Nalnikant Ambalal Mody v. Commissioner Of Income Tax, Bombay

Case: NALNIKANT AMBALAL MODY versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, BOMBAY [[1966] SUPP. 1 S.C.R. 295] (1966) ननाननीकनाकत अअकबबनालनाल ममोदद बबनना आयकर आयुक बबनाबमब 4 ई 1966 (ए.कब. सरकनार, सनी.जब., जब.आर. ुधममलकर तथना आर. एस. बबबछनावत, जब.जब.) , 731-732। वर 1964ससबवल अअपनीलनीय किबतनासधकनारक ससबवल अअपनील सकंखयना 1961 कब क ना1/आरपनी/बबनीबबनीवनाई/40 और 41 म आयकर आयुक, बबनाबमब ससिदद-1 कब आोबश29 , 1963 दोननाजनवरददसब बवशबर अअनु सत ददनारना अअपनील। , , .. अअपनीलकतनार ककी ओर सब एनए पनालककीवनालनािददए रना चकोरनएसपनी बहतना और ओसनी नाथुर। . गणपसत अयर और आरएन सचथब। उत्तरवनाोदद ककी ओर सब सरजू ्सनाो आर , .जब. , जब. .जब. सरकनारसनीऔर ुधममलकरकना सनणरय सरकनार सनीकब ददनारना सनणरय दोयना गयना तथना. बबबछनावत जबनब बवसम त कना सनणरय दोयना। सरकनर सन.जब.01 , 1957 तकसनधनारतनी बबनाबमब उचच नयनायनालय कना एक वककील थना और नाचरउचच नयनायनालय तक ककी खण्डपन म पोममननत हममनब सब पहलब वह अअसधवकना कब रप म कनायरकर रहब थब। इसकब उपरनाकत उनहहनब अअसधवकना कना कनायर बबको कर दोयना और पुनक तबब सब शुर नहददकदकयना। एक वककील कब रप म उनककी पबशबवर आय पर आयकर कना जू लयनान दकयना गयना थना।जबब वह खण्डपन पर पोममननत हुयब तमम अअसधवकना कब रप म कई रनासशयनाक जमम पबशबगत कनायर कब1958-1959 सलयब बबकनायना थनी। म जबब वब अअसधवकना कब रप म कनायर नहददक कर रहब थब तबब बबकनायना, रनासश उनकमम ्नार हुई। उनकब खनातब ह बशना नको आधनार पर रखब गए थब। ््र यह हक्यना वह? उन ्नासरयह पर आयकर कना भुगतनान करनब कब सलए उत्तरोनायनी ह , 1992इस ना लब पर ह पहलब कुछ सना नानय दिपपपणयनाय करमगब। आयकर अअसधसनय 6 ककी धनारना आय कब छह सममतह यना ोह कमम बबतनातनी ह पजन पर कर लगनायना जनातना ह। कर , -6 यह्भनार हममनब कब सलएआय कमम इन छह सममतह म सब एक कब अअनतगरत लनानना हममगना। धनारना7 एवक 12भनी ्ोनान करतना ह दक कर ्भनार कब सलयब अअसधसनय ककी धनारना बबनी म ्ोनान दकएगए तरददकब सब करनारममपण दकयना जनायबगना। इन म सब ््यबक धनारनायम ्नावधनासनक करतनी ह दक-6 बवसभनन सममतह सब ्नार धनारनाकब अअधनीन इस ्कनार जममोदद जनायबगनी तनादक करनारममपण ककी- 6 , जनायबगनी। धनारनाकब अअधनीन आय कना चहथना सममबत ह ’’ वयनापनारपबशब यना वयवसनाय कना लनाभ और्नासर ’’ और पनाकचवना सममत ह ’’ अअनय सममतह सब आय’’। पनायचवना सममत अअवसशट सममत ह पजसकबअअधनीन अअनय सममबतह सब ्नार आय जमम धनारना म वपणरत नहददक ह सपम सलत ह। दफर ह ोबखतब ह- 6 दक धनारना म उललबपखत सभनी आय कब सममत परसपर अअननय ह पजसकना अअसभ्नाय ह दक एकसममत म अअनय सममत नहददक आ सकतब ह। ोना यजू ननाईिब्ड क सशरलय बबहक बबनना आयकर आयुक(1958) एससनीआर 79 अअबब ह वतर नान ना लब पर आतब ह। वतर नान ना लब म ्नासरयनाक पबशबवर कनायर कना बबकनायना ह। वब सपट रप सब सनधनारतनी ककीवयनावसनासयक गसतबवसध कना पररणना ह। वब एक पबशब कब लनाभ और ्नासरयनाक थनी। वब चहथब शनीर कब, , ’’, , अअकतगरत आएकगबअअथनारतवयनापनारपबश यना वयवसनाय कना लनाभ और ्नासर’’। यदबपवब चहथब शनीर- 10 कब अअनतगरत नहददक आयमगब क्यहदक धनारनाबबतनातनी ह दक यदो सनधनारतनी नब ्नार आय नकोआधनार पर ्नार दकयना ह उन वरर् म पजन म वह कनायर नहददक कर रहना थना तमम यह चहथब सममत कबअअधनीन करयममगय नहददक हहगब। यब यथममसचत रप सब सपट ह बववनादोत नहददक ह। आयकर आयुकबबनना एक्स्बस नयू पबपरसर सलस िब्ड (1964) 53 आईिददआर 250ःक (1964) 8 एससनीआर 189 क्यना ्नासरयनाक आय कब अअवसशट सममत कब अअनतगरत आनब वनालनी आय हमम सकतनी ह और? उसपर कर लगनायना जना सकतना हआयकर आयुक पजनकब सनणरय कब बवरू सनधनारतनी ददनारना, वतर नान अअपनील ककी गई हनब नानना दक यह उस ो कब तहत करयममगय थना। नयनाय जू सतर छगलनाकब ददनारना एन.रब.बबनी.ए . कना ोनार (14 आई.िदद.आर. 10) कब ना लम म दकयब गयब कुछ दिपपपणयनाक अअवलममकन और सना नानय ससूनानतह कब आधनार पर सनिकर सनकनालना गयना। ह बवददनाननयनायनाधनीश सब सह त ह तथना ह सनधनारत करतब ह दक कना ोनार कना वनाो आयुक कबदृबटकममण कमम स थ्थी नहददक करतना। Case: NALNIKANT AMBALAL MODY versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, BOMBAY [[1966] SUPP. 1 S.C.R. 295] (1966) ·• A NALNIKANT AMBALAL KODY ~ COMMISSIONER OF INCOME-TAX, BOMBAY May 4~ 1966 B [A. K. SARKAR. C.J., J. R. MUDHOLKAR AND R. S. BACHAWAT, JJ.] Indian Income-tax Act 1922, ss. 46, 10, 12-0utstanding fees from legal profession received after cessatwn of practtce-cash sy.s-tem of accounting-Recetpts whether can be taxed under s. J.2 income from 'other sources'. The appellant an advocate who maintained his accounts on the cash system gave up practice when he was elevated to the Bench in 1957. Certain outstandmg professional dues were however received by him in the accounting years 1958 and 1959. These receipts were shown by him as income in his return for the assessment years 1959-60 and 1!160-61 and were assessed by the Income-tax Officer. The appellant then went in revision to the Commissioner of Income-tax contending that the said receipts were not income and had been wrong'.iy taxed. The Commissioner having decided against him the D appe!J.ant came to this Court under Art. 136 of the Constitution. 0 HELD: (i) The rec~ipts in the present case were clearly the fruits of the assessee's professional actlvity and fell under the fourth head of s. 6 of the Indian Income-tax Act 1922. They were however not chargeable to tax under that head because under the corresponding computing section that is. s. 10, an income received by the assessee who kept his accounts on the cash basis in an accoun~ ting year in which the profession had not been earned on at all is not chargeable. [297 D-F] B Commissioner of Income Tax v. Express Newspapers Ltd., 53 I.T.R. 250, relied on. (ii) The income could not be taxed under s. 12 either. Section 12 deals with income which is not included under any other preced-ing heads covered by ss. 7 to 10. If the income is so included, it falls outside s. 12. It follows that if, as in the present case, the income is profits and gains of profession it cannot come under s. 12. [301 E] The heads of income in s. 6 are mutually exclusive and it would bet:incorrect to say that as the receipts could not be brought to tax under the fourth head they could not fall under that head and must therefore fall under the residuary head 'other sources'. There is no justification for the assumption that an income falling under one head has to be put under another head if it escapes taxation under the computing section corresponding to the former head. [298 A; 300 E-F] G The character of the income cannot change merely because the assessee received it at a certain time or adopted a certain system of accounting. [301 B] Section 4 does not say that whatever is included in total in-come must be brought to tax. The income has to be brought under B one of the heads mentioned is s. 6 and can be charged to tax only if it is so chargeable under the computing section corresponding to LJS5SCI . that head. Income which falls under the fourth head can be brought to tax only if it can be so dona under the rules of computation laid down in s. 10. l298 G-299 B] . A In re: B. M. Kamdar, 14 I.T.R. ~0. not approved. The United Commercia[ Bank v. The Commissioner of Income Tax, [1958] S.C.R. 79, Suhsbu111 House Estate Ltd., v. FTy, 15 Tax Cases 266 and Commissioner of Income-tax v. Cocanada Pad~ ~ami Bank Ltd., 57 l.T.R. 306. relied on. B Probhat Chandra Barua v. King Emperor. a7 l.A. 228, distin· auished. Per Bachawat J. {dissentin.o)- The receipts in question were chargeable under B. 12. C Any income chargeable under a specific head can be charged only under that head, and no part of that income can be charged again under s. 12. But any part of the total income of the assessee not asse~ sable under a specific head is assessable under the residuary head :overed by s. 12. [305 C] Case: NALNIKANT AMBALAL MODY versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, BOMBAY [[1966] SUPP. 1 S.C.R. 295] (1966) ਨਲਨੀਕਾਂਤ ਅੰਬਾਲਾਲ ਮੋਡੀ ਬਨਾਮ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਕਮਮਸ਼ਨਰ, ਬੰਬਈ 4 ਮਈ 1966 ਈ [ਏ. ਕੇ.