Oil And Natural Gas Corporation Ltd., Dehradun Through Managing Director v. The Commissioner Of Income Tax, Dehradun

Case: OIL AND NATURAL GAS CORPORATION LTD., DEHRADUN THROUGH MANAGING DIRECTOR versus THE COMMISSIONER OF... [[2010] 3 S.C.R. 386] (2010) [ 2010 ] 3 एस. सी. आर386 ऑयलएंडनैचुरलगैसकॉर्पोरेशनलिमिटेड, देहरादून (प्रबंधनिदेशककेमाध्यमसे) बनाम आयकरआयुक्त, देहरादून ( सिविलअपीलसं. 7223 वर्ष2008) 15 मार्च, 2010 [ न्यायमूर्तिगणडी. के. जैनऔरटी. एस. ठाकुर] आयकरअधिनियम, 1961: पी. आई एस।37 ( 1 ) AY 1991-92 से से1994-95 और1997-98 - -विनिमयदरमेंउतारचढ़ावकेकारणकटौती -अपीलार्थीनिर्धारितीनेइसकेलिएविदेशीऋणकालाभउठाया मशीनरीकेआयातपरपूंजीऔरराजस्वदोनोंकाखर्च पूँजीखातेमेंऔरअनिवासीकोभुगतानकेलिए -विदेशीमुद्रामेंठेकेदारखातेपरअतिरिक्तदेयता-ऋणोंकेसंबंधमेंविनिमयदरमेंउतारचढ़ाव -राजस्वउद्देश्यकेलिएलियागयानिर्धारितीनेव्यापारकाअनुसरणकिया -लेखांकनप्रणालीचढ़ावकाकारण निर्धारितीकोहोनेवाला"नुकसान" -विदेशीमुद्राकीदरमेंउतार आयोजिततुलनपत्रकीतारीखःइसकीअनुमतिदीजासकतीहै एसकेतहतव्यय।37 ( 1 ) इसतथ्यकेबावजूदकि वास्तवमेंदायित्वकानिर्वहनउसवर्षमेंनहींकियागयाथाजिसमें -विदेशीमुद्राकीदरमेंउतारचढ़ावआयाथा। एस।43ए(1-4-2003 सेपहलेबिनासंशोधनके)-एवाई1991-92 1994-95 और1997-98-परिसंपत्तिकीवास्तविकलागतमेंसमायोजन बादमेंविनिमयदरमेंपरिवर्तनकेकारण --विदेशीमुद्रामेंपरिसंपत्तिकाअधिग्रहणअपीलार्थीनिर्धारितीअपनेखर्चोंकोपूराकरनेकेलिएविदेशीऋणकालाभउठाया, दोनोंपूंजीऔर पूंजीखातेपरमशीनरीकेआयातपरराजस्वऔर -अनिवासीठेकेदारोंकोविदेशीमुद्रामेंभुगतान आयोजितकियागयाःआयातितकीवास्तविकलागतकोसमायोजितकरनेकाहकदारनिर्धारिती विदेशीमुद्रामेंअर्जितपूंजीगतपरिसंपत्तियाँ 386 तेलऔरप्राकृतिकगैसनिगम।लिमिटेड।एम. डी. वीCOMMNR।387 आयकर,देहरादून प्रत्येकतुलनपत्रतिथिपरविनिमयदरमेंउतार-चढ़ाव, विविधदायित्वकावास्तविकभुगतानलंबितहै। -अपीलार्थीनिर्धारितीसार्वजनिकक्षेत्रकाहै। उपक्रम, पूंजीगहनअन्वेषषणऔरपेट्रोलियमउत्पादोंकेउत्पादनमेंलगाहुआहैजिसकेलिएउसेकरनापड़ताहैअपनेखर्चोंकोपूराकरनेकेलिएविदेशीऋणोंपरबहुतअधिकनिर्भर, मशीनरीकेआयातपरपूंजीऔरराजस्वदोनों पूँजीखाताऔरअनिवासीकोभुगतानकेलिए विभिन्नसेवाओंकेलिएविदेशीमुद्रामेंठेकेदार प्रस्तुतकियागया।निर्धारितीनेतीनप्रकारकेविदेशीबनाए विनिमयऋण-(i) राजस्वखातेमें; (ii) पूंजीखातेमेंऔर(iii) सामान्यउद्देश्योंकेलिए, आंशिकरूपसे इसकाउपयोगराजस्वखातेमेंऔरआंशिकरूपसेपूंजीखातेमेंकियाजाताहै। विदेशीमुद्राकेनियमोंऔरशर्तोंकेअनुसार ऋण, कुछऋणमेंपुनःदेयहोगएविचाराधीनवर्षलेकिनकुछऋणोंकेपुनर्भुगतानकीतारीखसंबंधितलेखावर्षकीसमाप्तिकेबादगिरगई। निर्धारितीकाभारतीयमुद्रामेंपुनर्मूल्यांकनकियागया राजस्वखातेमेंविदेशीमुद्राऋण, पूंजीखातेकेसाथ-साथइसकेसामान्यप्रयोजनखातेमेंभी 31 मार्च, 1991 तकबकायाऔरभारतीयमुद्रामेंअपनीसंबंधितराशियोंकेबीचअंतरकादावाकिया 31 मार्च, 1990 कोऔर31 मार्च, 1991 कोराजस्वखातेमेंउपयोगकिएगएऋणोंकेसंबंधमेंआयकरअधिनियम, 1961 कीधारा37 (1) केतहतराजस्वहानिकेरूपमें, औरपूंजीखाताऋणोंपरविदेशीमुद्रामेंसमानअंतरकोभीध्यानमेंरखा अधिनियमकीधारा43एकेतहतदायित्वमेंवृद्धि मूल्यह्रासकेउद्देश्य। निर्धारितीद्वाराकीगईविदेशीमुद्राहानि विचाराधीनवर्षमेंकिएगएऋणोंकेपुनर्भुगतानकेकारणराजस्वखातेमेंधाराकेतहतकटौतीकेरूपमेंनिर्धारणअधिकारीद्वाराअनुमतिदीगईथी।37 ( 1 ) अधिनियमके, औरउन्होंनेएक[2010]3 एस. सी. आर. कोभीध्यानमेंरखा। 388 सर्वोच्चन्यायालयकीरिपोर्टलिएगएविदेशीमुद्राऋणोंकीबढ़तीदेनदारी अधिनियमकीधारा43एकेतहतमूल्यह्रासकेउद्देश्योंकेलिएलेखावर्षमेंपूंजीखाताऔरपुनर्भुगतान। हालाँकि, उन्होंनेऐसीविदेशीमुद्रापरदावाकिएगएविदेशीमुद्रानुकसानकेलिएनिर्धारितीकेदावेकीअनुमतिनहींदी। राजस्वखातेऔरपूंजीखातेदोनोंमेंऋणजोलेखांकनकेअंतिमदिनबकायाथे। विचाराधीनवर्षऔरउधारकीशर्तोंकेअनुसारथे, संबंधितअवधिकेअंतमेंपुनर्भुगतानयोग्य लेखावर्ष।इसीतरहकाउपचारदियागयाथा विदेशीमुद्राऋण।सामान्यउद्देश्योंकेलिएलियागया, उपयोगकियागया आंशिकरूपसेराजस्वखातेमेंऔरआंशिकरूपसेपूंजीखातेमें।इसप्रकार, विदेशीमुद्राहानिके लिएनिर्धारितीकादावा/ इनविदेशीमुद्राओंकेपुनर्मूल्यांकनपरदायित्वमेंवृद्धि लेखावर्षकेअंतमेंराजस्वखातेऔरपूंजीदोनोंमेंविचाराधीनऋणोंकाआदान-प्रदान लेखाऔरआंशिकरूपसेराजस्वखातेमेंऔरआंशिकरूपसेपूंजीखातेमेंउपयोगकिएगएऋणोंपरभी, इसआधारपरकियागयाकिइसमेंलेखांकनकीवाणिज्यिकप्रणालीकापालनकियागयाथा। इससंबंधमें, मूल्यांकनअधिकारीद्वाराअनुमतिनहींदीगईथी। आकलनअधिकारीकेअनुसार, इसतरहकानुकसानहोसकताहै निर्धारितीकोदायित्वकेनिर्वहनपरअनुमतिदीगई इनऋणोंकेवास्तविकपुनर्भुगतानकासमय निर्धारितीनेइसकेसमक्षअपीलकोप्राथमिकतादी आयकरआयुक्त(अपील)।जहाँतक राजस्वमेंविदेशीमुद्राहानिकेलिएनिर्धारितीकादावालेखासंबंधितथा, आयुक्त(अपील) मूल्यांकनअधिकारीद्वारालिएगएदष्टिकोणकीपुष्टिकी Case: OIL AND NATURAL GAS CORPORATION LTD., DEHRADUN THROUGH MANAGING DIRECTOR versus THE COMMISSIONER OF... [[2010] 3 S.C.R. 386] (2010) (2010] 3 S.C.R. 386 A OIL AND NATURAL GAS CORPORATION LTD., DEHRADUN THROUGH MANAGING DIRECTOR v. THE COMMISSIONER OF INCOME TAX, DEHRADUN (Civil Appeal No. 7223 of 2008) B MARCH 15, 2010 [D.K. JAIN AND T.5. THAKUR, JJ.] Income Tax Act, 1961: c s.37(1) - AY 1991-92 to 1994-95 and 1997-98 -Deduction on account of fluctuations in rate of exchange -Appel/ant-assessee availed foreign loans to cover its expenses, both capital and revenue, on import of machinery D on capital account and for payment to non-resident contractors in foreign currency- Additional liability on account of fluctuations in the rate of exchange, in respect of loans . -taken for revenue purpose Assessee followed mercantile -system of accounting "Loss" suffered by assessee on E account of fluctuation in the rate of foreign exchange as on -the date of balance-sheet Held: Could be allowed as expenditure under s.37(1) notwithstanding the fact that the liability had not been actually-discharged in the year in which the fluctuation in the rate of foreign exchange had occurred. F F s.43A (as unamended, prior to 1-4-2003) - AY 1991-92 to 1994-95 and 1997-98 - Adjustment in actual cost of asset on account of change in the rate of exchange subsequent to acquis!~ion of asset in foreign currency - Appellant-assessee availed foreign loans to cover its expenses, both capital and G revenue, on import of machinery on capital account and for payment to non-resident contractors in foreign currency -Held: Assessee entitled to adjust the actual cost of imported capital assets acquired in foreign currency on account of OIL AND NATURAL GAS CORP. LTD. M. D. v. COMMNR. 