Oberoi Hotel Pvt. Ltd v. Commissioner Of Income Tax

Case: OBEROI HOTEL PVT. LTD. versus COMMISSIONER OF INCOME TAX [[1999] 1 S.C.R. 955] (1999) 3. sist wear SeeTaree S wae wiseProfer a gare ARN SeaAAT HAA SAfrafatAgente Te afterPoea dan aft ater ate, sews ech ara ae SHAHsiete ert ordarait fora en afk fee warefg aftrad pera B omere TY Ta.matAgente Te afterPoea dan aft ater ate, sews ech ara ae SHAHsiete ert ordarait fora en afk fee warefg aftrad pera B omere TY Ta.mat Te afterPoea dan aft ater ate, sews ech ara ae SHAHsiete ert ordarait fora en afk fee warefg aftrad pera B omere TY Ta.mat afterPoea dan aft ater ate, sews ech ara ae SHAHsiete ert ordarait fora en afk fee warefg aftrad pera B omere TY Ta.matPoea dan aft ater ate, sews ech ara ae SHAHsiete ert ordarait fora en afk fee warefg aftrad pera B omere TY Ta.mata dan aft ater ate, sews ech ara ae SHAHsiete ert ordarait fora en afk fee warefg aftrad pera B omere TY Ta.mat dan aft ater ate, sews ech ara ae SHAHsiete ert ordarait fora en afk fee warefg aftrad pera B omere TY Ta.mat aft ater ate, sews ech ara ae SHAHsiete ert ordarait fora en afk fee warefg aftrad pera B omere TY Ta.mat ater ate, sews ech ara ae SHAHsiete ert ordarait fora en afk fee warefg aftrad pera B omere TY Ta.mat ate, sews ech ara ae SHAHsiete ert ordarait fora en afk fee warefg aftrad pera B omere TY Ta.mat sews ech ara ae SHAHsiete ert ordarait fora en afk fee warefg aftrad pera B omere TY Ta.mat ech ara ae SHAHsiete ert ordarait fora en afk fee warefg aftrad pera B omere TY Ta.mat ara ae SHAHsiete ert ordarait fora en afk fee warefg aftrad pera B omere TY Ta.mat ae SHAHsiete ert ordarait fora en afk fee warefg aftrad pera B omere TY Ta.mat SHAHsiete ert ordarait fora en afk fee warefg aftrad pera B omere TY Ta.matsiete ert ordarait fora en afk fee warefg aftrad pera B omere TY Ta.mat ert ordarait fora en afk fee warefg aftrad pera B omere TY Ta.mat ordarait fora en afk fee warefg aftrad pera B omere TY Ta.mat fora en afk fee warefg aftrad pera B omere TY Ta.mat en afk fee warefg aftrad pera B omere TY Ta.mat afk fee warefg aftrad pera B omere TY Ta.mat fee warefg aftrad pera B omere TY Ta.mat warefg aftrad pera B omere TY Ta.matfg aftrad pera B omere TY Ta.mat aftrad pera B omere TY Ta.mat B omere TY Ta.mat omere TY Ta.mat TY Ta.mat Ta.matmatature. Ae TE ay © 2" Ae TE ay © 2" TE ay © 2" ay © 2" © 2" 2"|Sfe eet 4 pga of Pfkal & fatter S one sik gate ge fey aftr HeaoraSw, Case: OBEROI HOTEL PVT. LTD. versus COMMISSIONER OF INCOME TAX [[1999] 1 S.C.R. 955] (1999) -" OBEROI HOTEL PVT. LTD. v. COMMISSIONER OF INCOME TAX MARCH 10, 1999 [S.P. BHARUCHA, M.B. SHAH AND N. SANTOSH HEGDE, JJ.) Income Tax Act, 1961 : Section 28(ii). Compensation-For tem1inatio11 of agreement-Capital or revenue c receipt--Detemiination of-AY 1979-8()-Assessee operated a hotel belonging to others for a manageme11t fee calculated on the basis of gross profits-Agree-ment between the assessee a11d the ow11er of the hotel provided for con-ti11uance of arra11gement for a certain period--Assessee also had the right to opt for its purchase in case the owner desired to tr an sf er the same during the D said period-Subsequently by a supplemental agreement assessee gave up its right to purchase the hotel, thus entitling it to receive a certain amount of compensation in the event of the hotel being sold by its owner during the currency of earlier agreement-Held, giving up the right to purchase the hotel resulted in loss of assessee's source of income--Hence, amount of compen-satio11 received by assessee pursuant to supplemental agreement is a capital E receipt and not a revenue receipt. The appellant-assessee was operating, managing and administering many hotels belonging to others for a management fee which was calculated on the basis of gross operating profits. The agreement between the appel-lant-assessee and the owner of the hotel provided for continuance of such F an arrangement for a certain period. The appellant-assessee also had the right to opt for purchase of the hotel in case the own~rs desired to transfer the same during the currency of the agreement. Subsequently, a Sup-plemental Agreement was executed whereby appellant-assessee gave up its right to purchase the hotel, thus entitling it to receive a certain amount of G compensation in the event of the. hotel being sold by its owner during the currency of the earlier agreement. On the basis of the said Supplemental Agreement the Appellant-assessee received a certain amount of compensa-tion after the sale of the hotel. The Income Tax Officer held that the said amount of compensation H [1999] 1 S.C.R. 956 SUPREME COURT REPORTS I I A was a revenue receipt. But the Commissioner oflncome Tax (Appeals) held that it was a capital receipt. The Income Tax Appellate Tribunal confirmed the said finding. However, the High Court held that it was a revenue receipt. Hence, this appeal. Allowing the appeal, this Court B HELD : 1.1. The question whether the receipt is capital or revenue is to be determined by drawing the conclusion of law ultimately from the facts of the particular case and it is not possible to lay down any single test as infallible or any single criterion as decisive. Ordinarily, the com-C pensation for loss of an office or agency is regarded as capital receipt, but this rule is subject to an exception that payment received even for termina-tion of agency agreement would be revenue and not capital in the case where the agency was one of many which the assessee held and its termina-tion did not impair the profit making structure of the assessee, but was within the framework of the business, it being a necessary incident of the D business that existing agencies may be terminated and fresh agencies may be taken. [959-F -HJ Karam Chand Thapar&Bros. P. Ltd. v. CIT (Central), Calcutta 80 ITR 167 (SC) and CITv. Chari and Chari Ltd., 57 ITR 400 (SC), relied on. E Case: OBEROI HOTEL PVT. LTD. versus COMMISSIONER OF INCOME TAX [[1999] 1 S.C.R. 955] (1999) ਓਬਰਾਏ ਹੋਟਲ ਪ�ਾਇਵੇਟ ਿਲਿਮਟੇਡ ਬਨਾਮ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਕਿਮ�ਨਰ 10 ਮਾਰਚ, 1999 [ਐਸ.ਪੀ. ਭਰੂਚਾ, ਐਮ.ਬੀ. �ਾਹ ਅਤੇ ਐਨ. ਸੰਤੋ� ਹੇਗੜੇ, ਜੇਜੇ.] ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਐਕਟ, 1961: ਸੈਕ�ਨ 28(ii). ਸਮਝੌਤੇ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਲਈ ਮੁਆਵਜ਼ਾ-ਪੂੰਜੀ ਜ� ਮਾਲੀਆ ਰਸੀਦ ਏਵਾਈ 1979-80 ਦਾ ਿਨਰਧਾਰਨ-ਮੁਲ�ਕਣਕਰਤਾ ਨ� ਕੁੱਲ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਗਣਨਾ ਕੀਤੀ ਪ�ਬੰਧਨ ਫੀਸ ਲਈ ਦੂਿਜਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੱਕ ਹੋਟਲ ਚਲਾਇਆ-ਮੁਲ�ਕਣ ਧਾਰਕ ਅਤੇ ਹੋਟਲ ਦੇ ਮਾਲਕ ਿਵਚਕਾਰ ਸਮਝੌਤਾ-ਮੁਆਵਜ਼ਾ, ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਇੱਕ ਿਨ�ਚਤ ਸਮ� ਦੇ ਮਾਲਕ ਲਈ ਪ�ਬੰਧ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਪ�ਦਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ. ਉਕਤ ਅਵਧੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਨੂੰ ਟਸਫਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ-ਬਾਅਦ ਿਵੱਚ ਇੱਕ ਪੂਰਕ ਸਮਝੌਤੇ ਦੁਆਰਾ ਮੁਲ�ਕਣਕਰਤਾ ਨ� ਹੋਟਲ ਨੂੰ ਖਰੀਦਣ ਦਾ ਆਪਣਾ ਅਿਧਕਾਰ ਛੱਡ ਿਦੱਤਾ, ਇਸ ਤਰ ਇਸ ਨੂੰ ਪਿਹਲ� ਦੇ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇਸਦੇ ਮਾਲਕ ਦੁਆਰਾ ਹੋਟਲ ਨੂੰ ਵੇਚੇ ਜਾਣ ਦੀ ਸੂਰਤ ਿਵੱਚ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਦੀ ਇੱਕ ਿਨ�ਿਚਤ ਰਕਮ ਪ�ਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਬਣਾਇਆ ਿਗਆ, ਹੋਟਲ ਨੂੰ ਖਰੀਦਣ ਦਾ ਅਿਧਕਾਰ ਛੱਡਣ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜ� ਮੁਲ�ਕਣਕਰਤਾ ਦੁਆਰਾ ਪ�ਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਆਮਦਨ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ। ਪੂਰਕ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ ਪੂੰਜੀ ਰਸੀਦ ਹੈ ਨਾ ਿਕ ਮਾਲੀਆ ਰਸੀਦ। ਅਪੀਲਕਰਤਾ-ਮੁਲ�ਕਣਕਰਤਾ ਪ�ਬੰਧਨ ਫੀਸ ਲਈ ਦੂਿਜਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹੋਟਲ� ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ, ਪ�ਬੰਧਨ ਅਤੇ ਪ�ਬੰਧਨ ਕਰ ਿਰਹਾ ਸੀ ਿਜਸਦੀ ਕੁੱਲ ਸੰਚਾਲਨ ਲਾਭ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਗਣਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਅਪੀਲ-ਲ�ਟ-ਅਸੇਸੀ ਅਤੇ ਹੋਟਲ ਦੇ ਮਾਲਕ ਿਵਚਕਾਰ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਨ� ਇੱਕ ਿਨ�ਿਚਤ ਿਮਆਦ ਲਈ ਅਿਜਹੇ ਪ�ਬੰਧ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਪ�ਦਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਅਪੀਲਕਰਤਾ-ਮੁਲ�ਕਣਕਰਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਹੋਟਲ ਦੀ ਖਰੀਦ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨ ਦਾ ਅਿਧਕਾਰ ਸੀ ਜੇਕਰ ਮਾਲਕ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਨੂੰ ਟਸਫਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤ� ਬਾਅਦ, ਇੱਕ ਸਪਲੀਮ�ਟਲ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ ਿਜਸਦੇ ਤਿਹਤ ਅਪੀਲਕਰਤਾ-ਮੁਲ�ਕਣਕਰਤਾ ਨ� ਹੋਟਲ ਨੂੰ ਖਰੀਦਣ ਦਾ ਆਪਣਾ ਅਿਧਕਾਰ ਛੱਡ ਿਦੱਤਾ, ਇਸ ਤਰ ਇਸ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਦੌਰਾਨ ਹੋਟਲ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੁਆਰਾ ਵੇਚੇ ਜਾਣ ਦੀ ਸਿਥਤੀ ਿਵੱਚ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਦੀ ਇੱਕ ਿਨ�ਿਚਤ ਰਕਮ ਪ�ਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਬਣਾਇਆ ਿਗਆ ਸੀ। ਉਕਤ ਸਪਲੀਮ�ਟਲ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਅਪੀਲਕਰਤਾ-ਮੁਲ�ਕਣਕਰਤਾ ਨੂੰ ਹੋਟਲ ਦੀ ਿਵਕਰੀ ਤ� ਬਾਅਦ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਦੀ ਇੱਕ ਿਨ�ਿਚਤ ਰਕਮ ਪ�ਾਪਤ ਹੋਈ। ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਿਧਕਾਰੀ ਨ� ਿਕਹਾ ਿਕ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਦੀ ਉਕਤ ਰਕਮ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਿਰਪੋਰਟ� [1999] 1 ਐਸ.ਸੀ.ਆਰ. ਇੱਕ ਮਾਲੀਆ ਰਸੀਦ ਸੀ। ਪਰ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਕਿਮ�ਨਰ (ਅਪੀਲ) ਨ� ਿਕਹਾ ਿਕ ਇਹ ਇੱਕ ਪੂੰਜੀ ਰਸੀਦ ਸੀ। ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਅਪੀਲੀ ਿਟ�ਿਬਊਨਲ ਨ� ਉਕਤ ਖੋਜ ਦੀ ਪੁ�ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਹਾਲ�ਿਕ, ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨ� ਿਕਹਾ ਿਕ ਇਹ ਮਾਲੀਆ ਪ�ਾਪਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਅਪੀਲ. ਅਪੀਲ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਿਦੰਦੇ ਹੋਏ, ਇਸ ਅਦਾਲਤ ਨ� ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ: 1.1. ਸਵਾਲ ਿਕ ਕੀ ਰਸੀਦ ਪੂੰਜੀ ਹੈ ਜ� ਮਾਲੀਆ ਖਾਸ ਕੇਸ ਦੇ ਤੱਥ� ਤ� ਅੰਤ ਿਵੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਿਸੱਟੇ ਨੂੰ ਿਖੱਚ ਕੇ ਿਨਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਿਕਸੇ ਇੱਕ ਟੈਸਟ ਨੂੰ ਿਨਰਣਾਇਕ ਵਜ� ਿਨਰਣਾਇਕ ਜ� ਿਕਸੇ ਇੱਕ ਮਾਪਦੰਡ ਨੂੰ ਿਨਰਣਾਇਕ ਵਜ� ਿਨਰਧਾਰਤ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਨਹ� ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਿਕਸੇ ਦਫ਼ਤਰ ਜ� ਏਜੰਸੀ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਲਈ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਨੂੰ ਪੂੰਜੀ ਰਸੀਦ ਮੰਿਨਆ ਜ�ਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਿਨਯਮ ਇੱਕ ਅਪਵਾਦ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ ਿਕ ਏਜੰਸੀ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਲਈ ਵੀ ਪ�ਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਦਾਇਗੀ ਮਾਲੀਆ ਹੋਵੇਗੀ ਨਾ ਿਕ ਪੂੰਜੀ ਦੀ ਸਿਥਤੀ ਿਵੱਚ ਿਜੱਥੇ ਏਜੰਸੀ ਕਈਆਂ ਿਵੱਚ� ਇੱਕ ਸੀ ਿਜਸ ਨੂੰ ਮੁਲ�ਕਣ ਦੁਆਰਾ ਰੱਿਖਆ ਿਗਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਨ� ਮੁਲ�ਕਣ ਦੇ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਦੇ ਢ�ਚੇ ਨੂੰ ਿਵਗਾਿੜਆ ਨਹ� ਸੀ, ਜੋ ਿਕ ਮੌਜੂਦਾ ਏਜੰਸੀ ਦੇ ਢ�ਚੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਘਟਨਾ ਸੀ। ਨੂੰ ਖਤਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਵ� ਏਜੰਸੀਆਂ ਲਈਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। [959-ਐਫ-ਐਚ] ਕਰਮ ਚੰਦ ਥਾਪਰ ਐਡ ਬ�ਦਰਜ਼ ਪੀ. ਿਲਮਿਟਡ ਬਨਾਮ ਸੀਆਈਟੀ (ਸ�ਟਰਲ), ਕਲਕੱਤਾ 80 ਆਈਟੀਆਰ 167 (ਐਸਸੀ) ਅਤੇ ਸੀਆਈਟੀ ਬਨਾਮ ਚਾਰੀ ਅਤੇ ਚਾਰੀ ਿਲਮਿਟਡ, 57 ਆਈਟੀਆਰ 400 (ਐਸਸੀ), 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕੀਤਾ। 1.2 ਮੌਜੂਦਾ ਕੇਸ ਿਵੱਚ ਉਪਰੋਕਤ ਟੈਸਟ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਅਪੀਲੀ ਿਟ�ਿਬਊਨਲ ਇਸ ਿਸੱਟੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਿਵੱਚ ਸਹੀ ਸੀ ਿਕ ਅਪੀਲਕਰਤਾ-ਮੁਲ�ਕਣ ਦੁਆਰਾ ਪ�ਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਦੀ ਰਕਮ ਇੱਕ ਪੂੰਜੀ ਰਸੀਦ ਸੀ। ਇਹ ਰਕਮ ਮੁਲ�ਕਣਕਰਤਾ ਦੁਆਰਾ ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਖਰੀਦਣ ਅਤੇ/ਜ� ਸੰਚਾਿਲਤ ਕਰਨ ਦੇ ਆਪਣੇ ਅਿਧਕਾਰ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਲਈ ਜ� ਇਸਨੂੰ ਟਸਫਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤ� ਪਿਹਲ� ਲੀਜ਼ 'ਤੇ ਲੈਣ ਜ� ਹੋਰ ਿਵਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਣ ਲਈ ਪ�ਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਵਪਾਰਕ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਅਿਧਕਾਰ� ਦੇ ਿਨਪਟਾਰੇ ਲਈ ਨਹ� ਹੈ, ਪਰ ਮੁਲ�ਕਣਕਰਤਾ ਦੀ ਪੂੰਜੀ ਸੰਪੱਤੀ 'ਤੇ ਸੱਟ ਵੱਜੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਦੇ ਅਿਧਕਾਰ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਨਾਲ ਮੁਲ�ਕਣ ਦੀ ਆਮਦਨ ਦੇ ਸਰੋਤ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਪੂੰਜੀ ਰਸੀਦ ਹੈ ਨਾ ਿਕ ਮਾਲੀਆ ਰਸੀਦ। [960-ਡੀ-ਈ] ਕੇਟਲਵੈਲ ਬੁਲੇਨ ਐਡ ਕੰਪਨੀ ਿਲਿਮਟੇਡ ਬਨਾਮ ਸੀਆਈਟੀ, ਕਲਕੱਤਾ, (1964) 53 ਆਈ.ਟੀ.ਆਰ. 261, 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕੀਤਾ। ਸੀਆਈਟੀ ਬਨਾਮ ਰਾਏ ਬਹਾਦੁਰ ਜੈਰਾਮ ਵਲਜੀ, 35 ਆਈਟੀਆਰ 148, ਲਾਗੂ ਨਹ� ਹੈ। ਿਸਵਲ ਅਪੀਲੀ ਅਿਧਕਾਰ ਖੇਤਰ: 1994 ਦੀ ਿਸਵਲ ਅਪੀਲ ਨੰ. 7418. ਓਬਰਾਏ ਹੋਟਲ ਪ�ਾਇਵੇਟ ਿਲਿਮਟੇਡ ਬਨਾਮ ਸੀ.ਆਈ.ਟੀ. [�ਾਹ, ਜੇ.] ਆਈ.ਟੀ.ਆਰ. ਿਵੱਚ ਕਲਕੱਤਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ 8.9.93 ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਅਤੇ ਆਦੇ� ਤ� ਨੰ: 91/88 ਿਵਚ ਆਰ.ਏ. ਨੰਬਰ 260 (ਸੀਏਐਲ)/88. ਰਿਵੰਦਰ ਨਾਥ ਲਈ ਮੈ. ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਲਈ ਰਿਜੰਦਰ ਨਰਾਇਣ ਐਡ ਕੰ. �ਾਹ, ਜੇ. ਵੱਲ� ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ ਿਗਆ Case: OBEROI HOTEL PVT. LTD. versus COMMISSIONER OF INCOME TAX [[1999] 1 S.C.R. 955] (1999) fatAgente Te afterPoea dan aft ater ate, sews ech ara ae SHAHsiete ert ordarait fora en afk fee warefg aftrad pera B omere TY Ta.matAgente Te afterPoea dan aft ater ate, sews ech ara ae SHAHsiete ert ordarait fora en afk fee warefg aftrad pera B omere TY Ta.mat Te afterPoea dan aft ater ate, sews ech ara ae SHAHsiete ert ordarait fora en afk fee warefg aftrad pera B omere TY Ta.mat afterPoea dan aft ater ate, sews ech ara ae SHAHsiete ert ordarait fora en afk fee warefg aftrad pera B omere TY Ta.matPoea dan aft ater ate, sews ech ara ae SHAHsiete ert ordarait fora en afk fee warefg aftrad pera B omere TY Ta.mata dan aft ater ate, sews ech ara ae SHAHsiete ert ordarait fora en afk fee warefg aftrad pera B omere TY Ta.mat dan aft ater ate, sews ech ara ae SHAHsiete ert ordarait fora en afk fee warefg aftrad pera B omere TY Ta.mat aft ater ate, sews ech ara ae SHAHsiete ert ordarait fora en afk fee warefg aftrad pera B omere TY Ta.mat ater ate, sews ech ara ae SHAHsiete ert ordarait fora en afk fee warefg aftrad pera B omere TY Ta.mat ate, sews ech ara ae SHAHsiete ert ordarait fora en afk fee warefg aftrad pera B omere TY Ta.mat sews ech ara ae SHAHsiete ert ordarait fora en afk fee warefg aftrad pera B omere TY Ta.mat ech ara ae SHAHsiete ert ordarait fora en afk fee warefg