ਸਰਕਾਰ ਸੀ.ਜੇ., ਜੇ.ਆਰ. ਮੁਧੋਲਕਰ ਅਤੇ ਆਰ.ਐਸ. ਬਚਾਵਤ, ਜੇ] ਇੰਡੀਅਨ ਇਨਕਮ-ਟੈਕਸ ਐਕਟ 1922, ਉਪ ਧਾਰਾ 46, 10, 12-0 ਅਕਾਉਂਟਟੰਗ ਦੀ ਅਟਿਆਸ-ਨਕਦ ਪਰਣਾਲੀ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਰਾਪਤ ਕਾਨ ੰਨੀ ਪੇਸੇ ਤੋਂ ਬਕਾਇਆ ਫੀਸਾਂ-ਰਸੀਦਾਂ ਕੀ ਧਾਰਾ 12 ਦੇ ਤਟਿਤ 'ਿੋਰ ਸਰੋਤਾਂ' ਤੋਂ ਆਮਦਨ 'ਤੇ ਟੈਕਸ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਿੈ।ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਟਜਸ ਨੇ ਨਕਦ ਪਰਣਾਲੀ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਖਾਤੇ ਬਣਾਏ ਰੱਖੇ ਸਨ, ਨੇ 1957 ਟਵੱਚ ਬੈਂਚ ਟਵੱਚ ਉੱਟਚਤ ਿੋਣ 'ਤੇ ਅਟਿਆਸ ਛੱਡ ਟਦੱਤਾ ਸੀ। ਿਾਲਾਂਟਕ 1958 ਅਤੇ 1959 ਦੇ ਲੇਖਾ-ਜੋਖਾ ਸਾਲਾਂ ਟਵੱਚ ਉਸ ਨ ੰ ਕੁਝ ਖੜ੍ਹੇ ਪੇਸੇਵਰ ਬਕਾਏ ਪਰਾਪਤ ਿੋਏ ਸਨ। ਇਿ ਰਸੀਦਾਂ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਟਦਖਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। 1959-60 ਅਤੇ 1960-61 ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਉਸਦੀ ਟਰਟਰਨ ਟਵੱਚ ਆਮਦਨ ਅਤੇ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਫਸਰ ਦੁਆਰਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਟਗਆ ਸੀ। ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਨੇ ਟਫਰ ਇਨਕਮ-ਟੈਕਸ ਕਟਮਸਨਰ ਕੋਲ ਇਿ ਦਲੀਲ ਟਦੱਤੀ ਟਕ ਉਕਤ ਰਸੀਦਾਂ ਆਮਦਨ ਨਿੀਂ ਸਨ ਅਤੇ ਗਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਟੈਕਸ ਲਗਾਇਆ ਟਗਆ ਸੀ। ਕਟਮਸਨਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਟਵਰੁੱਧ ਫੈਸਲਾ ਲੈਂਟਦਆਂ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਸੰਟਵਧਾਨ ਦੀ ਧਾਰਾ 136 ਤਟਿਤ ਇਸ ਅਦਾਲਤ ਟਵੱਚ ਆਇਆ ਸੀ। ਹੋਲਡ: (i)ਮੌਜ ਦਾ ਕੇਸ ਟਵੱਚ ਰਸੀਦਾਂ ਸਪੱਸਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾ ਦੀ ਪੇਸੇਵਰ ਗਤੀਟਵਧੀ ਦੇ ਫਲ ਸਨ ਅਤੇ ਿਾਰਤੀ ਆਮਦਨ-ਕਰ ਐਕਟ 1922 ਦੇ ਸੈਕਸਨ 6 ਦੇ ਚੌਥੇ ਟਸਰਲੇਖ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦੀਆਂ ਿਨ। ਿਾਲਾਂਟਕ ਉਿ ਉਸ ਟਸਰਲੇਖ ਦੇ ਅਧੀਨ ਟੈਕਸ ਲਈ ਚਾਰਜਯੋਗ ਨਿੀਂ ਸਨ ਟਕਉਂਟਕ ਅਨੁਸਾਰੀ ਕੰਟਪਊਟਟੰਗ ਸੈਕਸਨ ਜੋ ਟਕ ਸੈਕਸਨ 10 ਿੈ, ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੁਆਰਾ ਪਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਆਮਦਨ ਟਜਸ ਨੇ ਇੱਕ ਲੇਖਾ ਸਾਲ ਟਵੱਚ ਆਪਣੇ ਖਾਤੇ ਨਕਦ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਰੱਖੇ, ਟਜਸ ਟਵੱਚ ਪੇਸੇ ਦੀ ਕਮਾਈ ਨਿੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਚਾਰਜਯੋਗ ਨਿੀਂ ਿੈ। [297 ਡੀ ਐੱਫ] (ii) ਕਟਮਸਨਰ ਆਫ਼ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਬਨਾਮ ਐਕਸਪਰੈਸ ਟਨਊਜ਼ਪੇਪਰਜ਼ ਟਲਮਟਟਡ, 53 ਆਈ.ਟੀ.ਆਰ 250 'ਤੇ ਿਰੋਸਾ ਕੀਤਾ। (ii ਆਮਦਨ 'ਤੇ ਧਾਰਾ 12 ਦੇ ਤਟਿਤ ਵੀ ਟੈਕਸ ਨਿੀਂ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਿੈ। ਸੈਕਸਨ 12 ਆਮਦਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਟਧਤ ਿੈ ਜੋ ਉਪ ਧਾਰਾ 7 ਤੋਂ 10 ਦੁਆਰਾ ਕਵਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਟਕਸੇ ਿੋਰ ਟਪਛਲੇ ਟਸਰਲੇਖਾਂ ਅਧੀਨ ਸਾਮਲ ਨਿੀਂ ਿੈ। ਜੇਕਰ ਆਮਦਨ ਇਸ ਤਰਹਾਂ ਸਾਮਲ ਿੈ, ਤਾਂ ਇਿ ਧਾਰਾ 12 ਤੋਂ ਬਾਿਰ ਆਉਂਦੀ ਿੈ। ਇਿ ਇਸ ਤਰਹਾਂ ਿੈ ਟਕ ਜੇਕਰ, ਮੌਜ ਦਾ ਕੇਸ ਦੀ ਤਰਹਾਂ, ਆਮਦਨੀ ਲਾਿ ਿੈ ਅਤੇ ਪੇਸੇ ਦੇ ਲਾਿ ਇਿ ਧਾਰਾ 12 ਦੇ ਅਧੀਨ ਨਿੀਂ ਆ ਸਕਦੇ ਿਨ। [301 ਈ]ਸੈਕਸਨ 6 ਟਵੱਚ ਆਮਦਨ ਦੇ ਟਸਰ ਆਪਸ ਟਵੱਚ ਵੱਖਰੇ ਿਨ ਅਤੇ ਇਿ ਕਟਿਣਾ ਗਲਤ ਿੋਵੇਗਾ ਟਕ ਟਕਉਂਟਕ ਰਸੀਦਾਂ ਨ ੰ ਚੌਥੇ ਟਸਰਲੇਖ ਅਧੀਨ ਟੈਕਸ ਟਵੱਚ ਨਿੀਂ ਟਲਆਂਦਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਉਿ ਉਸ ਟਸਰਲੇਖ ਿੇਠ ਨਿੀਂ ਆ ਸਕਦੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਬਾਕੀ ਦੇ ਟਸਰਲੇਖ 'ਿੋਰ ਸਰੋਤਾਂ' ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਣੀਆਂ ਚਾਿੀਦੀਆਂ ਿਨ। . ਇਸ ਧਾਰਨਾ ਲਈ ਕੋਈ ਉਟਚਤ ਨਿੀਂ ਿੈ ਟਕ ਇੱਕ ਟਸਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਆਮਦਨ ਨ ੰ ਦ ਜੇ ਟਸਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰੱਟਖਆ ਜਾਣਾ ਚਾਿੀਦਾ ਿੈ ਜੇਕਰ ਇਿ ਸਾਬਕਾ ਟਸਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰੀ ਕੰਟਪਊਟਟੰਗ ਸੈਕਸਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਟੈਕਸ ਤੋਂ ਬਚ ਜਾਂਦੀ ਿੈ। [298 ਏ 300 ਈ ਐੱਫ]ਆਮਦਨੀ ਦਾ ਚਟਰੱਤਰ ਟਸਰਫ਼ ਇਸ ਲਈ ਨਿੀਂ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਟਕਉਂਟਕ [301 ਮੁਲਾਂਕਣ ਨੇ ਇਸਨ ੰ ਇੱਕ ਟਨਸਟਚਤ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਪਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂ ਲੇਖਾਕਾਰੀ ਦੀ ਇੱਕ ਖਾਸ ਪਰਣਾਲੀ ਅਪਣਾਈ।ਮਬ]ਸੈਕਸਨ 4 ਇਿ ਨਿੀਂ ਕਟਿੰਦਾ ਿੈ ਟਕ ਜੋ ਵੀ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ ਟਵੱਚ ਸਾਮਲ ਿੈ, ਉਸਨ ੰ ਟੈਕਸ ਟਵੱਚ ਟਲਆਂਦਾ ਜਾਣਾ ਚਾਿੀਦਾ ਿੈ। ਆਮਦਨ ਨ ੰ ਧਾਰਾ 6 ਦੇ ਦੱਸੇ ਗਏ ਟਸਟਰਆਂ ਟਵੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੇ ਅਧੀਨ ਟਲਆਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਿੀਦਾ ਿੈ ਅਤੇ ਟੈਕਸ ਤਾਂ ਿੀ ਟਲਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਿੈ ਜੇਕਰ ਇਿ ਐਲ ਐਸ5 ਐਸ ਸੀ ਆਈ ਨਾਲ ਸੰਬੰਟਧਤ ਕੰਟਪਊਟਟੰਗ ਸੈਕਸਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਇੰਨੀ ਚਾਰਜਯੋਗ ਿੈ। ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੀਆਂ ਮਰਪੋਰਟਾਂ [1966] ਐਸ.ਸੀ.ਆਰ Case: NALNIKANT AMBALAL MODY versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, BOMBAY [[1966] SUPP. 1 S.C.R. 295] (1966) B Probhat Chandra Barua v. King Emperor. a7 l.A. 228, distin· auished. Per Bachawat J. {dissentin.o)- The receipts in question were chargeable under B. 12. C Any income chargeable under a specific head can be charged only under that head, and no part of that income can be charged again under s. 12. But any part of the total income of the assessee not asse~ sable under a specific head is assessable under the residuary head :overed by s. 12. [305 C] The income in question was not exempt under s. 4(3). The receipts were liable to be included in total income under s. 4. 