडिक्रीदेताहैकिजहांतकदेनदारियोंकीबातहै प्लकुलमएस्टेटप्राइवेटलिमिटेडकासंबंधहै।अचल अनुसूची'ए' मेंबताएअनुसारसंपत्तियोंकावितरणकियाजाताहैऔरइसकेद्वाराकियाजाताहै समझौतेका।उत्तरदाता1 से5 औरउत्तरदाता9 से11 क्यायोजनामेंदिखाएगएहिस्सेकोपट्टेपरदें, जिसपरपरिसमापकद्वाराहस्ताक्षरकिए गएहैं श्रीके. एम. बूथलिंगमपिल्लईनेआजअपीलार्थीकोसौंपदिया।अपीलकर्ताओंकोइसप्रकारकृषिभूमिका479.89 एकड़प्राप्तहुआ संबंधितलेखावर्षकेअंतसेपहलेजो31.3.70 था। 617 वर्षकेसंबंधमें1970-71 को27.2.71 परपूराकियागयाथा।आयकरअधिकारीनेअधिनियमकीधारा148 केतहतआकलनकोफिरसेखोलदिया।अपीलार्थियोंनेधारा148 केतहतदोनोटिसोंकेसंबंधमेंअपनाविवरणीदाखिलकिया।अपीलार्थियोंकायहतर्ककिधारा2 (14) में'परिसंपत्तियों' कीपरिभाषाकेसंदर्भमें, किसीकंपनीसेशेयरधारकद्वाराप्राप्तपरिसंपत्तियोंपरपूंजीगतलाभकीगणनाकरतेसमयकृषिभूमिकोबाहररखाजानाचाहिए। धारा46 (2) केतहतपरिसमापनस्वीकारनहींकियागयाथा।आकलनअधिकारीकेअनुसार, धारा(46) 2 केवलपरिसमापनपरप्राप्तधनयावितरणकीतारीखकोपरिसंपत्तियोंकेबाजारमूल्यकोसंदर्भितकरतीहैऔरयहमायनेनहींरखताकिसंपत्तिकृषिभूमिथीयाअन्यथा।इसलिए, प्रत्येकअपीलार्थीकोहस्तांतरितकृषिभूमिकेहिस्सेकामूल्यपूंजीगतलाभकेअधीनआयकेरूपमेंशामिलकियागयाथाऔरकरकेअधीनथा।आयकरआयुक्त(अपील) केसमक्षनिर्धारितीकीअपीलोंकोयहकहतेहुएअनुमतिदीगईकिधारा46 (2) केदायरेकोधारा2 (14) में'पूंजीगतसंपत्ति' शब्दकीपरिभाषाकेआलोकमेंपढ़नाहोगाऔर"सामान्यप्रावधानकेतहतकृषिभूमिकोपूंजीगतलाभसेछूटदिएजानेकेकारण, धारा46(2) कीव्याख्याकृषिभूमिकोशामिलकरनेकेरूपमेंकरनामुश्किलथा"।अधिनियमकीधारा46 (2) केतहतपूंजीगतलाभकेरूपमेंकृषिभूमिकेवितरणकीआयवसूलनेमेंआयकरअधिकारीकीकार्रवाईकोअलगरखागयाथा। राजस्वनेन्यायाधिकरणकेसमक्षअपीलकी।न्यायाधिकरणनेखारिजकिया राजस्वकीअपीलमेंकहागयाः धारा45,46 (2) और48 केसंयुक्तपठनपरयहस्पष्टहोगा, " पूंजीगतपरिसंपत्तियोंकामतलबहै।धारा47 (viii) हस्तांतरणसेछूटदेतीहै।धारा45 केतहतपूंजीगतलाभकरसेकृषिभूमि, हमसहमतहैं यहनिष्कर्षनिकालनाकिधारा46 (2) कोसम्मिलितकरनेकेरूपमेंव्याख्याकरनाकठिनहैकृषिभूमिजोआयकरकेदायरेसेबाहरहो। न्यायाधिकरणद्वाराउच्चन्यायालयकोभेजेगएदोप्रश्नोंमेंसे राजस्वकेसंदर्भमेंधारा256 (1) हमारेनिर्णयकेलिएकेवलएकबचीरहतीहै।दूसरासवालउच्चन्यायालयकेसमक्षनहींउठायागयाथा।पहलासवालजोथाः चाहेतथ्योंपरऔरमामलेकीपरिस्थितियोंमें, " अपीलीयन्यायाधिकरणकानूनीरूपसेयहअभिनिर्धारितकरनेमेंसहीहैकिउल्लिखित परिसंपत्तियाँ धारा46 (2) मेंइसकाअर्थहोगा'पूंजीसंपत्तिजैसाकिधारामेंपरिभाषितकियागयाहै। 2 ( 14 ) औरकिपरिणामस्वरूप, कृषिभूमिकामूल्य618 प्राप्तहुआ सर्वोच्चन्यायालयकीरिपोर्ट [ 2003 ] 1 एससीआर। निर्धारितीद्वारापालकुलमएस्टेट(पी) लिमिटेडकेपरिसमापनपर आयकरअधिनियम, 1961 कीधारा46 (2) केतहतकरलगायाजाएगा? ” Case: N. BAGAVATHY AMMAL versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, MADURAI AND ANR. [[2003] 1 S.C.R. 614] (2003) G The appellants thereby received 4 79 .89 acres of the agricultural lands H prior to the end of the relevant accounting year that was 3 1.3. 70. the assessment in respect of the year 1970-71 had been completed on 27.2.71. The Income A Tax Officer reopened the assessments under Section I 48 of the Act. The appellants filed their returns in respect of the two notices under Section 148. The contention of the appellants that in terms of the definition of 'assets' in Section 2( 14), agricultural lands were entitled to be excluded while computing capital gains on assets received by the shareholder fro1n a co1npany in liquidation under