aftrad pera B omere TY Ta.mat ara ae SHAHsiete ert ordarait fora en afk fee warefg aftrad pera B omere TY Ta.mat ae SHAHsiete ert ordarait fora en afk fee warefg aftrad pera B omere TY Ta.mat SHAHsiete ert ordarait fora en afk fee warefg aftrad pera B omere TY Ta.matsiete ert ordarait fora en afk fee warefg aftrad pera B omere TY Ta.mat ert ordarait fora en afk fee warefg aftrad pera B omere TY Ta.mat ordarait fora en afk fee warefg aftrad pera B omere TY Ta.mat fora en afk fee warefg aftrad pera B omere TY Ta.mat en afk fee warefg aftrad pera B omere TY Ta.mat afk fee warefg aftrad pera B omere TY Ta.mat fee warefg aftrad pera B omere TY Ta.mat warefg aftrad pera B omere TY Ta.matfg aftrad pera B omere TY Ta.mat aftrad pera B omere TY Ta.mat B omere TY Ta.mat omere TY Ta.mat TY Ta.mat Ta.matmatature. Ae TE ay © 2" Ae TE ay © 2" TE ay © 2" ay © 2" © 2" 2" 4. Seat area PARI a Heater aay Te HE Prem Prove fr oh omee Raia TR we. SORPeea Pe oF aesTer SH UeTals S we A on ar ae aferra eattey ERIGySait&-fer wires on ate ze qdadl an ot we ferg afterad Hera St ara Vn fry aie ae warefon Preifted B fag Grsae a ge cotter S wats A feeget ArHures Atel The RA ar fray GMTTL ve - Pret at,fareafar sree aera orga a corerGMT aH aHY By aferad GoTt ora SB WA a AT TMT EL 6.CRUTRAR, otitelATR at GR & | onfreretta Pofar afte areararedt fear ore SLA ST SAT | _ |-SoSo:aaddeg at.¢,..= [ae.‘.|7|7,7[2001] 1° aH fr a 262an| _—.-oN|»40.ATE, 1999So ast wreae afer, 1961 (1961wT 43) — ere 26 — Goltreat softs — Aaikt art ar oh* Jax dea Ta— IRN S organ af eet dea a a Gad At wT aT stawe aswed ae Sat as at Puiart at BS wa SEI aT dat S fg Ta Tart aI aes, TON WeIOnR ere Ara — SURG Gee ENT ga wer S vain S aiftare wT aT — gas fore PrutheatBSR BY wet Vara Botta wafer Set a far erores THT|.,| A . et ET V Seeil Hr Tel Vet of, GacHr wae HR Vet off sie oes Tener HV oft| Hot SB wT SITGee fay mftind of lant 2adax 1970aaGS Paet S age Sot 4 dea siawa saiRaaaM aeit va Pad wha ore ert eft| aeaeare aha 14 fadax 1975 al smitonell saws aeon ai uRoraed Paikat deci & fea & azarReftax B 29,47,500/- way at Ue urs Bs 2STA-PR HTT. ANT Fra fear war wet Ue en fie ear wat RHA opt nfs yoitra waft & arerar worwifey| ara-crx after ar ue Prepy on fer ag wore wife eff, sra-cee aged (anita) ¥ ae aftPutafeat er fer ag Yoitra write eft, afar + cert Prend at orftight at oft, er sararera at Pree foreWH W Ged Rey oT ae Prepg on fos ae Prater af 1979-80 & fay ora at araww A sear @ fey Feoita wore mits eft | ara: Pate? err faere sored dex ae anita tiga aT aE & | Case: OBEROI HOTEL PVT. LTD. versus COMMISSIONER OF INCOME TAX [[1999] 1 S.C.R. 955] (1999) Karam Chand Thapar&Bros. P. Ltd. v. CIT (Central), Calcutta 80 ITR 167 (SC) and CITv. Chari and Chari Ltd., 57 ITR 400 (SC), relied on. E E 1.2. Applying the aforesaid test in the present case, the Income Tax Appellate Tribunal was right in arriving at the conclusion that the amount of compensation received by the appellant-assessee was a capital receipt. The amount was received by the assessee for giving up its right to purchase and /or to operate the property or for getting it on lease before it is F transferred or let out to other persons. It is not for settlement of rights under trading contract, but the injury is inflicted on the capital asset of the assessee and giving up the contractual right on the basis of the Principal Agreement has resulted in loss of source of assessee's income. Therefore, it is capital receipt and not a revenue receipt. [960-D-E] G Kettlewell Bullen & Co. Ltd. v. CIT, Calcutta, (1964) 53 ITR 261, relied on. CIT v. Roi Bahadur Jairam Valji, 35 ITR 148, held inapplicable. CIVIL APPELLATE JURISDICTION : Civil Appeal No. 7418 of H 1994. ;. From the Judgment and Order dated 8.9.93 of the Calcutta High A Court in I.T.R. No. 91/88 in R.A. No. 260 (CAL)/88 . Ravinder Nath for M/s. Rajinder Narain & Co. for the Appellant. The Judgment of the Court was delivered by B SHAH, J. This appeal is filed against the judgment and order dated 8th September 1993 passed by the High Court of Calcutta in Income Tax Reference No. 91 of 1988. The Court allowed reference application and answered the following question referred to it in the negative and in favour of the Revenue : c "Whether, on the facts and in the circumstances of the case, the Tribunal is correct in law in confirming the decision of the C.l.T. (Appeals) that the receipt of Rs. 29,47,500 by the assessee from the Receiver or the hotel in the course of assessee's hotel operation business, is a capital receipt." D The said question arose in the Income-tax assessment of the asses-see-company for the year ending on 30th June, 1978 corresponding to the Assessment Year 1979-80 in the background of the fact that the assessee-company was operating managing and administering many hotels belonging E to others for a fee at several places e.g. Cairo, Colombo, Kathmandu, Singapore, etc. As per the Memorandum of Association of the Company, it was authorised to run hotels on its own account and also to operate, manage and administer hotels belonging to others for a fee. In terms of an Agreement dated 2nd November, 1970, the Company agreed to operate the hotel known as Hotel Oberoi Imperial, Singapore for which the asses-F see-Company was to receive certain fee called Management Fee which was calculated on the basis of gross operating profits as provided under Article X of the. Agreement; the Agreement was to run for an initial period of ten years; the assessee had option to ask for renewal of the &aid Agreement for two further periods of 10 years each by mutual agreement. Article G XVIII of the said Agreement gave the assessee a right to exercise the option of purchasing the hotel in case his owners desire to transfer the same during the currency of the Agreement. Thereafter on 14th S eptem-her, 1975 a Supplementary Agreement was executed between the appellant and the Receiver of the Undertaking and the property of Imperial Securities International Limited which, inter alia, provided that on 6th day H E F (1999] 1 S.C.R. SUPREME COURT REPORTS A of September 1975 Receiver was appointed of the Undertaking and property of ISi pursuant to the terms of the Debenture dated 7th day of January, 1974 made between ISi on one part and Common Wealth Development Finance Company Limited on the other part. On basis of the said appointment of Receiver, the Receiver executed the Supplemental B Agreement in favour of the appellant which, inter alia, provides that : "g. The Operator hereby undertakes and agrees with the Receiver as follows : ' (a) that Article XVIII of the Principal Agreement shall hence-forth cease to have any force and effect; Case: OBEROI HOTEL PVT. LTD. versus COMMISSIONER OF INCOME TAX [[1999] 1 S.C.R. 955] (1999) ਕੇਟਲਵੈਲ ਬੁਲੇਨ ਐਡ ਕੰਪਨੀ ਿਲਿਮਟੇਡ ਬਨਾਮ ਸੀਆਈਟੀ, ਕਲਕੱਤਾ, (1964) 53 ਆਈ.ਟੀ.ਆਰ. 261, 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕੀਤਾ। ਸੀਆਈਟੀ ਬਨਾਮ ਰਾਏ ਬਹਾਦੁਰ ਜੈਰਾਮ ਵਲਜੀ, 35 ਆਈਟੀਆਰ 148, ਲਾਗੂ ਨਹ� ਹੈ। ਿਸਵਲ ਅਪੀਲੀ ਅਿਧਕਾਰ ਖੇਤਰ: 1994 ਦੀ ਿਸਵਲ ਅਪੀਲ ਨੰ. 7418. ਓਬਰਾਏ ਹੋਟਲ ਪ�ਾਇਵੇਟ ਿਲਿਮਟੇਡ ਬਨਾਮ ਸੀ.ਆਈ.ਟੀ. [�ਾਹ, ਜੇ.] ਆਈ.ਟੀ.