'This income tould not be incJuded under s. 10 owing to the method of accountini adopted by the assessee. Nor did it fall under any other head. It fol-!owed that the income must fall unacr the residuary head specified in s. 12. This was not a case where tnc Revenue had taxed or could tax the income under s. 10 and again sought to tax the income Wlder s. 12. [306 C, G-H] D avtL APPELLATE JURJSDlCTlO!'oi: Civil Appeab Nos. 731-73~ of 1964. of 1964. • Appeals by special leave from the order dated January 29, 1963 of the Commissioner of Income-tax, Bombay City·l, in No. 1/RP/BBY/40 and 41 of 1961. N. A. Palkhivala. T. A. Ramachandran, S. P. Mehta and 0. C. Mathur, for the appellant. Sarjoo Prasad, R. Ganapathy lyer and R. N. Sachthey, for r the respondent. The Judgment of SARKAR., C.J. and MUDHOLKAR, J. was de!i-vered by SA~KAR, C.J. BACHAWAT, J. delivered a dissenting Opinion. Sarkar, C.J. The assessee was an advocate of the High Court of Bombay and was practising his profession there till March l. 1957 when he was elevated to th~ Bench of that Court. He then ceased to carry on his profession and has not resumed it since. As an advocate he had been assessed to income-tax on his professional income, his accounting years for the assessmentc; being the calendar years. When he was raised to the Bench. various fees for pro-fessional work done by him were outstanding. In the years 1958 and 1959 during no part of wllich he had carried on any profession. he received certain mnneys on account of these outstanding f~. G B ~- • '>. A His accounts had always been kept on the cash basis. The question is. whether he is liable to pay income-tax on these receipts. We shall first make a few general observations. Section 6 of the Income-tax Act, 1922 specifies six sources or heads of income which are chargeable to tax. In order to be chargeable. an income has to be brought under one of these six heads. S. 6 also provides B that the chargeability to tax shall be in the manner provided in ss. 7 to 12B of the Act. Each of these sections lays down the rules for computing income for the purpose of chargeability to tax under one or other of the heads mentioned in s. 6. An income falling under any head can only be charged to tax if it is so chargeable under the corresponding computing section. The fourth head of income in s. 6 is "Profits and gains of business, profession or voca-0 tion" and the fifth head "income from other sources.,. The fifth head is the residuary head embracing all sources of income other than those specifically mentioned in the section under the other heads. Then we observe that the several heads of income men-tioned in s. 6 are mutually exclusive; a particular income can come only under one of them: The United Commercial Bank v. The Commissioner of Income Tax(1). D Case: NALNIKANT AMBALAL MODY versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, BOMBAY [[1966] SUPP. 1 S.C.R. 295] (1966) अअवलममकन और सना नानय ससूनानतह कब आधनार पर सनिकर सनकनालना गयना। ह बवददनाननयनायनाधनीश सब सह त ह तथना ह सनधनारत करतब ह दक कना ोनार कना वनाो आयुक कबदृबटकममण कमम स थ्थी नहददक करतना। , सना नानय ससूनाकतह कब अअनुसनारह अअवलममदकत करतब ह दक चजू कदक आय कब सममत परसपर, , अअननय हतमम यदो ्नासरयह कमम चहथब सममत कब अअकतगरत लनायना जना सकतना हतमम उनहम अअवसशटसममत कब अअकतगरत नहददक लनायना जना सकतना ह। रनाजसव बवभनाग ददनारना यह कहना गयना ह दक चजू यदक्नासरयह कमम चहथब सममत कब अअकतगरत कर कब ोनायरब म नहददक लनायना जना सकतना ह और उनहम अअवसशट, , सममत कब अअकतगरत आनना चनादहए। यह तकरह नारब बवचनार मबबबनना दकसनी औसच्य कब नानय हदक एक ो कब अअकतगरत आनब वनालनी आय कमम ोजू सरब सममत कब अअकतगरत रखना जनानना चनादहए यदोयह पजू वर सममत कब अअनुरप आय जममोदद जनानब वनालनी धनारना कब अअधनीन करयममगय नहददक ह। यदो, रनाजसव बवभनाग कना तकर सहदद हतमम पसथसत यह ्तनीत हममगनी दक एक सनधनारतनी ककी, , वयनावसनासयक आयजमम अअपनना खनातना नको आधनार पर रखतना हचहथब शनीर कब अअकतगरत आएगनी, यदो यह उस वर म ्नार हुई थनी पजस म पबशना चल रहना थनालबदकन यह एक अअलग सवरप लबलबगना और यदो उस वर म ्नार दकयना जनातना ह पजस म पबशना नहददक चल रहना थना तमम यह अअवसशटसममत कब अअकतगरत आयबगना। ह इस बबनात सब अअसह त ह दक यह अअसधसनय म आय कब सममतहसब सकबबकसधत ्नावधनानह कना एक सवनाभनाबवक वनाचन ह। आय एक ो कब अअकतगरत आतनी ह यना, दकसनी अअनय ो मइसकना सनणरय वयनावहनाररक वयबकयह ककी सना नानय धनारणना कब अअनुसनार दकयनाजनानना चनादहए क्यहदक अअसधसनय इस ना लब म कममई नागरोशरन ्ोनान नहददक करतना ह। यह ््रदक आय दकस ो म आतनी ह, इस पर सनभ नहददक हमम सकतना दक वह कबब ्नार हुई थनी। यदो, यह वयनावसनासयक गसतबवसध कना पररणना हतमम इसब ह बशना सममबत कब अअकतगरत लनायना जनानना, चनादहएभलब हदद यह दकसनी भनी स य ्नार हुई हमम। न तमम इस पर कममई ्नासधकनार वनाो नागरोशरनह और न हदद आवधनारणना सब सकबबकसधत ससूनानत ह दक दकसनी बवशबर ो सब उ्पनन हममनब वनालनीआय उस ो सब उ्पनन हममनना बबको हमम जनातनी ह क्यहदक यह एक सनपशत स य पर ्नार हममतनी -ह। आय ककी ्नासर कब स य कना इस ््र सब कममई लबननाोबनना नहददक ह दक आय कब दकस बवशबरसममत कब अअधनीन सनधनारत ककी जनाननी चनादहयब। 4 यह कहना जनातना ह दक ्नासरयह कमम धनारना म बबतनाई गई कुल आय म शनास ल दकयना जनानना चनादहए और चजू कदक वब उस धनारना म उपललपखत अअपवनाोह कब अअकतगरत नहददक आतब ह, इससलए, उन पर कर लगनायना जनानना चनादहए और इससलएअअवसशट सममत कब अअकतगरत उनहम आय नाननाजनानना चनादहए क्यहदक उनहम अअनयथना कर कब ोनायरब म नहददक लनायना जना सकतना थना। ह म यह बववनाोब4 ुसनयनाो लगतना ह। हनालनाकदक यह सच ह दक धनारना कब तहत ्नासरयनाक कुल आय म शनास ल, हममनब कब सलए उत्तरोनायनी ह और वब दकसनी भनी अअपवनाो कब अअकतगरत नहददक आतनी हबववनाो इस-4 -4 धनारणना पर आधनाररत ह दक धनारनाकब अअधनीन अअनय सममतह सब ्नार करयममगय ह। धनारनायह नहददककहतनी दक कुल आय म जमम कुछ भनी शनास ल ह उसब कर कब ोनायरब म लनायना जनानना चनादहए।-3 “कर...... इस म कर वसजू लनी कना ्नावधनान नहददक ह। धनारना म कहना गयना ह दक कुल आय कब“सकबबकध म इस अअसधसनय कब ्नावधनानह कब अअनुसनार और उसकब अअधनीन वसजू लना जनाएगना। ह नारदद, रनाय मयह धनारना यह ्नावधनान नहददक करतनी ह दक सकपजू णर कुल आय पर कर लगनायना जनाएगना।इस म कहना गयना ह दक दकसनी आय पर कर ककी वसजू लनी अअसधसनय कब ्नावधनानह कब अअनुसनार-6 और उनकब अअधनीन हममननी चनादहए। इससलए आय कमम धनारनाकब सममबतह म सब एक कब अअकतगरत लनायनाजनानना चनादहए और उस सममत कब अअनुरप आय जममोनब वनालनी धनारना कब अअधनीन करनारममपण दकयना, , जनानना चनादहयब। आय जमम चहथब सममत कब अअकतगरत आतनी हयनाननी पबशबवर आयकमम कर कब ोनायरब म- 10 तभनी लनायना जना सकतना ह जबब धनारना म सनधनारत गणनना कब सनय ह कब तहत ऐसना दकयना जना, सकतना ह। यदो इसब कर कब ोनायरब म नहददक लनायना जना सकतना हतमम यह करनाधनान सब बबच, -4 -3जनाएगनाभलब हदद इसब धनारनाकब तहत कुल आय म शनास ल दकयना जनाए। इसकब अअलनावना धनारनाकब उपधनारना - 2(15) म कुल आय पररभनाबरत दकयना गयना ह। उस पररभनारना कब अअकतगरत कुल“““4 -आय कना अअथर ह इस अअसधसनय म सनधनारत तरददकब सब गणनना ककी गई धनारना ककी उपधनारना(1) म सनदोरट आय, लनाभ और लनाभ ककी कुल रनासश “, अअथनारत, धनारना-7 एवक12-बबनी कब अअधनीन जममोदद Case: NALNIKANT AMBALAL MODY versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, BOMBAY [[1966] SUPP. 1 S.C.R. 295] (1966) ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੀਆਂ ਮਰਪੋਰਟਾਂ [1966] ਐਸ.ਸੀ.ਆਰ ਉਿ ਟਸਰ. ਆਮਦਨ ਜੋ ਚੌਥੇ ਟਸਰਲੇਖ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦੀ ਿੈ ਤਾਂ ਿੀ ਟੈਕਸ ਟਵੱਚ ਟਲਆਂਦੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਿੈ ਜੇਕਰ ਇਿ ਟਨਰਧਾਰਤ ਗਣਨਾ ਦੇ ਟਨਯਮਾਂ ਦੇ ਤਟਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਿੈ ਸੈਕਸਨ 10 ਟਵੱਚ ਿੇਠਾਂ। [298 ਜੀ 299 ਬੀ] ਮੁੜ੍ ਟਵੱਚ: ਬੀ.ਐਮ. ਕਾਮਦਾਰ, 14 ਆਈ.ਟੀ.ਆਰ 250 ਮਨਜ਼ ਰ ਨਿੀਂ ਿਨ।ਯ ਨਾਈਟਟਡ ਕਾਮਰਸੀਆ [ਬੈਂਕ ਬਨਾਮ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਕਟਮਸਨਰ, [1958] ਐਸ.ਸੀ.