387 OF INCOME TAX, DEHRADUN fluctuation in the rate of exchange at each balance-sheet date, pending actual payment of the varied liability. The appellant-assessee is a . public sector undertaking, engaged in capital intensive exploration and production of petroleum products for which it has to heavily depend on foreign loans to cover its expenses, both capital and revenue, on import of machinery on capital account and for payment to non-resident c.ontractors in foreign currency for various services rendered. The Assessee made three types of foreign exchange borrowings -(i) in revenue account; (ii) in · capital account and (iii) for general purposes, partly utilised in revenue account and. partly in capital account.. As per the terms and conditions of foreign exchange borrowings, some of the loans became re-payable in the year under consideration but date of repayment of some loans fell after the end of the relevant accounting year. The Assessee revalued in Indian currency all its foreign exchange loans in revenue account, capital .. account as also in its general purposes account, outstandi.ng as on 31st March, 1991 and claimed the difference between th_eir respective amounts in Indian · currency as on 31st March, 1990 and on 31st March, 1991 as revenue loss under Section 37(1) of the Income Tax Act, 1961 in respect of loans used in revenue account, arid also took into consideration the similar difference in . foreign .exchange on capital account lo::tns as an increased liability under Section 43A of the Act for the purposes of depreciation. The foreign exchange loss incurred by the Assessee in the revenue account on account of repayment of the loans made in the year under consideration was allowed . by the Assessing Officer as a deduction under Section 37(1) of the Act, and he also took into consideration an A 8 C D E F G H 388 SUPREME COURT REPORTS [2010] 3 S.C.R. Case: OIL AND NATURAL GAS CORPORATION LTD., DEHRADUN THROUGH MANAGING DIRECTOR versus THE COMMISSIONER OF... [[2010] 3 S.C.R. 386] (2010) (2010] 3 ਐਸ.ਸੀ.ਆਰ. 386 ਤੇਲਅਤੇਕੁਦਰਤੀਗੈਸਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨਲਲਮਲਿਡ, ਦੇਹਰਾਦੂਨਮੈਨੇਲ ਿੰਗਡਾਇਰੈਕਿਰਰਾਹੀੀਂ V. ਇਨਕਮਿੈਕਸਕਲਮਸ਼ਨਰ, ਦੇਹਰਾਦੂਨ (2008 ਦਾਲਸਵਲਅਪੀਲਨਿੰਬਰ 7223) ਮਾਰਚ 15, 2010 [ਡੀ.ਕੇ. ੈਨਅਤੇਿੀ.5] ਠਾਕੁਰ, ੇ. ੇ.] ਇਨਕਮਿੈਕਸਐਕਿ, 1961: ਐਸ.37 (1) - ਏ.ਵਾਈ. 1991-92 ਤੋਂ 1994-95 ਅਤੇ 1997-98 - ਐਕਸਚੇਂ ਰੇਿਲਵਿੱਚਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅਦੇਕਾਰਨਕਿੌਤੀ - ਅਪੇਫ/ਐੀਂਿ-ਿੈਕਸਦਾਤਾਨੇਮਸ਼ੀਨਰੀਦੀਦਰਾਮਦ 'ਤੇਪੂਿੰ ੀਅਤੇਮਾਲੀਆਦੋਵਾੀਂਦੇਆਪਣੇਖਰਲਚਆੀਂਨੂਿੰਪੂਰਾਕਰਨਲਈਲਵਦੇਸ਼ੀਕਰਜੇਲਏ ਪੂਿੰ ੀਖਾਤੇ 'ਤੇਅਤੇਲਵਦੇਸ਼ੀਮੁਦਰਾਲਵਿੱਚਗੈਰ-ਵਸਨੀਕਠੇਕੇਦਾਰਾੀਂਨੂਿੰਭੁਗਤਾਨਲਈ- ਕਰਲਜਆੀਂਦੇਸਬਿੰਧਲਵਿੱਚਐਕਸਚੇਂ ਦੀਦਰਲਵਿੱਚਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅਦੇਕਾਰਨਵਾਧੂਦੇਣਦਾਰੀ।ਮਾਲੀਆਦੇਉਦੇਸ਼ਲਈਲਲਆਲਗਆ - ਲਨਰਧਾਰਕਨੇਲੇਖਾਕਾਰੀਦੀਵਪਾਰਕਪਰਣਾਲੀਦੀਪਾਲਣਾਕੀਤੀ - "ਘਾਿਾ" ਲ ਸਨੂਿੰਲਨਰਧਾਰਕਨੂਿੰਝਿੱਲਣਾਲਪਆਬੈਲੇਂਸਸ਼ੀਿਦੀਲਮਤੀਨੂਿੰਲਵਦੇਸ਼ੀਮੁਦਰਾਦੀਦਰਲਵਿੱਚਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅਦਾਲੇਖਾ - ਹੋਲਡ: ਧਾਰਾ 37 (1) ਦੇਤਲਹਤਖਰਚਵ ੋਂਇ ਾਜਤਲਦਿੱਤੀ ਾਸਕਦੀਹੈ, ਇਸਤਿੱਥਦੇਬਾਵ ੂਦਲਕਦੇਣਦਾਰੀਅਸਲਲਵਿੱਚਉਸਸਾਲਲਵਿੱਚਅਦਾਨਹੀੀਂਕੀਤੀਗਈਸੀਲ ਸਸਾਲਲਵਦੇਸ਼ੀਮੁਦਰਾਦੀਦਰਲਵਿੱਚਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅਹੋਇਆਸੀ। ਧਾਰਾ 43ਏ (1-4-2003 ਤੋਂਪਲਹਲਾੀਂ) - ਲਵਿੱਤੀਸਾਲ 1991-92 ਤੋਂ 1994-95 ਅਤੇ 1997-98 - ਲਵਦੇਸ਼ੀਮੁਦਰਾਲਵਿੱਚ ਾਇਦਾਦਦੇਵਾਧੇਤੋਂਬਾਅਦਐਕਸਚੇਂ ਦੀਦਰਲਵਿੱਚਤਬਦੀਲੀਦੇਕਾਰਨਸਿੰਪਤੀਦੀਅਸਲਲਾਗਤਲਵਿੱਚਤਬਦੀਲੀ - ਅਪੀਲਕਰਤਾ-ਲਨਰਧਾਰਕਨੇਆਪਣੇਖਰਲਚਆੀਂ, ਪੂਿੰ ੀਅਤੇਪੂਿੰ ੀਦੋਵਾੀਂਨੂਿੰਕਵਰਕਰਨਲਈਲਵਦੇਸ਼ੀਕਰਜੇਲਏ ਮਾਲੀਆ, ਪੂਿੰ ੀਖਾਤੇ 'ਤੇਮਸ਼ੀਨਰੀਦੀਦਰਾਮਦਅਤੇਲਵਦੇਸ਼ੀਮੁਦਰਾਲਵਿੱਚਗੈਰ-ਲਨਵਾਸੀਠੇਕੇਦਾਰਾੀਂਨੂਿੰਭੁਗਤਾਨਲਈ - ਹੋਲਡ: ਲਨਰਧਾਰਕਲਵਦੇਸ਼ੀਮੁਦਰਾਲਵਿੱਚਪਰਾਪਤਕੀਤੀਆਯਾਤਕੀਤੀਪੂਿੰ ੀ ਾਇਦਾਦਦੀਅਸਲਲਾਗਤਨੂਿੰਐਡ ਸਿਕਰਨਦਾਹਿੱਕਦਾਰਹੈ ਤੇਲਅਤੇਕੁਦਰਤੀਗੈਸਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨਲਲਮਲਿਡਐਮ.ਡੀ.ਵੀ. ਇਨਕਮਿੈਕਸਦੀਧਾਰਾ 387, ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਹਰੇਕਬੈਲੇਂਸਸ਼ੀਿਲਮਤੀ 'ਤੇਐਕਸਚੇਂ ਦੀਦਰਲਵਿੱਚਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ, ਲਵਲਭਿੰਨਦੇਣਦਾਰੀਦਾਅਸਲਭੁਗਤਾਨਲਿੰਲਬਤਹੈ। ਅਪੀਲਕਰਤਾ-ਮੁਲਾੀਂਕਣਹੈ . ਨਤਕਸੈਕਿਰਅਿੰਡਰਿੇਲਕਿੰਗ, ੋਪੂਿੰ ੀਗਲਹਰਾਈਨਾਲਖੋ ਲਵਿੱਚਲਿੱਗੇਹੋਏਹਨਅਤੇਪੈਿਰੋਲੀਅਮਉਤਪਾਦਾੀਂਦਾਉਤਪਾਦਨਲ ਸਲਈਇਸਨੂਿੰ 8 ਕਰਨਾਪੈਂਦਾਹੈਆਪਣੇਖਰਲਚਆੀਂਨੂਿੰਪੂਰਾਕਰਨਲਈਲਵਦੇਸ਼ੀਕਰਲਜਆੀਂ 'ਤੇਬਹੁਤਲਜਆਦਾਲਨਰਭਰਕਰਦਾਹੈ, ਪੂਿੰ ੀਅਤੇਮਾਲੀਆਦੋਵੇਂ, ਪੂਿੰ ੀਖਾਤੇ 'ਤੇਮਸ਼ੀਨਰੀਦੀਦਰਾਮਦਅਤੇਪਰਦਾਨਕੀਤੀਆੀਂ ਾੀਂਦੀਆੀਂਵਿੱਖ-ਵਿੱਖਸੇਵਾਵਾੀਂਲਈਲਵਦੇਸ਼ੀਮੁਦਰਾਲਵਿੱਚਗੈਰ-ਲਨਵਾਸੀ _ ਨੂਿੰਭੁਗਤਾਨਕਰਨਲਈ।ਲਨਰਧਾਰਕਨੇਲਤਿੰਨਲਕਸਮਾੀਂਦੇਲਵਦੇਸ਼ੀਬਣਾਏ ਐਕਸਚੇਂ ਉਧਾਰ - () ਮਾਲੀਆਖਾਤੇਲਵਿੱਚ; () ਲਵਿੱਚ ਪੂਿੰ ੀਖਾਤਾਅਤੇ () ਆਮਉਦੇਸ਼ਾੀਂਲਈ, ਅਿੰਸ਼ਕਤੌਰ 'ਤੇਮਾਲੀਆਖਾਤੇਲਵਿੱਚਅਤੇਅਿੰਸ਼ਕਤੌਰ 'ਤੇਪੂਿੰ ੀ._ ਲਵਿੱਚਵਰਲਤਆ ਾੀਂਦਾਹੈ ਲਵਦੇਸ਼ੀਮੁਦਰਾਉਧਾਰਦੇਲਨਯਮਾੀਂਅਤੇਸ਼ਰਤਾੀਂਦੇਅਨੁਸਾਰ, ਕੁਝਕਰਜੇਦੁਬਾਰਾਭੁਗਤਾਨਯੋਗਹੋਗਏਡੀਸਾਲਲਵਚਾਰਅਧੀਨਹੈਪਰਕੁਝਕਰਲਜਆੀਂਦੀਅਦਾਇਗੀਦੀਲਮਤੀਸਿੰਬਿੰਲਧਤਲੇਖਾਸਾਲਦੀਸਮਾਪਤੀਤੋਂਬਾਅਦਲਡਿੱਗਗਈ। ਲਨਰਧਾਰਕਨੇਆਪਣੀਆੀਂਸਾਰੀਆੀਂਚੀਜਾੀਂਦਾਭਾਰਤੀਮੁਦਰਾਲਵਿੱਚਮੁੜ੍ਮੁਲਾੀਂਕਣਕੀਤਾਮਾਲੀਆਖਾਤੇ, ਪੂਿੰ ੀਲਵਿੱਚਲਵਦੇਸ਼ੀਮੁਦਰਾਕਰਜੇ.. ਖਾਤਾਅਤੇਇਸਦੇਆਮਉਦੇਸ਼ਾੀਂਦੇਖਾਤੇਲਵਿੱਚਵੀ, 31 ਮਾਰਚ, 1991 ਨੂਿੰ . ਕੀਤਾਅਤੇਭਾਰਤੀਲਵਿੱਚ _ ਸਬਿੰਧਤਰਕਮਦੇਅਿੰਤਰਦਾਦਾਅਵਾਕੀਤਾ 31 ਮਾਰਚ, 1990 ਅਤੇ 31 ਮਾਰਚ, 1991 ਨੂਿੰਆਮਦਨਕਰਦੀਧਾਰਾ 37 (1) ਦੇਤਲਹਤਮਾਲੀਆ ਘਾਿੇਵ ੋਂਮੁਦਰਾ ਮਾਲੀਆਖਾਤੇਲਵਿੱਚਵਰਤੇਗਏਕਰਲਜਆੀਂਦੇਸਬਿੰਧਲਵਿੱਚਐਕਿ, 1961, ਖੁਸ਼ਕਨੇਵੀਇਸੇਤਰਹਾੀਂਦੇਅਿੰਤਰਨੂਿੰਲਧਆਨਲਵਿੱਚਰਿੱਲਖਆ. ਪੂਿੰ ੀਖਾਤੇ 'ਤੇਲਵਦੇਸ਼ੀਮੁਦਰਾਲੋ:ਿੀਐਨਐਸਲਗਰਾਵਿਦੇਉਦੇਸ਼ਾੀਂਲਈਐਕਿਦੀਧਾਰਾ 43ਏਦੇਤਲਹਤਵਧੀਹੋਈਦੇਣਦਾਰੀਵ ੋਂ। ਲਵਚਾਰਅਧੀਨਸਾਲਲਵਿੱਚਕੀਤੇਗਏਕਰਲਜਆੀਂਦੀਅਦਾਇਗੀਦੇਕਾਰਨਲਨਰਧਾਰਕਦੁਆਰਾਮਾਲੀਆਖਾਤੇਲਵਿੱਚਹੋਏਲਵਦੇਸ਼ੀਮੁਦਰਾਘਾਿੇਦੀਇ ਾਜਤਲਦਿੱਤੀਗਈਸੀ ਮੁਲਾੀਂਕਣਅਲਧਕਾਰੀਦੁਆਰਾਐਕਿਦੀਧਾਰਾ 37 (1) ਅਧੀਨਕਿੌਤੀਵ ੋਂ, ਅਤੇਉਸਨੇਇਿੱਕਨੂਿੰਵੀਲਧਆਨਲਵਿੱਚਰਿੱਲਖਆ ਐਕਿਦੀਧਾਰਾ 43ਏਦੇਤਲਹਤਪੂਿੰ ੀਖਾਤੇਲਵਿੱਚਲਏਗਏਅਤੇਲੇਖਾਸਾਲਲਵਿੱਚਭੁਗਤਾਨਕੀਤੇਗਏਲਵਦੇਸ਼ੀਮੁਦਰਾਕਰਲਜਆੀਂਦੀਵਧੀਹੋਈਦੇਣਦਾਰੀ।ਹਾਲਾੀਂਲਕ, ਉਨਹਾੀਂਨੇਅਲ ਹੀਲਵਦੇਸ਼ੀਮੁਦਰਾ 'ਤੇਦਾਅਵਾਕੀਤੇਗਏਲਵਦੇਸ਼ੀਮੁਦਰਾਘਾਿੇਦੇਦਾਅਵੇਨੂਿੰਮਨਜੂਰਨਹੀੀਂਕੀਤਾ ਮਾਲੀਆਖਾਤੇਅਤੇਪੂਿੰ ੀਖਾਤੇਦੋਵਾੀਂਲਵਿੱਚਕਰਜੇ ੋਲਵਚਾਰਅਧੀਨਲੇਖਾਕਾਰੀਸਾਲਦੇਆਖਰੀਲਦਨਬਕਾਇਆਸਨਅਤੇਉਧਾਰਦੀਆੀਂਸ਼ਰਤਾੀਂਅਨੁਸਾਰਸਨ, ਸਿੰਬਿੰਲਧਤਲੇਖਾਸਾਲਦੇਅਿੰਤਲਵਿੱਚਭੁਗਤਾਨਯੋਗਸਨ।