ਆਰ. ਿਵੱਚ ਕਲਕੱਤਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ 8.9.93 ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਅਤੇ ਆਦੇ� ਤ� ਨੰ: 91/88 ਿਵਚ ਆਰ.ਏ. ਨੰਬਰ 260 (ਸੀਏਐਲ)/88. ਰਿਵੰਦਰ ਨਾਥ ਲਈ ਮੈ. ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਲਈ ਰਿਜੰਦਰ ਨਰਾਇਣ ਐਡ ਕੰ. �ਾਹ, ਜੇ. ਵੱਲ� ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ ਿਗਆ ਇਹ ਅਪੀਲ 8 ਸਤੰਬਰ 1993 ਦੇ ਕਲਕੱਤਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੁਆਰਾ 1988 ਦੇ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਸੰਦਰਭ ਨੰਬਰ 91 ਿਵੱਚ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਗਏ ਫੈਸਲੇ ਅਤੇ ਆਦੇ� ਦੇ ਿਵਰੁੱਧ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਅਦਾਲਤ ਨ� ਸੰਦਰਭ ਅਰਜ਼ੀ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਿਦੱਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਅਤੇ ਮਾਲ ਦੇ ਹੱਕ ਿਵੱਚ ਿਦੱਤੇ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਿਦੱਤਾ: "ਕੀ, ਤੱਥ� ਅਤੇ ਕੇਸ ਦੀਆਂ ਸਿਥਤੀਆਂ ਿਵੱਚ, ਿਟ�ਿਬਊਨਲ ਸੀ.ਆਈ.ਟੀ. (ਅਪੀਲ) ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਦੀ ਪੁ�ਟੀ ਕਰਨ ਿਵੱਚ ਕਨੂੰਨ ਿਵੱਚ ਸਹੀ ਹੈ ਿਕ ਮੁਲ�ਕਣਕਰਤਾ ਦੇ ਹੋਟਲ ਪੂੰਜੀ ਸੰਚਾਲਨ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਿਰਸੀਵਰ ਜ� ਹੋਟਲ ਦੁਆਰਾ ਮੁਲ�ਕਣ ਦੁਆਰਾ 29,47,500 ਰੁਪਏ ਦੀ ਰਸੀਦ, ਇੱਕ ਹੈ।" ਇਹ ਸਵਾਲ ਮੁਲ�ਕਣ ਸਾਲ 1979-80 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ 30 ਜੂਨ, 1978 ਨੂੰ ਖਤਮ ਹੋਏ ਸਾਲ ਲਈ ਅਸੈਸ-ਸੀ-ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਇਨਕਮ-ਟੈਕਸ ਮੁਲ�ਕਣ ਿਵੱਚ ਇਸ ਤੱਥ ਦੇ ਿਪਛੋਕੜ ਿਵੱਚ �ਿਠਆ ਸੀ ਿਕ ਮੁਲ�ਕਣ-ਕੰਪਨੀ ਕਈ ਹੋਰ ਥਾਵ� 'ਤੇ ਕਈ ਹੋਟਲ� ਦਾ ਪ�ਬੰਧਨ ਅਤੇ ਪ�ਬੰਧਨ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਕਾਿਹਰਾ, ਕੋਲੰਬੋ, ਕਾਠਮੰਡੂ, ਿਸੰਗਾਪੁਰ, ਆਿਦ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਮੈਮੋਰ�ਡਮ ਆਫ ਐਸੋਸੀਏ�ਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਖਾਤੇ 'ਤੇ ਹੋਟਲ ਚਲਾਉਣ ਅਤੇ ਫੀਸ ਲਈ ਦੂਿਜਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੋਟਲ� ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ, ਪ�ਬੰਧਨ ਅਤੇ ਪ�ਬੰਧਨ ਲਈ ਅਿਧਕਾਰਤ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ। 2 ਨਵੰਬਰ, 1970 ਦੇ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਿਵੱਚ, ਕੰਪਨੀ ਹੋਟਲ ਓਬਰਾਏ ਇੰਪੀਰੀਅਲ, ਿਸੰਗਾਪੁਰ ਵਜ� ਜਾਣੇ ਜ�ਦੇ ਹੋਟਲ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਸਿਹਮਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਿਜਸ ਲਈ ਐਸੇਸ-ਸੈਕ-ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਪ�ਬੰਧਨ ਫੀਸ ਨਾਮਕ ਕੁਝ ਫੀਸ ਪ�ਾਪਤ ਕਰਨੀ ਸੀ ਜੋ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਆਰਟੀਕਲ X ਦੇ ਤਿਹਤ ਪ�ਦਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕੁੱਲ ਸੰਚਾਲਨ ਲਾਭ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਿਗਣੀ ਜ�ਦੀ ਸੀ; ਸਮਝੌਤਾ ਦਸ ਸਾਲ� ਦੀ �ੁਰੂਆਤੀ ਿਮਆਦ ਲਈ ਚੱਲਣਾ ਸੀ; ਮੁਲ�ਕਣਕਰਤਾ ਕੋਲ ਆਪਸੀ ਸਮਝੌਤੇ ਦੁਆਰਾ 10 ਸਾਲ� ਦੀਆਂ ਦੋ ਹੋਰ ਿਮਆਦ� ਲਈ ਉਕਤ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਨਵੀਨੀਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਦਾ ਿਵਕਲਪ ਸੀ। ਉਕਤ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਦੇ ਆਰਟੀਕਲ XVIII ਨ� ਮੁਲ�ਕਣਕਰਤਾ ਨੂੰ ਹੋਟਲ ਖਰੀਦਣ ਦੇ ਿਵਕਲਪ ਦੀ ਵਰਤ� ਕਰਨ ਦਾ ਅਿਧਕਾਰ ਿਦੱਤਾ ਹੈ ਜੇਕਰ ਉਸ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਨੂੰ ਟਸਫਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤ� ਬਾਅਦ 14 ਸਤੰਬਰ-ਬੇਰ, 1975 ਨੂੰ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਅਤੇ ਅੰਡਰਟੇਿਕੰਗ ਦੇ ਪ�ਾਪਤਕਰਤਾ ਅਤੇ ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਸਿਕਓਿਰਟੀਜ਼ ਇੰਟਰਨ��ਨਲ ਿਲਮਿਟਡ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਿਵਚਕਾਰ ਇੱਕ ਪੂਰਕ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ, ਜੋ ਿਕ 6ਵ� ਿਦਨ ਪ�ਦਾਨ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ। ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਿਰਪੋਰਟ� [1999] 1 ਐਸ.ਸੀ.ਆਰ. ਸਤੰਬਰ 1975 ਦੇ ਿਰਸੀਵਰ ਨੂੰ ਆਈਐਸਆਈ ਦੀ ਅੰਡਰਟੇਿਕੰਗ ਅਤੇ ਸੰਪਤੀ ਦਾ 7 ਜਨਵਰੀ 1974 ਦੇ ਿਡਬ�ਚਰ ਦੀਆਂ �ਰਤ� ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਿਨਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ ਜੋ ਇੱਕ ਿਹੱਸੇ ਿਵੱਚ ਆਈਐਸਆਈ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਿਹੱਸੇ ਿਵੱਚ ਕਾਮਨ ਵੈਲਥ ਿਡਵੈਲਪਮ�ਟ ਫਾਈਨ�ਸ ਕੰਪਨੀ ਿਲਮਿਟਡ ਿਵਚਕਾਰ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ। ਪ�ਾਪਤਕਰਤਾ ਦੀ ਉਕਤ ਿਨਯੁਕਤੀ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ, ਪ�ਾਪਤਕਰਤਾ ਨ� ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਦੇ ਹੱਕ ਿਵੱਚ ਪੂਰਕ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜੋ, ਹੋਰ ਗੱਲ� ਦੇ ਨਾਲ, ਪ�ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਿਕ: "ਜੀ. ਓਪਰੇਟਰ ਇਸ ਦੁਆਰਾ ਪ�ਾਪਤਕਰਤਾ ਨਾਲ ਹੇਠ ਿਲਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਹਮਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: (ਏ) ਿਪ�ੰਸੀਪਲ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਦੇ ਆਰਟੀਕਲ XVIII ਦਾ ਹੁਣ ਤ� ਕੋਈ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਪ�ਭਾਵ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ; (ਬੀ) ਿਕ ਪ�ਾਪਤਕਰਤਾ, ਇਸਦੀ ਧਾਰਾ 8 ਦੇ ਉਪਬੰਧ� ਦੇ ਅਧੀਨ, ਇਸ ਸਮ� ਤ� ਬਾਅਦ ਿਕਸੇ ਵੀ ਸਮ� ਅਤੇ ਅਿਜਹੀਆਂ �ਰਤ� 'ਤੇ ਉਕਤ ਸੰਪੱਤੀ ਨੂੰ ਵੇਚਣ ਜ� ਇਸ ਦਾ ਿਨਪਟਾਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸੁਤੰਤਰ ਹੋਵੇਗਾ, ਜੋ ਿਕ ਉਹ ਉਿਚਤ ਸਮਝਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਖਰੀਦਣ ਜ� ਇਸ ਦੇ ਖਰੀਦਦਾਰ ਨੂੰ ਹੋਟਲ ਦੇ ਸੰਚਾਲਕ ਜ� ਹੋਰ ਉਦੇ� ਲਈ ਿਕਸੇ ਹੋਰ ਿਵਅਕਤੀ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਈ ਿਜ਼ੰਮੇਵਾਰੀ ਨਹ� ਹੋਵੇਗੀ; (ਸੀ) ਜੇਕਰ ਪ�ਾਪਤਕਰਤਾ ਿਕਸੇ ਵੀ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਉਕਤ ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਵੇਚਣ ਜ� ਿਨਪਟਾਉਣ ਿਵੱਚ ਸਫਲ ਹੋ ਜ�ਦਾ ਹੈ, ਤ� ਪ�ਮੁੱਖ ਸਮਝੌਤਾ ਅਤੇ ਇਹ ਸਮਝੌਤਾ, ਅਿਜਹੀ ਿਵਕਰੀ ਦੇ ਪੂਰਾ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਜੋ ਿਕ ਪ�ਾਪਤਕਰਤਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਿਦੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਿਕਸੇ ਵੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਪ�ਭਾਵ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ; (ਡੀ) ਿਕ ਓਪਰੇਟਰ ਇਸ ਧਾਰਾ ਦੇ ਉਪਬੰਧ� ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇ� ਲਈ ਪ�ਾਪਤਕਰਤਾ ਦੁਆਰਾ ਲੋੜ�ਦੇ ਜ� ਵਾਜਬ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੋੜ�ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਾਰਜ�, ਕੰਮ�, ਦਸਤਾਵੇਜ਼� ਅਤੇ ਯੰਤਰ� ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਅਤੇ ਪ�ਦਾਨ ਕਰੇਗਾ। 10. ਉਪਰੋਕਤ ਿਵਚਾਰ ਲਈ ਪ�ਾਪਤਕਰਤਾ ਇਸ ਦੁਆਰਾ ਆਪਰੇਟਰ ਨੂੰ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸਿਹਮਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। (ਏ) ................ (ਬੀ) ਿਸਧ�ਤ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਅਤੇ ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀ ਇੱਕੋ ਸਮ� ਸਮਾਪਤੀ - (i) $250,000 ਦੀ ਰਕਮ ਜੇਕਰ ਉਕਤ ਸੰਪਤੀ ਐਸ$30,000,000 ਤ� ਘੱਟ ਦੀ ਰਕਮ ਲਈ ਵੇਚੀ ਜ�ਦੀ ਹੈ ਜ� ਓਬਰਾਏ ਹੋਟਲ ਪ�ਾਇਵੇਟ ਿਲਿਮਟੇਡ ਬਨਾਮ ਸੀ.ਆਈ.