Section 46(2) was not accepted. According to the assessing B officer, Section (46)2 refers only to money received on liquidation or the market value of the assets on the date of distribution and it was immaterial whether the asset was agricultural lands or other\vise. The value of the share of agricultural lands transferred to each appellant was, therefore, included as income subject to capital gains and subjected to tax. The assessees' appeals C before the Commissioner of Income Tax (Appeals) were allowed by holding that the scope of Section 46(2) would have to be read in the light of the definition of the word 'capital asset' in Section 2(14) and that "having exempted agricultural lands from capital gains under the general provision, it was difficult to interpret Section 46(2) as including agricultural land". The D action of the Income Tax Officer in charging the income of the distribution of agricultural lands as capital gains under Section 46(2) of the Act was according set aside. D The Revenue appealed before the Tribunal. The Tribunal dismissing the Revenue's appeal h•ld : E "On a combined reading of Section 45, 46(2) and 48 it will be clear, according to our opinion, that assets mentioned in Section 46(2) would mean capital assets. In as much as Section 47 (viii) exempts transfer of agricultural lands from capital gain tax under Section 45, we agree with the Commissioner of Income Tax (Appeals) in coming to the F conclusion that it is difficult to interpret Section 46(2) as including agricultural lands which is outside the scope of the income Tax."' Of the two questions referred to the High Court by the Tribunal under Section 256(1) at the instance of the Revenue only one survives for our decision. The second question was not pressed before the High Court. The G first question \.\[1]hich was: "Whether on the facts and in the circumstances of the case, the Appellate Tribunal is right in law in holding that the assets mentioned in section 46(2) would mean 'capital asset' as defined in section 2( 14) and that consequently, the value of agricultural lands received H SUPREME COURT REPORTS A by the assessee on the liquidation of Palkulam Estate (P) Ltd. cannot be charged to tax under section 46(2) of the income Tax Act. 1961 ?" was answered by the High Court against the assessees and in favour of the Revenue. The High Cou11 construed the provisions of Section 46(2) and held. reversing the decision of the CIT(A) and the Tribunal, that the definition of B 'capital assets' under Section 2(14) of the Act is not of any relevance for the purpose of construing Section 46(2) of the Act, and the fact that agricultural lands to the extent provided in Section 2( 14 )( c) of the Act are excluded from the definition did not have any impact on the taxability of the market value of the agricultural lands received by the assessee on the distribution of the C assets of a company in liquidation. Before considering the correctness of the decision of the High Court the context in which Section 46(2) came to be part of the Act needs to be considered. D Case: N. BAGAVATHY AMMAL versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, MADURAI AND ANR. [[2003] 1 S.C.R. 614] (2003) 2 (14) ਅਤੇਇਸਦੇਨਤੀਜੇਵਜੋਂ, ਖੇਤੀਬਾੜੀਜ਼ਮੀਨਾਂਦਾਮੁਿੱਲ • • • ਪਾਲਕੁਲਮਅਸਟੇਟ (ਪੀ) ਮਲਮਮਟਡਦੇਬੰਦਹੋਣ 'ਤੇਮਨਰਧਾਰਕਦੁਆਰਾਇਨਕਮਟੈਕਸਐਕਟ 1961 ਦੀ ਧਾਰਾ 46 (2) ਦੇਤਮਹਤਟੈਕਸਨਹੀਾਂਲਗਾਇਆਜਾਸਕਦਾ? ਹਾਈਕੋਰਟਦੁਆਰਾਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾਵਾਂਦੇਮਵਰੁਿੱਧਅਤੇਮਾਲਦੇਹਿੱਕਮਵਿੱਚਜਵਾਬਮਦਿੱਤਾਮਗਆਸੀ।