ਇਸੇਤਰਹਾੀਂਦਾਇਲਾ ਉਸਨੂਿੰਵੀਲਦਿੱਤਾਲਗਆਸੀ ਲਵਦੇਸ਼ੀਮੁਦਰਾਕਰਜੇ. ਆਮਉਦੇਸ਼ਾੀਂਲਈਲਏਗਏ, ਵਰਤੇਗਏਅਿੰਸ਼ਕਤੌਰ 'ਤੇਮਾਲੀਆਖਾਤੇਲਵਿੱਚਅਤੇਅਿੰਸ਼ਕਤੌਰ 'ਤੇਪੂਿੰ ੀਖਾਤੇਲਵਿੱਚ।ਇਸਤਰਹਾੀਂ, ਇਨਹਾੀਂਲਵਦੇਸ਼ੀਮੁਦਰਾਦੇਮੁੜ੍ਮੁਲਾੀਂਕਣ 'ਤੇਲਵਦੇਸ਼ੀਮੁਦਰਾਘਾਿੇ / ਵਧੀਹੋਈਦੇਣਦਾਰੀਲਈਮੁਲਾੀਂਕਣਕਰਤਾਦਾਦਾਅਵਾਅਿੰਡਰਰਾਈਲਿੰਗਸਾਲਦੇਅਿੰਤ 'ਤੇਐਕਸਚੇਂ ਲੋਨਮਾਲੀਆਖਾਤੇਅਤੇਪੂਿੰ ੀਦੋਵਾੀਂਲਵਿੱਚਲਵਚਾਰਕਰਨਾਖਾਤਾਅਤੇਮਾਲੀਆਖਾਤੇਲਵਿੱਚਅਿੰਸ਼ਕਤੌਰ 'ਤੇਵਰਤੇਗਏਕਰਲਜਆੀਂ 'ਤੇਵੀਅਤੇਅਿੰਸ਼ਕਤੌਰ 'ਤੇਪੂਿੰ ੀਖਾਤੇਲਵਿੱਚ, ਇਸਆਧਾਰ 'ਤੇਬਣਾਇਆਲਗਆਸੀਲਕਇਸਨੇਇਸਸਬਿੰਧਲਵਿੱਚਲੇਖਾ- ੋਖਾਦੀਵਪਾਰਕਪਰਣਾਲੀਦੀਪਾਲਣਾਕੀਤੀਸੀ, ਮੁਲਾੀਂਕਣਅਲਧਕਾਰੀਦੁਆਰਾਇਸਦੀਇ ਾਜਤਨਹੀੀਂਲਦਿੱਤੀਗਈਸੀ।ਮੁਲਾੀਂਕਣਅਲਧਕਾਰੀਦੇਅਨੁਸਾਰ, ਅਲ ਹਾ0 ਨੁਕਸਾਨਹੋਸਕਦਾਹੈਇਨਹਾੀਂਕਰਲਜਆੀਂਦੀਅਸਲਅਦਾਇਗੀਦੇਸਮੇਂਦੇਣਦਾਰੀਦੇਲਨਪਿਾਰੇ 'ਤੇਲਨਰਧਾਰਕਨੂਿੰਇ ਾਜਤਲਦਿੱਤੀ ਾੀਂਦੀਹੈ। ਮੁਲਾੀਂਕਣਕਰਤਾਨੇਆਮਦਨਕਰਕਲਮਸ਼ਨਰ (ਅਪੀਲ) ਦੇਸਾਹਮਣੇਅਪੀਲਾਾਾੀਂਨੂਿੰਤਰ ੀਹਲਦਿੱਤੀ।ਲ ਿੱਥੋਂਤਿੱਕ ਮਾਲੀਆਖੇਤਰਲਵਿੱਚਲਵਦੇਸ਼ੀਮੁਦਰਾਘਾਿੇਲਈਿੈਕਸਦਾਤਾਦੇਦਾਅਵੇਦਾਸਬਿੰਧਸੀ, ਕਲਮਸ਼ਨਰ (ਅਪੀਲ) ਨੇਮੁਲਾੀਂਕਣਅਲਧਕਾਰੀਦੁਆਰਾਲਏਗਏਲਵਚਾਰਦੀਇਸਆਧਾਰ 'ਤੇਪੁਸ਼ਿੀਕੀਤੀਲਕਇਹਇਿੱਕਧਾਰਨਾਤਮਕਦੇਣਦਾਰੀਸੀਅਤੇਇਸਨੂਿੰਸਬਿੰਧਤਮੁਲਾੀਂਕਣਲਵਿੱਚਸਫਲਨਹੀੀਂਕੀਤਾਲਗਆਸੀ ਾੀਂਪਰਾਪਤਨਹੀੀਂਕੀਤਾਲਗਆਸੀ Case: OIL AND NATURAL GAS CORPORATION LTD., DEHRADUN THROUGH MANAGING DIRECTOR versus THE COMMISSIONER OF... [[2010] 3 S.C.R. 386] (2010) [২০১০] ৩ এস. িস. আর. ৩৮৬ �তল ও �াকৃিতক গ�াস কেপ�ােরশন িলিমেটড �দরাদুন ম�ােন�জং িডের�েরর মাধ�েম বনাম আয়কর কিমশনার, �দরাদুন (২০০৮ সােলর �দওয়ািন আিপল নং ৭২২৩) ১৫ই মাচ�, ২০১০ [িড. �ক. �জন এবং �ট. এস. ঠাকুর,িবচারপিত�য়] আয়কর আইন, ১৯৬৭: ধারা ৩৭ (১)- ১৯৯১-৯২ �থেক ১৯৯৪-৯৫ এবং ১৯৯৭-৯৮-িবিনময় হােরর ওঠানামার কারেণ ছাড়-আেবদনকারী-অ�ােসিস মূলধন অ�াকাউে� য�পািত আমদািন এবং িবেদশী মু�ায় অনাবাসী �ঠকাদারেদর �অথ দােনর জন� মূলধন এবং রাজ� উভয়ই ব�য় �মটােত িবেদশী ঋণ �হণ কেরিছেলন-ঋেণর ��ে� িবিনময় হােরর ওঠানামার কারেণ অিতির� দায়। রাজে�র উে�েশ� �নওয়া-মূল�ায়নকারী িহসাবর�েণর বািণ�জ�ক প�িত অনুসরণ কেরিছেলন-ব�ালা�িশেটর তািরখ অনুযায়ী �বেদিশক মু�ার হােরর ওঠানামার কারেণ মূল�ায়নকারীেক "�িত" �ভাগ করেত হেয়িছল-ধািরতঃ ধারা ৩৭ (১) এর অধীেন ব�য় িহসােব অনুেমািদত হেত পাের, যিদও �য বছের �বেদিশক মু�ার হাের ওঠানামা ঘেটিছল �সই বছের দায় �কৃতপে� পিরেশাধ করা হয়িন। ধারা ৪৩ ক (১-৪-২০০৩ এর আেগ অপিরেশািধত িহসােব)- ১৯৯১-৯২ �থেক ১৯৯৪-৯৫ এবং ১৯৯৭-৯৮-�বেদিশক মু�ায় স�দ অিধ�হেণর পের িবিনময় হােরর পিরবত�েনর কারেণ স�েদর �কৃত মূেল�র সম�য়-আিপলকারী-অ�ােসিস মূলধন অ�াকাউে� য�পািত আমদািন এবং িবেদশী মু�ায় অনাবািসক �ঠকাদারেদর অথ দােনর জন� মূলধন এবং রাজ� উভয়ই ব�য় �মটােত িবেদশী ঋণ �হণ কেরিছেলন-�অনু��তঃ এর কারেণ িবেদশী মু�ায় অ�জ�ত আমদািন করা মূলধন স�েদর �কৃত মূল� সাম�স� করার অিধকারী অ�ােসিস �তল ও �াকৃিতক গ�াস কেপ�ােরশন িলিমেটড �দরাদুন ম�ােন�জং িডের�েরর মাধ�েম বনাম আয়কর কিমশনার, �দরাদুন ৩৮৭ �িত�ট ব�ােল�িশেটর তািরেখ িবিনমেয়র হাের �দরাদুেনর ওঠানামা, িবিভ� দায়ব�তার �কৃত পিরেশাধ মুলত�িব। আিপলকারী-মূল�ায়নকারী এক�ট সরকাির ��ে�র উেদ�াগ, যা মূলধন িনিবড় অনুস�ান এবং �পে�ািলয়াম পণ� উৎপাদেনর সােথ জিড়ত, যার জন� এ�ট মূলধন এবং রাজ� উভয়ই ব�য় �মটােত িবেদশী ঋেণর উপর ব�াপকভােব িনভ�র কের, মূলধন অ�াকাউে� য�পািত আমদািনর উপর এবং অনাবাসী �ঠকাদারেদর �দান করা িবিভ� পিরেষবার জন� িবেদশী মু�ায় অথ দােনর জন�। করদাতার িতন ধরেনর �বেদিশক মু�া ঋণ িছল-(i) রাজ� অ�াকাউে�ঃ (i) মূলধন অ�াকাউে� এবং (iii) সাধারণ উে�েশ�, আংিশকভােব রাজ� অ�াকাউে� এবং আংিশকভােব মূলধন অ�াকাউে�। �বেদিশক মু�ার শত�াবলী অনুযায়ী ধার, িকছ� ঋণ পুনঃ�েদয় হেয় ওেঠ িবেবচনাধীন বছর িক� িকছ� পিরেশােধর তািরখ �াসি�ক িহসাব বছেরর �শষ হওয়ার পর ঋণ কেমেছ। অ�ােসিস ১৯৯১ সােলর ৩১�শ মাচ� পয�� বেকয়া রাজ� অ�াকাউে�, মূলধন ই-অ�াকাউে� এবং তার সাধারণ উে�শ� অ�াকাউে� থাকা সম� �বেদিশক মু�া ঋেণর ভারতীয় মু�ায় পুনমূ�ল�ায়ন কেরন এবং রাজ� অ�াকাউে� ব�ব�ত ঋেণর ��ে� আয়কর আইেনর ৩৭ (১) ধারার অধীেন রাজ� �িত িহসােব ১৯৯০ সােলর ৩১�শ মাচ� এবং ১৯৯১ সােলর ৩১�শ মাচ� ভারতীয় মু�ায় তােদর িনজ িনজ পিরমােণর মেধ� পাথ�ক� দািব কেরন এবং অবমূল�ায়েনর উে�েশ� আইেনর ৪৩এ ধারার অধীেন মূলধন অ�াকাউ� ঋেণর উপর বিধ�ত দায় িহসােব �বেদিশক মু�ায় একই পাথ�ক� িবেবচনা কেরন। িবেবচনাধীন বছের ঋণ পিরেশােধর কারেণ রাজ� অ�াকাউে� করদাতার �য �বেদিশক মু�ার �িত হেয়েছ তা িনধ�ারণ আিধকািরক আইেনর ৩৭ (১) ধারার অধীেন ছাড় িহসােব মঞ্জুর কেরিছেলন, এবং িতিন এক�ট িবেবচনাও কেরিছেলন। WTSc1d Sod Mad VACA WALT BVITSPANGCS CASA ae BITPGShos Jaca Aharon ar CacCHP SsWal ACTA WAT Hor Jal cd, Koy AGF BNTPOCS Ae WILT BNPOCG Oodl GHrgz 42Pcaafa- aU ACoA Brprofes Tacda CVI MeN ATH SAT Aae ACIS *Orett Blapca fact,UT Arp Birpnoro: Jacdd CCT AAC MACAIANT feet! AMIATAY COMO CATH WET (CTIACAST QCAC)-CP Byny Blody MSA Acer W oierypwld ATKy BNPOo AdeBUePIPOlI WILT BITPTOSTD WARS BS! WOSA?, AKA BINTPNST Ae WALABITPIOCS AeBUePIPold AKT BNIPOlG 44e Gerporl Wit BNIPWOCS Wao Ali PCafFacaparatia rprohos Jacda ICY 42 CACM YA ACTA Wouracad Wad Cacia WaTpoate widqod wa ono auld «ae fefecs pa acer cl at 42 faacyBUNCH: BRPHMNITAT NOS, 42 AVA Apo AAMICHA WAT UIT AACA CHCA BUTCHIIZ Tata lod BLAS HBA CACO ANCA! PCACAA CT AD ABI MAMAS WT Jae Gep2 fet AAP WoTAT Fars Blo A Hfesw VALTAC, AIS Ga WNIT WITS WAI gom Coney frraysral Arar AMS Cans WarRTA BUSCA Lal SOD WALT BNPIOTS WY, VW Aca faeT OSA WES, soos, SAPMTA WiTG �তল ও �াকৃিতক গ�াস কেপ�ােরশন িলিমেটড �দরাদুন ম�ােন�জং িডের�েরর মাধ�েম বনাম আয়কর কিমশনার, �দরাদুন ৩৮৯ Case: OIL AND NATURAL GAS CORPORATION LTD., DEHRADUN THROUGH MANAGING DIRECTOR versus THE COMMISSIONER OF... [[2010] 3 S.C.R. 386] (2010) PCACAA CT AD ABI MAMAS WT Jae Gep2 fet AAP WoTAT Fars Blo A Hfesw VALTAC, AIS Ga WNIT WITS WAI gom Coney frraysral Arar AMS Cans WarRTA BUSCA Lal SOD WALT BNPIOTS WY, VW Aca faeT OSA WES, soos, SAPMTA WiTG �তল ও �াকৃিতক গ�াস কেপ�ােরশন িলিমেটড �দরাদুন ম�ােন�জং িডের�েরর মাধ�েম বনাম আয়কর কিমশনার, �দরাদুন ৩৮৯ এবং বিধ�ত দায় সুিবধার অনুমিত �দয় এই ধরেনর �বেদিশক মু�া ঋণ �থেক �য়কৃত উ��দ ও য�পািতর অবচয় ভাতা গণনা িবেবচনাধীন মূল�ায়ন বছেরর জন�। অ�ােসিস এবং �রিভিনউ �স আিপল দােয়র কেরেছ৷ আয়কর আিপল �াইবু�নােলর সামেন। �াইবু�নাল বেলেছ �য রাজ� অ�াকাউে� মূল�ায়নকারীর �ারা দািব করা �িত আইেনর ৩৭(১) ধারার অধীেন অনুেমািদত িছল। মূল�ায়নকারী �বেদিশক মু�ায় অ�জ�ত আমদািনকৃত স�েদর �কৃত খরচ সাম�স� করার অিধকারী িকনা এই �ে� রাজ� �ারা পছ� করা আিপল আইেনর ধারা ৪৩ক -এর পিরে�ি�েত িবিনময় হাের অি�রতার িহসাব খািরজ করা হেয়েছ। রাজ� হাইেকােট�র কােছ আিপল দােয়র কের। মূল�ায়ন বছর ১৯৯১-৯২ �থেক ১৯৯৪-৯৫ এবং ১৯৯৭-৯৮ স�িক�ত এক�ট সাধারণ রায় �ারা, হাইেকাট� উভয় িবষেয় �াইবু�নােলর িস�া�েক উে� �দয়। এই আদালেত আিপেল, িনধ�ারেণর জন� �য ���িল উ�ািপত হেয়িছল �স�িল িছলঃ-(i) মামলার তথ� ও পিরি�িতর উপর, হােরর ওঠানামার কারেণ উদ্ভূত অিতির� দায়ব�তা। রাজে�র উে�েশ� �নওয়া ঋেণর ��ে� িবিনময়েক আয়কর আইন, ১৯৬১-এর ধারা ৩৭ (১)-এর অধীেন ছাড় িহসােব অনুমিত �দওয়া �যেত পাের, �য বছের িবিনময় হােরর ওঠানামা হয় বা �ধুমা� এই ধরেনর ঋণ পিরেশােধর বছেরই তা অনুেমািদত হয় িক না এবং (ii) �েত�ক ব�ােল�িশেটর তািরেখ িবিনময় হােরর ওঠানামার কারেণ িবেদিশ মু�ায় অ�জ�ত আমদািনকৃত মূলধন স�েদর �কৃত মূল� িনধ�ারক সাম�স� করার অিধকারী িকনা, যা িবিভ� দায়ব�তার �কৃত পিরেশােধর জন� মুলত�িব রেয়েছ। আিপেলর অনুমিত িদেয় আদালেতর িস�া�ঃ ১. এর কারেণ �কানও ব�য় হেয়েছ িকনা তা খুঁেজ �বর করার জন� �য িবষয়�িল িবেবচনা করেত হেব ৩৯০ সুি�ম �কাট� িরেপাট� [২০১০] ৩ এস. িস. আর. �বেদিশক মু�ার হােরর ওঠানামা, যখন অ�ােসিস িহসাবর�েণর বািণ�জ�ক প�িত অনুসরণ কের, তখন তা কত�নেযাগ� হয়, �স�িল হলঃ (i) িহসাবর�ণ ব�ব�া-করদাতার �ারা অনুসরণ করা হয় িকনা তা হল বািণ�জ�ক ব�ব�া, যা �কৃতপে� িবতরণ করার আেগই �য পিরমাণ ব�েয়র জন� আইিন দায়ব�তা ব�য় করা হেয়েছ তার �ডিবট িনেয় আেস এবং ��িডট, যা �াপ�, তা �কৃতপে� �াি�র আেগই অিবলে� বেকয়া হেয় যায়; (ii) করদাতার �ারা �� �থেকই একই ব�ব�া অনুসরণ করা হয় িকনা এবং যিদ ব�ব�ায় �কানও পিরবত�ন ঘেট থােক, পিরবত�ন�ট স�ঠক িছল িকনা; (iii) িকনা। করদাতার �ারা গৃহীত ব�ব�া ন�ায� ও যু��স�ত িকনা বা �কবল কেরর ঘটনা �াস করার লে�� গৃহীত হেয়েছ িকনা-করদাতার দািব করা �লাকসান এবং তােত �য লাভ হেত পাের তার ��ে�ও একই আচরণ করা হেয়েছ; (iv) করদাতার �ারা িহসাব বইেয় �লাকসান ও লােভর ��ে� ধারাবািহক ও সুিনিদ এি� করা হেয়েছ িকনা; (v) করদাতার �ারা �লাকসান ও লাভ উভেয়র ��ে�ই এি� করার জন� গৃহীত প�িত�ট জাতীয়ভােব �ীকৃত অ�াকাউি�ং মান অনুযায়ী িকনা এবং (vi) করদাতার �ারা গৃহীত ব�ব�া�ট ন�ায� ও যু��স�ত িকনা। [অনুে�দ ১০] [৩৯৭-�জ-এইচ; ৩৯৮-এ-এফ] বত�মান ��ে�, করদাতার িহসাবর�েণর বািণ�জ�ক প�িত অনুসরণ করা হেয়েছ। মামলার তেথ�র উপর উপেরা� িবষয়�িল �েয়াগ কের, এটা �� �য ব�ালা�িশেটর তািরেখ �বেদিশক মু�ার হােরর ওঠানামার কারেণ করদাতার দািব করা �িত আইেনর ৩৭ (১) ধারার অধীেন ব�য় িহসােব অনুেমািদত, যিদও �য বছের �বেদিশক মু�ার িস হােরর ওঠানামা ঘেটিছল �সই বছের দায় পিরেশাধ করা হয়িন। [অনুে�দ ১০] [৩৯৮-এফ-এইচ] আয়কর কিমশনার বনাম উডওয়াড� গভন�র ই��য়া িপ. িলিমেটড ২০০৯ (৩১২) আই. �ট. আর. ২৫৪ (এসিস), িনভ�র কেরিছল। �তল ও �াকৃিতক গ�াস কিমশন এবং আনার বনাম -এর কােল�র অফ ইনকম ট�া�, �দরাদুন। �স�াল এ�াইজ (১৯৯২) সােপাট� (২) এস. িস. িস ৪৩২ এবং মহানগর �টিলেফান িনগম িলড বনাম �চয়ারম�ান, �স�াল �বাড�, ডাইের� ট�া� অ�া� অ�ানার। ২০০৪ (২৬৭) আই. �ট. আর. ৬৪৭ (এস. িস), উে�খ করা হেয়েছ। আয়কর আইন, ১৯৬১-এর ধারা ৪৩এ ২০০৩ সােলর ১লা এি�ল �থেক অথ� আইন, ২০০২ �ারা সংেশাধন করা হেয়িছল। অপিরেশািধত ধারা ৪৩এ-এর অধীেন, "�কৃত অথ দান" �কানও পূব�শত� িছল না িবেদশী মু�ায় অ�জ�ত �ায়ী স�েদর বহন খরেচর �েয়াজনীয় সম�য় করার জন�, িক� ২০০৩ সােলর ১লা এি�ল �থেক কায�কর সংেশািধত ধারা ৪৩এ-এর অধীেন, �বেদিশক মু�ার হােরর ওঠানামার কারেণ �াস/বিধ�ত দায়ব�তার এই ধরেনর অথ� �দানেক �ায়ী স�েদর বহনকারী পিরমােণর সম�য় করার জন� এক�ট পূব�শত� করা হেয়েছ [অনুে�দ ১২] [৩৯৯-�জ-এইচ; ৪০০-এ-িস] Case: OIL AND NATURAL GAS CORPORATION LTD., DEHRADUN THROUGH MANAGING DIRECTOR versus THE COMMISSIONER OF... [[2010] 3 S.C.R. 386] (2010) The foreign exchange loss incurred by the Assessee in the revenue account on account of repayment of the loans made in the year under consideration was allowed . by the Assessing Officer as a deduction under Section 37(1) of the Act, and he also took into consideration an A 8 C D E F G H 388 SUPREME COURT REPORTS [2010] 3 S.C.R. A increased liability of foreign exchange loans taken in capital account and repaid in the accounting year, for the purposes of depreciation, under Section 43A of the Act. He, however, did not allow the assessee's claim for foreign exchange loss claimed on such foreign currency B loans both in revenue account and in capital account which were outstanding on the last day of the accounting year under consideration and were as per the terms of borrowings, repayable at the end of the relevant accounting year. Similar treatment was given to the c foreign exchange loans.taken for general purposes, used partly in revenue account and partly in capital account. Thus, the Assessee's claim for foreign exchange loss/ increased liability on revaluation of these foreign exchange loans at the end· of the accounting year under 0 [consideration both in the revenue ][account ][and capital ]account as also on loans used partly in revenue account and partly in capital account, made on the ground that it had followed mercantile system of accounting in this regard, was disallowed by the Assessing Officer. According to the Assessing Officer, such a loss could be E allowed to the Assessee on discharge of liability at the time of actual repayment of these loans. The assessee preferred appeals before the Commissioner of Income Tax (Appeals). Insofar as F assessee's claim for foreign exchange loss in revenue acco.unt was concerned, the Commissioner (Appeals) affirmed the view taken by the Assessing Officer on the ground that it was a notional liability and the same had not crystallised or accrued in the relevant assessment G year. However, as regards the adjustment for increased liability made by the Assessee for the pu!poses of Section 43A of the Act in respect of foreign exchange loans in capital account, which were outstanding as on 31st March, 1991, the Commissioner accepted the stand H of the assessee and directed the Assessing Officer to OIL AND NATURAL GAS CORP. LTD. M. D. v. COMMNR. 