Padmavati R. Saraiya And Others v. Commissioner Of Income-Tax Bombay City-1

Case: PADMAVATI R. SARAIYA AND OTHERS versus COMMISSIONER OF INCOME-TAX BOMBAY CITY-1 [[1965] 1 S.C.R. 307] (1965) पद्मवतीआर. सरैयाऔरअन्य वी. आयआयोग-टैक्सबॉम्बेसिटी-1 22 सितंबर, 1964 (के. सुब्बाराव, जे. सी. शाहऔरएस. एम. सिकरीजे.) आय-करअधिनियम(1922 का11)।16 (2), 49 एएऔरभारत-पाकिस्तान 10 दिसंबर, 1947 कासमझौता- निर्धारितीव्यवसायकरनेवालीकंपनीमेंएकशेयरधारकथा। भारतऔरपाकिस्तानदोनोंमें।इसनेदोनोंदेशोंमेंअर्जितलाभसेलाभांशघोषितकिया।अगलेवर्षकेलिए, इसीतरहलाभांशकाभुगतानकरनेकेबाद, कंपनीनेएकप्रस्तावभीपारितकियाकिलाभांशकीआधीराशिएकनिश्चिततिथिकोयाउसकेबाददेयथीऔरशेषराशि"पाकिस्तानसेप्रेषणमुक्तहोनेकेदोमहीनेकेभीतर" देयथी।इनदोप्रश्नोंपर, अर्थात्ः(i) क्यानिर्धारिती, लाभांश-आयकापाकिस्तानकाहिस्साप्राप्तकरनेकेबाद, दोनोंदेशोंकेबीच10 दिसंबर, 1947 केभारत-पाकिस्तानसमझौतेकेप्रावधानोंकेतहतकिसीभीराहतकाहकदारथा, ताकिदोहरेकराधानसेबचाजासके।आय-करअधिनियम, 1922 के49 ए. ए. और(ii) क्याबादमेंदेयअंशसहितलाभांशकीपूरीराशिकोनिर्धारितीकीकुलआयमेंशामिलकियाजासकताहै, उच्चन्यायालयनेपहला, निर्धारितीकेखिलाफऔरदूसरा, उसकेपक्षमेंजवाबदिया।निर्धारितीऔरआयुक्तदोनों सुप्रीमकोर्टमेंयाचिकादायरकी। पकड़नाःयाचिकाओंकोखारिजकियाजानाचाहिए।(i) समझौतेकेअनुच्छेदIV औरVI सेपताचलताहैकिप्रत्येकडोमिनियनअपनेस्वयंकेकानूनोंकेतहतऔरसमझौतेकीपरवाहकिएबिनामूल्यांकनकरसकताहै।केवलकरकोबनाएरखनेकीस्वतंत्रताऔरसमझौतेमेंउल्लिखितशर्तोंकोपूराकरनेपरकुछकटौतीकीअनुमतिदेनेकीबाध्यतापरप्रतिबंधलगाएगएथे।चूंकिपाकिस्तानमेंअनुच्छेदकेअनुसारआयकरअधिकारीकेसमक्षमूल्यांकनकाकोईप्रमाणपत्रप्रस्तुतनहींकियागयाथा।VI (b), निर्धारितीकिसीभीराहतकाहकदारनहींथा।[313 डी, जी; 314 ए)। (ii) निर्धारितीकोदेयलाभांशकिसीसेपाकोजमानहींकियागयाथा। निर्धारितीकादरलेखाताकिवहचाहेतोइसेनिकालसके, यहअभिनिर्धारितकियाजानाचाहिएकिलाभांशकापाकिस्तानकाहिस्साएसकेअर्थकेभीतरजमायाभुगताननहींकियागयाथा।अधिनियमके16 (2) औरइसलिए, निर्धारितीकीकुलआयमेंशामिलनहींकियाजासका।[325 बी-सी)। जे. डालमियाबनामआयकरआयुक्त, दिल्ली, 53 आई. टी. आर. 83, पीछाकिया। सिविलअपीलीयन्यायनिर्णयःसिविलअपीलसं।704 का715 तक। 1963 17 मार्चकेनिर्णयोंऔरआदेशोंकेखिलाफअपील। 1958, आय-करसंदर्भसं. मेंबंबईउच्चन्यायालयका।1957 का41,42,43,57,58,59,69 और77। ए. वी. विश्वनाथशास्त्री, टी. ए. रामचंद्र, जे. बी. दादा अपीलार्थियोंकेलिएचांजी, ओ. सी. माथुरऔररविंदरनारायण(सी. ए. सं. में)।[1965] 1 एस. सी.आर. के704,706,707,709,710,711,713 और714। 308 सर्वोच्चन्यायालयकीरिपोर्ट 1963) औरउत्तरदाताओं(सी. ए. में।नं. 1963 का705,708,713 और715)। एस. वी. गुप्ते, अतिरिक्तसॉलिसिटर-जनरल, आर. गणपति अय्यरऔरआर. एन. सचथे, अपीलार्थियोंकेलिए(सी. ए. संख्यामें।1963 का705,708,712 और715) औरउत्तरदाता(सी. ए. सं. में।1963 का704,706,707,709,710,711,713 और714)। न्यायालयकानिर्णयइसकेद्वारादियागयाथाजे. सीकरीकायहनिर्णय12 वर्षगांठोंकानिपटाराकरेगा। बॉम्बेउच्चन्यायालयकेनिर्णय, दिनांक17 मार्च, 1958, जिसकेतहतउच्चन्यायालयनेआंशिकरूपसेनिर्धारितीकेपक्षमेंऔरआंशिकरूपसेविभागकेपक्षमेंसंदर्भितप्रश्नोंकाउत्तरदिया।उच्चन्यायालयद्वाराउत्तरदिएगएचारप्रश्न येहैंः " 1. क्याधारा34 केतहतकार्रवाईकीशुरुआत शुद्धलाभांशपरकरलगानेकेउद्देश्यसे आयरु।579 (उपयुक्तकमाई) वैधथा? 2. क्यालाभांशकाउक्त'पी. भागआय'निर्धारितीकीकुलआयकाहिस्साहैक्योंकिइसशब्दकोभारतीयआयकीधारा2 (15) मेंपरिभाषितकियागयाहै। करअधिनियम, 1922? चाहेकेप्रावधानोंकोध्यानमेंरखतेहुए 3. -भारत पाकिस्तानसमझौता, निर्धारितीकिसीभीअधिकारकाहकदारहै ''लाभांशआयकेउक्तपी. भाग' परराहत'? क्यालाभांशकाअन्यभाग 4. D. रु. 