ਆਰ. 79, ਸੈਟਲਸਬਰੀ ਿਾਊਸ ਅਸਟੇਟ ਟਲਮਟਟਡ, ਬਨਾਮ ਫਰਾਈ, 15 ਟੈਕਸ ਕੇਸ 266 ਅਤੇ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਕਟਮਸਨਰ ਬਨਾਮ ਕੋਕਨਡਾ ਪਧਾਮੀ ਬੈਂਕ ਟਲਮਟਟਡ, 57 ਆਈ.ਟੀ.ਆਰ. 306 'ਤੇ ਿਰੋਸਾ ਕੀਤਾ।ਪਰਿਾਤ ਚੰਦਰ ਬਰ ਆ ਬਨਾਮ ਰਾਜਾ ਸਮਰਾਟ 67 ਆਈ.ਏ 228,ਵੱਖਰਾਪਰਤੀ ਬਚਾਵਤ ਜੇ (ਅਸਟਿਮਤੀ)-ਟਕਸੇ ਖਾਸ ਟਸਰ ਦੇ ਤਟਿਤ ਚਾਰਜਯੋਗ ਆਮਦਨੀ ਟਸਰਫ ਉਸ ਟਸਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਿੀ ਵਸ ਲੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਿੈ, ਅਤੇ ਧਾਰਾ 12 ਦੇ ਅਧੀਨ ਉਸ ਆਮਦਨ ਦਾ ਕੋਈ ਟਿੱਸਾ ਦੁਬਾਰਾ ਨਿੀਂ ਵਸ ਟਲਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਿੈ। ਪਰ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਟਿੱਸਾ ਟਕਸੇ ਖਾਸ ਟਸਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਟਨਰਧਾਰਨਯੋਗ ਨਿੀਂ ਿੈ, ਬਕਾਇਆ ਦੇ ਅਧੀਨ ਮੁਲਾਂਕਣਯੋਗ ਿੈ। ਸੈਕਸਨ 12 ਦੁਆਰਾ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਟਗਆ ਟਸਰ। [305 ਸੀ]ਧਾਰਾ 4(3) ਦੇ ਤਟਿਤ ਟਵਚਾਰ ਅਧੀਨ ਆਮਦਨ ਨ ੰ ਛੋਟ ਨਿੀਂ ਟਦੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਰਸੀਦਾਂ ਨ ੰ ਸੈਕਸਨ 4 ਦੇ ਤਟਿਤ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ ਟਵੱਚ ਸਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਜਵਾਬਦੇਿ ਸੀ। 'ਅਸੈਸੀ ਦੁਆਰਾ ਅਪਣਾਏ ਗਏ ਲੇਖਾ-ਜੋਖਾ ਦੇ ਢੰਗ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਿ ਆਮਦਨ ਸੈਕਸਨ 10 ਦੇ ਤਟਿਤ ਸਾਮਲ ਨਿੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਨਾ ਿੀ ਟਕਸੇ ਿੋਰ ਦੇ ਟਸਰ ਿੇਠਾਂ ਆਇਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਮਦਨ s ਟਵੱਚ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਬਕਾਇਆ ਟਸਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਣੀ ਚਾਿੀਦੀ ਿੈ। 12. ਇਿ ਅਟਜਿਾ ਮਾਮਲਾ ਨਿੀਂ ਸੀ ਟਜੱਥੇ ਮਾਲ ਨੇ ਧਾਰਾ 10 ਅਧੀਨ ਆਮਦਨ 'ਤੇ ਟੈਕਸ ਲਗਾਇਆ ਸੀ ਜਾਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਧਾਰਾ 12 ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਮਦਨ 'ਤੇ ਟੈਕਸ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ। [306 ਸੀ.ਜੀ. ਐੱਚ]ਮਸਵਲ ਅਪੀਲੀ ਅਮਧਕਾਰ ਖੇਤਰ: ਟਸਵਲ ਅਪੀਲ ਨੰਬਰ 1964 ਦੀ ਧਾਰਾ 731-732।ਕਟਮਸਨਰ ਆਫ਼ ਇਨਕਮ-ਟੈਕਸ, ਬੰਬੇ ਟਸਟੀ ਦੇ 29 ਜਨਵਰੀ, 1963 ਦੇ ਆਦੇਸ ਤੋਂ ਟਵਸੇਸ ਛੁੱਟੀ ਦੁਆਰਾ ਅਪੀਲਾਂ। l, 1961 ਦੇ ਨੰਬਰ 1/ ਆਰ ਪੀ/ ਬੀਬੀਵਾਈ /40 ਅਤੇ 41 ਟਵੱਚ।ਐਨ.ਏ. ਪਲਖੀਵਾਲਾ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਲਈ ਟੀ.ਏ. ਰਾਮਚੰਦਰਨ, ਐਸ.ਪੀ ਮਟਿਤਾ ਅਤੇ ਓ.ਸੀ ਮਾਥੁਰ।ਸਰਕਾਰ, ਸੀ.ਜੇ ਅਤੇ ਮੁਧੋਲਕਰ, ਜੇ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਟਦੱਤਾ ਟਗਆ ਸੀ, ਸੀ.ਜੇ ਬਚਾਵਤ, ਜੇ ਨੇ ਇੱਕ ਅਸਟਿਮਤੀ ਵਾਲੀ ਰਾਏ ਪੇਸ ਕੀਤੀ।ਸਰਕਾਰ, ਸੀ.ਜੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬੰਬਈ ਿਾਈ ਕੋਰਟ ਦਾ ਵਕੀਲ ਸੀ ਅਤੇ 1 ਮਾਰਚ, 1957 ਤੱਕ ਉੱਥੇ ਆਪਣੇ ਪੇਸੇ ਦਾ ਅਟਿਆਸ ਕਰ ਟਰਿਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨ ੰ ਉਸ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਬੈਂਚ ਟਵੱਚ ਉੱਚਾ ਕੀਤਾ ਟਗਆ ਸੀ। ਟਫਰ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪੇਸੇ ਨ ੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਟਦੱਤਾ ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਇਸ ਨ ੰ ਦੁਬਾਰਾ ਸੁਰ ਨਿੀਂ ਕੀਤਾ। ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪੇਸੇਵਰ ਆਮਦਨ 'ਤੇ ਆਮਦਨ-ਟੈਕਸ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਟਗਆ ਸੀ, ਮੁਲਾਂਕਣਾਂ ਲਈ ਉਸਦੇ ਲੇਖਾਕਾਰੀ ਸਾਲ ਕੈਲੰਡਰ ਸਾਲ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਨ ੰ ਬੈਂਚ ਕੋਲ ਉਠਾਇਆ ਟਗਆ। ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪੇਸੇਵਰ ਕੰਮ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੀਸਾਂ ਬਕਾਇਆ ਸਨ। ਸਾਲ 1958 ਅਤੇ 1959 ਟਵੱਚ, ਟਜਸ ਦੇ ਟਕਸੇ ਵੀ ਟਿੱਸੇ ਟਵੱਚ ਉਸਨੇ ਕੋਈ ਪੇਸਾ ਨਿੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਸਨ ੰ ਇਿਨਾਂ ਬਕਾਇਆ ਫੀਸਾਂ ਦੇ ਟਿਸਾਬ ਨਾਲ ਕੁਝ ਪੈਸੇ ਪਰਾਪਤ ਿੋਏ ਸਨ। ਅੰਬਾਲਾ ਮੋਡੀ ਬਨਾਮ ਸੀ.ਆਈ.ਟੀ (ਸਰਕਾਰ ਸੀ. ਜੇ) Case: NALNIKANT AMBALAL MODY versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, BOMBAY [[1966] SUPP. 1 S.C.R. 295] (1966) D We now turn to the present case. The receipts in the present case are the outstanding rlues of professional work done. They were clearly the fruits of the assessee's professional activity. They were the profits and gains of a profession. They would fall under the fourth head. viz., "Profits and gains of busi-ness. profession or vocation". They were not. however. chargeable to tax under that head because under the corresponding computing E section. that is. s. 10, an income recdved by an assessee who kept his accounts on the cash basis in an accounting year in which the profession had not been carried on at all is not chargeable and the income in the present case was so received. This is reasonably clear and not in dispute: see Commissioner of Income Tax v. Express Newspapers Ltd.e). Can the receipts then be income falling under the residuary head of income and charged to tax as such? The Commissioner of Income-tax from whose decision the present appeal has been taken by the assessee, held that it was chargeable under that head. He came to that conclusion on what he thought were the general principles and also on the authority of a certain observation of Chagla. J. in Re. B. M. Kamdare). The observation of Chagla. J. G does not seem to us to be of much assistance for the decision in that case was not based on it nor is it supported by reasons. We find ourselves unable to agree with the learned Judge. We may add that apart from the observation in Kamdar's case e), there does not appear to be any direct authority supporting the view of the Commissioner. B (I) fl9134] 53 I.T.R. 250: [1964] 8 S.C.R. 1H9. SUPREME OOURT REPORTS J . (l966)~SUPP, S.C.R. . . :, .. . .. As to the general principles, we first observe that as the heads of income are mutually exclusive, if the receipts can be brought under the fourth head, they cannot be brought under the residuary head. It is said by the Revenue that as the receipts cannot be brought to tax under the fourth head they cannot fall under that head and must therefore fall under the residuary head. This argu-ment assumes. in our view, without justification, that an income falling under one head has to be put under another head if it is not chargeable under the computing section corresponding to the former head. If the contention of the revenue is right. the position would appear to be that professional income of an assessee who keeps his account on the cash basis would fall under the fourth head if it was received in a year in which the profession was being carried on. but it wouJd take a different character and fall under the residuary head if received in a year in which the profession was not being carried on. We are unable to agree that this is a natural reading of the provisions regarding the heads of income in the Act. Whether an income falls under one head or another has to be decided according to the common notions of practical men for the Act does not provide any guidance in the matter. The question under which head an income comes cannot depend on when it was received. If it was the fruit of professional activity. it has always to be brought under the fourth head irrespective of the time when it was received. There is neither authority nor principle for