389 OF INCOME TAX, DEHRADUN allow the benefit of such increased liability for A computation of depreciation allowance on plant and machinery purchased out of such foreign exchange loans . for the assessment year under consideration. The Assessee and the Revenue filed cross-appeals B before the Income Tax Appellate Tribunal. The Trib.unal held that the loss claimed by the assessee on revenue account was allowable under Section 37(1) of the Act. The appeal preferred by the Revenue on the question whether the Assessee was entitled to adjust the actual c cost of imported assets acquired in foreign currency on account of fluctuatidn in the rate of exchange, in terms of Section 43A of the Act, was dismissed. The Revenue filed appeal before the High Court. By a common judgment pertaining to the assessment years 199'1-92 to 1994-95 and 1997-98, the High Court reversed · tbe decision of the Tribunal on both the issues. D """ . '>L . In appeals to this Court, the questions which arose for determination were :- (i) Whether on the facts and E circumstances of the case, the additional Ua_bility arising on account of fluctuations in the rate of. exchange in respect of loans taken for revenue purposes could be allowed as deduction under Section 37(1) of the Income Tax, Act, 1961 in the year of fluctuatioh in the rate of F exchange or whether the same is allowable only in the year of repayment of such loans and (ii) Whether the assessee is entitled to adjust the actual cost of imported capital assets acquired in foreign currency on account of fluctuation in the rate of exchange at each balance-G . sheet date, pending actual payment of the varied liability. E G Allowing the appeals, the Court Case: OIL AND NATURAL GAS CORPORATION LTD., DEHRADUN THROUGH MANAGING DIRECTOR versus THE COMMISSIONER OF... [[2010] 3 S.C.R. 386] (2010) लेखाऔरआंशिकरूपसेराजस्वखातेमेंऔरआंशिकरूपसेपूंजीखातेमेंउपयोगकिएगएऋणोंपरभी, इसआधारपरकियागयाकिइसमेंलेखांकनकीवाणिज्यिकप्रणालीकापालनकियागयाथा। इससंबंधमें, मूल्यांकनअधिकारीद्वाराअनुमतिनहींदीगईथी। आकलनअधिकारीकेअनुसार, इसतरहकानुकसानहोसकताहै निर्धारितीकोदायित्वकेनिर्वहनपरअनुमतिदीगई इनऋणोंकेवास्तविकपुनर्भुगतानकासमय निर्धारितीनेइसकेसमक्षअपीलकोप्राथमिकतादी आयकरआयुक्त(अपील)।जहाँतक राजस्वमेंविदेशीमुद्राहानिकेलिएनिर्धारितीकादावालेखासंबंधितथा, आयुक्त(अपील) मूल्यांकनअधिकारीद्वारालिएगएदष्टिकोणकीपुष्टिकी इसआधारपरकियहएककाल्पनिकदायित्वथाऔरयहसंबंधितमूल्यांकनवर्षमेंस्पष्टयाउपार्जितनहींहुआथा।हालांकि, वृद्धिकेलिएसमायोजनकेसंबंधमें विदेशीमुद्राकेसंबंधमेंअधिनियमकीधारा43एकेप्रयोजनोंकेलिएनिर्धारितीद्वाराकियागयादायित्वपूँजीखातेमेंऋण, जोवर्तमानमेंबकायाथे 31 मार्च, 1991 मेंआयुक्तनेइसरुखकोस्वीकारकरलिया निर्धारितीकोनिर्देशदियाऔरनिर्धारणअधिकारीकोतेलऔरप्राकृतिकगैसनिगमकोनिर्देशदिया। लिमिटेड।एम. डी. वीCOMMNR।389 आयकर, देहरादून संयंत्रपरमूल्यह्रासभत्तेकीगणनाऔरऐसेविदेशीमुद्राऋणोंसेखरीदीगईमशीनरी विचाराधीनमूल्यांकनवर्षकेलिए। निर्धारितीऔरराजस्वनेपरस्परअपीलदायरकी आयकरअपीलीयन्यायाधिकरणकेसमक्ष।न्यायाधिकरणपरनिर्धारितीद्वारादावाकियागयानुकसान अभिनिर्धारितकियाकिराजस्व अधिनियमकीधारा37 (1) केतहतखातास्वीकार्यथा। प्रश्नपरराजस्वद्वाराकीगईअपील क्यानिर्धारितीवास्तविककोसमायोजितकरनेकाहकदारथा विदेशीमुद्रामेंअर्जितआयातितपरिसंपत्तियोंकीलागत विनिमयदरमेंउतार-चढ़ावकाहिसाब, संदर्भमेंअधिनियमकीधारा43एकोखारिजकर दियागयाथा। राजस्वनेउच्चन्यायालयमेंअपीलदायरकी।केद्वारा मूल्यांकनवर्षोंसेसंबंधितएकसामान्यनिर्णय 1991-92 उच्चन्यायालयने1994-95 और1997-98 कोउलटदिया दोनोंमुद्दोंपरन्यायाधिकरणकानिर्णय।इसन्यायालयमेंकीगईअपीलोंमें, निर्धारणकेलिएजोप्रश्नउठेथेवेथेः- ( i) चाहेमामलेकेतथ्योंऔरपरिस्थितियोंपर, उत्पन्नहोनेवालाअतिरिक्तदायित्व -विनिमयदरमेंउतारचढ़ावकेकारण -राजस्वउद्देश्योंकेलिएलिएगएऋणोंकासम्मानहोसकताहै दरमेंउतार-चढ़ावकेवर्षमेंकर, अधिनियम, 1961 विनिमययाक्यायहकेवलऐसेऋणोंकेपुनर्भुगतानकेवर्षमेंहीस्वीकार्यहैऔर(ii) क्या निर्धारितीआयातितकीवास्तविकलागतकोसमायोजितकरनेकाहकदारहै। खातेमेंविदेशीमुद्रामेंअर्जितपूंजीगतपरिसंपत्तियाँप्रत्येकशेषषराशिपरविनिमयदरमेंउतार-चढ़ाव विवरणीतिथि, विभिन्नदायित्वोंकावास्तविकभुगतानलंबितहै। अपीलोंकोअनुमतिदेतेहुए, न्यायालयने पकड़नाः1.1 . जिनकारकोंपरध्यानदियाजानाचाहिए यहपतालगानेकेलिएकिक्या390 सर्वोच्चन्यायालयरिपोर्टोंकेकारणकोईखर्चहुआहै [ 2010 ] 3 एस. सी. आर: विदेशीमुद्रादरोंमेंउतार-चढ़ाव, जबनिर्धारितीलेखांकनकीवाणिज्यिकप्रणालीकापालन कररहाहै, कटौतीयोग्यहै, येहैंः( (i) लेखांकनकीप्रणाली निर्धारितीकेबादव्यापारिकप्रणालीआतीहै, जो केलिएव्ययकीराशिकाडेबिटलाताहै जिसकेहोनेसेपहलेभीकोईकानूनीदायित्ववहनकियागयाहै वास्तवमेंवितरितऔरक्रेडिट, जोदेयहै, वहवास्तवमेंप्राप्तहोनेसेपहलेहीतुरंतदेयहोजाताहै; (ii) क्यानिर्धारितीद्वाराउसीप्रणालीकापालनकियाजाताहै शुरुआतसेहीऔरअगरव्यवस्थामेंकोईबदलावआयाथा, तोक्याबदलावसहीथा; (iii) क्यानिर्धारितीनेउपार्जितहोनेकादावाकिएगएनुकसानऔरउपार्जितहोनेवालेलाभोंकेलिएसमानव्यवहारकियाहै। (iv) क्यानिर्धारितीसुसंगतरहाहैऔर इससंबंधमेंलेखापुस्तकोंमेंप्रविष्टियाँकरनेमेंनिश्चित हानिऔरलाभकी; (v) क्यानिर्धारितीद्वारादोनोंपुस्तकोंमेंप्रविष्टियाँकरनेकेलिएअपनाईगईविधि हानिआलाभकसम्मानराष्ट्रीयस्तरपरस्वीकृतअछि। निर्धारितीद्वाराअपनायागयानिर्णयउचितऔरउचितहैयाकेवलइसकीघटनाओंकोकमकरनेकीदष्टिसेअपनायागयाहै।कराधान।[ पैरा10] [397-जी-एच; 398-ए-एफ] 1.2 . वर्तमानमामलेमें, निर्धारितीनेइसकापालनकिया लेखांकनकीव्यापारिकप्रणाली।उपरोक्तकारकोंकोमामलेकेतथ्योंपरलागूकरतेहुए, यहस्पष्टहैकिनुकसान -तुलनपत्रकीतारीखकोविदेशीमुद्राकीदरमेंउतारचढ़ावकेकारणनिर्धारितीद्वारादावाकियागया धारा37 (1) केतहतव्ययकेरूपमेंस्वीकार्यहै अधिनियम, इसकेबावजूदकिदेयताकानिर्वहनउसवर्षमेंनहींकियागयाथाजिसमेंदरमेंउतार-चढ़ावहुआथा -विदेशीमुद्राकीप्राप्तिहुई।[ पैरा10] [398-एफएच] -आयआयुक्तकरबनाम।वुडवर्डगवर्नर इंडियापी. लिमिटेड2009 (312) आई. टी. आर. 254 (एस. सी.) परभरोसाकियागया। तेलऔरप्राकृतिकगैसआयोगऔरए. एन. आर. वी. आयकर, देहरादून केंद्रीयउत्पादशुल्क(1992) अनुपूरक(2) एस. सी. सी. 432 औरमहानगर टेलीफोननिगमलिमिटेडबनाम।अध्यक्ष, केंद्रीयबोर्ड, प्रत्यक्ष करऔरए. एन. आर. 2004 ( 267 ) आई. टी. आर. 647 (एस. सी.), संदर्भित। 2.1 . आयकरअधिनियम, 1961 कीधारा43एथी- वित्तअधिनियम, 2002 द्वारा1 अप्रैल, 2003 सेसंशोधित।