ਹਾਈਕੋਰਟਨੇਧਾਰਾ 46 (2) ਦੇਉਪਬੰਧਾਂਦਾਅਰਥਕਿੱਮਿਆਅਤੇਮਕਹਾ।ਸੀਆਈਟੀ (ਏ) ਅਤੇਮਟਰਮਬਊਨਲਦੇਫੈਸਲੇਨੂੰਪਲਟਦੇਹੋਏ, ਮਕਪਮਰਭਾਸ਼ਾ •ਐਕਟਦੀਧਾਰਾ 2 (14) ਦੇਤਮਹਤਪੂੰਜੀਗਤਜਾਇਦਾਦਾਾਾਂਦੀਇਸਲਈਕੋਈਪਰਸੰਮਗਕਤਾਨਹੀਾਂਹੈਐਕਟਦੀਧਾਰਾ 46 (2) ਦਾਅਰਥਕੱਣਦਾਮਕਸਦ, ਅਤੇਇਹਤਿੱਥਮਕਐਕਟਦੀਧਾਰਾ 2 (14) (ਸੀ) ਮਵਿੱਚਪਰਦਾਨਕੀਤੀਹਿੱਦਤਿੱਕਖੇਤੀਬਾੜੀਜ਼ਮੀਨਾਂਨੂੰਪਮਰਭਾਸ਼ਾਤੋਂਬਾਹਰਰਿੱਮਖਆਮਗਆਹੈ, ਦਾਮਨਰਧਾਰਕਦੁਆਰਾਪਰਾਪਤਖੇਤੀਬਾੜੀਜ਼ਮੀਨਾਂਦੇਬਾਜ਼ਾਰਮੁਿੱਲਦੀਟੈਕਸਯੋਗਤਾ 'ਤੇਕੋਈਅਸਰਨਹੀਾਂਮਪਆ। ਮਲਕਮਵਡੇਸ਼ਨਮਵਿੱਚਮਕਸੇਕੰਪਨੀਦੀਜਾਇਦਾਦ। • ਹਾਈਕੋਰਟਦੇਫੈਸਲੇਦੀਸਹੀਤਾ 'ਤੇਮਵਚਾਰਕਰਨਤੋਂਪਮਹਲਾਂਉਸਸੰਦਰਭ 'ਤੇਮਵਚਾਰਕਰਨਦੀਜ਼ਰੂਰਤਹੈਮਜਸਮਵਿੱਚਧਾਰਾ 46 (2) ਐਕਟਦਾਮਹਿੱਸਾਬਣਗਈਸੀ। ਇਨਕਮਟੈਕਸਐਕਟ, 1922 ਦੀਧਾਰਾ 12-ਬੀਮਵਿੱਚ 31 ਮਾਰਚ 1956 ਤੋਂਬਾਅਦਲਾਗੂਪੂੰਜੀਸੰਪਤੀਦੀਮਵਕਰੀ, ਵਟਾਂਦਰਾ, ਮਤਆਗਜਾਂਤਬਾਦਲੇਤੋਂਹੋਣਵਾਲੇਮਕਸੇਵੀਮੁਨਾਫੇਜਾਂਲਾਭਦੇਸਬੰਧਮਵਿੱਚਪੂੰਜੀਗਤਲਾਭਦੇਤਮਹਤਟੈਕਸਦਾਭੁਗਤਾਨਕਰਨਦੀਮਵਵਸਥਾਕੀਤੀਗਈਹੈਅਤੇਅਮਜਹੇਮੁਨਾਫੇਅਤੇਲਾਭਨੂੰਮਪਛਲੇਸਾਲਦੀਆਮਦਨਮੰਮਨਆਜਾਵੇਗਾ।ਅਦਾਨ-ਪਰਦਾਨ, ਮਤਆਗਜਾਂਤਬਾਦਲਾਹੋਇਆ।" ਇਨਕਮ ਟੈਕਸਐਕਟ, 1922 ਦੀਧਾਰਾ ·12-ਬੀਦਾਅਰਥਇਹਅਦਾਲਤ •ਇਨਕਮਟੈਕਸਕਮਮਸ਼ਨਰ, ਮਦਰਾਸਬਨਾਮਮਦੁਰਈਮਮਿੱਲਜ਼ਕੰਪਨੀਮਲਮਮਟਡ, (1973)89 ਆਈਟੀਆਰ 45 ਮਵਿੱਚਮਕਹਾਮਗਆਸੀਮਕਜਦੋਂਮਕਸੇਸ਼ੇਅਰਧਾਰਕਨੂੰਕੰਪਨੀਦੀਸ਼ੁਿੱਧਜਾਇਦਾਦਦੀਵੰਡ 'ਤੇਆਪਣੇਮਹਿੱਸੇਦੀਪਰਤੀਮਨਧਤਾਕਰਨਵਾਲਾਪੈਸਾਪਰਾਪਤਹੁੰਦਾਹੈ, ਤਾਂਉਹਉਹਪੈਸਾਉਸਅਮਧਕਾਰਦੀਸੰਤੁਸ਼ਟੀਮਵਿੱਚਪਰਾਪਤਕਰਦਾਹੈਜੋਉਸਦੇਸ਼ੇਅਰਾਂਨੂੰਰਿੱਖਣਦੇਆਧਾਰ 'ਤੇਉਸਦਾਸੀਨਾਮਕਮਕਸੇਲੈਣ-ਦੇਣਦੇਸੰਚਾਲਨਦੁਆਰਾ। ਦੇਅਰਥਾਂਦੇਅੰਦਰਮਵਕਰੀ, ਅਦਾਨ-ਪਰਦਾਨ, ਮਤਆਗਜਾਂਤਬਾਦਲੇਦੇਬਰਾਬਰਹੈ • ਐਕਟਦੀਧਾਰਾ 12-ਬੀ। 1961 ਦੇਐਕਟਦੀਧਾਰਾ 45 () ਜੋ 1922 ਦੇਐਕਟਦੀਧਾਰਾ 12-ਬੀਨਾਲਕਾਫੀਹਿੱਦਤਿੱਕਮੇਲਖਾਂਦੀਹੈ, ਇਹਪਰਦਾਨਕਰਦੀਰਮਹੰਦੀਹੈਮਕ: "ਮਪਛਲੇਸਾਲਮਵਿੱਚਪੂੰਜੀਸੰਪਤੀਦੇਤਬਾਦਲੇਤੋਂਪੈਦਾਹੋਣਵਾਲਾਕੋਈਵੀਮੁਨਾਫਾਜਾਂਲਾਭ, ਧਾਰਾ 54, 54 ਬੀ, 540, 54 ਈ, 54 ਈਏ, 54 ਈਬੀ, 54 ਐਫ, 54 ਜੀਅਤੇ 54 ਐਚਮਵਿੱਚਪਰਦਾਨਕੀਤੇਅਨੁਸਾਰਹੋਵੇਗਾ।'ਪੂੰਜੀਗਤਲਾਭ' ਦੇਤਮਹਤਆਮਦਨਕਰਲਈਚਾਰਜਯੋਗ, ਅਤੇਮਪਛਲੇਸਾਲਦੀਆਮਦਨਮੰਮਨਆਜਾਵੇਗਾਮਜਸਮਵਿੱਚਤਬਾਦਲਾਕੀਤਾਮਗਆਸੀਵਾਪਮਰਆ:· 'ਪੂੰਜੀਜਾਇਦਾਦ' ਸ਼ਬਦਨੂੰਐਕਟਏਦੀਧਾਰਾ 2 (14) ਮਵਿੱਚਪਮਰਭਾਮਸ਼ਤਕੀਤਾਮਗਆਹੈ , ਜੋਮਕ 1972 ਮਵਿੱਚਇਸਦੀਸੋਧਤੋਂਪਮਹਲਾਂਸੰਬੰਮਧਤਸਮੇਂ 'ਤੇਸੀ। "2. ਇਸਐਕਟਮਵਿੱਚ, ਜਦੋਂਤਿੱਕਮਕਸੰਦਰਭਮਵਿੱਚਹੋਰਲੋੜਨਾਹੋਵੇ (14)'ਪੂੰਜੀਜਾਇਦਾਦ' ਦਾਮਤਲਬਹੈਮਕਸੇਮਨਰਧਾਰਕਦੁਆਰਾਰਿੱਖੀਗਈਮਕਸੇਵੀਮਕਸਮਦੀਜਾਇਦਾਦ, ਚਾਹੇਉਹਆਪਣੇਕਾਰੋਬਾਰਜਾਂਪੇਸ਼ੇਨਾਲਜੁੜੀਹੋਵੇਜਾਂਨਾਹੋਵੇ, ਪਰਇਸਮਵਿੱਚਸ਼ਾਮਲਨਹੀਾਂਹੈ (i) () ਭਾਰਤਮਵਿੱਚਖੇਤੀਵਾਲੀਜ਼ਮੀਨ ਇਸਅਦਾਲਤਦੁਆਰਾਇਹਮੰਮਨਆਮਗਆਹੈਮਕਮਦੁਰਈਮਮਿੱਲਜ਼ਦਾਮਸਧਾਂਤਮਕਮਕਸੇਕੰਪਨੀਦੀਜਾਇਦਾਦਦੀਵੰਡਮਲਕਮਵਡੇਸ਼ਨਮਵਿੱਚਨਹੀਾਂਹੈ ਤਬਾਦਲਾ 1961 ਦੇਐਕਟ 'ਤੇਲਾਗੂਹੁੰਦਾਹੈ।ਇਨਕਮਟੈਕਸਕਮਮਸ਼ਨਰਨੂੰਦੇਖੋ v.ਆਰ.ਐਮ. ਅਮੀਨ, (1977) ਸਮਕੰਟ 691, 696. ਮਦੁਰਈਮਮਿੱਲਜ਼ਕੰਪਨੀਮਲਮਮਟਡ, (ਸੁਪਰਾ) ਦੇਮਦਰਸ਼ਟੀਕੋਣਦੀਧਾਰਾ 46 (ਆਈ) ਮਵਿੱਚਵੀਕਾਨੂੰਨੀਤੌਰ 'ਤੇਪੁਸ਼ਟੀਕੀਤੀਗਈਹੈਜੋਪਰਦਾਨਕਰਦੀਹੈ: 46. () ਧਾਰਾ 45 ਮਵਿੱਚਕੁਝਵੀਹੋਣਦੇਬਾਵਜੂਦ, ਮਜਿੱਥੇ ਮਕਸੇਕੰਪਨੀਦੀਆਾਂਜਾਇਦਾਦਾਂਇਸਦੇਮਲਕਮਵਡੇਸ਼ਨ 'ਤੇਆਪਣੇਸ਼ੇਅਰਧਾਰਕਾਂਨੂੰਵੰਡੀਆਾਂਜਾਂਦੀਆਾਂਹਨ, ਈਅਮਜਹੀਵੰਡਨੂੰਧਾਰਾ 45 ਦੇਉਦੇਸ਼ਾਂਲਈਕੰਪਨੀਦੁਆਰਾਟਰਾਂਸਫਰਨਹੀਾਂਮੰਮਨਆਜਾਵੇਗਾ। ਦੂਜੇਸ਼ਬਦਾਂਮਵਿੱਚ, ਜਾਇਦਾਦਾਂਦੇ "ਤਬਾਦਲੇ" ਅਤੇਮਲਕਮਵਡੇਸ਼ਨ 'ਤੇਕੰਪਨੀਦੀਆਾਂਜਾਇਦਾਦਾਂਦੀਵੰਡਦੇਮਵਚਕਾਰਇਿੱਕਅੰਤਰਕਿੱਮਿਆਜਾਂਦਾਹੈ. ਕੀਹੈ ਜਾਇਦਾਦਾਂਦਾ 'ਤਬਾਦਲਾ' ਨਾਮਕਮਲਕਮਵਡੇਸ਼ਨ 'ਤੇ 'ਵੰਡ' ਤਾਂਇਸਨੂੰਮਧਆਨਮਵਿੱਚਰਿੱਖਦੇਹੋਏਧਾਰਾ 47 () ਮਵਿੱਚਇਹਮਵਵਸਥਾਕੀਤੀਗਈਹੈਮਕ "ਧਾਰਾ 45 ਮਵਿੱਚਸ਼ਾਮਲਕੁਝਵੀਹੇਠਮਲਖੇਤਬਾਦਮਲਆਾਂ 'ਤੇਲਾਗੂਨਹੀਾਂਹੋਵੇਗਾ: () ਭਾਰਤਮਵਿੱਚਖੇਤੀਬਾੜੀਜ਼ਮੀਨਦਾਕੋਈਵੀਤਬਾਦਲਾਪਮਹਲੀਮਾਰਚ 1970 ਤੋਂਪਮਹਲਾਂ ਕੀਤਾਮਗਆਹੋਵੇ। ਕੰਪਨੀਵਿੱਲੋਂਆਈਮੀਸਟਮਵਖੇਇਹਦਲੀਲਮਦਿੱਤੀਜਾਸਕਦੀਹੈਮਕ 'ਟਰਾਂਸਫਰ' 1969 ਮਵਿੱਚਸਮਾਪਤਹੋਣਤੋਂਬਾਅਦਵੇਨੂੰਪੂੰਜੀਗਤਲਾਭਤੋਂਛੋਟਮਦਿੱਤੀਗਈਹੈ।