ਟੀ. [�ਾਹ, ਜੇ.] (ii) $375,000 ਦੀ ਰਕਮ ਜੇਕਰ ਉਕਤ ਸੰਪਤੀ S$3,300,000 ਜ� ਇਸ ਤ� ਵੱਧ ਪਰ $33,500,000 ਤ� ਘੱਟ ਦੀ ਰਕਮ ਲਈ ਵੇਚੀ ਜ�ਦੀ ਹੈ ਜ� (iii) ਐਸ$750,000 ਦੀ ਰਕਮ ਜੇਕਰ ਉਕਤ ਸੰਪਤੀ S$33,500,000 ਜ� ਇਸ ਤ� ਵੱਧ ਦੀ ਰਕਮ ਲਈ ਵੇਚੀ ਜ�ਦੀ ਹੈ।" ਮੁਲ�ਕਣ ਦਾ ਅਿਧਕਾਰ, ਜੋ �ਪਰ ਦੱਸੇ ਗਏ ਿਵਚਾਰ ਲਈ ਛੱਡ ਿਦੱਤਾ ਿਗਆ ਸੀ, ਿਪ�ੰਸੀਪਲ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਦੇ ਆਰਟੀਕਲ XVIII ਤ� ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: Case: OBEROI HOTEL PVT. LTD. versus COMMISSIONER OF INCOME TAX [[1999] 1 S.C.R. 955] (1999) @ Ud Sam aN Goh S waea ws wa oe S aor GH UPA H a ss vee wuHASHWere & wT As| Ge AIR Usa& sets aldol a aaa oe & fre ae8 an af PahMel I Ta Bee | (fT 8)mam AAG ange Pathe at ae after at fares a oOo en fer as ars earh Seat Agad fit amt ar feet fea or staRa ae a vee wy Sy at Tie HY a Wad ae sider 8 fH aeUgeit memo Pathe (waren) ar ge arashar we | ge ever a weHRY or reMR arTyREaR an, ford fadaz, 1975 4 Reflex sik Paik@ ata fronfea fear mean en, cart fear war at| aeQAR fa wean an fe Retay ot wae Wafer Vet Stra at VS. Praderai w faa HR A sey SAH aeot waren (Paik) a wer seat Tent a Sent ade SM A gad sacl F ars arg wea wat HYWet eg ot| ae roa gafery wreat wt wg eft ails Patt 4 waft ar wa SS BT Vad Tae oTfraser 8 feng fran ren &| ata: we re ef ae Yella wie Sa Be aOR mT(rs) . [4965] - | — ; sierra eee we fee a amaax angad [=e am] ; ~ ardteht (Rife) aftarRer = «: «1994 aft falda anita G 7418. - Ufa, 1950 G sqese 136 H arly artes| , | anfterelt at afte BFeetorg ara Gs Se at aie @ edz ater _-¥ | wararera cor Prof =arerafes wre Me are A fear| oo . Ale Ws — Fe ste 1988 H srg-H Pree Ge 91 A HaHa SeT aes Eni Ra are” 8 Radaz1993 @ Prog sik sex & flees Wige Hi AE s| MMA A ea stdesd HER Gee ey Pies PrafertraTe Gl GR Tet wT A der word & vaA fear, :— fafizaa ar aftigee fear ur fate + wee fo Reiter a grea U, sled Weny UA & GRR Sargon FH Patt wt wre 29,47,500 way at oft totter wafer S 1a 2. Sat Wer, Pater at 1979-80 & AAMT AN30 YH, 1978 HI TAT SM ate at a foryPeiRat aft or sra-ax Raker oe 4 ga cea ot gsyA A wast gar fee Pathe oot ora,oft | atte 2aday 1970RNG Peel GS AQIN GH a eed stewa gAiRaa Rengy & aA Gve faiffaa Sha area ert eff raat SaoGHAR Sl Aa He X H ares Ber wrafda Ha GRarers ayH SIN Wat Ureft, aR, aRwT S 10 ae at staf @ fery an; Prete wt ae famed wrefis ae oat GX EI 10 aSt at a sik afta @ fay ar S adie SNe ewed mis.GRR Bl AS Ue XVII SH SPAR Patt ar eit Rafa A sea S wa Ee H fawed GS Tarr ar afarWd a Ve Gaal Cat owe S Ag WA S aNA Wa sata HSI a ator we| Teaates 14| Radax 1975 BI aiterelt sum cen sehiRaa franReta gewema fates at dakS Reatax w sta:we ope ae Penfed frat wan, fret ara areBF wei-eet we sade fear wer en fer are 6Rida 1975 Hl SoA sie VH Ta GeO A gaiiftaer fraanReta Fewiaiel Ta GAN Vel G WT A STATaey free frat Hot @ stat TRE 7 ATR, 1974 & Radar a Part G sR A sAtRact RrratRetorseeerma at dah & Reftae at Pghée ai ay eft| Reftax at wad Prafet S ote ay Relax 4ardterelt & ver ve otis ware Prenfed fear ot ory atet @ wrer—arer Ftferact Sas HRT eA — aT*% (am) ue PR Act SAN BH Ae Ve XVI, SAS TAT WATT St TTT sik wat Hg et aTward “et XS IGT;7 f a (@) ae fH gad Us os wadearly wet gy, Reta or ue cada enh fH ae ge_Ueard fireoft ware te deat oy aie eh craft @ fery vit ae viet. was, Sar aTagpUl Sarare Weer HX PST he Fes Cleat AA A BHT WaT PUI H WAIST H fery-"geray se Wels S Be Hrs Ga ae @ fey fleet aeaat @ afta vel VT; “«aT _ § » feet ee (1) we fie aft Reta wae Was a feet var ot er oe Aa F Whe Sl Ue S Tl Ae GAIN SN Ae HA Val faa yor eh wR a Relax gn wa waa fearUNG, VAT Sl VIET den SHH Gly Fe A Wa Aal XS GIVT; (G) waren CS wh facra aeardor sik forad, ot gfeagad wa U gu Us G vudel aI 10. BRIT Uiewa & fare, Relax wares oY Praferftad ot dara Get G fay HX Hel z: (@) Fo Ger sik $8 OAR SI W-We Wa — ; | (i) afe saa wate wr faa 30,000,000 sax G Ha saree & fery eta & al 250,000/-STR GT RIT; A fery eter(ii) af& & at saat 375,000/- date arSTaR fama wT 3,300,000 URI;aT a SA sifile fog 33,500,000/-, Sta U HA GH Gii) af& saa taf a faa 33,500,000/- Sax at Gas ail a cra@ ferg eat sal 750,000/- Stax at eee_ Paid a after, frat Ae SI at Ag Se XVII S GIST Ga Vicor wire & fore cart fear TAT “sa arr at safe & ay afe ary cart aos great Hl Yiaar sierat at Sa fereth APT Hrafta, wa ar frm at siaRa Gen Dect S A Vee W CAT eal & A Wael Way WITTWaaMW Sap Warea dase pr at are |. Case: OBEROI HOTEL PVT. LTD. versus COMMISSIONER OF INCOME TAX [[1999] 1 S.C.R. 955] (1999) "g. The Operator hereby undertakes and agrees with the Receiver as follows : ' (a) that Article XVIII of the Principal Agreement shall hence-forth cease to have any force and effect; c . (b) that the Receiver shall, subject to the provisions of clause 8 hereof, be at liberty at any time hereafter to sell or otherwise dispose of the said property at such period and on such terms as he may deem fit and shall not be under any obligation of procuring or requiring the purchaser thereof to enter into any agreement with the Operator for the purpose of operating and managing the Hotel or otherwise; D ( c) that should the Receiver succeed in selling or disposing of the said property to any party, the Principal Agreement and this Agreement shall, upon completion of such sale as may then he made by the Receiver, terminate and cease to have any force and effect; E ( d) that the Operator shall do execute and deliver all such acts, deeds, documents and instruments as may be necessary or reasonably required by the Receiver for the purpose of giving effect to the provisions of this clause. F 10. For ~he consideration aforesaid the Receiver hereby agrees to pay to the Operator. (a) ......... . G (b) simultaneously termination of the Principle Agreement and this Agreement - (i) a sum of $250,000 if the said property is sold for a sum of less than S$ 30,000,000 or t .. (ii) a sum of 5$375,000 if the said property is sold for a sum of A 5$3,300,000 or more than but less than 5$33,500,000 or (iii) a sum of 5 $750,000 if the said property is sold for a sum of 5$33,500,000 or more." The right of the assessee, which was given up for a consideration mentioned above, arising from Article XVIII of the Principal Agreement is as under: "During the terms of this Agreement in the event where the owner desired to transfer the Hotel or lease all or part of the Hotel c to any other person, firm or corporation, the same shall be first offered to Operator or any of its nominee or affiliates." On the basis of the said agreement the assessee has received a sum of Rs. 29,47,500 from the Receiver after the sale of the hotel. The question which was considered by the Income Tax Authorities was whether the D receipt of the said amount is capital receipt or revenue, receipt. The Income-Tax Officer arrived at a conclusion that it was a revenue receipt, Commissioner of Income Tax (Appeals) held that it was a capital receipt, the Tribunal confirmed the said finding, on reference to the High Court, the High Court arrived at a conclusion that it was a revenue receipt E assessable to income-tax as business income for the Assessment Year 1979-80. Hence, this appeal by special leave by the assessee. The question whether the receipt is capital or revenue is to be determined by drawing the conclusion of law ultimately from the facts of the particular case and it is not possible to lay down any single test as F infallible or any single criterion as decisive. This Court in the case of Karam Chand T7iapar & Bros. P. Ltd. v. Commissioner of Income Tax (Central, Calcutta, 80 ITR 167 discussed and held that in commissioner of Income Tax v. Chari and Chari Ltd., 57 ITR 400, it was held that ordinarily compensation for loss of an office or agency is regarded as capital receipt, G but this rule is subject to an exception that payment received even for termination of agency agreement would be revenue and not capital in the case where the agency was one of many which the assessee held and its termination did not impair the profit making structure of the assessee, but was within the framework of the business, it being a necessary incident of the business that existing agencies may be terminated and fresh agencies H F [1999) l S.C.R. 960 A may be taken. Thereafter the 5=9urt held that it was difficult to lay down a. precise principle of universal application but various workable rules have been evolved for guidance. Case: OBEROI HOTEL PVT. LTD. versus COMMISSIONER OF INCOME TAX [[1999] 1 S.C.R. 955] (1999) (i) $250,000 ਦੀ ਰਕਮ ਜੇਕਰ ਉਕਤ ਸੰਪਤੀ ਐਸ$30,000,000 ਤ� ਘੱਟ ਦੀ ਰਕਮ ਲਈ ਵੇਚੀ ਜ�ਦੀ ਹੈ ਜ� ਓਬਰਾਏ ਹੋਟਲ ਪ�ਾਇਵੇਟ ਿਲਿਮਟੇਡ ਬਨਾਮ ਸੀ.