असंशोधितधारा43एकेतहत, "वास्तविकभुगतान" Case: OIL AND NATURAL GAS CORPORATION LTD., DEHRADUN THROUGH MANAGING DIRECTOR versus THE COMMISSIONER OF... [[2010] 3 S.C.R. 386] (2010) ਮੁਲਾੀਂਕਣਕਰਤਾਨੇਆਮਦਨਕਰਕਲਮਸ਼ਨਰ (ਅਪੀਲ) ਦੇਸਾਹਮਣੇਅਪੀਲਾਾਾੀਂਨੂਿੰਤਰ ੀਹਲਦਿੱਤੀ।ਲ ਿੱਥੋਂਤਿੱਕ ਮਾਲੀਆਖੇਤਰਲਵਿੱਚਲਵਦੇਸ਼ੀਮੁਦਰਾਘਾਿੇਲਈਿੈਕਸਦਾਤਾਦੇਦਾਅਵੇਦਾਸਬਿੰਧਸੀ, ਕਲਮਸ਼ਨਰ (ਅਪੀਲ) ਨੇਮੁਲਾੀਂਕਣਅਲਧਕਾਰੀਦੁਆਰਾਲਏਗਏਲਵਚਾਰਦੀਇਸਆਧਾਰ 'ਤੇਪੁਸ਼ਿੀਕੀਤੀਲਕਇਹਇਿੱਕਧਾਰਨਾਤਮਕਦੇਣਦਾਰੀਸੀਅਤੇਇਸਨੂਿੰਸਬਿੰਧਤਮੁਲਾੀਂਕਣਲਵਿੱਚਸਫਲਨਹੀੀਂਕੀਤਾਲਗਆਸੀ ਾੀਂਪਰਾਪਤਨਹੀੀਂਕੀਤਾਲਗਆਸੀ ਸਾਲ।ਹਾਲਾੀਂਲਕ, ਪੂਿੰ ੀਖਾਤੇਲਵਿੱਚਲਵਦੇਸ਼ੀਮੁਦਰਾਕਰਲਜਆੀਂ, ੋਲਕ 31 ਮਾਰਚ, 1991 ਤਿੱਕਬਕਾਇਆਸਨ, ਦੇਸਬਿੰਧਲਵਿੱਚਐਕਿਦੀਧਾਰਾ 43ਏਦੇਲਨਪਿਾਰੇਲਈਲਨਰਧਾਰਕਦੁਆਰਾਕੀਤੀਗਈਵਧੀਹੋਈਦੇਣਦਾਰੀਲਈਐਡ ਸਿਮੈਂਿਦੇਸਬਿੰਧਲਵਿੱਚ, ਕਲਮਸ਼ਨਰਨੇਸਿੈਂਡਨੂਿੰਸਵੀਕਾਰਕਰਲਲਆਮੁਲਾੀਂਕਣਕਰਤਾਦੀਲਨਯੁਕਤੀਕੀਤੀਅਤੇਮੁਲਾੀਂਕਣਅਲਧਕਾਰੀਨੂਿੰਲਨਰਦੇਸ਼ਲਦਿੱਤੇਲਕ ਤੇਲਅਤੇਕੁਦਰਤੀਗੈਸਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨਲਲਮਲਿਡਐਮ.ਡੀ.ਵੀ. ਇਨਕਮਿੈਕਸਦੀਧਾਰਾ 389, ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਅਲ ਹੇਲਵਦੇਸ਼ੀਮੁਦਰਾਕਰਲਜਆੀਂਤੋਂਖਰੀਦੇਗਏਪਲਾੀਂਿਅਤੇਮਸ਼ੀਨਰੀ 'ਤੇਲਗਰਾਵਿਭਿੱਤੇਦੀਗਣਨਾਲਈਅਲ ਹੀਵਧੀਹੋਈਦੇਣਦਾਰੀਦੇਲਾਭਦੀਆਲਗਆਦੇਣਾ . ਲਵਚਾਰਅਧੀਨਮੁਲਾੀਂਕਣਸਾਲਲਈ। ਮੁਲਾੀਂਕਣਕਰਤਾਅਤੇਮਾਲੀਆਨੇਕਰਾਸ-ਅਪੀਲਾੀਂਦਾਇਰਕੀਤੀਆੀਂਬੀ ਇਨਕਮਿੈਕਸਅਪੀਲਲਿਰਲਬਊਨਲਦੇਸਾਹਮਣੇ। _ ਨੇਲਕਹਾਲਕਮਾਲੀਆਖਾਤੇ 'ਤੇਲਨਰਧਾਰਕਦੁਆਰਾਦਾਅਵਾਕੀਤਾਲਗਆਘਾਿਾਐਕਿਦੀਧਾਰਾ੩੭ (੧) ਦੇਤਲਹਤਮਨਜੂਰਹੈ।ਮਾਲਦੁਆਰਾਇਸਸਵਾਲ 'ਤੇਤਰ ੀਹਲਦਿੱਤੀਗਈਅਪੀਲਲਕਕੀਲਨਰਧਾਰਕਅਸਲਨੂਿੰਐਡ ਸਿਕਰਨਦਾਹਿੱਕਦਾਰਸੀ ਐਕਿਦੀਧਾਰਾ 43ਏਦੇਅਨੁਸਾਰ, ਐਕਸਚੇਂ ਦੀਦਰਲਵਿੱਚਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅਦੇਕਾਰਨਲਵਦੇਸ਼ੀਮੁਦਰਾਲਵਿੱਚਪਰਾਪਤਕੀਤੀਦਰਾਮਦਕੀਤੀ ਾਇਦਾਦਦੀਲਾਗਤਨੂਿੰਖਾਰ ਕਰਲਦਿੱਤਾਲਗਆਸੀ। ਰੈਵੇਲਨਊਨੇਹਾਈਕੋਰਿਲਵਿੱਚਅਪੀਲਦਾਇਰਕੀਤੀ।ਦੁਆਰਾ 199'1-92 ਤੋਂ 1994-95 ਅਤੇ 1997-98 ਦੇਮੁਲਾੀਂਕਣਸਾਲਾੀਂਨਾਲਸਬਿੰਧਤਇਿੱਕਆਮਫੈਸਲੇਨੂਿੰਹਾਈਕੋਰਿਨੇ ਪਲਿ.... ਲਦਿੱਤਾਦੋਵਾੀਂਮੁਿੱਲਦਆੀਂ 'ਤੇਲਿਰਲਬਊਨਲਦਾਫੈਸਲਾ। . '> ਇਸਅਦਾਲਤਲਵਿੱਚਅਪੀਲਾੀਂਲਵਿੱਚ, ੋਸਵਾਲਉਿੱਠੇਸਨਲਨਰਧਾਰਨਲਈਇਹਸਨ:- () ਕੀਤਿੱਥਾੀਂਦੇਆਧਾਰ 'ਤੇਅਤੇਕੇਸਦੇਹਾਲਾਤ, ਪੈਦਾਹੋਣਵਾਲੀਆੀਂਵਾਧੂ _ ਦਰਲਵਿੱਚਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅਦੇਕਾਰਨ, ਮਾਲੀਆਉਦੇਸ਼ਾੀਂਲਈਲਏਗਏਕਰਲਜਆੀਂਦੇਸਬਿੰਧਲਵਿੱਚਐਕਸਚੇਂ ਨੂਿੰਆਮਦਨਕਰ, ਐਕਿ, 1961 ਦੀਧਾਰਾ 37 (1) ਦੇਤਲਹਤਕਿੌਤੀਵ ੋਂਇ ਾਜਤਲਦਿੱਤੀ ਾਸਕਦੀਹੈ।ਐਕਸਚੇਂ ਾੀਂਕੀਇਹਲਸਰਫਅਲ ਹੇਕਰਲਜਆੀਂਦੀਅਦਾਇਗੀਦੇਸਾਲਲਵਿੱਚਮਨਜੂਰਹੈਅਤੇ () ਕੀਲਨਰਧਾਰਕਲਵਦੇਸ਼ੀਮੁਦਰਾਲਵਿੱਚਪਰਾਪਤਕੀਤੀਆਯਾਤਕੀਤੀਪੂਿੰ ੀ ਾਇਦਾਦਦੀਅਸਲਲਾਗਤਨੂਿੰਅਨੁਕੂਲਕਰਨਦਾਹਿੱਕਦਾਰਹੈ ਹਰੇਕਸਿੰਤੁਲਨ 'ਤੇਐਕਸਚੇਂ ਦੀਦਰਲਵਿੱਚਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ- .ਸ਼ੀਿਲਮਤੀ, ਲਵਲਭਿੰਨਦੇਣਦਾਰੀਦਾਅਸਲਭੁਗਤਾਨਲਿੰਲਬਤਹੈ। ਅਪੀਲਾੀਂਦੀਇ ਾਜਤਲਦਿੰਦੇਹੋਏ, ਅਦਾਲਤ ਆਯੋਲ ਤ: 1.1. ਇਹਪਤਾਲਗਾਉਣਲਈਲਕਹੜ੍ੇਕਾਰਕਾੀਂਨੂਿੰਲਧਆਨਲਵਿੱਚਰਿੱਲਖਆ ਾਣਾਚਾਹੀਦਾਹੈਲਕਕੀਇਸਦੇਕਾਰਨਕੋਈਖਰਚਾਹੋਇਆਹੈ [2010] 3_ ਐਸ.ਸੀ.ਆਰ: ਲਵਦੇਸ਼ੀ _ ਦੀਆੀਂਦਰਾੀਂਲਵਿੱਚਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ, ਦੋਂਲਨਰਧਾਰਕਲੇਖਾ- ੋਖਾਦੀਵਪਾਰਕਪਰਣਾਲੀਦੀਪਾਲਣਾਕਰਲਰਹਾਹੁਿੰਦਾਹੈ, ਕਿੌਤੀਯੋਗਹੁਿੰਦਾਹੈ, ਇਹਹਨ: () ਕੀਲਨਰਧਾਰਕਦੁਆਰਾਅਪਣਾਈਗਈਲੇਖਾ- ੋਖਾਪਰਣਾਲੀਵਪਾਰਕਪਰਣਾਲੀਹੈ, ੋਖਰਚਦੀਰਕਮਦੇਡੈਲਬਿਲਲਆਉੀਂਦੀਹੈ ਲ ਸਨੂਿੰਅਸਲਲਵਿੱਚਵਿੰਡੇ ਾਣਤੋਂਪਲਹਲਾੀਂਹੀਕਾਨੂਿੰਨੀਦੇਣਦਾਰੀਹੋਗਈਹੈਅਤੇਕਰੈਲਡਿ, ੋਬਕਾਇਆਹੈ, ਉਹਅਸਲਲਵਿੱਚਪਰਾਪਤਹੋਣਤੋਂਪਲਹਲਾੀਂਹੀਤੁਰਿੰਤਬਕਾਇਆਬਣ ਾੀਂਦਾਹੈ; ()" ਕੀਉਸੇਪਰਣਾਲੀਦੀਪਾਲਣਾਕੀਤੀ ਾੀਂਦੀਹੈ।ਮੁਲਾੀਂਕਣਕਰਤਾ• ਸ਼ੁਰੂਤੋਂਹੀਅਤੇ ੇਇਸਲਵਿੱਚਕੋਈਤਬਦੀਲੀਆਈਸੀਸੀਲਸਸਿਮ, ਕੀਤਬਦੀਲੀਸਹੀਸੀ; () ਕੀ ਮੁਲਾੀਂਕਣਕਰਤਾਨੇਦਾਅਵਾਕੀਤੇਗਏਘਾਲਿਆੀਂਅਤੇਇਸਨੂਿੰਪਰਾਪਤਹੋਣਵਾਲੇਲਾਭਾੀਂਲਈਵੀਇਹੀਲਵਵਹਾਰਕੀਤਾਹੈ; (v) ਕੀਕਰਦਾਤਾਇਸਸਬਿੰਧਲਵਿੱਚਖਾਤਾਲਕਤਾਬਾੀਂਲਵਿੱਚਐੀਂਿਰੀਆੀਂਕਰਨਲਵਿੱਚਇਕਸਾਰਅਤੇਲਨਸ਼ਲਚਤਲਰਹਾਹੈ। 0 [ਘਾਿੇ][ਅਤੇ][ਲਾਭ][; (v) ][ਕੀ][ਲਕਤਾਬਾੀਂ][ਲਵਿੱਚ][ਐੀਂਿਰੀਆੀਂ][ਕਰਨ][ਲਈ][ਮੁਲਾੀਂਕਣਕਰਤਾ][ਦੁਆਰਾ]ਅਪਣਾਇਆਲਗਆਤਰੀਕਾਦੋਵੇਂ.. ਘਾਿੇਅਤੇਲਾਭਾੀਂਦਾਸਬਿੰਧਰਾਸ਼ਿਰੀਪਿੱਧਰ 'ਤੇਸਵੀਕਾਰਕੀਤੇਲੇਖਾਕਾਰੀਮਾਪਦਿੰਡਾੀਂਅਨੁਸਾਰਹੈਅਤੇ (v) ਕੀਲਸਸਿਮ · ਲਨਰਧਾਰਕਦੁਆਰਾਅਪਣਾਇਆਲਗਆਲਨਰਪਿੱਖਅਤੇਵਾ ਬਹੈ ਾੀਂਹੈਕਰਾਧਾਨਦੀਆੀਂਘਿਨਾਵਾੀਂਨੂਿੰਘਿਾਉਣਦੇਉਦੇਸ਼ਨਾਲਹੀਅਪਣਾਇਆਲਗਆ। [ਪੈਰਾ 10] [397--; 398--] 1.2. ਮੌ ੂਦਾਕੇਸਲਵਿੱਚ, ਲਨਰਧਾਰਕਨੇਲੇਖਾਕਾਰੀਦੀਵਪਾਰਕਪਰਣਾਲੀਦੀਪਾਲਣਾਕੀਤੀ।ਕੇਸਦੇਤਿੱਥਾੀਂ 'ਤੇਉਪਰੋਕਤਕਾਰਕਾੀਂਨੂਿੰਲਾਗੂਕਰਲਦਆੀਂ, ਇਹਸਪਿੱਸ਼ਿਹੈਲਕਨੁਕਸਾਨ ਬੈਲੇਂਸਸ਼ੀਿਦੀਲਮਤੀਨੂਿੰਲਵਦੇਸ਼ੀਮੁਦਰਾਦੀਦਰਲਵਿੱਚਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅਦੇਕਾਰਨਲਨਰਧਾਰਕਦੁਆਰਾਦਾਅਵਾਕੀਤਾਲਗਆਹੈਲਕਐਕਿਦੀਧਾਰਾ 37 (1) ਦੇਤਲਹਤਖਰਚਵ ੋਂਮਨਜੂਰਹੈ, ਇਸਦੇਬਾਵ ੂਦਲਕਦੇਣਦਾਰੀਉਸਸਾਲਨਹੀੀਂਲਨਭਾਈਗਈਸੀਲ ਸਲਵਿੱਚਦਰਲਵਿੱਚਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅਹੋਇਆਸੀਲਵਦੇਸ਼ੀਮੁਦਰਾਦਾਵਾਧਾਹੋਇਆ। [ਪਾਰਸ 10] [398---] ਇਨਕਮਿੈਕਸਕਲਮਸ਼ਨਰਬਨਾਮਵੁਡਵਰਡਗਵਰਨਰਇਿੰਡੀਆਪਰਾਈਵੇਿਲਲਮਲਿਡ 2009 (312) ਆਈਿੀਆਰ 254 (ਐਸਸੀ) 'ਤੇਭਰੋਸਾਕੀਤਾ।• ਤੇਲਅਤੇਕੁਦਰਤੀਗੈਸਕਲਮਸ਼ਨਅਤੇਏ.ਐਨ.ਆਰ. v. ਕੁਲੈਕਿਰ ਤੇਲਅਤੇਕੁਦਰਤੀਗੈਸਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨਲਲਮਲਿਡਐਮ.ਡੀ.ਵੀ. ਇਨਕਮਿੈਕਸਦੀਧਾਰਾ 391, ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਕੇਂਦਰੀਆਬਕਾਰੀ (1992) ਸੁਪ (2) ਧਾਰਾ 432 ਅਤੇਮਹਾਨਗਰਏਿੈਲੀਫੋਨਲਨਗਮਲਲਮਲਿਡਬਨਾਮਚੇਅਰਮੈਨ, ਕੇਂਦਰੀਬੋਰਡ, ਪਰਤਿੱਖਿੈਕਸਅਤੇਏ.ਐਨ.ਆਰ. 2004 (267) ਆਈ.ਿੀ.ਆਰ. 647 (ਐਸ.ਸੀ.) ਦਾਹਵਾਲਾਲਦਿੱਤਾਲਗਆਹੈ। ਇਨਕਮਿੈਕਸਐਕਿ, 1961 ਦੀਧਾਰਾ 43ਏਸੀ1 ਅਪਰੈਲ, 2003 ਤੋਂਲਵਿੱਤਐਕਿ, 2002 ਦੁਆਰਾਸੋਲਧਆਲਗਆ।ਅਣਸੋਧੀਧਾਰਾ 43ਏਦੇਤਲਹਤ, "ਅਸਲਭੁਗਤਾਨ" ਲਵਦੇਸ਼ੀਮੁਦਰਾਲਵਿੱਚਪਰਾਪਤਕੀਤੀਸਲਥਰ ਾਇਦਾਦਦੀਢੋਆ-ਢੁਆਈਦੀਲਾਗਤਲਵਿੱਚਲੋੜ੍ੀੀਂਦੀਤਬਦੀਲੀਕਰਨਲਈਇਹਕੋਈਸ਼ਰਤਨਹੀੀਂਸੀ, ਪਰਸੋਧੀਹੋਈਧਾਰਾ 43ਏਦੇਤਲਹਤ, 1 ਅਪਰੈਲ, 2003 ਤੋਂਇਸਤਰਹਾੀਂਦੀਅਦਾਇਗੀਕੀਤੀਗਈਸੀ।ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅਦੇਕਾਰਨਦੇਣਦਾਰੀਲਵਿੱਚਕਮੀ/ਵਧੀਹੋਈਦੇਣਦਾਰੀ ਲਵਦੇਸ਼ੀਮੁਦਰਾਦਰਨੂਿੰਲਲ ਾਣਦੀਰਕਮਲਵਿੱਚਅਨੁਕੂਲਤਾਕਰਨਲਈਇਿੱਕਸ਼ਰਤਲਮਸਾਲਬਣਾਇਆਲਗਆਹੈ _ ਾਇਦਾਦਦਾ। [ਪੈਰਾ 12] [399--; 400--] Case: OIL AND NATURAL GAS CORPORATION LTD., DEHRADUN THROUGH MANAGING DIRECTOR versus THE COMMISSIONER OF... [[2010] 3 S.C.R. 386] (2010) Section: CONCLUSION E G Allowing the appeals, the Court HELD: 1.1. The factors to be taken into account in order to find out if an expenditure on account of H 390 SUPREME COURT REPORTS [2010] 3. S.C.R: A fluctuation in the foreign curren.cy rates, when the Assessee is following mercantile system of accounting, is deductible, are: (i) whether the system of accounting followed by the assessee is the mercantile system, which brings in the debits of the amount of expenditure for B which a legal liability has been incurred even before it is actually disbursed and credits, what is due, immediately it becomes due even before it is actually received; (ii)" whether the same system is followed by the. assessee · from the very beginning and if there was a change in the c system, whether the change was bonafide; (iii) whether the assessee has given the same treatment to losses claimed to have accrued and to the gains that may accrue to it; (iv) whether the assessee has been consistent and definite in making entries in the account books in respect. 