ਹਾਲਾਂਮਕ, ਇਹਦਲੀਲਉਨ੍ਾਂਸ਼ੇਅਰਧਾਰਕਾਂਲਈਉਪਲਬਧਨਹੀਾਂਹੈਜੋਸੈਕਸ਼ਨਦੇਕਾਰਨਬੰਦਹੋਣਦੇਨਤੀਜੇਵਜੋਂਵੰਡ 'ਤੇਕੰਪਨੀਤੋਂਜਾਇਦਾਦਪਰਾਪਤਕਰਦੇਹਨ 46 (2) ਜੋਮਕਸੇਕੰਪਨੀਤੋਂਜਾਇਦਾਦਾਂਦੀਆਾਂਪਰਾਪਤੀਆਾਂਕਰਨਲਈਪੇਸ਼ਕੀਤਾਮਗਆਸੀਇਸਦੇਸ਼ੇਅਰਧਾਰਕਾਂਦੁਆਰਾਪਮਹਲੀਵਾਰਟੈਕਸਯੋਗਘਟਨਾਹੈ।ਸੈਕਸ਼ਨ "46 (2) ਮਜਿੱਥੇਮਕਸੇਕੰਪਨੀਦੇਬੰਦਹੋਣ 'ਤੇਸ਼ੇਅਰਧਾਰਕਨੂੰਕੰਪਨੀਤੋਂਕੋਈਪੈਸਾਜਾਂਹੋਰਜਾਇਦਾਦਪਰਾਪਤਹੁੰਦੀਹੈ, ਤਾਂਉਸਨੂੰਇਸਤਰ੍ਾਂਪਰਾਪਤਧਨਜਾਂਹੋਰਜਾਇਦਾਦਾਂਦੇਬਾਜ਼ਾਰਮੁਿੱਲਦੇਸਬੰਧਮਵਿੱਚ 'ਪੂੰਜੀਗਤਲਾਭ' ਮਸਰਲੇਖਤਮਹਤਆਮਦਨਟੈਕਸਲਈਚਾਰਜਕੀਤਾਜਾਵੇਗਾ। ਵੰਡ, ਮਜਵੇਂਮਕਧਾਰਾ 2 ਦੀਧਾਰਾ (22) ਦੀਉਪ-ਧਾਰਾ (ਸੀ) ਦੇਅਰਥਾਂਦੇਅੰਦਰਮਡਮਵਕੈਂਟਵਜੋਂਮੁਲਾਂਕਣਕੀਤੀਗਈਰਕਮਦੁਆਰਾਘਟਾਈਗਈਹੈਅਤੇਇਸਤਰ੍ਾਂਪਹੁੰਚੀਰਕਮਨੂੰਮਵਚਾਰਦਾਪੂਰਾਮੁਿੱਲਮੰਮਨਆਜਾਵੇਗਾ . ਧਾਰਾ 48 ਦੀਆਾਂਨਰਸਰੀਆਾਂਲਈ। ਸਵਾਲਇਹਹੈਮਕਕੀਧਾਰਾ 46 (2) ਮਵਿੱਚ 'ਜਾਇਦਾਦ' ਸ਼ਬਦਦਾਮਤਲਬ 'ਪੂੰਜੀ' ਹੈਐਕਟਦੀਧਾਰਾ 2 (14) ਮਵਿੱਚਪਮਰਭਾਮਸ਼ਤਜਾਇਦਾਦ? ਜੇਅਮਜਹਾਹੁੰਦਾਹੈ, ਤਾਂਇਹਮਾਲੀਆਦੁਆਰਾਸਵੀਕਾਰਕੀਤਾਜਾਂਦਾਹੈ, ਤਾਂਮਨਰਧਾਰਕਾਂਦੁਆਰਾਕੰਪਨੀਤੋਂਪਰਾਪਤਖੇਤੀਬਾੜੀਜ਼ਮੀਨਾਂਨੂੰਪੂੰਜੀਗਤਲਾਭਾਂਦੇਅਧੀਨਕਰਨਦਾਕੋਈਸਵਾਲਨਹੀਾਂਹੈ. Case: N. BAGAVATHY AMMAL versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, MADURAI AND ANR. [[2003] 1 S.C.R. 614] (2003) चाहेतथ्योंपरऔरमामलेकीपरिस्थितियोंमें, " अपीलीयन्यायाधिकरणकानूनीरूपसेयहअभिनिर्धारितकरनेमेंसहीहैकिउल्लिखित परिसंपत्तियाँ धारा46 (2) मेंइसकाअर्थहोगा'पूंजीसंपत्तिजैसाकिधारामेंपरिभाषितकियागयाहै। 2 ( 14 ) औरकिपरिणामस्वरूप, कृषिभूमिकामूल्य618 प्राप्तहुआ सर्वोच्चन्यायालयकीरिपोर्ट [ 2003 ] 1 एससीआर। निर्धारितीद्वारापालकुलमएस्टेट(पी) लिमिटेडकेपरिसमापनपर आयकरअधिनियम, 1961 कीधारा46 (2) केतहतकरलगायाजाएगा? ” उच्चन्यायालयद्वारानिर्धारितीकेविरुद्धऔरराजस्वकेपक्षमेंजवाबदियागयाथा।उच्चन्यायालयनेधारा46 (2) केप्रावधानोंकाअर्थनिकालाऔरअभिनिर्धारितकिया।सी. आई. टी. (ए) औरन्यायाधिकरणकेइसनिर्णयकोउलटतेहुएकिअधिनियमकीधारा2 (14) केतहत'पूंजीपरिसंपत्तियों'कीपरिभाषाअधिनियमकीधारा46 (2) काअर्थलगानेकेउद्देश्यसेकोईप्रासंगिकतानहींहै, औरयहतथ्यकिअधिनियमकीधारा2 (14) (सी) मेंप्रदानकीगईसीमातककृषिभूमिकोपरिभाषासेबाहररखागयाहै, काबाजारमूल्यकीकरयोग्यतापरकोईप्रभावनहींपड़ाहै।परिसमापनमेंकिसीकंपनीकीपरिसंपत्तियोंकेवितरणपरनिर्धारितीद्वाराप्राप्तकृषिभूमिका। उच्चन्यायालयकेनिर्णयकीशुद्धतापरविचारकरनेसेपहले जिससंदर्भमेंधारा46 (2) अधिनियमकाहिस्साबनी, उसपरविचारकरनेकीआवश्यकताहै। आयकरअधिनियम, 1922 कीधारा12-बीमेंकरकेभुगतानकाप्रावधानकियागयाहै। 31 मार्च, 1956 केबादकिसीपूंजीसंपत्तिकीबिक्री, विनिमय, त्यागयाहस्तांतरणसेहोनेवालेकिसीभीलाभयालाभकेसंबंधमेंपूंजीगतलाभकेतहतऔरऐसेलाभऔरलाभकोउसपिछलेवर्षकीआयमानाजाएगाजिसमेंबिक्री, विनिमय, त्यागयाहस्तांतरणहुआथा।आयकरअधिनियम, 1922 कीधारा12-बीकानिर्माणकरतेहुएयहन्यायालयआयकरआयुक्त, मद्रासबनाम. मदुरैमिल्सकं. लिमिटेड,(1973) 89 आई. टी. आर. 45 नेअभिनिर्धारितकियाथाकिजबकोईशेयरधारकअपनाप्रतिनिधित्वकरतेहुएधनप्राप्तकरताहै परिसमापनमेंकंपनीकीशुद्धपरिसंपत्तियोंकेवितरणपर, वहउसअधिकारकीसंतुष्टिमेंवहधनप्राप्तकरताहैजोउसकेशेयरोंकोधारणकरनेकेआधारपरउसकाथा, नकिकिसीऐसेलेनदेनकेसंचालनसेजोअधिनियमकीधारा12-बीकेअर्थकेभीतरबिक्री, विनिमय, त्यागयाहस्तांतरणकेबराबरहो। 1961 केअधिनियमकीधारा45 (1) जोकाफीहदतकइसकेअनुरूपहै- 1922 केअधिनियमकीधारा12-बीमेंयहप्रावधानजारीहैकिः पूँजीपरिसंपत्तिकेहस्तांतरणसेहोनेवालाकोईभीलाभयालाभ " पिछलेवर्षमेंप्रभावी, अन्यथाप्रदानकिएगएप्रावधानकोछोड़कर 'पूँजीगतलाभ' शीर्षकेतहतआयकरकेलिएप्रभार्य, औरहोगापिछलेवर्षकीआयमानीजातीहैजिसमेंअंतरण हुआ।"