ਆਈ.ਟੀ. [�ਾਹ, ਜੇ.] (ii) $375,000 ਦੀ ਰਕਮ ਜੇਕਰ ਉਕਤ ਸੰਪਤੀ S$3,300,000 ਜ� ਇਸ ਤ� ਵੱਧ ਪਰ $33,500,000 ਤ� ਘੱਟ ਦੀ ਰਕਮ ਲਈ ਵੇਚੀ ਜ�ਦੀ ਹੈ ਜ� (iii) ਐਸ$750,000 ਦੀ ਰਕਮ ਜੇਕਰ ਉਕਤ ਸੰਪਤੀ S$33,500,000 ਜ� ਇਸ ਤ� ਵੱਧ ਦੀ ਰਕਮ ਲਈ ਵੇਚੀ ਜ�ਦੀ ਹੈ।" ਮੁਲ�ਕਣ ਦਾ ਅਿਧਕਾਰ, ਜੋ �ਪਰ ਦੱਸੇ ਗਏ ਿਵਚਾਰ ਲਈ ਛੱਡ ਿਦੱਤਾ ਿਗਆ ਸੀ, ਿਪ�ੰਸੀਪਲ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਦੇ ਆਰਟੀਕਲ XVIII ਤ� ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: "ਇਸ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਦੀਆਂ �ਰਤ� ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਿਜੱਥੇ ਮਾਲਕ ਹੋਟਲ ਨੂੰ ਿਕਸੇ ਹੋਰ ਿਵਅਕਤੀ, ਫਰਮ ਜ� ਕਾਰਪੋਰੇ�ਨ ਨੂੰ ਹੋਟਲ ਦਾ ਤਬਾਦਲਾ ਕਰਨ ਜ� ਿਕਸੇ ਹੋਰ ਿਵਅਕਤੀ, ਫਰਮ ਜ� ਕਾਰਪੋਰੇ�ਨ ਨੂੰ ਲੀਜ਼ 'ਤੇ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸਭ ਤ� ਪਿਹਲ� ਆਪਰੇਟਰ ਜ� ਇਸਦੇ ਿਕਸੇ ਨਾਮਜ਼ਦ ਜ� ਸਿਹਯੋਗੀ ਨੂੰ ਪੇ� ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।" ਉਕਤ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਮੁਲ�ਕਣਕਰਤਾ ਨੂੰ ਰੁਪਏ ਦੀ ਰਕਮ ਪ�ਾਪਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਹੋਟਲ ਦੀ ਿਵਕਰੀ ਤ� ਬਾਅਦ ਿਰਸੀਵਰ ਤ� 29,47,500. ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਅਥਾਰਟੀਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਿਵਚਾਿਰਆ ਿਗਆ ਸਵਾਲ ਇਹ ਸੀ ਿਕ ਕੀ ਉਕਤ ਰਕਮ ਦੀ ਰਸੀਦ ਪੂੰਜੀ ਰਸੀਦ ਹੈ ਜ� ਮਾਲੀਆ, ਰਸੀਦ। ਇਨਕਮ-ਟੈਕਸ ਅਫਸਰ ਇਸ ਿਸੱਟੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਿਚਆ ਿਕ ਇਹ ਇੱਕ ਮਾਲੀਆ ਰਸੀਦ ਸੀ, ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਕਿਮ�ਨਰ (ਅਪੀਲਜ਼) ਨ� ਮੰਿਨਆ ਿਕ ਇਹ ਇੱਕ ਪੂੰਜੀ ਰਸੀਦ ਸੀ, ਿਟ�ਿਬਊਨਲ ਨ� ਉਕਤ ਖੋਜ ਦੀ ਪੁ�ਟੀ ਕੀਤੀ, ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਸੰਦਰਭ 'ਤੇ, ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਇਸ ਿਸੱਟੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਿਚਆ ਿਕ ਇਹ ਆਮਦਨੀ-1980-2018 ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਲਈ ਆਮਦਨ-1980 ਸਾਲ ਦੇ ਮੁਲ�ਕਣ ਲਈ ਮਾਲੀਆ ਰਸੀਦ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ, ਮੁਲ�ਕਣ ਦੁਆਰਾ ਿਵ�ੇ� ਛੁੱਟੀ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਅਪੀਲ. ਇਹ ਸਵਾਲ ਿਕ ਕੀ ਰਸੀਦ ਪੂੰਜੀ ਹੈ ਜ� ਮਾਲੀਆ, ਇਹ ਿਨ�ਿਚਤ ਕੇਸ ਦੇ ਤੱਥ� ਤ� ਅੰਤ ਿਵੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਿਸੱਟੇ ਨੂੰ ਿਖੱਚ ਕੇ ਿਨਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਿਕਸੇ ਇੱਕ ਟੈਸਟ ਨੂੰ ਿਨਰਣਾਇਕ ਵਜ� ਿਨਰਣਾਇਕ ਜ� ਿਕਸੇ ਇੱਕ ਮਾਪਦੰਡ ਨੂੰ ਿਨਰਣਾਇਕ ਮੰਨਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹ� ਹੈ। ਇਸ ਅਦਾਲਤ ਨ� ਕਰਮ ਚੰਦ ਥਾਪਰ ਐਡ ਬ�ਦਰਜ਼ ਪੀ. ਿਲਮਿਟਡ ਬਨਾਮ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਕਿਮ�ਨਰ (ਕ�ਦਰੀ, ਕਲਕੱਤਾ, 80 ਆਈ.ਟੀ.ਆਰ. 167) ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਿਵੱਚ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਿਕਹਾ ਿਕ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਬਨਾਮ ਚਾਰੀ ਅਤੇ ਚਾਰੀ ਿਲਮਿਟਡ, 57 ਆਈ.ਟੀ.ਆਰ. 400 ਦੇ ਕਿਮ�ਨਰ ਿਵੱਚ, ਇਹ ਮੰਿਨਆ ਿਗਆ ਸੀ ਿਕ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਿਕਸੇ ਦਫ਼ਤਰ ਜ� ਏਜੰਸੀ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਲਈ ਮੁਆਵਜ਼ਾ, ਪਰ ਇਸ ਿਨਯਮ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਪੂੰਜੀ ਜ� ਏਜੰਸੀ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤਾ ਜ�ਦਾ ਹੈ। ਏਜੰਸੀ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਲਈ ਵੀ ਪ�ਾਪਤ ਕੀਤੀ ਆਮਦਨੀ ਹੋਵੇਗੀ ਨਾ ਿਕ ਪੂੰਜੀ ਦੀ ਸਿਥਤੀ ਿਵੱਚ ਿਜੱਥੇ ਏਜੰਸੀ ਕਈਆਂ ਿਵੱਚ� ਇੱਕ ਸੀ ਜੋ ਮੁਲ�ਕਣ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਨ� ਮੁਲ�ਕਣ ਦੇ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਦੇ ਢ�ਚੇ ਨੂੰ ਿਵਗਾਿੜਆ ਨਹ� ਸੀ, ਪਰ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੇ ਢ�ਚੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੀ, ਇਹ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਘਟਨਾ ਹੈ ਿਕ ਮੌਜੂਦਾ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਵ� ਏਜੰਸੀਆਂ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਿਰਪੋਰਟ� [1999] 1 ਐਸ.ਸੀ.ਆਰ. ਿਲਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤ� ਬਾਅਦ ਅਦਾਲਤ ਨ� ਿਕਹਾ ਿਕ ਏ. ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਐਪਲੀਕੇ�ਨ ਦਾ ਸਟੀਕ ਿਸਧ�ਤ ਪਰ ਮਾਰਗਦਰ�ਨ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਰਜ�ੀਲ ਿਨਯਮ ਿਵਕਿਸਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਮੌਜੂਦਾ ਕੇਸ ਿਵੱਚ ਇਸ ਅਦਾਲਤ ਦੁਆਰਾ ਿਨਰਧਾਰਤ ਉਪਰੋਕਤ ਟੈਸਟ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸਾਡੇ ਿਵਚਾਰ ਿਵੱਚ ਿਟ�ਿਬਊਨਲ ਇਸ ਿਸੱਟੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਿਵੱਚ ਸਹੀ ਸੀ ਿਕ ਇਹ ਇੱਕ ਪੂੰਜੀ ਰਸੀਦ ਸੀ। ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਿਕ ਿਜਵ� ਿਕ ਪਿਹਲੇ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਦੇ ਅਨੁਛੇਦ XVIII ਿਵੱਚ ਿਦੱਤਾ ਿਗਆ ਸੀ, ਮੁਲ�ਕਣਕਰਤਾ ਕੋਲ ਇੱਕ ਿਵਕਲਪ ਜ� ਅਿਧਕਾਰ ਸਫਰ ਕਰਨਾ ਜ� ਅਿਧਕਾਰ ਸੀ, ਜੇਕਰ ਮਾਲਕ ਹੋਟਲ ਜ� ਲੀਜ਼ ਜ� ਹੋਟਲ ਦੇ ਿਹੱਸੇ ਨੂੰ ਿਕਸੇ ਹੋਰ ਿਵਅਕਤੀ ਨੂੰ ਟਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤ� ਉਸਨੂੰ ਪਿਹਲ� ਮੁਲ�ਕਣਕਰਤਾ (ਆਪਰੇਟਰ) ਜ� ਇਸਦੇ ਨਾਮਜ਼ਦ ਿਵਅਕਤੀ ਨੂੰ ਪੇ� ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਿਵਕਲਪ ਦੀ ਵਰਤ� ਕਰਨ ਦਾ ਇਹ ਅਿਧਕਾਰ ਇੱਕ ਸਪਲੀਮ�ਟਰੀ ਸਮਝੌਤੇ ਦੁਆਰਾ ਛੱਡ ਿਦੱਤਾ ਿਗਆ ਸੀ ਜੋ ਪ�ਾਪਤਕਰਤਾ ਅਤੇ ਮੁਲ�ਕਣ ਿਵਚਕਾਰ ਸਤੰਬਰ, 1975 ਿਵੱਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ। ਇਹ ਸਿਹਮਤੀ ਿਦੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਿਕ ਪ�ਾਪਤਕਰਤਾ ਉਕਤ ਸੰਪੱਤੀ ਨੂੰ ਅਿਜਹੀ ਕੀਮਤ 'ਤੇ ਵੇਚਣ ਜ� ਿਨਪਟਾਉਣ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ 'ਤੇ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਅਿਜਹੀਆਂ �ਰਤ� 'ਤੇ ਜੋ ਉਹ ਉਿਚਤ ਸਮਝੇ ਅਤੇ ਿਕਸੇ ਵੀ ਿਜ਼ੰਮੇਵਾਰੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਨਹ� ਸੀ, ਿਜਸ ਲਈ ਖਰੀਦਦਾਰ ਨੂੰ ਹੋਟਲ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਅਤੇ ਪ�ਬੰਧਨ ਦੇ ਉਦੇ� ਲਈ ਆਪਰੇਟਰ (ਮੁਲ�ਕਣ) ਨਾਲ ਕੋਈ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹ� ਸੀ। ਮੁਲ�ਕਣ ਨੂੰ ਪਨ ਿਵੱਚ ਰਕਮ ਪ�ਾਪਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਰਕਮ ਪ�ਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਿਕ�ਿਕ ਮੁਲ�ਕਣਕਰਤਾ ਨ� ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਖਰੀਦਣ ਜ� ਚਲਾਉਣ ਦਾ ਆਪਣਾ ਅਿਧਕਾਰ ਛੱਡ ਿਦੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਤ� ਇਲਾਵਾ ਇਹ ਮੁਲ�ਕਣ ਲਈ ਆਮਦਨੀ ਦੇ ਸਰੋਤ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਅਿਧਕਾਰ ਿਵਚਾਰ ਲਈ ਿਨਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਜ�ਦਾ ਹੈ। ਸਪੱ�ਟ ਹੈ ਿਕ ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਇੱਕ ਪੂੰਜੀ ਰਸੀਦ ਹੈ ਨਾ ਿਕ ਇੱਕ ਮਾਲੀਆ ਰਸੀਦ। Case: OBEROI HOTEL PVT. LTD. versus COMMISSIONER OF INCOME TAX [[1999] 1 S.C.R. 955] (1999) fery eter(ii) af& & at saat 375,000/- date arSTaR fama wT 3,300,000 URI;aT a SA sifile fog 33,500,000/-, Sta U HA GH Gii) af& saa taf a faa 33,500,000/- Sax at Gas ail a cra@ ferg eat sal 750,000/- Stax at eee_ Paid a after, frat Ae SI at Ag Se XVII S GIST Ga Vicor wire & fore cart fear TAT “sa arr at safe & ay afe ary cart aos great Hl Yiaar sierat at Sa fereth APT Hrafta, wa ar frm at siaRa Gen Dect S A Vee W CAT eal & A Wael Way WITTWaaMW Sap Warea dase pr at are |. 