0 [of ][losses and gains; (v) whether the method adopted by ]the assessee for making entries in the books both .. in respect of losses and gains is as per nationally accepted accounting standards and (vi) whether the system · adopted by the assessee is fair and reasonable or is E adopted only with a view to reducing the incidence of taxation. [Para 10] [397-G-H; 398-A-F] 1.2. In the present case, the assessee followed mercantile system of accounting. Applying the aforesaid factors on the facts of the case, it is clear that the loss F claimed by the assessee on account of fluctuation in the rate of foreign exchange as on the date of balance-sheet is allowable as expenditure under Section 37(1) of the Act, notwithstanding that the liability had not been discharged in the year in which the fluctuation in the rate G of foreign exchange occurred. [Paras 10] [398·-F-H] Commissioner of Income- Tax v. Woodward Governor India P. Ltd. 2009 (312) l.T.R. 254 (SC), relied on. · Oil & Natural Gas Commission & Anr. v. Collector of H OIL AND NATURAL GAS CORP. LTD. M. D. v. COMMNR. 391 OF INCOME TAX, DEHRADUN Central Excise (1992) Supp (2) SCC 432 and Mahanagar Telephone Nigam Ltd. v. Chairman, ·central Board, Direct Taxes & Anr. 2004 (267) l.T.R. 647 (SC), referred to. 2.1. Section 43A of the Income Tax Act, 1961 was amended by the Finance Act, 2002 w.e.f. 1st April, 2003. Under the unamended Section 43A, "actual payment" was not a condition precedent ,for making necessary adjustment in the carrying cost of the fixed asset acquired in foreign currency but under the amended Section 43A, with effect from 1st April, 2003, such payment of the decreased/enhanced liability on account of fluctuation in foreign exchange rate has been made a condition precedent for making adjustment in the carrying amount of the fix.ed asset. [Para 12] [399-G-H; 400-A-C] 2.2. AH the assessment years in question being prior to the amendment in Section 43A of the Act with effect from 1st April, 2003, the assessee would be entitled to adjust the actual cost of the imported capital assets, acquired in foreign currency, on account of fluctuation in the rate of exchange at each of the relevant balance-sheet dates pending actual payment of the varied liability. [Para 13] [400-C-E] Commissioner of Income-Tax v. Woodward Governor India P. Ltd. 2009 (312) l.T.R. 254 (SC), relied on. Case Law Reference: 2009 (312) l.T.R. 254 (SC) relied on Para 6 (1992) Supp (2) SCC 432 referred to Para 6 2004 (267) l.T.R. 647 (SC) referred to Para 6 CIVIL APPELLATE JURISDICTION : Civil Appeal No. 7223 of 2008. From the Judgment & Order dated 29.3.2007 of the High A B C D E F G H 392 SUPREME COURT REPORTS [2010] 3 S.C.R. A Court of Uttarakhand at Nainital in Income Tax Appeal No. 50 of 2005. WITH C.A. Nos. 7224, 7225, 7228, 7229 and 7231 of 2008. B S. Ganesh, Ruchi Gaur Narula, Shweta Mishra, S.R. Setia for the Appellant. B. Bhattacharya ASG, D.K. Singh, H.R. Rao, Mohd. Case: OIL AND NATURAL GAS CORPORATION LTD., DEHRADUN THROUGH MANAGING DIRECTOR versus THE COMMISSIONER OF... [[2010] 3 S.C.R. 386] (2010) আয়কর আইন, ১৯৬১-এর ধারা ৪৩এ ২০০৩ সােলর ১লা এি�ল �থেক অথ� আইন, ২০০২ �ারা সংেশাধন করা হেয়িছল। অপিরেশািধত ধারা ৪৩এ-এর অধীেন, "�কৃত অথ দান" �কানও পূব�শত� িছল না িবেদশী মু�ায় অ�জ�ত �ায়ী স�েদর বহন খরেচর �েয়াজনীয় সম�য় করার জন�, িক� ২০০৩ সােলর ১লা এি�ল �থেক কায�কর সংেশািধত ধারা ৪৩এ-এর অধীেন, �বেদিশক মু�ার হােরর ওঠানামার কারেণ �াস/বিধ�ত দায়ব�তার এই ধরেনর অথ� �দানেক �ায়ী স�েদর বহনকারী পিরমােণর সম�য় করার জন� এক�ট পূব�শত� করা হেয়েছ [অনুে�দ ১২] [৩৯৯-�জ-এইচ; ৪০০-এ-িস] সম� মূল�ায়েনর বছর ২০০৩-এর ১লা এি�ল �থেক আইেনর ৪৩এ ধারার সংেশাধনীর আেগ, করদাতার িবেদশী মু�ায় অ�জ�ত আমদািনকৃত মূলধন স�েদর �কৃত মূল� সাম�স� করার অিধকার থাকেব, কারণ �িত�ট �াসি�ক ব�ােল�িশেটর তািরেখ িবিনময় হােরর ওঠানামা িবিভ� দায়ব�তার �কৃত পিরেশােধর জন� মুলত�িব থাকেব। [অনুে�দ ১৩] [৪০০-িস-ই] ইনকম ট�া� বনাম উডওয়াড� গভন�র ই��য়া িপ. িলিমেটেডর কিমশনার ২০০৯ (৩১২) আই. �ট. আর. ২৫৪ (এসিস), এর উপর িনভ�র কেরিছেলন। মামলা আইেনর �রফাের�ঃ িসিভল অ�ােপলেলট জুিরসিডশনঃ ২০০৮-এর িসিভল আিপল নং ৭২২৩। হাইেকােট�র ২৯.৩.২০০৭ তািরেখর রায় ও আেদশ �থেক ৩৯২ সুি�ম �কাট� িরেপাট� [২০১০] ৩ এস. িস. আর. ২০০৫ সােলর ৫০ ন�র আয়কর আিপেলর ��ে� �নিনতােল উ�রাখে�র আদালত। সে� ২০০৮ সােলর ৭২২৪,৭২২৫,৭২২৮,৭২২৯ এবং ৭২৩১ ন�র িস. এ-এর, আিপলকারীর জন� এস. গেণশ, �িচ �গৗর ন�লা, ��তা িম�, এস. আর. �সিতয়া। িব. ভ�াচায� এ. এস. �জ, িড. �ক. িসং, এইচ. আর. রাও, মহ�দ। মানান, িব. িভ. বলরাম দাস উ�রদাতার প� �থেক। আদালেতর রায় িছল – িড. �ক. �জন , িবচারপিত আদালেতর রায় �দন । ১। এই আিপল�িলেত, মূলত িন�িলিখত দু�ট �� আমােদর িবেবচনার জন� উ�ািপত হয়ঃ- (১) মামলার ঘটনা ও পিরি�িতর উপর িকনা, িবিনময় হােরর ওঠানামার কারেণ উদ্ভূত অিতির� দায় রাজ� উে�েশ� গৃহীত ঋণ অনুেমািদত হেত পাের আয়কর, আইন, ১৯৬১ -এর ধারা ৩৭(১) এর অধীেন কত�ন িহসােব (সংে�েপ "অ�া�") এর বছের িবিনময় হাের ওঠানামা বা িকনা একই �ধুমা� পিরেশােধর বছের অনুেমািদত �যমন ঋণ? �িত�ট ব�ােল�িশেটর তািরেখ িবিনময় হােরর ওঠানামার কারেণ �বেদিশক মু�ায় অ�জ�ত আমদািনকৃত মূলধন স�েদর �কৃত মূল� সম�য় করার অিধকার মূল�ায়নকারীর আেছ িক না, িবিভ� দায়ব�তার �কৃত পিরেশােধর জন�? (�ধুমা� িসএ-�ত। নং ৭২২৮/২০০৮-মূল�ায়ন বছর ১৯৯১-৯২) ২. �যেহত�, আমােদর মেত, পূেব� উি�িখত উভয় িবষয়ই আর সমি�ত নয়, তাই আমরা িবতক�েক উপলি� করার জন� তথ��িল িব�ািরতভােব বণ�না করা অ�েয়াজনীয় বেল মেন কির, এক�ট সংি�� �তল ও �াকৃিতক গ�াস কেপ�ােরশন িলিমেটড �দরাদুন ম�ােন�জং িডের�েরর মাধ�েম বনাম আয়কর কিমশনার, �দরাদুন [িড. �ক. �জন, িবচারপিত] ৩৯৩ মূল�ায়েনর ��ে� �মৗিলক তেথ�র ব�াখ�া । এক�ট ১৯৯১-৯২ যেথ� হেব। ১ িতিন "অ�ােসিস" িহসােব এক�ট িডেলরন, এ�ট এক�ট সরকারী খােতর উেদ�াগ, যা যেথ� পিরমােণ ভারত সরকােরর মািলকানাধীন। এ�ট মূলধন-িনিবড়ভােব িনযু�। িবেশষত �পে�ািলয়াম পণ��িলর অনুস�ান ও উত্পাদন যার জন� এ�ট-তার ব�য় �মটােত িবেদশী ঋেণর