619 एन. बागवतीअम्मलबनामसी. आई. टी. [रूमापाल, जे.] अधिनियमकीधारा2 (14) में'पूंजीगतसंपत्ति' शब्दोंकोपरिभाषितकियागयाहै। जो1972 मेंइसकेसंशोधनसेपहलेप्रासंगिकसमयपरथा, प्रदानकियागया। इसअधिनियममें, जबतककिसंदर्भअन्यथाआवश्यकनहो " 2. ( 14 ) * 'पूँजीगतपरिसंपत्तियों' सेकिसीनिर्धारितीद्वाराधारितकिसीभीप्रकारकीसंपत्तिअभिप्रेतहै, चाहेवहउसकेव्यवसाययापेशेसेजुड़ीहोयानहीं, लेकिन शामिलनहींहै ( (i) भारतमेंकृषिभूमि ( iii) इसन्यायालयद्वारायहअभिनिर्धारितकियागयाहैकिमदुरैमिल्सकासिद्धांतकिपरिसमापनमेंकिसीकंपनीकीपरिसंपत्तियोंकावितरणएककेबराबरनहींहै हस्तांतरण1961 केअधिनियमपरलागूहोतारहताहै।आयकरआयुक्तबनाम. देखें।आर. एम. अमीन,[1977] 1 एससीसी691,696। मदुरैमिल्सकं. लिमिटेड(उपर्युक्त) केदृष्टिकोणकीधारा46 (1) मेंभीवैधानिकरूपसेपुष्टिकीगईहैजोप्रदानकरतीहैः 46. ( 1 ) धारा45 मेंकुछभीनिहितहोनेकेबावजूद, जहांकिसीकंपनीकीपरिसंपत्तियोंकोउसकेपरिसमापनपरउसकेशेयरधारकोंकोवितरितकियाजाताहै, ऐसेवितरणकोकंपनीद्वाराहस्तांतरणकेरूपमेंनहींमानाजाएगा। धारा45 केप्रयोजनोंकेलिए। दूसरेशब्दोंमेंपरिसंपत्तियोंके"हस्तांतरण" औरपरिसमापनपरकंपनीकीपरिसंपत्तियोंकेवितरणकेबीचएकअंतरनिकालाजाताहै।क्यावहाँहै ' परिसंपत्तियोंकाअंतरणऔरपरिसमापनपर'वितरण' नहींतोध्यानमेंरखतेहुए धारा47 (viii) मेंयहप्रावधानहैकि"धारा45 मेंनिहितकुछभीनिम्नलिखितस्थानान्तरणोंपरलागूनहींहोगाः ( (viii) 1 सेपहलेभारतमेंकृषिभूमिकाकोईहस्तांतरण। मार्च1970 कादिन। कमसेकमकंपनीकीओरसेयहतर्कदियागयाहोगाकि1969 में'हस्तांतरण' कोपूंजीगतलाभसेछूटदीगईथी।हालाँकि, यहतर्कउनशेयरधारकोंकेलिएउपलब्धनहींहैजोधाराकेकारणपरिसमापनकेपरिणामस्वरूपवितरणपरकंपनीसेसंपत्तिप्राप्तकरतेहैं।46 ( 2 ) जिसेकिसीकंपनीकेपरिसमापनसेउसकेशेयरधारकोंद्वारापरिसंपत्तियोंकीप्राप्तियोंकोपहलीबारकरयोग्यघटनाबनानेकेलिएपेशकियागयाथा।धारा620 [ 2003 ] 1 एससीआर। सर्वोच्चन्यायालयकीरिपोर्ट 46 ( 2 ) प्रदानकरताहैः " 46 ( 2 ) जहाँएककंपनीकेपरिसमापनपरएकशेयरधारकप्राप्तकरताहैकंपनीसेकोईधनयाअन्यसंपत्ति, वहप्रभार्यहोगा। धनकेसंबंधमें'पूंजीगतलाभ' शीर्षकेतहतआयकर इसप्रकारप्राप्तयाअन्यपरिसंपत्तियोंकाबाजारमूल्य वितरण, जैसाकिलाभांशकेरूपमेंनिर्धारितराशिसेघटायागयाहै धारा2 केखंड(22) केउपखंड(ग) काअर्थऔरराशि इसप्रकारप्राप्तकिएगएप्रतिफलकापूर्णमूल्यमानाजाएगा। Case: N. BAGAVATHY AMMAL versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, MADURAI AND ANR. [[2003] 1 S.C.R. 614] (2003) Before considering the correctness of the decision of the High Court the context in which Section 46(2) came to be part of the Act needs to be considered. D D Section 12-B of the Income Tax Act, 1922 provided for payment of tax under capital gains 'in respect of any profits or gains whatsoever from the sale, exchange, relinquishment or transfer of a capital asset effected after 31st day of March 1956, and such profits and gains shall be deemed to be income of the previous year in which the sal~. exchange, relinquishment or transfer took place". Construing Section ·12-B of the Income Tax Act, 1922 this Court E in Commissioner of Income Tax, Madras v. Madurai Mills Co. Ltd., ( 1973) 89 ITR 45 had held that when a shareholder receives money representing his share on distribution of the net assets of the company in liquidation, he receives that money in satisfaction of the right which belonged to him by virtue of his holding the shares and not by operation of any transaction which F amounts to sale, exchange, relinquishment or transfer within the meaning of Section 12-B of the Act. G H Section 45( I) 