3, UaNK GS sree ue ait ar vlea aH faa ad uzarq fetax B 29,47,500/- way at weymitt ee &| ara-ex wofeert are fear fora war wea ae a fe gear Sas WHA Ht artes Guitra afta &Sa Wored wafer| sra-cHy steered ar aE frepy en foe ae word write eff, sra-He rye(ariel) 4or free fey a we BET Faas oT ae Peed an fe ge Paik at 1979-80 & fey Grae HT sa@ we F sra-ae @ fare Paola wera wife eft| ara: PatRet art fasrs gorse cay UE sitet Wrgetwt mg &|| 4. SU We OT saefis war ae wafer YoihTa et srerar wares ef, afaa: feet fare arrat B deatTATA 4 Gea ta Tat Us aad wigd] fee FA BA-HY MGad (AA) HoH’ Tet AAet F NARIN URaat we et we afiaie fear an fr sna-wx aad FA ANT Us ant fee? del AMiel A UEafifratRa fésar tran en fos fret pratera a artrepray ot ei& ferg wipe cht MER TAAT Loire WTA-ara ore @ fog ve Par ga aaa & ates 8 fh aiaawe G wars @ fey wea Gara at Wagerm, 4 fe gotta| 0S ae A Get ahrorct Hy aftaFG up a sik Paiket we aa ratAa gas waB Paleot os SAM Tell aT HT aly ats 7 Ugadit St afes TE SNA waa & way St aM Ge GRAN Gt UH savasPes st A WwW Asa sitet Gl GAA Hrs AVatta wa ot wad &| Taa AareA ve afsPaia fear en fe urea wa Vt any He | yo argo SIFe 1971 Wee ele 1590 = 80 sige de aire 167. 2 vo aise Te 1966 Tee vile 54 = 57 aise alo 3iTe 400, Te| 45. 38 aes at sens SINT Way HT we aA AA A Ay fea one Sa eaol aeafter xvi ert 4 wder aeafter xvi ert 4 wderafter xvi ert 4 wder xvi ert 4 wder ert 4 wder 4 wder wderae freed far Pore war 8, oT Paik w far Pore war 8, oT Paik w Pore war 8, oT Paik w war 8, oT Paik w 8, oT Paik w oT Paik w Paik w wet em ar fer ae aftera we Goitra floes sift eft a | ar fer ae aftera we Goitra floes sift eft a | fer ae aftera we Goitra floes sift eft a | ae aftera we Goitra floes sift eft a | aftera we Goitra floes sift eft a | we Goitra floes sift eft a | Goitra floes sift eft a | floes sift eft a | sift eft a | eft a | a | |oorntren antren a ae @ fos fuses Shafts wera at eR fos fuses Shafts wera at eR fuses Shafts wera at eR Shafts wera at eR wera at eR at eR eR _Beat a gap feet am at fet afer ot siaRa SA a yet wey at ae HY ay Gad ae sma& fe de veh sem Pei(Ware) a gue aRar or| ga faaod ST waEe aTSHIP SING GIN EI, fort Ridax, 1975 4 Reta afk Prete @ dta Prenfea fora war en, cartfear Wat et| We HAR fear wat en feo Relax a Gar Bafa WH Hae a vs fret ay fama we urrr fe waa war wi wares (Patel)m wer grea TaA Gai Weel GSA A sud dea A argPrete at were ear wet gg eft| ge wa gufery wre at ag eft Gulf PatRet 4 vue at ma aestUl Bas Wares ot afer cat fear en| gas stenar Ee Putt at ara & ara at a& alk vaSYR HT SAINI Ufa H fry fear Wat S| att: Ge wae s fee we Yoihra wihta @ 4 fee wore way| ol aeafter xvi ert 4 wder aeafter xvi ert 4 wderafter xvi ert 4 wder xvi ert 4 wder ert 4 wder 4 wder wderae freed far Pore war 8, oT Paik w far Pore war 8, oT Paik w Pore war 8, oT Paik w war 8, oT Paik w 8, oT Paik w oT Paik w Paik w wet em ar fer ae aftera we Goitra floes sift eft a | ar fer ae aftera we Goitra floes sift eft a | fer ae aftera we Goitra floes sift eft a | ae aftera we Goitra floes sift eft a | aftera we Goitra floes sift eft a | we Goitra floes sift eft a | Goitra floes sift eft a | floes sift eft a | sift eft a | eft a | a | |oorntren antren a ae @ fos fuses Shafts wera at eR fos fuses Shafts wera at eR fuses Shafts wera at eR Shafts wera at eR wera at eR at eR eR _ Case: OBEROI HOTEL PVT. LTD. versus COMMISSIONER OF INCOME TAX [[1999] 1 S.C.R. 955] (1999) F [1999) l S.C.R. 960 A may be taken. Thereafter the 5=9urt held that it was difficult to lay down a. precise principle of universal application but various workable rules have been evolved for guidance. Applying the aforesaid test laid down by this Court in the present case, in our view the Tribunal was right in arriving at a conclusion that it B was a capital receipt. Reason is that as provided in Article xvm of the First Agreement assessee was having an option or right or lien, if owner desired to transfer the hotel or lease or part of the hotel to any other person, the same was required to be offered first to the assesscc (operator) or its nominee. This right to exercise its option was given up by a Sup-C plementary Agreement which was extcuted in September, 1975 between the. Receiver and assessee. It was agreed that Receiver would be at liberty to sell OJ otherwise dispose of the said property at such price and on such terms as he may deem fit and was not under any obligation requiring the purchaser thereof to enter into any agreement with the operator ( assessee) D for the purpose of operating and managing the hotel or otherwise and in its return, agreed consideration was as stated above in clause X. On the basis of the said agreement the assessee has received the amount in question. The amount was received because the assessee had given up its right to purchase and or to operate the property. Further it is loss of source of income to the assessee and that right is determined for consideration. E Obviously therefore, it is a capital receipt and not a revenue receipt. Learned counsel for the Revenue relied upon the decision in the case of Commissioner of Income Tax v. Rai Bahadur Jairam Valji and Others, 35 ITR 148 and submitted that assessee had the business of running the hotels in various countries and the amount which is received by him is for the F termination of first contract which was executed in 1970 and, therefore, it should be considered his revenue receipt. In that case Lhe Court was dealing with a trading contract and held that compensation paid in respect of the rights arising under the trading contract would be a revenue receipt and must be referred to the profits which would be made in carrying out G of contract. The Court has also observed : H "Whether a payment of compensation or termination of an agency is a capital or revenue receipt, it would have to be con-sidered whether the agency was in the nature of capital asset in the hands of the assessee, or whether it was cnly part of his 961 stock'in-trade." The aforesaid judgment was considered in the case of Kettlewell Bullen & Co. Ltd. v. Commissioner of Income Tax, Calcutta, (1964) 53 ITR 261, wherein the Court has held as under : "Whether a particular receipt is capital or income from busi-ness, has frequently engaged the attention of the courts. It may be broadly stated that what is received for loss of capital is a capital receipt; what is received as profit in a trading transaction is taxable income. But the difficulty arises in ascertaining whether what is received in a given case is compensation for loss of a source of income, or profit in a trading transaction." A B c After considering various decisions it was further held as under : "These cases illustrate the principle that compensation for injury to trading operations, arising from breach of contract or in D consequence of exercise of sovereign rights, is revenue. These cases must, however, be distinguished from another class of cases where compensation is paid as a solatium for loss of office. Such com-pensation may be regarded as capital or revenue; it would be regarded as capital, if it is for loss of an asset of enduring value E to the assessee, but not where payment is received in settlement of loss in a trading transaction." E After analysing number of cases, the Court observed that following satisfactory measure of consistency in the principle is disclosed : F Case: OBEROI HOTEL PVT. LTD. versus COMMISSIONER OF INCOME TAX [[1999] 1 S.C.R. 955] (1999) ਰੈਵੇਿਨਊ ਦੇ ਵਕੀਲ ਨ� ਕਿਮ�ਨਰ ਆਫ਼ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਬਨਾਮ ਰਾਏ ਬਹਾਦਰ ਜੈਰਾਮ ਵਾਲਜੀ ਅਤੇ ਹੋਰ, 35 ਆਈ.ਟੀ.