উপর ব�াপকভােব িনভ�র করেত হয়। মূলধন ও রাজ� উভয়ই, মূলধন অ�াকাউে� য�পািত আমদািনর উপর এবং িবেদেশ অনাবাসী �ঠকাদারেদর অথ� �দােনর জন�-�দ� িবিভ� পিরেষবার জন� মু�া। অ�ােসিস িতন ধরেনর �বেদিশক মু�া ঋণ িনেয়িছেলন-- (i) এক�ট রাজ� অ�াকাউে�ঃ (ii) মূলধন, অ�াকাউ� এবং (iii) সাধারণ উে�েশ�, আংিশকভােব রাজ� অ�াকাউে� এবং আংিশকভােব মূলধন। অ�াকাউে� ব�ব�ত। �বেদিশক মু�ার শত�াবলী অনুসাের ঋণ/িকছ� ঋণ বছেরর মেধ� পিরেশাধেযাগ� হেয় ওেঠ-�যমন িবেবচনাধীন িক� িকছ� ঋণ পিরেশােধর তািরখ. �াসি�ক অ�াকাউি�ং বছর �শষ হওয়ার পের, অ�ােসিস-ভারতীয় মু�ায় তার সম� �বেদিশক মু�া ঋেণর "রাজ� অ�াকাউ�, মূলধন অ�াকাউ� এবং তার সাধারণ ��ে�ও পুনমূ�ল�ায়ন কের। ১৯৯১ সােলর ৩১�শ মাচ� পয�� বেকয়া উে�শ� অ�াকাউ� এবং ১৯৯০ সােলর ৩১�শ মাচ� পয�� �ট ৭ ভারতীয় মু�ায় তােদর িনজ িনজ পিরমােণর মেধ� পাথ�ক� দািব কের। ১৯৯১ সােলর রাজ� অ�াকাউে� ব�ব�ত ঋেণর পিরমােণর ��ে� আইেনর ৩৭ (১) ধারার অধীেন রাজ� �িত িহসােব, এবং �বেদিশক মু�ায় একই ধরেনর পাথ�ক� িবেবচনা করা হেয়েছ. মূল��ােসর উে�েশ� আইেনর ৪৮৩এ ধারার অধীেন মূলধন অ�াকাউ� ঋণেক বিধ�ত দায় িহসােব িবেবচনা করা হেয়েছ। এই আইেনর ৩৭ (১) ধারার অধীেন মূল�ায়ন আিধকািরকেক ছােড়র অনুমিত �দওয়া হেয়িছল এবং িতিন মূলধন অ�াকাউে� �নওয়া এবং অ�াকাউি�ং বছের পিরেশাধ করা কম �বেদিশক মু�ার দায়ব�তার এক�ট বিধ�ত দায় িবেবচনা কেরিছেলন, 'মূল��ােসর উে�েশ�, আইেনর ধারা এ ৩ এ-এর অধীেন' তেব, এই জাতীয় �বেদিশক মু�া ঋেণর উপর দািব করা িবেদশী িবিনময় �িতর জন� মূল�ায়নকারীেক তার দািব অনুেমাদন কেরনিন। Case: OIL AND NATURAL GAS CORPORATION LTD., DEHRADUN THROUGH MANAGING DIRECTOR versus THE COMMISSIONER OF... [[2010] 3 S.C.R. 386] (2010) -आयआयुक्तकरबनाम।वुडवर्डगवर्नर इंडियापी. लिमिटेड2009 (312) आई. टी. आर. 254 (एस. सी.) परभरोसाकियागया। तेलऔरप्राकृतिकगैसआयोगऔरए. एन. आर. वी. आयकर, देहरादून केंद्रीयउत्पादशुल्क(1992) अनुपूरक(2) एस. सी. सी. 432 औरमहानगर टेलीफोननिगमलिमिटेडबनाम।अध्यक्ष, केंद्रीयबोर्ड, प्रत्यक्ष करऔरए. एन. आर. 2004 ( 267 ) आई. टी. आर. 647 (एस. सी.), संदर्भित। 2.1 . आयकरअधिनियम, 1961 कीधारा43एथी- वित्तअधिनियम, 2002 द्वारा1 अप्रैल, 2003 सेसंशोधित।असंशोधितधारा43एकेतहत, "वास्तविकभुगतान" आवश्यकबनानेकेलिएएकपूर्र्तीशर्तनहींथी विदेशीमुद्रामेंलेकिनसंशोधितधारा43एकेतहतअर्जितअचलसंपत्तिकीवहनलागतमेंसमायोजन, 1 अप्रैल, 2003 सेइसप्रकारकाभुगतान -मेंउतारचढ़ावकेकारणदेयतामेंकमी/वृद्धि विदेशीमुद्रादरकोएकशर्तबनादियागयाहै वहनराशिमेंसमायोजनकरनेकेलिएपूर्र्ती --स्थिरपरिसंपत्ति।[ पैरा12] [399-जीएच; 400-एसी] 2.2 . विचाराधीनसभीमूल्यांकनवर्षपहलेकेहैं। 1 अप्रैल, 2003 सेअधिनियमकीधारा43एमेंसंशोधनकेलिए, निर्धारितीकाअधिकारहोगा- आयातितपूँजीपरिसंपत्तियोंकीवास्तविकलागतकोसमायोजितकरें, -प्रत्येकसंबंधितशेषषराशिपरविनिमयदरमेंउतारचढ़ावकेकारणविदेशीमुद्रामेंअर्जित -विभिन्नदायित्वोंकावास्तविकभुगतानलंबितरहनेकीतारीखें।[ पैरा13] [400-सीई] -आयआयुक्तकरबनाम।वुडवर्डगवर्नर इंडियापी. लिमिटेड2009 (312) आई. टी. आर. 254 (एस. सी.) परभरोसाकियागया। मामलाकानूनसंदर्भः उसपरभरोसाकरें 2009 ( 312 ) आई. टी. आर. 254 (एससी) पैरा 6 पैरा6 कोसंदर्भितकियागया ( 1992 ) पूरक(2) एस. सी. सी. 432 2004 ( 267 ) आई. टी. आर. 647 (एससी) पैरा6 कोसंदर्भितकियागया सिविलअपीलीयन्यायनिर्णयःसिविलअपीलसं। 7223 2008 से। उच्च[2010] 3 एस. सी. आर. के29.3.2007 दिनांकितनिर्णयऔरआदेशसे। 392 सर्वोच्चन्यायालयकीरिपोर्टनैनीतालमेंआयकरअपीलसंख्या50 मेंउत्तराखंडकान्यायालय 2005 से। केसाथ सी. ए. सं. 7224 , 7225 , 7228 , 7229 और2008 का7231। एस. गणेश, रुचिगौरनरूला, श्वेतामिश्रा, एस. आर. सेतिया अपीलार्थीकेलिए। बी. भट्टाचार्यए. एस. जी., डी. के. सिंह, एच. आर. राव, मोहम्मद। प्रतिवादीकेलिएमनन, बी. वी. बलरामदास। न्यायालयकानिर्णयइसकेद्वारादियागयाथाडी. के. जैन, जे. 1. इनअपीलोंमें, अनिवार्यरूपसेनिम्नलिखित हमारेविचारकेलिएदोप्रश्नउठतेहैंः चाहेतथ्योंऔरपरिस्थितियोंपर ( 1 ) मामला, केकारणउत्पन्नहोनेवालाअतिरिक्तदायित्व -विनिमयदरमेंउतारचढ़ाव राजस्वउद्देश्योंकेलिएलिएगएऋणोंकीअनुमतिदीजासकतीहै। आयकीधारा37 (1) केतहतकटौतीकेरूपमें "वर्षमेंकर, अधिनियम, 1961 (संक्षेपमेंअधिनियम") विनिमयदरमेंउतार-चढ़ावयाक्याकेवलपुनर्भुगतानकेवर्षमेंहीइसकीअनुमतिहै -- ऐसेऋण? 2 . ( (ख) क्यानिर्धारितीसमायोजनकरनेकाहकदारहै मेंअर्जितआयातितपूंजीपरिसंपत्तियोंकीवास्तविकलागत -दरमेंउतारचढ़ावकेकारणविदेशीमुद्रा प्रत्येकतुलनपत्रतिथिपरविनिमय, लंबित विविधदेयताकावास्तविकभुगतान? ( केवलसी. ए. में No.7228/2008-मूल्यांकनवर्ष1991-92) 2. जैसाकि, हमारीरायमें, दोनोंपूर्व-उल्लिखितमुद्देनहींहैं अधिकसमग्रताकेसाथ, हमतथ्योंकोविस्तारसेबतानाऔरविवादकीसराहनाकरनेकेलिए, एकसंक्षिप्ततेलऔरप्राकृतिकगैसनिगमकोअनावश्यकमानतेहैं। : लिमिटेड।एम. डी. वी. COMMNR।393 आयकर, देहरादून।[ डी. के. जैन, जे.] मूल्यांकनकेसंबंधमेंमूलभूततथ्योंकासंदर्भ वर्ष1991-92 पर्याप्तहोगा।येहैंः अपीलार्थी, जिसेयहाँपहले"निर्धारिती" केरूपमेंसंदर्भितकियागयाहै; एकसार्वजनिकक्षेत्रकाउपक्रमहै, जिसकाकाफीस्वामित्वहै -पूँजीपरमशीनरीकेआयातपरपूँजीऔरराजस्वदोनोंलेखाऔरगैरनिवासीठेकेदारोंकोप्रदानकीजानेवालीविभिन्नसेवाओंकेलिएविदेशीमुद्रामेंभुगतान।निर्धारितीने तीनप्रकारकेविदेशीमुद्राऋणलिएगए-(i) राजस्वखाता; (ii) पूँजीखातेमेंऔर (iii) सामान्यकेलिए आंशिकरूपसेराजस्वखातेमेंऔरआंशिकरूपसेप्रतिव्यक्तिउपयोग! खाता।विदेशीमुद्राकेनियमोंऔरशर्तोंकेअनुसारऋण, कुछऋणवर्षमेंपुनःदेयहोगए विचाराधीनलेकिनकुछऋणोंकेपुनर्भुगतानकीतारीखगिरगई भारतीयमुद्रामेंअपनेसभीविदेशीमुद्राऋणोंकापुनर्मूल्यांकनकियागयाराजस्वखाता,पूँजीखाताऔरइसकेसामान्यखातेमेंभी 31 मार्च, 1991 कोबकायाप्रयोजनखाताऔर मेंउनकीसंबंधितराशियोंकेबीचअंतरकादावाकिया 31 मार्च, 1990 कोऔर31 मार्च, 1991 कोअधिनियमकीधारा37 (1) केतहतराजस्वहानिकेरूपमेंभारतीयमुद्रा राजस्वखातेमेंउपयोगकिएगएऋणोंका, औरइसमेंभीलियागया विदेशीमुद्रामेंसमानअंतरपरविचारकरें धाराकेतहतबढ़ीहुईदेयताकेरूपमेंपूंजीखाताऋण 43अवमूल्यनकेप्रयोजनोंकेलिएअधिनियमकाए।विदेशी। राजस्वखातेमेंनिर्धारितीद्वाराकिएगएविनिमयनुकसान मूल्यांकनअधिकारीद्वाराविचारकीअनुमतिदीगईथीअधिनियमकीधारा37 (1) केतहतकटौती, औरउन्होंनेभीलिया विदेशीमुद्राऋणोंकीबढ़तीदेनदारीपरविचारकरें। Case: OIL AND NATURAL GAS CORPORATION LTD., DEHRADUN THROUGH MANAGING DIRECTOR versus THE COMMISSIONER OF... [[2010] 3 S.C.R. 386] (2010) ਇਨਕਮਿੈਕਸਐਕਿ, 1961 ਦੀਧਾਰਾ 43ਏਸੀ1 ਅਪਰੈਲ, 2003 ਤੋਂਲਵਿੱਤਐਕਿ, 2002 ਦੁਆਰਾਸੋਲਧਆਲਗਆ।ਅਣਸੋਧੀਧਾਰਾ 43ਏਦੇਤਲਹਤ, "ਅਸਲਭੁਗਤਾਨ" ਲਵਦੇਸ਼ੀਮੁਦਰਾਲਵਿੱਚਪਰਾਪਤਕੀਤੀਸਲਥਰ ਾਇਦਾਦਦੀਢੋਆ-ਢੁਆਈਦੀਲਾਗਤਲਵਿੱ