the proposition thaL an income arising from a particular head ceases to arise from that head because it is received at a certain time. The time of the receipt of the income has nothing to do with the question under which particular head of income it shouJd be assessed. Case: NALNIKANT AMBALAL MODY versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, BOMBAY [[1966] SUPP. 1 S.C.R. 295] (1966) -10 गई करयममगय रनाबर म ऐसनी आय आयबगनी। धनारना म चहथब सममबत कब अअधनीन वतर नान ना लब म, , ्नासरयह ककी गणननाजहसना दक ह नब दोखनायना हकबवल कर ककी ्भनायरतना कब सलए गणनना ककी जनासकतनी ह। यदो उनहम उस धनारना कब तहत गणनना ददनारना कर कब ोनायरब म नहददक लनायना जना सकतना““ह, तमम उनहम कुल आय म शनास ल नहददक दकयना जनाएगना क्यहदक उस शबो कमम अअसधसनय म्भनायरतना कब उ बश् सब स ा ना जनातना ह। कुल आय म शनास ल सभनी आय पर कर नहददक लगतनाह, - 6 इसब धनारना म तनीसरब सममत म उपललपखत सममत सब आय कना सकोभर ोबकर सपट दकयना जना, ““-9 सकतना ह अअथनारततसकपबत्त सब आय। आय जममोदद जनानब वनालनी धनारना म जमम कहतना ह दक सकपबत्तकब वनासतबवक वनाबरक जू लय कब सकबबकध म इस ो कब तहत आय पर कर ोबय हममगना। यहोबकलपनना ककी जना सकतनी ह दक एक वर म सकपबत्त सब वनासतव म ्नार आय अअनु नासनत आ-4 सब अअसधक हमम सकतनी ह। अअसतररक रनासश सनपशत रप सब धनारनाकब तहत कुल आय म शनास ल““, हममनब कब सलए उत्तरोनायनी हममगनी । हनालनायदकइसब अअनय सममतह कब तहत आय कब रप म कर कबोनायरब म नहददक लनायना जना सकतना ह, सबसलसबबरदद हनाउस एसिबि, सलस िब्ड बबनना फफनाई(15 िदद.सनी. 266), ोबखम। यह एक ऐसनी आय ह पजस पर बबबलकुल भनी कर नहददक लगनायना जना सकतना हहनालनाकदक यह-4 धनारना म पररभनाबरत कुल आय म शनास ल ह। ्ममभि चकर बबरआ बबनना रनाजना सानाि (57 आई.ए. 228) म इस म कममई सकोबह नहददक थना दक- 12 धनारनाजमम दक आय कब अअवसशट शनीर कब सकबबकध म आय जममोनब वनालनी धनारना सपट और सशक““थना और सपट रप सब तहयनार दकयना गयना थना तनादक अअनय सममतह कना ् ुख एक सचचब अअवसशट, , स जू ह कना वणरन कर सकब पजस म आयलनाभ और लनाभ कब सभनी सममत शनास ल हहबबशतर दक, , -4 अअसधसनय उन पर लनागजू हममअअथनारतबबशतर दक वब धनारनाकब अअधनीन कुल आय म शनास ल हममनबकब सलए उत्तरोनायनी हह। ह उस अअवलममकन सब पजू रदद तरह सह त ह लबदकन ह म नहददक लगतना दक-4 यह इस तकर म कममई आधनार ह दक सभनी आय कमम धनारनाकब तहत कुल आय म शनास ल दकयनाजनानना चनादहए तथना कर कब ोनायरब म लनायना जनानना चनादहए। अअवलममकन कमम इस सनबवरवनाो ससूनाकतकमम धयनान म रखतब हुए पढ़ढ़ना जनानना चनादहए दक आय कना कममई सममत यदो दकसनी बवसशट शनीर कब , अअकतगरत आतना ह तमम उसब अअवसशट सममत कब अअकतगरत नहददक लनायना जना सकतना हक्यहदक नयनासयक, सस सत उस ससूनाकत ककी अअनोबखनी नहददक कर सकतनी थनी। यदो ह ऐसना करतब हतमम यह सपट हममजनाएगना दक नयनासयक सस सत नब जमम कुछ कहना थना वह यह थना दक आय कब सभनी सममत जमम आय, कब दकसनी भनी अअनय ् ुख कब अअकतगरत नहददक आतब हउनहम अअवसशट सममत कब अअकतगरत लनायना जना““... सकतना ह। ्यममग दकए गए शबो ह सपम सलतआय कब सभनी सममत और सभनी आय नहददक।इस म यह नहददक कहना गयना दक कुल आय म शनास ल ककी जनानब वनालनी आय पर अअवसशट सममत कबअअकतगरत आय कब रप म कर लगनायना जनातना ह यदो यह उस बवसशट सममत पर कर यममगय नहददक हपजसकब अअकतगरत यह सना नानय रप सब आतनी ह। ्ममभि चकर बबरवना (57 आई.ए. 228) कब ना लब म; नयनासयक सस सत ना लब कब उस पहलजू सब सकबबकसधत नहददक थनीइसकब एक नात सवनाल यह थना दकक्यना ज नीकोनारदद और कुछ अअनय आय सकपबत्त सब हममनब वनालनी आय कब तनीसरब शनीर कब अअकतगरत, आतनी हजहसना दक अअसधसनय म ’सकपबत्त’ शबो कमम स ा ना गयना थना। ्ममभत चकर बबरआ (57 आई.ए. 228) कब ना लब कब एक अअनय पहलजू कना उललबख आवश्क, , ह। सवनाल यह उीठना दकजहसना दक ह नब अअभनी कहनायह थना दक क्यना आयकर अअसधसनय एक?ज नीकोनार ककी ज नीकोनारदद और कुछ अअनय सकपबत्तयह सब ्नार आय पर कर नहददक लगनातना हसनधनारतनी ककी ओर सब कहना गयना थना दक ज नीकोनारदद और सकपबत्त सब हममनब वनालनी अअनय आय तनीसरब-9 सममत कब अअकतगरत आतनी ह और इसब कबवल धनारना म आय जममोनब कब सलयब कर कब ोनायरब मलनायना जना सकतना ह । यह बबतनायना गयना ह दक इस धनारना कब तहत आय पर कर नहददक लगनायनाजना सकतना क्यहदक यह कबवल गह सकपबत्त सब हममनब वनालनी आय सब सकबबकसधत ह जमम दक सकबबकसधतआय नहददक थनी। तबब यह कहना गयना थना दक आय पर अअवसशट ो कब तहत कर नहददक लगनायना जनासकतना क्यहदक यह वनासतव म सकपबत्त सब आय थनी और इस पर कबवल इस तरह कर लगनायनाजना सकतना थना। नयनासयक सस सत नब इस तकर कमम सवनीकनार नहददक दकयना। यह बवचनार दकयना गयना““दक तनीसरब सममत सकपबत्त सब आय म ’सकपबत्त’ शबो ककी वयनांखयना कबवल उस ्कनार ककी सकपबत्त- 9 तक सनीस त ककी जनाननी चनादहए पजसकना वणरन आय जममोब जनानब वनालनी धनारना म दकयना गयना ह Case: NALNIKANT AMBALAL MODY versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, BOMBAY [[1966] SUPP. 1 S.C.R. 295] (1966) ਅੰਬਾਲਾ ਮੋਡੀ ਬਨਾਮ ਸੀ.ਆਈ.ਟੀ (ਸਰਕਾਰ ਸੀ. ਜੇ) ਉਸ ਦੇ ਖਾਤੇ ਿਮੇਸਾ ਨਕਦੀ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਸਵਾਲ ਇਿ ਿੈ ਟਕ ਕੀ ਉਿ ਇਿਨਾਂ ਰਸੀਦਾਂ 'ਤੇ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਦਾ ਿੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਜਵਾਬਦੇਿ ਿੈ।ਅਸੀਂ ਪਟਿਲਾਂ ਕੁਝ ਆਮ ਟਨਰੀਖਣ ਕਰਾਂਗੇ। ਇਨਕਮ-ਟੈਕਸ ਐਕਟ, 1922 ਦੀ ਧਾਰਾ 6 ਆਮਦਨ ਦੇ ਛੇ ਸਰੋਤਾਂ ਜਾਂ ਟਸਰਾਂ ਨ ੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਿੈ ਜੋ ਟੈਕਸ ਲਈ ਚਾਰਜਯੋਗ ਿਨ। ਚਾਰਜਯੋਗ ਿੋਣ ਲਈ। ਇੱਕ ਆਮਦਨ ਨ ੰ ਇਿਨਾਂ ਛੇ ਟਸਟਰਆਂ ਟਵੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੇ ਅਧੀਨ ਟਲਆਉਣਾ ਚਾਿੀਦਾ ਿੈ। ਸੈਕਸਨ 6 ਇਿ ਵੀ ਪਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਿੈ ਟਕ ਟੈਕਸ ਦੀ ਚਾਰਜਯੋਗਤਾ ਐਕਟ ਦੀ ਉਪ ਧਾਰਾ 7 ਤੋਂ 12 ਟਵੱਚ ਪਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਿੋਵੇਗੀ। ਇਿਨਾਂ ਸੈਕਸਨਾਂ ਟਵੱਚੋਂ ਿਰੇਕ ਧਾਰਾ 6 ਟਵੱਚ ਦੱਸੇ ਗਏ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦ ਜੇ ਟਸਰਲੇਖਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਟੈਕਸ ਦੀ ਚਾਰਜਯੋਗਤਾ ਦੇ ਉਦੇਸ ਲਈ ਆਮਦਨ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਟਨਯਮ ਟਨਰਧਾਰਤ ਕਰਦਾ ਿੈ। ਟਕਸੇ ਵੀ ਟਸਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਆਮਦਨ 'ਤੇ ਟੈਕਸ ਤਾਂ ਿੀ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਿੈ ਜੇਕਰ ਇਿ ਸੰਬੰਟਧਤ ਅਧੀਨ ਚਾਰਜਯੋਗ ਿੈ। ਕੰਟਪਊਟਟੰਗ ਿਾਗ. ਸੈਕਸਨ 6 ਟਵੱਚ ਆਮਦਨ ਦਾ ਚੌਥਾ ਟਸਰ "ਕਾਰੋਬਾਰ, ਪੇਸੇ ਜਾਂ ਟਕੱਤਾ ਦੇ ਮੁਨਾਫੇ ਅਤੇ ਲਾਿ" ਅਤੇ ਪੰਜਵਾਂ ਟਸਰ "ਦ ਜੇ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਆਮਦਨੀ" ਿੈ। ਪੰਜਵਾਂ ਟਸਰਲੇਖ ਸੈਕਸਨ ਟਵੱਚ ਟਵਸੇਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟਜ਼ਕਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਆਮਦਨੀ ਦੇ ਿੋਰ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਸਰੋਤਾਂ ਨ ੰ ਗਰਟਿਣ ਕਰਦਾ ਿੈ। ਦ ਜੇ ਟਸਰਲੇਖਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਅਸੀਂ ਦੇਖਦੇ ਿਾਂ ਟਕ ਧਾਰਾ 6 ਟਵੱਚ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਆਮਦਨ ਦੇ ਕਈ ਟਸਰ ਪਰਸਪਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਿਨ, ਇੱਕ ਖਾਸ ਆਮਦਨ ਉਨਹਾਂ ਟਵੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆ ਸਕਦੀ ਿੈ ਬਨਾਮ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ([1])।