1,71,992 कंपनीद्वारा14-10-1952 परघोषित निर्धारितीकीकुलआयमेंउचितरूपसेशामिलहै निर्धारणवर्षकेलिएपिछलेवर्षएस. वाई. 2008 का 1953-54? " इनप्रश्नोंकेआंकड़ेश्रीपुरूषोतकेसंबंधमेंहैं। तमदासठाकुरदास।) सी. ए. 709/63 औरसी. ए. 713/63 मेंप्रश्न1,2 और3 उठतेहैं। केवलप्रश्न2 और3 सी. ए. 710/63, सी. ए. 711/63, सी. ए. 704/63, सी. ए. 707/63,सी. ए. 714/63 और706/63 मेंउत्पन्नहोतेहैं।सवाल। यह'डी' सी. ए. 712/63, सी. ए. 705/63, सी. ए. 708/63, सी. ए. मेंआताहै।आयकरआयुक्तद्वाराकीजातीहैंऔरइसमेंशामिलअपीलें1 से3 तककेप्रश्नमूल्यांकनकर्ताओंद्वारापूछेजातेहैं। गदहोंकेमामलेमेंतथ्यदेनासुविधाजनकहोगा। देखें, स्वर्गीयश्रीपुरुषोत्तमदासठाकुरदास, जिनकाबादमेंउल्लेखकियागयाहै। एकनिर्धारिती'ए' को।वहनारंदसराजाराम, पद्मावतीबनाममेंएकशेयरधारकथे। 309 लिमिटेड, जोभारतऔरपाकिस्तानदोनोंमेंव्यवसायकरताहै।प्रो Case: PADMAVATI R. SARAIYA AND OTHERS versus COMMISSIONER OF INCOME-TAX BOMBAY CITY-1 [[1965] 1 S.C.R. 307] (1965) PADMAVATI R. SARAIVA AND omERS A v. COMMISSIONEJl OF INCOME-TAX BOMBAY Cl'f\'·1 September 22, 1964 B {K. SUBBA RAo, J. C. SHAH AND S. M. SIKRI JJ.) Income-tax Act (11 of 1922), s.r. 16(2), 49AA and lndo-Paki't"" agreement dated 10th December, 1947-Scope of. The assessee was a share-bolder in a company carrying on business both in India and Pakistan. It declared dividend out of the profits accruing to it in both the countries. For the following year, having de-c clared the dividend similarly, the company also passed a resolution that half the amount of the dividend was payable on O'f after a certain date and the balance was payable "within two months after -remittances from Pakistan became free". On the two questions, namely : (i) whether the assessee, having received the Pakistan portion of the diV'idend-income, was entitled to any relief under the provisions of the Inda-Pakistan Agreement dated 10th December, 1947, entered into between the two countries to avoid double taxation in Pursuance of s. 49AA of the D Income-tax Act, 1922, and (ii) whether the entire amount of dividend including the moiety payable later could be included in the total income of the assessee, the High Court answered the first, against, and the second, in favour of, the assessee. Both the assessee and the Commissioner appealed to the Supreme Court. HELD : The appeals should be dismissed. (i) Articles IV and VI of the Agreement show that each Dominion could make an assessment under tts own laws and regardless of the Agreement. The only restrictions imposed were on the liberty to retain the tax and the obligation to allow certain abatements, if the conditions mentioned in the Agreement were satisfied. As no certificate of assess-ment in Pakistan had been produced before the income-tax officer as required by Art. VI (b), the assessee was not entitled to any relief. [313D,G; 314A]. E F (ii) As the dividend due to the assessee was not credited to any sepa-rate account of the assessee so that he could, if he wished, draw it, it must be held that the Pakistan portion of the dividend had not been credited or paid within the meaning of s. 16(2) of the Act and so, <:ould not be induded in the total income of the assessee. [315B-C]. I. Dalmia v. Commissioner of Income-tax, Delhi, 53 l.T.R. 83, followed. G CIVIL APPELLATE JURISDICTION : Civil Appeals Nos. 704 to 715 of 1963. Appeals from the judgments and orders dated March 17. 