0f the 1961 Act which substantially corresponds with Section 12-B of the 1922 Act continues to provide that: "Any profits or gains arising from the transfer of a capital asset effected in the previous year shall, save as the otherwise provided in Sections 54, 548, 540, 54E, 54EA, 54EB, 54F, 54G and 54H be chargeable to income tax under hea.d 'Capital gains', and shall be deemed to be the income of the previous year in which the transfer took place:· ~ I The words 'capital assets' has been defined in Section 2(14) of the Act A which as it stood at the relevant time, that is prior to its amendment in 1972, provided. "2. In this Act, unless the context otherwise requires B (14) 'Capital assets' means property of any kind held by an assessee, whether or not connected with his business or profession, but does not include c (i) (iii) agricultural land in India It has been held by this Court that the principle of Madurai Mills that a distribution of assets of a company in liquidation does not amount to a transfer continues to apply to the 1961 Act. See Commissioner of Income Tax v. R.M Amin, (1977) I sec 691, 696. D The view in Madurai Mills Co. ltd., (supra) has also been statutorily affirmed in Section 46( I) which provides: 46. (I) Notwithstanding anything contained in section 45, where the assets of a company are distributed to its shareholders on its liquidation, E such distribution shall not be regarded as a transfer by the company for the purposes of section 45. In other words a distinction is drawn between a "transfer" of assets and a distribution of assets of the company on liquidation. Whether there is 'transfer' of assets and not a 'distribution' on liquidation then having regard F to Section 47(viii) which provides that "Nothing contained in Section 45 shall apply to the following transfers : (viii) any transfer of agricultural land in India effected before the I st day of March 1970." G it may have been argued at ieast on behalf of the Company that the 'transfer' having been concluded in 1969 wzs exempt from capital gains. This argument, however, is not available to the shareholders who receive assets from the company on distribution consequent upon liquidation because of Section 46(2) which was introduced to make the receipts of assets from a company liquidation by its share holders a taxable event for the first time. Section H A 46(2) provides : "46(2) where a shareholder on the liquidation of a company receives any money or other assets from the company, he shall be chargeable to income tax under the head 'Capital gains' in respect of the money so received or the market value of the other assets on the date of distribution, as reduced by the amount assessed as dividend within the meaning of sub-clause (c) of clause (22) of section 2 and the sum so arrived at shall be deemed to be the full value of the consideration . for the nurposes of section 48." B Case: N. BAGAVATHY AMMAL versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, MADURAI AND ANR. [[2003] 1 S.C.R. 614] (2003) ਵੰਡ, ਮਜਵੇਂਮਕਧਾਰਾ 2 ਦੀਧਾਰਾ (22) ਦੀਉਪ-ਧਾਰਾ (ਸੀ) ਦੇਅਰਥਾਂਦੇਅੰਦਰਮਡਮਵਕੈਂਟਵਜੋਂਮੁਲਾਂਕਣਕੀਤੀਗਈਰਕਮਦੁਆਰਾਘਟਾਈਗਈਹੈਅਤੇਇਸਤਰ੍ਾਂਪਹੁੰਚੀਰਕਮਨੂੰਮਵਚਾਰਦਾਪੂਰਾਮੁਿੱਲਮੰਮਨਆਜਾਵੇਗਾ . ਧਾਰਾ 48 ਦੀਆਾਂਨਰਸਰੀਆਾਂਲਈ। ਸਵਾਲਇਹਹੈਮਕਕੀਧਾਰਾ 46 (2) ਮਵਿੱਚ 'ਜਾਇਦਾਦ' ਸ਼ਬਦਦਾਮਤਲਬ 'ਪੂੰਜੀ' ਹੈਐਕਟਦੀਧਾਰਾ 2 (14) ਮਵਿੱਚਪਮਰਭਾਮਸ਼ਤਜਾਇਦਾਦ? ਜੇਅਮਜਹਾਹੁੰਦਾਹੈ, ਤਾਂਇਹਮਾਲੀਆਦੁਆਰਾਸਵੀਕਾਰਕੀਤਾਜਾਂਦਾਹੈ, ਤਾਂਮਨਰਧਾਰਕਾਂਦੁਆਰਾਕੰਪਨੀਤੋਂਪਰਾਪਤਖੇਤੀਬਾੜੀਜ਼ਮੀਨਾਂਨੂੰਪੂੰਜੀਗਤਲਾਭਾਂਦੇਅਧੀਨਕਰਨਦਾਕੋਈਸਵਾਲਨਹੀਾਂਹੈ. ਮਨਰਸੰਦੇਹ, ਧਾਰਾ 46 (2) ਨੂੰਲਾਗੂਕਰਨਦਾਉਦੇਸ਼ਇਸਨੂੰਦੂਰਕਰਨਾਸੀਇਸਮਵਿੱਚਤਰਕਮਦੁਰਈਮਮਿੱਲਜ਼ਪੂੰਜੀਦੇਅਧਾਰਨੂੰਮਵਸ਼ਾਲਕਰਕੇਅਤੇਮਲਕਮਵਡੇਸ਼ਨਮਵਿੱਚਮਕਸੇਕੰਪਨੀਦੀਆਾਂਜਾਇਦਾਦਾਂਦੀਪਰਾਪਤੀਲਈਸਪਿੱਸ਼ਟਤੌਰ 'ਤੇਪਰਦਾਨਕਰਕੇ ਇਿੱਕਸ਼ੇਅਰਧਾਰਕਦੁਆਰਾਇਿੱਕਟੈਕਸਯੋਗਘਟਨਾਵਜੋਂ। ਧਾਰਾ 46 (2) ਇਿੱਕਸੁਤੰਤਰਚਾਰਮਜੰਗਸੈਕਸ਼ਨਦੇਰੂਪਮਵਿੱਚਹੈ।ਇਹਪੂੰਜੀਗਤਲਾਭਾਂਦੀਗਣਨਾਦਾਇਿੱਕਵਿੱਖਰਾਤਰੀਕਾਵੀਪਰਦਾਨਕਰਦਾਹੈ।ਮਜਵੇਂਮਕਮਕਹਾਮਗਆਹੈ •./. ਟੀ. . ਆਰ.ਐਮ. ਅਮੀਨ, (ਸੁਪਰਾ) : "ਸਾਡੇਮਵਚਾਰਮਵਿੱਚ, ਉਪਰੋਕਤਧਾਰਾਸ਼ੇਅਰਧਾਰਕਾਂਨੂੰਪੂੰਜੀਗਤਲਾਭ 'ਤੇਟੈਕਸਦੇਭੁਗਤਾਨਲਈਮਜ਼ੰਮੇਵਾਰਬਣਾਉਣਦੇਨਾਲ-ਨਾਲਮਲਕੁਇਡੇਟੀਜੰਕਸ਼ਨਮਵਿੱਚਮਕਸੇਕੰਪਨੀਦੁਆਰਾਜਾਇਦਾਦਾਂਦੀਵੰਡ 'ਤੇਸ਼ੇਅਰਧਾਰਕਾਂਨੂੰਪੂੰਜੀਗਤਲਾਭਦੀਗਣਨਾਕਰਨਦਾਤਰੀਕਾਮਨਰਧਾਰਤਕਰਨਦੇਉਦੇਸ਼ਨਾਲਲਾਗੂਕੀਤੀਗਈਸੀ। ਪਰਉਸਉਪ-ਧਾਰਾਲਈਮਜਵੇਂਮਕਪਮਹਲਾਂਹੀਮਜ਼ਕਰਕੀਤਾਮਗਆਹੈ, ਸ਼ੇਅਰਧਾਰਕਾਂਨੂੰਵੰਡ 'ਤੇਪੂੰਜੀਗਤਲਾਭ 'ਤੇਟੈਕਸਲਗਾਉਣਾਮੁਸ਼ਕਲਹੁੰਦਾਮਲਕਮਵਡੇਸ਼ਨਮਵਿੱਚਮਕਸੇਕੰਪਨੀਦੁਆਰਾਜਾਇਦਾਦ।" ਇਹਧਾਰਾਪੂੰਜੀਗਤਜਾਇਦਾਦਾਂਦਾਕੋਈਹਵਾਲਾਨਹੀਾਂਮਦੰਦੀਜਾਂਤਾਂਇਸਦੀਗਣਨਾਲਈਪੂੰਜੀਗਤਲਾਭਟੈਕਸਲਗਾਉਣਦੇਸਬੰਧਮਵਿੱਚ। ਧਾਰਾ 45 (1), 47 ਅਤੇ 48 ਮਵਿੱਚ 'ਪੂੰਜੀਜਾਇਦਾਦ' ਦਾਹਵਾਲਾਮਦੰਦੇਹੋਏ, ਸੰਸਦਅਮਜਹਾਜਾਪਦਾਹੈਮਕਉਸਨੇਜਾਣਬੁਿੱਝਕੇਧਾਰਾ 46 (1) ਅਤੇ (2) ਮਵਚਸੰਪਤੀਸ਼ਬਦਦੀਵਰਤੋਂਕਰਨਦੀਚੋਣਕੀਤੀਹੈ, ਮਜਸਦਾਸਪਿੱਸ਼ਟਇਰਾਦਾਹਰਮਕਸਮਦੀਜਾਇਦਾਦਨੂੰਦੋਸ਼ਦੇਦਾਇਰੇਮਵਚਮਲਆਉਣਾਹੈ।ਇਹਮੰਨਣਲਈਮਕਸੇਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ਦਾਹਵਾਲਾਦੇਣਾਜ਼ਰੂਰੀਨਹੀਾਂਹੈਮਕਪੂੰਜੀਜਾਇਦਾਦ'ਜਾਇਦਾਦ' ਜੀਨਸਦੀਇਿੱਕਪਰਜਾਤੀਹੈ।ਜੇਸ਼ਬਦ 'ਪੂੰਜੀਜਾਇਦਾਦ' •ਅਤੇਕਰਮਵਾਰਧਾਰਾ 45 (ਆਈ) ਅਤੇ 46 ਮਵਿੱਚਵਰਤੀਗਈ 'ਜਾਇਦਾਦ' ਓਵਰਲੈਪਨਹੀਾਂਸੀ ਮਫਰਧਾਰਾ 46 (ਆਈ) ਏਮਵਿੱਚਗੈਰ-ਅਮੜਿੱਕੇਵਾਲੀਧਾਰਾਦਾਪਰਬੰਧਕਰਨਦੀਕੋਈਲੋੜਨਹੀਾਂਸੀ ਧਾਰਾ45 ਦੇਹਵਾਲੇਨਾਲ -...-+ ਮਜਵੇਂਮਕਹਾਈਕੋਰਟਨੇਸਹੀਮਕਹਾਹੈ, ਖੇਤੀਬਾੜੀਜ਼ਮੀਨ 'ਪੂੰਜੀਸੰਪਤੀ' ਹੁੰਦੀਪਰ 'ਪੂੰਜੀਸੰਪਤੀ' ਦੀਪਮਰਭਾਸ਼ਾਤੋਂਬਾਹਰਰਮਹਣਲਈਅਤੇਜੋਪੂੰਜੀਸੰਪਤੀਨਹੀਾਂਹੈ, ਉਹਅਜੇਵੀਧਾਰਾ 46 (2) ਦੇਉਦੇਸ਼ਾਂਲਈਸੰਪਤੀਹੋਸਕਦੀਹੈ। ਇਸਲਈ, ਇਸਹਿੱਦਤਿੱਕਮਕਇਿੱਕਸ਼ੇਅਰਧਾਰਕਮਨਰਧਾਰਕਜਾਇਦਾਦਪਰਾਪਤਕਰਦਾਹੈਚਾਹੇਮਲਕਮਵਡੇਸ਼ਨਮਵਿੱਚਕੰਪਨੀਤੋਂਪੂੰਜੀਜਾਂਕੋਈਹੋਰ, ਮਨਰਧਾਰਕਧਾਰਾ 46 (2) ਦੇਤਮਹਤਪਰਦਾਨਕੀਤੇਅਨੁਸਾਰਵੰਡਦੀਮਮਤੀਦੇਅਨੁਸਾਰਜਾਇਦਾਦਦੇਬਾਜ਼ਾਰਮੁਿੱਲ 'ਤੇਟੈਕਸਦਾਭੁਗਤਾਨਕਰਨਲਈਮਜ਼ੰਮੇਵਾਰਹੈ।ਇਹਸੈਕਸ਼ਨਦਾਮਸਿੱਧਾਅਰਥਜਾਪਦਾਹੈਅਤੇਸਾਨੂੰਇਸਨੂੰਮਕਸੇਹੋਰਤਰੀਕੇਨਾਲਸਮਝਣਦਾਕੋਈਕਾਰਨਨਜ਼ਰਨਹੀਾਂਆਉਾਂਦਾ।ਸਿੱਦਾ ਐਕਟਦੀਧਾਰਾ 2 (14) ਜੋ "ਪੂੰਜੀਸੰਪਤੀ" ਨੂੰਪਮਰਭਾਮਸ਼ਤਕਰਦੀਹੈ, ਇਸਤਰ੍ਾਂਬੇਲੋੜੀਸੀਧਾਰਾ 46 (2) ਦਾਅਰਥਕੱਣਦੇਉਦੇਸ਼ਲਈ। ਇਸਅਨੁਸਾਰਅਸੀਾਂਲਾਗਤਾਂਬਾਰੇਮਬਨਾਂਮਕਸੇਆਦੇਸ਼ਦੇਅਪੀਲਾਂਨੂੰਖਾਰਜਕਰਦੇਹਾਂ। ਐਸ.ਕੇ.ਐਸ. ਅਪੀਲਾਂਖਾਰਜ। ਬੇਦਾਅਵਾ: - ਸਥਾਨਕਭਾਸ਼ਾਮਵਿੱਚਅਨੁਵਾਦਕੀਤਾਮਗਆਮਨਰਣਾ/ਮਨਆਾਂਕੇਵਲਮੁਕਿੱਦਮੇਬਾਜ਼ਾਾਂਲਈਉਹਨਾਾਂਦੀਆਪਣੀਭਾਸ਼ਾਮਵਿੱਚਸਮਝਣਤਿੱਕਹੀਸੀਮਤਹੈਅਤੇਇਸਦਾਮਕਸੇਹੋਰਉਦੇਸ਼ਲਈਇਸਤੇਮਾਲਨਹੀਕੀਤਾਜਾਸਕਦਾ।ਸਾਰੇਮਵਹਾਰਕਅਤੇਅਮਧਕਾਰਤਮੰਤਵਾਾਂਲਈਮਨਆਾਂ/ ਨਰਣੇਦਾਅੰਗਰੇਜ਼ੀਸੰਸਕਰਣਪਰਮਾਮਣਤਹੋਵੇਗਾਅਤੇਅਮਲਲਾਗੂਕਰਨਲਈਇਸਨੂੰਤਰਜੀਹਮਦਿੱਤੀਜਾਵੇਗੀ। Case: N. BAGAVATHY AMMAL versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, MADURAI AND ANR. [[2003] 1 S.C.R. 614] (2003) [ 2003 ] 1 एससीआर। सर्वोच्चन्यायालयकीरिपोर्ट 46 ( 2 ) प्रदानकरताहैः " 46 ( 2 ) जहाँएककंपनीकेपरिसमापनपरएकशेयरधारकप्राप्तकरताहैकंपनीसेकोईधनयाअन्यसंपत्ति, वहप्रभार्यहोगा। धनकेसंबंधमें'पूंजीगतलाभ' शीर्षकेतहतआयकर इसप्रकारप्राप्तयाअन्यपरिसंपत्तियोंकाबाजारमूल्य वितरण, जैसाकिलाभांशकेरूपमेंनिर्धारितराशिसेघटायागयाहै धारा2 केखंड(22) केउपखंड(ग) काअर्थऔरराशि इसप्रकारप्राप्तकिएगएप्रतिफलकापूर्णमूल्यमानाजाएगा। धारा48 केप्रयोजनोंकेलिए।. सवालयहहैकिक्याधारा46 (2) में'संपत्ति' शब्दोंकाअर्थ'पूंजी' है? अधिनियमकीधारा2 (14) मेंपरिभाषितपरिसंपत्तियाँ? यदिऐसाहोताहै, तोइसेस्वीकारकरलियाजाताहै।