ਿੁਣ ਅਸੀਂ ਮੌਜ ਦਾ ਮਾਮਲੇ ਵੱਲ ਮੁੜ੍ਦੇ ਿਾਂ। ਮੌਜ ਦਾ ਕੇਸ ਟਵੱਚ ਰਸੀਦਾਂ ਪੇਸਾਵਰ ਕੰਮ ਦੇ ਬਕਾਏ ਿਨ। ਉਿ ਸਪੱਸਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੀ ਪੇਸੇਵਰ ਗਤੀਟਵਧੀ ਦੇ ਫਲ ਸਨ। ਉਿ ਇੱਕ ਪੇਸੇ ਦੇ ਲਾਿ ਅਤੇ ਲਾਿ ਸਨ. ਉਿ ਚੌਥੇ ਟਸਰਲੇਖ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦੇ ਿਨ, ਟਜਵੇਂ ਟਕ, "ਵਪਾਰਕ ਪੇਸੇ ਜਾਂ ਪੇਸੇ ਦੇ ਲਾਿ ਅਤੇ ਲਾਿ"। ਿਾਲਾਂਟਕ ਉਿ ਉਸ ਟਸਰਲੇਖ ਦੇ ਅਧੀਨ ਟੈਕਸ ਲਈ ਚਾਰਜਯੋਗ ਨਿੀਂ ਸਨ ਟਕਉਂਟਕ ਸੰਬੰਟਧਤ ਕੰਟਪਊਟਟੰਗ ਸੈਕਸਨ ਜੋ ਟਕ ਸੈਕਸਨ 10 ਿੈ, ਦੇ ਤਟਿਤ ਇੱਕ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੁਆਰਾ ਪਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਆਮਦਨ ਟਜਸ ਨੇ ਇੱਕ ਲੇਖਾ ਸਾਲ ਟਵੱਚ ਆਪਣੇ ਖਾਤੇ ਨਕਦ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਰੱਖੇ ਸਨ ਟਜਸ ਟਵੱਚ ਪੇਸੇ ਨ ੰ ਟਬਲਕੁਲ ਵੀ ਨਿੀਂ ਕੀਤਾ ਟਗਆ ਸੀ। ਚਾਰਜਯੋਗ ਨਿੀਂ ਿੈ ਅਤੇ ਮੌਜ ਦਾ ਕੇਸ ਟਵੱਚ ਆਮਦਨ ਇੰਨੀ ਪਰਾਪਤ ਿੋਈ ਸੀ। ਇਿ ਵਾਜਬ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਪੱਸਟ ਿੈ ਅਤੇ ਟਵਵਾਦ ਟਵੱਚ ਨਿੀਂ ਿੈ ਵੇਖੋ ਕਟਮਸਨਰ ਆਫ਼ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਬਨਾਮ ਐਕਸਪਰੈਸ ਟਨਊਜ਼ਪੇਪਰਜ਼ ਟਲਮਟਟਡ 2)।ਕੀ ਟਫਰ ਰਸੀਦਾਂ ਆਮਦਨੀ ਦੇ ਬਾਕੀ ਬਚੇ ਟਸਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਆਮਦਨ ਿੋ ਸਕਦੀ ਿੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰਹਾਂ ਟੈਕਸ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਿੈ ? ਇਨਕਮ-ਟੈਕਸ ਕਟਮਸਨਰ ਟਜਸ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਤੋਂ ਮੌਜ ਦਾ ਅਪੀਲ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੁਆਰਾ ਲਈ ਗਈ ਿੈ, ਨੇ ਮੰਟਨਆ ਟਕ ਇਿ ਉਸ ਟਸਰਲੇਖ ਅਧੀਨ ਚਾਰਜਯੋਗ ਸੀ। ਉਿ ਇਸ ਟਸੱਟੇ 'ਤੇ ਪਿੁੰਟਚਆ ਟਕ ਉਿ ਆਮ ਟਸਧਾਂਤ ਕੀ ਸਮਝਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਚਾਗਲਾ ਦੇ ਇੱਕ ਟਨਸਟਚਤ ਟਨਰੀਖਣ ਦੇ ਅਟਧਕਾਰ 'ਤੇ ਵੀ। ਰੀ ਟਵਚ ਜੇ. ਬੀ.ਐਮ ਕਾਮਦਾਰੇ ([3])। ਚਾਗਲਾ ਦਾ ਟਨਰੀਖਣ. ਜੇ ਸਾਨ ੰ ਉਸ ਕੇਸ ਟਵੱਚ ਫੈਸਲੇ ਲਈ ਬਿੁਤ ਟਜ਼ਆਦਾ ਸਿਾਇਤਾ ਨਿੀਂ ਜਾਪਦੀ ਜੋ ਇਸ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਨਿੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾ ਿੀ ਇਿ ਕਾਰਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਤ ਿੈ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨ ੰ ਟਵਦਵਾਨ ਜੱਜ ਨਾਲ ਸਟਿਮਤ ਿੋਣ ਟਵੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਪਾਉਂਦੇ ਿਾਂ। ਅਸੀਂ ਇਿ ਜੋੜ੍ ਸਕਦੇ ਿਾਂ ਟਕ ਕਾਮਦਾਰ ਦੇ ਕੇਸ ([8]) ਟਵੱਚ ਟਨਰੀਖਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕਟਮਸਨਰ ਦੇ ਟਵਚਾਰ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਟਸੱਧਾ ਅਟਧਕਾਰ ਨਿੀਂ ਜਾਪਦਾ ਿੈ।([1]) [1958] ਐਸ.ਸੀ.ਆਰ 79 ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੀਆਂ ਮਰਪੋਰਟਾਂ (1966) ਸਮਰਥਨ ਐਸ.ਸੀ.ਆਰ Case: NALNIKANT AMBALAL MODY versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, BOMBAY [[1966] SUPP. 1 S.C.R. 295] (1966) It is then said that the receipts had to be included in the total income stated in s. 4 and since they do not fall under the exceptions mentioned in that section, they must be liable to tax and, therefore, they must be considered as income under the resi-duary head as they could no~ otherwise be brought to tax. This contention seems to us to be iU-founded. \Vhile it is true that under s. 4 the receipts are liable to be includ.d in the total income and they do not come under any-:ot the exceptions, the contention is based on the assumption that whatever is included in total iucome under s. 4 must be liable to tax. We find no warranty for this assumption. Section 4 docs not say that whatever is included in total income must be brought to tax. It does not refer at all to chargeability to tax. Section 3 states that "Tax .... .. shall be charged ...... in accordance with. and subject to the provisions. of this Act in respect of the total income". This section does not, in our opinion, provide that the entire total income shall be chargeable to tax. It says that the chargeability of an income to tax has to be in accordance with. and subject to the provisions of the Act. The income has therefore to be brought under one of the heads fn s. 6 and can be charged to tax only if it is so chargeable under A B 0 D r G H r A " .. ~ r-- ~[- ,I ~ . :c "" ! -~ ~ ( ~"f~ r! '<1 .. D 1!.'! ~· -· -E ·" -· ~ .. r .. 'I-I n ~, ;; H {! " F ' ~ G H the computing section corresponding to that head. Income which comes under the fourth head, that is~ professional income, can be brought to tax only if it can be so done under the rules of co~put.a~ tion laid down in s. 10. If it cannot be so brought to tax~ 1t will escape taxation even if it be included in total income under s. 4. Furthennore, the expression "total income" in s. 3 has to be understood as it is defined in s. 205). Under that definition. total income means "total amount of income, profits and gains referred to in sub-s. ( l) of s. 4 computed in the manner laid down in this Act'\ that is, computed for the purpose of chargeability under one of the sections from s. 7 to s. 12-B. The receipts in the present case, as we have shown, can only be computed for chargeability to tax, if at all, under s. 10 as income under the fourth head. If they cannot be brought to tax by computation under that section. they would not be included in "total income" as that word is understood in the Act for the purpose of chargeability. That all income in-cluded in total income is not chargeable to tax may be illustrated by referring to income from the SO'!JfCe mentioned in the third head in s. 6, namely, "Income from property". The corresponding com-puting section iss. 9 which says that tax shall be payable on income under this head in respect of bona fide annual value of property. Jt is conceivable that income. actually received from the property in a year may exceed the notional figure. The excess would cer-tainly be liable to be included in total income under s. 4. It how-ever, cannot be brought to tax as income under the head "other sources", see Salisbury House Estate, Ltd. v. FryC). It is an income which cannot be taxed at all though it is included in total income as defined in s. 4. Case: NALNIKANT AMBALAL MODY versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, BOMBAY [[1966] SUPP. 1 S.C.R. 295] (1966) , और चजू कदक यह धनारना कबवल गह सकपबत्त सब सकबबकसधत हइससलए ज नीकोनारदद और अअनय सकपबत्तयह सब““, हममनब वनालनी आय सकपबत्त सब आय शनीरक कब अअकतगरत नहददक आतनी ह। इससलएयह नाननब मकममई कदीठननाई नहददक हुई दक ज नीकोनारदद आय अअवसशट सममत सब ्नार आय थनी। ह म इस ना लब मइस दृबटकममण कब सलए कममई स थरन नहददक स लतना ह दक एक आय जमम एक बवसशट शनीर कब, तहत सवनीकनार ककी जनातनी हउसब अअवसशट सममत कब तहत कर कब ोनायरब म लनायना जना सकतना हयदो इसब उस सममत कब अअनुरप आय जममोब जनानब वनालनी धनारना कब अअधनीन नहददक लनायना जना सकतना ह।