ਆਰ. 148 ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਦੇ ਫੈਸਲੇ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਿਕਹਾ ਿਕ ਮੁਲ�ਕਣਕਰਤਾ ਦਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇ�� ਿਵਚ ਹੋਟਲ ਚਲਾਉਣ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਪ�ਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਰਕਮ ਪਿਹਲੇ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਲਈ ਹੈ ਜੋ 1970 ਿਵਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਲੀਆ ਮੰਿਨਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਕੇਸ ਿਵੱਚ ਅਦਾਲਤ ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਨਾਲ ਨਿਜੱਠ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਮੰਨਦੀ ਸੀ ਿਕ ਵਪਾਰਕ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਦੇ ਤਿਹਤ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਅਿਧਕਾਰ� ਦੇ ਸਬੰਧ ਿਵੱਚ ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਇੱਕ ਮਾਲੀਆ ਰਸੀਦ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਿਦੱਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਿਵੱਚ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਅਦਾਲਤ ਨ� ਇਹ ਵੀ ਦੇਿਖਆ ਹੈ: 8 'ਕੀ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਜ� ਿਕਸੇ ਏਜੰਸੀ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਇੱਕ ਪੂੰਜੀ ਜ� ਮਾਲੀਆ ਰਸੀਦ ਹੈ, ਇਸ 'ਤੇ ਿਵਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਿਕ ਕੀ ਏਜੰਸੀ ਮੁਲ�ਕਣਕਰਤਾ ਦੇ ਹੱਥ� ਿਵੱਚ ਪੂੰਜੀ ਸੰਪੱਤੀ ਦੀ ਪ�ਿਕਰਤੀ ਿਵੱਚ ਸੀ, ਜ� ਕੀ ਇਹ ਉਸ ਦਾ ਿਸਰਫ ਿਹੱਸਾ ਸੀ। ਓਬਰਾਏ ਹੋਟਲ ਪ�ਾਇਵੇਟ ਿਲਿਮਟੇਡ ਬਨਾਮ ਸੀ.ਆਈ.ਟੀ. [�ਾਹ, ਜੇ.] ਸਟਾਕ-ਇਨ-ਟ�ੇਡ।" ਉਪਰੋਕਤ ਫੈਸਲਾ ਕੇਟਲਵੈਲ ਬੁਲੇਨ ਐਡ ਕੰਪਨੀ ਿਲਮਿਟਡ ਬਨਾਮ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਕਿਮ�ਨਰ, ਕਲਕੱਤਾ, (1964) 53 ਆਈ.ਟੀ.ਆਰ. 261 ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਿਵੱਚ ਿਵਚਾਿਰਆ ਿਗਆ ਸੀ, ਿਜਸ ਿਵੱਚ ਅਦਾਲਤ ਨ� ਹੇਠ ਿਲਿਖਆ ਹੈ: "ਭਾਵ� ਕੋਈ ਖਾਸ ਰਸੀਦ ਪੂੰਜੀ ਹੈ ਜ� ਿਬਜ਼ਨਸ-ਐਨਸੀਐਸਐਸ ਤ� ਆਮਦਨ ਹੈ, ਨ� ਅਕਸਰ ਅਦਾਲਤ� ਦਾ ਿਧਆਨ ਿਖੱਿਚਆ ਹੈ। ਇਹ ਮੋਟੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਿਕਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਿਕ ਪੂੰਜੀ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਲਈ ਜੋ ਪ�ਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਇੱਕ ਪੂੰਜੀ ਰਸੀਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਵਪਾਰਕ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਿਵੱਚ ਲਾਭ ਵਜ� ਜੋ ਪ�ਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਟੈਕਸਯੋਗ ਆਮਦਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਿਵੱਚ ਮੁ�ਕਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਿਕ ਕੀ ਵਪਾਰ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਿਵੱਚ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਦੇ ਸਰੋਤ ਜ� ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਿਵੱਚ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਿਵੱਚ ਕੀ ਪ�ਾਪਤ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਹੈ। ਲੈਣ-ਦੇਣ।" ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੈਸਿਲਆਂ 'ਤੇ ਿਵਚਾਰ ਕਰਨ ਤ� ਬਾਅਦ ਇਸ ਨੂੰ ਹੇਠ ਿਲਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਿਲਆ ਿਗਆ: "ਇਹ ਕੇਸ ਇਸ ਿਸਧ�ਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾ�ਦੇ ਹਨ ਿਕ ਵਪਾਰਕ ਕਾਰਜ� ਨੂੰ ਸੱਟ ਲੱਗਣ ਲਈ ਮੁਆਵਜ਼ਾ, ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਜ� ਪ�ਭੂਸੱਤਾ ਦੇ ਅਿਧਕਾਰ� ਦੀ ਵਰਤ� ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜ�, ਮਾਲੀਆ ਹੈ। ਹਾਲ�ਿਕ, ਇਹਨ� ਕੇਸ� ਨੂੰ ਿਕਸੇ ਹੋਰ �ੇਣੀ ਦੇ ਕੇਸ� ਤ� ਵੱਖਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਿਜੱਥੇ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਦਫਤਰ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਲਈ ਸੋਲੇਟੀਅਮ ਵਜ� ਅਦਾ ਕੀਤਾ ਜ�ਦਾ ਹੈ। ਅਿਜਹੇ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਨੂੰ ਪੂੰਜੀ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਵਜ� ਮੰਿਨਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਇਹ ਪੂੰਜੀ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਵਜ� ਮੰਿਨਆ ਜ�ਦਾ ਹੈ ਜ� ਮਾਲੀਆ ਵਜ� ਮੰਿਨਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਮੁਲ�ਕਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸਥਾਈ ਮੁੱਲ, ਪਰ ਵਪਾਰਕ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਿਵੱਚ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਿਨਪਟਾਰੇ ਿਵੱਚ ਭੁਗਤਾਨ ਪ�ਾਪਤ ਹੋਣ 'ਤੇ ਨਹ�। ਕੇਸ� ਦੀ ਿਗਣਤੀ ਦਾ ਿਵ�ਲੇ�ਣ ਕਰਨ ਤ� ਬਾਅਦ, ਅਦਾਲਤ ਨ� ਦੇਿਖਆ ਿਕ ਿਸਧ�ਤ ਿਵੱਚ ਇਕਸਾਰਤਾ ਦੇ ਹੇਠ� ਿਦੱਤੇ ਤਸੱਲੀਬਖ� ਮਾਪ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਹੈ: "ਿਜੱਥੇ ਹਾਲਾਤ� ਨੂੰ ਿਧਆਨ ਿਵਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਿਕਸੇ ਿਵਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਦੇਣ ਲਈ ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤਾ ਜ�ਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਵਪਾਰ ਦੇ ਵਪਾਰਕ ਢ�ਚੇ ਨੂੰ ਪ�ਭਾਵਤ ਨਹ� ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਚੀਜ਼ ਤ� ਵ�ਝਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਆਮਦਨੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ, ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਵਪਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਆਮ ਘਟਨਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਿਜਹੇ ਰੱਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਵਪਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸੁਤੰਤਰ ਛੱਡ ਿਦੱਤਾ ਜ�ਦਾ ਹੈ (ਿਜੱਥੇ ਰੈਵੇਿਨਊ ਏਜੰਸੀ ਦੁਆਰਾ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਦੀ ਿਮਆਦ ਤ� ਮੁਕਤ ਕੀਤਾ ਜ�ਦਾ ਹੈ) ਮੁਲ�ਕਣ ਦਾ ਵਪਾਰਕ ਢ�ਚਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ, ਜ� ਅਿਜਹੇ ਰੱਦ ਕਰਨ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜ� ਮੁਲ�ਕਣਕਰਤਾ ਦੀ ਆਮਦਨੀ ਦੇ ਸਰੋਤ ਵਜ� ਜਾਣੇ ਜ�ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਏਜੰਸੀ ਸਮਝੌਤੇ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਦੇਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਦਾਇਗੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਪੂੰਜੀ ਰਸੀਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।" ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਿਰਪੋਰਟ� [1999] 1 ਐਸ.ਸੀ.ਆਰ. ਉਪਰੋਕਤ ਿਸਧ�ਤ ਕਰਮ ਚੰਦ ਥਾਪਰ ਅਤੇ ਬ�ੋਸ ਦੇ ਕੇਸ (ਸੁਪਰਾ) ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਿਵੱਚ ਿਨਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਿਪ�ੰਸੀਪਲ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਦੇ ਆਰਟੀਕਲ XVIII ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਿਨਰਧਾਰਤ ਉਪਰੋਕਤ ਿਸਧ�ਤ� ਨੂੰ ਿਧਆਨ ਿਵੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਮੁਲ�ਕਣਕਰਤਾ ਦੁਆਰਾ ਪ�ਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਰਕਮ ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਖਰੀਦਣ ਜ� ਸੰਚਾਿਲਤ ਕਰਨ ਦੇ ਉਸਦੇ ਅਿਧਕਾਰ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਲਈ ਜ� ਇਸਨੂੰ ਟਸਫਰ ਕਰਨ ਜ� ਦੂਜੇ ਿਵਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਣ ਤ� ਪਿਹਲ� ਇਸਨੂੰ ਲੀਜ਼ 'ਤੇ ਲੈਣ ਲਈ ਿਵਚਾਰ ਲਈ ਹੈ। ਇਹ ਵਪਾਰਕ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਅਿਧਕਾਰ� ਦੇ ਿਨਪਟਾਰੇ ਲਈ ਨਹ� ਹੈ, ਪਰ ਮੁਲ�ਕਣਕਰਤਾ ਦੀ ਪੂੰਜੀ ਸੰਪੱਤੀ 'ਤੇ ਸੱਟ ਵੱਜੀ ਹੈ ਅਤੇ ਿਪ�ੰਸੀਪਲ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਦੇ ਅਿਧਕਾਰ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਨਾਲ ਮੁਲ�ਕਣ ਦੀ ਆਮਦਨੀ ਦੇ ਸਰੋਤ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵੱਲ� ਿਦੱਤੇ ਹੁਕਮ� ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਿਦੱਤਾ ਜ�ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਪੀਲ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਿਦੱਤੀ ਜ�ਦੀ ਹੈ। ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਮੁਲ�ਕਣਕਰਤਾ ਦੇ ਹੱਕ ਿਵੱਚ ਅਤੇ ਮਾਲੀਆ ਦੇ ਿਵਰੁੱਧ ਿਦੱਤਾ ਜ�ਦਾ ਹੈ ਿਕ ਅਸੈਸੀ ਦੇ ਹੱਥ� ਿਵੱਚ ਰਸੀਦ ਪੂੰਜੀ ਰਸੀਦ ਸੀ। ਵੀ.ਐਸ.ਐਸ. ਅਪੀਲ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਹੈ। ਿਡਸਕਲੇਮਰ :- ਸਥਾਨਕ ਭਾ�ਾ ਿਵੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਿਨਆ ਿਨਰਣ� ਕੇਵਲ ਮੁਕੱਦਮੇਬਾਜ਼� ਲਈ ਉਹਨ� ਦੀ ਆਪਣੀ ਭਾ�ਾ ਿਵੱਚ ਸਮਝਣ ਤੱ