राजस्वद्वारा, कृषिभूमिकोअधीनकरनेकाकोईसवालहीनहींहै निर्धारितीद्वाराकंपनीसेपरिसमापनसेपूंजीगतलाभमेंप्राप्तकियागया। निर्विवादरूपसे, धारा46 (2) कोलागूकरनेकाउद्देश्यइससेपारपानाथा मदुरैमिल्समेंघटनाओंकेआधारकोव्यापकबनाकरतर्कपूँजीऔरएककरयोग्यघटनाकेरूपमेंएकशेयरधारकद्वारापरिसमापनमेंएककंपनीकीपरिसंपत्तियोंकीप्राप्तिकेलिएस्पष्टरूपसेप्रावधानकरना। धारा46 (2) एकस्वतंत्रप्रभारअनुभागहै।यहभी। पूंजीगतलाभकीगणनाकीएकविशिष्टविधिप्रदानकरताहै।जैसाकिसी. आई. टी. वी. मेंकहागयाहै।आर. एम. अमीन, (ऊपर): उपरोक्तधारा, हमारेविचारमें, दोनोंकीदृष्टिसेअधिनियमितकीगईथी- " शेयरधारकोंकोपूंजीगतलाभपरकरकेभुगतानकेलिएभीउत्तरदायीबनाएंपूंजीगतलाभकीगणनाकरनेकातरीकानिर्धारितकरनेकेलिए परिसमापनमेंएककंपनीद्वारापरिसंपत्तियोंकेवितरणपरशेयरधारक। लेकिनउसउप-धाराकेलिए, जैसाकिपहलेहीउल्लेखकियागयाहै, यहहोगा केवितरणपरशेयरधारकोंकोपूंजीगतलाभपरशुल्कलगानामुश्किल परिसमापनमेंएककंपनीद्वारापरिसंपत्तियाँ। इसधारामेंपूंजीगतपरिसंपत्तियोंकाकोईउल्लेखनहींहै। इसकीगणनाकेलिएपूंजीगतलाभकरकेअधिरोपणकेसाथसंबंध। संसदकीधारा45 (1), 47 और48 में'पूंजीगतपरिसंपत्तियों' काउल्लेखकियागयाहै।ऐसाप्रतीतहोताहैकिउन्होंनेजानबूझकरसंपत्तिशब्दकाउपयोगकरनाचुनाहै? धारा46 (1) में और(2), सभीप्रकारकीपरिसंपत्तियोंकोआरोपकेदायरेमेंलानेकास्पष्टइरादाहै।यहमाननेकेलिएएकशब्दकोशकाउल्लेखकरनाआवश्यकनहींहैकिपूंजीगतपरिसंपत्तियाँजीनस'परिसंपत्तियों' कीएकप्रजातिहैं।यदिशब्द'पूंजीगतपरिसंपत्तियाँ' हैं। औरधारा45 (1) और46 मेंउपयोगकीगईपरिसंपत्तियांएकदूसरेसेमेलनहींखातीथीं। ; एन. बागवतीअम्मलबनामसी. आई. टी. [रूमापाल, जे.] 621 तबधारा45 केसंदर्भमेंधारा46 (1) मेंअबाधितखंडकाप्रावधानकरनेकीकोईआवश्यकतानहींथी।जैसाकिउच्चन्यायालयद्वारासहीढंगसेधारितकृषिभूमिएक'पूंजीसंपत्ति' होती, लेकिन'पूंजीसंपत्ति' कीपरिभाषासेअपवर्जनकेलिएऔरजोपूंजीसंपत्तिनहींहै, वहअभीभीधारा46 (2) केप्रयोजनोंकेलिएएकसंपत्तिहोसकतीहै। इसलिए, इसहदतककिएकशेयरधारकनिर्धारितीपरिसंपत्तियाँप्राप्तकरताहैकि परिसमापनमेंकंपनीसेपूंजीयाकोईअन्य, निर्धारितीधारा46 (2) केतहतप्रदानकिएगएवितरणकीतारीखकोपरिसंपत्तियोंकेबाजारमूल्यपरकरकाभुगतानकरनेकेलिएउत्तरदायीहै।यहखंडकासादाअर्थप्रतीतहोताहैऔरहमइसेकिसीअन्यतरीकेसेसमझनेकाकोईकारणनहींदेखतेहैं।अधिनियमकीधारा2 (14) काआह्वानजो"पूंजीपरिसंपत्ति" कोपरिभाषितकरताहै, धारा46 (2) काअर्थलगानेकेउद्देश्यसेअनावश्यकहै। हमतदनुसारलागतकेसंबंधमेंकिसीभीआदेशकेबिनाअपीलोंकोखारिजकरदेतेहैं। याचिकाएं खारिजकरदीगईं। एसकेएस. Case: N. BAGAVATHY AMMAL versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, MADURAI AND ANR. [[2003] 1 S.C.R. 614] (2003) B The question is does the words 'assets' in Section 46(2) mean 'capital C assets' as defined in Section 2(14) of the Act? If it does then, it is conceded by the Revenue, there is no question of subjecting the agricultural lands received by the assessees from the company in liquidation to capital gains. Indisputably, the object in introducing Section 46(2) was to overcome D the reasoning in Madurai Mills by broadening the base of thf incidence of capital and expressly providing for receipt of assets ofa company in liquidation by a shareholder as a taxable event. Section 46(2) is in terms an independent charging Section. It also provides for a distinct method of calculation of capital gains. As said in E C./. T. v. R.M