“उस ना लब म कबवल यह कहना गयना थना दक ज नीकोनारदद आय वह आय नहददक थनी जमम सकपबत्त सब“आय कब अअकतगरत आतनी थनी और यह कभनी भनी क नहददक हमम सकतनी थनी। यह इस तकर कब सलएकममई बबचनाव ्ोनान नहददक करतना ह दक एक सममत सब आय, कुछ पररपसथसतयह म, एक अअलग सममत, सब आय कब रप म नाननी जना सकतनी हजमम वतर नान ना लब म रनाजसव बवभनाग कना तकर ह। ह वतर नान ना लम म ऐसना अअवलममदकत करनना उसचत स ा तब ह दक ्नासरयह कमम, अअवसशट सममत सब आय कब रप म नानना जना सकतना हतमम पसथसत सबबसब बवर हममगनी। ह नब, पहलब कहना ह दक यदो ऐसना हममतनातमम इस शनीर कब अअकतगरत आय रखनना सनधनारतनी कब कनायर परसनभ, यह उस स य पर सनभ करबगना करबगना जबब सनधनारतनी नब इसब ्नार करनना चुनना ह। ह जमम कलपनना करतब ह वह वह पसथसत नहददक ह पजस पर अअसधसनय बवचनार करतना ह। लबदकन यहदोखनानब कना एक और और जबबजू त कनारण ह दक अअसधसनय म इस पर बवचनार नहददक दकयनागयना। नान लनीपजए दक सनधनारतनी नब अअपनब खनातब वयनापनाररक आधनार पर रखब थब। दफर उस वर, इन ्नासरयह पर कर लगनायना जनाएगना जबब आय अअपजरत ककी गई हममगनीजमम एक वर रहना हममगनाजबब वह एक वककील कब रप म अअपनना पबशना चलना रहना थना। तबब यह नहददक कहना जना सकतना थना““दक ्नासरयह कमम अअनय सममत शनीरक कब अअकतगरत सलयना जनानना चनादहए। यदो ह म रनाजसव बवभनाग, कब तकर कमम सवनीकनार करनना हतमम ह म यह नाननना हममगना दक एक सनधनारतनी ददनारना अअपननाई गई-बबहददखनातना पूसत यह तय करबगनी दक एक बवशबर आय दकस ो म जनाएगनी। यदो रनाजसव, बवभनाग सहदद हतमम सनधनारतनी ककी आय चहथब शनीर कब अअकतगरत जनाएगनी यदो लबखनान ककी पूसत वयनापनाररक थनी और यदो लबखनान नको आधनार पर थना तमम यह पनाकचवम शनीर कब अअकतगरतजनाएगनी। ह यह नाननब म पजू रदद तरह अअस थर ह दक अअसधसनय कब तहत ऐसनी पसथसत हममसकतनी ह। आय कब शनीरर् कना सनधनाण वयनावहनाररक धनारणनाओक कमम लनागजू करकब आय ककी ्कगसत, सब दकयना जनानना चनादहएन दक दकसनी सनधनारतनी ककी आय कब उपचनार कब सकोभर मक आयकरआयुक बबनना कममकनानना्डना रनाधनासवना नी बबहक सलस िब्ड (57 आई.िदद.आर 306ःक(1965) 3 एस.सनी.आर.619) ोबखम। -12 अअबब यह ोबखनना बबनाककी ह दक क्यना धनारनाकब बवपररत जमम दृबटकममण ह नब अअपननायना ह““वह उसचत ह यना नहददक। यह अअनय सममत शनीरक कब अअकतगरत आय ककी गणनना कब सलए सनय ““सनधनारत करतना ह। इस म कहना गयना ह दक अअनय सममतह सब आय शनीरक कब तहत कर हर, , यदो्कनार ककी आय कब सकबबकध म ोबय हममगनापजसब कुल आय म शनास ल दकयना जना सकतना हपजू वरवत्थीत दकसनी भनी ् ुख कब तहत शनास ल नहददक दकयना गयना हमम। ह म यह सपट ्तनीत हममतना ह““ - - 7 सब 10 मदक शबो यदो पजू वरवत्थीत शनीरर् म सब दकसनी कब अअकतगरत शनास ल नहददक ह जमम धनारना, 12 बवचनार दकए गए सममत कमम सकोसभरत करतब ह। इससलएधनारना उस आय सब सकबबकसधत ह जमम- 12 दकसनी भनी पजू वरवत्थीत सममत कब अअकतगरत शनास ल नहददक ह। यदो आय कमम धनारना म शनास ल दकयना, जनातना हतमम यह आय सब बबनाहर हमम जनातनी ह। दकसनी आय कमम पजू वरवत्थीत दकसनी भनी शनीर कब अअकतगरत, शनास ल दकयना गयना ह यना नहददकयह इस बबनात पर सनभ करबगना दक यह दकस ्कनार ककी आय, -12 कबथनी। इसकना तना्पयर यह ह दक यदो आय लनाभ और पबशब कना लनाभ हतमम यह धनारना12 अअकतगरत नहददक आ सकतनी ह। धनारना यह नहददक कहतनी ह दक एक आय जमम पजू वरवत्थीत ो कब, तहत करनाधनान सब बबच जनातनी हउसककी गणनना कर लगनानब कब सलए इसकब तहत ककी जनाएगनी।““- - यह कबवल कहतना ह और यह सबबसब ह्वपजू णर ह दक ’कममई आय अअनय सममतह कब शनीर कबतहत कर यममगय हममगनी यदो वह अअसधसनय म उपललपखत आय कब दकसनी अअनय शनीर कब12 अअकतगरत नहददक आतनी ह। इससलए धनारना रनाजसव बवभनाग कब इस तकर कना स थरन नहददक करतनी ह-10 , -12 कबदक पबशबवर आय पजसब धनारनाकब तहत कर कब ोनायरब म नहददक लनायना जना सकतना हधनारना अअकतगरत लनायना जना सकतना ह। इन कनारणह सब ह इस सनिकर पर पहुकचब ह दक ्नासरयह पर यना तमम पबशबवर आय कब, सममत कब तहत यना अअवसशट शनीर कब तहत कर नहददक लगनायना जना सकतना थनाऐसना नहददक कहना गयना,थना दक ्नासरयह कमम दकसनी अअनय सममत कब तहत कर कब ोनायरब म लनायना जना सकतना ह। इससलए, ह नारदद रनाय म्नासरयह पर बबबलकुल भनी कर नहददक लगनायना जना सकतना। Case: NALNIKANT AMBALAL MODY versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, BOMBAY [[1966] SUPP. 1 S.C.R. 295] (1966) ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੀਆਂ ਮਰਪੋਰਟਾਂ (1966) ਸਮਰਥਨ ਐਸ.ਸੀ.ਆਰ ਆਮ ਟਸਧਾਂਤਾਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਅਸੀਂ ਪਟਿਲਾਂ ਦੇਖਦੇ ਿਾਂ ਟਕ ਟਜਵੇਂ ਟਕ ਆਮਦਨੀ ਦੇ ਟਸਰ ਆਪਸ ਟਵੱਚ ਟਨਵੇਕਲੇ ਿੁੰਦੇ ਿਨ, ਜੇਕਰ ਰਸੀਦਾਂ ਨ ੰ ਚੌਥੇ ਟਸਰਲੇਖ ਿੇਠ ਟਲਆਂਦਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਿੈ, ਤਾਂ ਉਿਨਾਂ ਨ ੰ ਬਾਕੀ ਟਸਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਨਿੀਂ ਟਲਆਂਦਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਰੈਵੇਟਨਊ ਦੁਆਰਾ ਟਕਿਾ ਟਗਆ ਿੈ ਟਕ ਟਕਉਂਟਕ ਰਸੀਦਾਂ ਨ ੰ ਚੌਥੇ ਟਸਰਲੇਖ ਅਧੀਨ ਟੈਕਸ ਟਵੱਚ ਨਿੀਂ ਟਲਆਂਦਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਿੈ, ਉਿ ਉਸ ਟਸਰਲੇਖ ਦੇ ਅਧੀਨ ਨਿੀਂ ਆ ਸਕਦੀਆਂ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਬਾਕੀ ਬਚੇ ਟਸਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਣੀਆਂ ਚਾਿੀਦੀਆਂ ਿਨ। ਇਿ ਦਲੀਲ ਸਾਡੇ ਟਵਚਾਰ ਟਵੱਚ, ਟਬਨਾਂ ਟਕਸੇ ਤਰਕ ਦੇ, ਇਿ ਮੰਨਦੀ ਿੈ ਟਕ ਇੱਕ ਟਸਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਆਮਦਨ ਨ ੰ ਦ ਜੇ ਟਸਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰੱਟਖਆ ਜਾਣਾ ਚਾਿੀਦਾ ਿੈ ਜੇਕਰ ਇਿ ਸਾਬਕਾ ਟਸਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰੀ ਕੰਟਪਊਟਟੰਗ ਸੈਕਸਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਚਾਰਜਯੋਗ ਨਿੀਂ ਿੈ। ਜੇਕਰ ਮਾਲੀਏ ਦੀ ਦਲੀਲ ਸਿੀ ਿੈ ਤਾਂ ਸਟਥਤੀ ਇਿ ਜਾਪਦੀ ਿੈ ਟਕ ਇੱਕ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੀ ਪੇਸੇਵਰ ਆਮਦਨ ਜੋ ਨਕਦ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਖਾਤਾ ਰੱਖਦਾ ਿੈ ਚੌਥੇ ਟਸਰਲੇਖ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਵੇਗੀ ਜੇਕਰ ਇਿ ਉਸ ਸਾਲ ਟਵੱਚ ਪਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਟਜਸ ਟਵੱਚ ਪੇਸੇ ਨ ੰ ਜਾਰੀ ਰੱਟਖਆ ਜਾ ਟਰਿਾ ਸੀ ਪਰ ਇਿ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਚਟਰੱਤਰ ਲਵੇਗਾ ਅਤੇ ਬਚੇ ਿੋਏ ਟਸਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆ ਜਾਵੇਗਾ ਜੇਕਰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਟਵੱਚ ਪਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਿੈ ਟਜਸ ਟਵੱਚ ਪੇਸੇ ਨ ੰ ਜਾਰੀ ਨਿੀਂ ਰੱਟਖਆ ਜਾ ਟਰਿਾ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਸਟਿਮਤ ਿੋਣ ਟਵੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਿਾਂ ਟਕ ਇਿ ਐਕਟ ਟਵੱਚ ਆਮਦਨੀ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਟਵੱਚ ਉਪਬੰਧਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਰੀਟਡੰਗ ਿੈ। ਕੀ ਆਮਦਨ ਇੱਕ ਟਸਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦੀ ਿੈ ਜਾਂ ਦ ਜੀ ਨ ੰ ਐਕਟ ਲਈ ਟਵਿਾਰਕ ਆਦਮੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਮ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਿੀਦਾ ਿੈ, ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਟਵੱਚ ਕੋਈ ਮਾਰਗਦਰਸਨ ਪਰਦਾਨ ਨਿੀਂ ਕਰਦਾ ਿੈ। ਆਮਦਨ ਟਕਸ ਟਸਰਲੇਖ ਿੇਠ ਆਉਂਦੀ ਿੈ ਇਿ ਸਵਾਲ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਟਨਰਿਰ ਨਿੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਟਕ ਇਿ ਕਦੋਂ ਪਰਾਪਤ ਿੋਈ ਸੀ। ਜੇਕਰ ਇਿ ਪੇਸੇਵਰ ਗਤੀਟਵਧੀ ਦਾ ਫਲ ਸੀ ਤਾਂ ਇਸ ਨ ੰ ਿਮੇਸਾ ਚੌਥੇ ਟਸਰਲੇਖ ਿੇਠ ਟਲਆਂਦਾ ਜਾਣਾ ਚਾਿੀਦਾ ਿੈ, ਚਾਿੇ ਇਿ ਪਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਟਗਆ ਿੋਵੇ। ਇਸ ਤਜਵੀਜ਼ ਲਈ ਨਾ ਤਾਂ ਕੋਈ ਅਟਧਕਾਰ ਿੈ ਅਤੇ ਨਾ ਿੀ ਟਸਧਾਂਤ ਿੈ ਟਕ ਟਕਸੇ ਖਾਸ ਟਸਰ ਤੋਂ ਿੋਣ ਵਾਲੀ ਆਮਦਨ ਉਸ ਟਸਰ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਿੋਣੀ ਬੰਦ ਿੋ ਜਾਂਦੀ ਿੈ ਟਕਉਂਟਕ ਇਿ ਇੱਕ ਟਨਸਟਚਤ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਪਰਾਪਤ ਿੁੰਦੀ ਿੈ। ਆਮਦਨੀ ਦੀ ਪਰਾਪਤੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਇਸ ਸਵਾਲ ਨਾਲ ਕੋਈ ਲੈਣਾ-ਦੇਣਾ ਨਿੀਂ ਿੈ ਟਕ ਆਮਦਨ ਦੇ ਟਕਸ ਟਵਸੇਸ ਟਸਰਲੇਖ ਦੇ ਤਟਿਤ ਇਸਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਿੀਦਾ ਿੈ।ਟਫਰ ਇਿ ਟਕਿਾ ਜਾਂਦਾ ਿੈ ਟਕ ਰਸੀਦਾਂ ਨ ੰ ਸੈਕਸਨ 4 ਟਵੱਚ ਦੱਸੀ ਗਈ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ ਟਵੱਚ ਸਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਿੀਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਟਕਉਂਟਕ ਉਿ ਉਸ ਧਾਰਾ ਟਵੱਚ ਦੱਸੇ ਗਏ ਅਪਵਾਦਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਨਿੀਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਿਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਿ ਟੈਕਸ ਲਈ ਜਵਾਬਦੇਿ ਿੋਣੀਆਂ ਚਾਿੀਦੀਆਂ ਿਨ ਅਤੇ, ਇਸਲਈ, ਉਿਨਾਂ ਨ ੰ ਆਮਦਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਮੰਟਨਆ ਜਾਣਾ ਚਾਿੀਦਾ ਿੈ ਬਕਾਇਆ ਟਸਰ ਟਕਉਂਟਕ ਉਿਨਾਂ ਨ ੰ ਟੈਕਸ ਟਵੱਚ ਨਿੀਂ ਟਲਆਂਦਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਇਿ ਟਵਵਾਦ ਸਾਨ ੰ ਬੇਬੁਟਨਆਦ ਜਾਪਦਾ ਿੈ। ਿਾਲਾਂਟਕ ਇਿ ਸੱਚ ਿੈ ਟਕ ਸੈਕਸਨ 4 ਦੇ ਤਟਿਤ ਰਸੀਦਾਂ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ ਟਵੱਚ ਸਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਜਵਾਬਦੇਿ ਿਨ ਅਤੇ ਉਿ ਟਕਸੇ ਵੀ ਅਪਵਾਦ ਦੇ ਅਧੀਨ ਨਿੀਂ ਆਉਂਦੀਆਂ, ਟਵਵਾਦ ਇਸ ਧਾਰਨਾ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਿੈ ਟਕ ਧਾਰਾ 4 ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ ਟਵੱਚ ਜੋ ਵੀ ਸਾਮਲ ਕੀਤਾ ਟਗਆ ਿੈ ਉਿ ਜਵਾਬਦੇਿ ਿੋਣਾ ਚਾਿੀਦਾ ਿੈ। ਟੈਕਸ ਕਰਨ ਲਈ. ਸਾਨ ੰ ਇਸ ਧਾਰਨਾ ਲਈ ਕੋਈ ਵਾਰੰਟੀ ਨਿੀਂ ਟਮਲਦੀ। ਸੈਕਸਨ 4 ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਇਿ ਨਿੀਂ ਕਟਿੰਦੇ ਿਨ ਟਕ ਜੋ ਵੀ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ ਟਵੱਚ ਸਾਮਲ ਿੈ, ਉਸਨ ੰ ਟੈਕਸ ਟਵੱਚ ਟਲਆਂਦਾ ਜਾਣਾ ਚਾਿੀਦਾ ਿੈ। ਇਿ ਟੈਕਸ ਲਈ ਚਾਰਜਯੋਗਤਾ ਦਾ ਟਬਲਕੁਲ ਵੀ ਿਵਾਲਾ ਨਿੀਂ ਟਦੰਦਾ। ਸੈਕਸਨ 3 ਟਵੱਚ ਟਕਿਾ ਟਗਆ ਿੈ ਟਕ "ਟੈਕਸ .... ਚਾਰਜ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ.... ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ ਦੇ ਸਬੰਧ ਟਵੱਚ ਇਸ ਐਕਟ ਦੇ ਉਪਬੰਧਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ"। ਇਿ ਸੈਕਸਨ, ਸਾਡੀ ਰਾਏ ਟਵੱਚ, ਇਿ ਪਰਦਾਨ ਨਿੀਂ ਕਰਦਾ ਿੈ ਟਕ ਸਮੁੱਚੀ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ ਲਈ ਚਾਰਜਯੋਗ ਿੋਵੇਗੀ। ਇਿ ਕਟਿੰਦਾ ਿੈ ਟਕ ਟੈਕਸ ਲਈ ਆਮਦਨ ਦੀ ਚਾਰਜਯੋਗਤਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਿੋਣੀ ਚਾਿੀਦੀ ਿੈ. ਅਤੇ ਐਕਟ ਦੇ ਉਪਬੰਧਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ। ਇਸ ਲਈ ਆਮਦਨ ਨ ੰ ਸੈਕਸਨ 6 ਦੇ ਇੱਕ ਟਸਰਲੇਖ ਦੇ ਅਧੀਨ ਟਲਆਂਦਾ ਜਾਣਾ ਚਾਿੀਦਾ ਿੈ ਅਤੇ ਟੈਕਸ ਤਾਂ ਿੀ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਿੈ ਜੇਕਰ ਇਿ ਉਸ ਟਸਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰੀ ਕੰਟਪਊਟਟੰਗ ਸੈਕਸਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਇੰਨੀ ਚਾਰਜਯੋਗ ਿੈ। ਅੰਬਾਲਾ ਮੋਡੀ ਬਨਾਮ ਸੀ.ਆਈ.ਟੀ (ਸਰਕਾਰ ਸੀ. ਜੇ) Case: NALNIKANT AMBALAL MODY versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, BOMBAY [[1966] SUPP. 1 S.C.R. 295] (1966) In Probhat Chandra Barua v. King Emperor(2) it was no doubt said that s. 12 which is the computing section in respect of the residuary head of income. was clear and emphatic and expressly framed so as to make the head of "Other sources" describe a true residuary group embracing within it all sources of income, profits . and gains. provided the Act applies to them. that is, provided they are liable to be included in total income under s. 4 which deals with income to which the Act applies. We are in full agreement with that observation but we do not think tijat it affords any support to the contention that all income liable to be included within total income under s. 4 must be brought to tax. The observation must be read keeping in mind the undisputed principle that a source of income cannot be brought under the residuary head if it comes under any of the specific heads, for the Judicial Committee could not have overlooked that principle. If we do that, it will be clear that all that the Judicial Committee said was that all sources of income which do not come under any of the other heads of income can be brought under the residuary head. The words used are "embracing ... all sources of income" and not aii income. It did not say that an income liable to b~ included in the total income is chargeable to tnx as income under the residuary head if it is not chargeable under a specific head under which it normally falls. In Probhat Chandra Barva's case(') the Judicial Committee was· not concerned with that aspect of the matter; the only question before it was, whether zamindari and certain other income fel1 under the third head of income from property, as the word 'property' was understood in the Act. Another aspect of Probhat Chandra Barua's cascn requires a mention. The question that there arose, as we have just now said, was, whether the Income--tax Act did not impose a tax on the in-come of a zamindar derived from his zamindari and certain other properties. It was said on behalf of the assessee that the zamindari and the other income being income from property fel1 under the third head and could be brought to tax only under the correspond· ing computing section, s. 9. It was pointed out that the income could not be chnrged to tax under that section because it dealt only with income from house property which the income concerned was not. It was then said that the income could not be ta,;cd under the residuary head because it was really income from property and could be taxed only as such. The Judicial Committee did not accept this contention. It took the view that the word 'property' in the third head "Income from property .. had to be interpreted as restricted only to that kind of property which is described in the computing section, s. 9 and as that section deals only with house property the income from zamindari and other properties did not fall under the head .. Income from property". It, therefore. found no difficulty in holding that the 7amindari income was income from the residuary source. We find no support in this case for the view that an income which is admittedly under a specific head can be brought to tax under the residuary bead if it cannot be so brought under the com-puting section corresponding to that head. That case only held that zamindari income was not income which fe11 under the head ••rncome from property•• and that it could never so fall. It provide~ no warranty for the contention that an income from one source may. in certain circumstances. be treated as income from a different source. which is the contention of the Revenue in the present case. Case: NALNIKANT AMBALAL MODY versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, BOMBAY [[1966] SUPP. 1 S.C.R. 295] (1966) अअकतगरत लनायना जना सकतना ह। इन कनारणह सब ह इस सनिकर पर पहुकचब ह दक ्नासरयह पर यना तमम पबशबवर आय कब, सममत कब तहत यना अअवसशट शनीर कब तहत कर नहददक लगनायना जना सकतना थनाऐसना नहददक कहना गयना,थना दक ्नासरयह कमम दकसनी अअनय सममत कब तहत कर कब ोनायरब म लनायना जना सकतना ह। इससलए, ह नारदद रनाय म्नासरयह पर बबबलकुल भनी कर नहददक लगनायना जना सकतना। ह तोनुसनार इन अअपनीलह कमम खचर् सदहत सवनीकनार करतब ह। बबछनवत, जब. ,यब अअपनीलम यह सवनाल उीठनातनी ह दक क्यना एक सनधनारतनी ककी पबशबवर आय, पजसकब खनातब नको आधनार पर रखब जनातब हपबशब कब बबको हममनब कब बबनाो और लबखनान वर ककी, ,स नासर कब बबनाो अअपनब जनीवनकनाल कब ोदरनान ्नार हममतनी हपजस म पबशना बबको कर दोयना गयना ह, 1922 10 12 कब तहत आयकर कब सलएभनारतनीय आयकर अअसधसनय ककी धनारना यना धनारना सनधनाण यममगय ह । 1 , 1957 तक बमबसनधनारतनी नाचर कब उचच नयनायनालय म एक वककील कब रप म कनायर, मबकर रहना थनाउसकब बबनाो उसब ब म उचच नयनायनालय कना