1958, of the Bombay High Court in Income-tax Reference Nos. 41, 42, 43, 57, 58, 59, 69, and 71of1957. A. V. Viswanatha Sastri, T. A. Ramachandra;;, J. B. Dada- H chan;i, 0. C. Mathur and Ravinder' Narain, for the appellants (in C.A. Nos. 704, 706, 707, 709, 710, 711, 713 and 714 of 1963) and respondents (in C.As. Nos. 705, 708, 713 and 715 of 1963). A S. V. Gupte, Additional Solicitor-Genera/, R. Ganapathy Iyer and R. N. Sachthey, for the appellants (in C.A. Nos. 705, 708, 712, and 715 of 1963) and respondents (in C.A. Nos. 704, 706, 707, 709, 710, 711, 713 and 714 of 1963). B The Judgment of the Court was delivered by Sikri J. This iudgment will dispose of 12 anneals from the judgments of the High Court of Bombay, dated March 17, 1958. whereby the High Court answered the questions referred to it partly in favour of the assessee and partly in favour of the Department. The four que>tiom: answered by the High Court are:. C "1. Whether the initiation of action under seotion 34 for the purpo<e of bringing to tax the net dividend i~come of Rs. 579 (suitably grossed) was valid? D 2. Whether the said 'P. portion of the dividend income' forms part of the assessee's total income as that term is defined in section 2(15) of the Indian Income Tax Act, 1922 ? 3. Whether having regard to the provisions of the Indo-Pakistan Agreement, the assessee is entitled to any 'relief on the said 'P. portion of dividend income' [0 ] E Case: PADMAVATI R. SARAIYA AND OTHERS versus COMMISSIONER OF INCOME-TAX BOMBAY CITY-1 [[1965] 1 S.C.R. 307] (1965) 196422 10 49AA 2161922 111947'''' 149AA19221947102VI IV1 bVI[313D,G, 314A]ii[][]216315B-C83531963 715704[][][]1958171957 77 69595857434241714 713711710709707706704CA715 713708705C.As 1963 1963 [][]1963 7157127087051963714 713711710709707706704706704714 713711710709 1219581757934'P'2. 1521922'-3''' 1,71,99214-10-1952. D 4. 5419532008''CA3 21713/63 CA 709/63CA714/63CA707/63 CA704/63CA711/63CA710/63CA 'D'3 263706CA  CA 712 /63 CA 708/63 CA 705/63 CA 712/63'D'715/6331'A' 'A'I.T.O 1952202,722501949 2,722501949'A'192223A1955175792,7225792,722579[][][][][][]32334b1 'A'195817''''[][][][][][] 196014'A'19617'A'531952 23,1671,12,867I.T.O[][][][]23266A195910541953'D'195214'A'''b4b''4'A'a'b'3213195216c19526 Case: PADMAVATI R. SARAIYA AND OTHERS versus COMMISSIONER OF INCOME-TAX BOMBAY CITY-1 [[1965] 1 S.C.R. 307] (1965) सर्वोच्च न्यायालय अहवाल ( १९६५ ) १ पद्मावती आर,सरेय्या आणि इतर विरुद्ध -कर आयुक्त मुंबई शहर१ न्यायालय निकाल दिनांक २२ सप्टेंबर, १९६४ ( के.सुब्बाराव जे. सी शहा आणि एस. एम. सिक्री, जे.जे. ) प्राप्तिकर कायदा ( १९२२/११ ) कलम १६ (२), ४९ ए ए आणि- - १९४७ चा भारतपाकिस्तान करारव्याप्ती करदाते भारत आणि पाकिस्तान या दोन्ही देशांमध्ये व्यवसाय करणाऱ्या कंपनीचे भागधारक होते,. दोन्ही देशात मिळणाऱ्या नफातूनलाभांश जाहीर केला- पुढील वर्षासाठी लाभांशाची व्याख्या केली, कंपनीने एक ठराव मंजूर केला की लाभांशांची अर्धी रक्कम एका विशिष्ट तारखेला किंवा" नंतर देय आहे आणि उर्वरित रक्कम पाकिस्तानातून पैसे मुक्त झाल्यानंतरदोन महिन्याच्या आत " देय आहे. या दोन प्रश्नावर (१) आयकर कायदा,१९२२ च्या कलम ४९ ए ए च्या अनुषंगाने दुहेरी कर आकारणीटाळण्यासाठी दोन्ही देशांमध्ये १० डिसेंबर१९४७ रोजी झालेल्या भारतपाकिस्तान करारातील तरतुदीनुसार आणि(२) लाभांशाची संपूर्ण रक्कमभारत पाकिस्तान भागाचा पाकिस्तान भाग प्राप्त झाल्यानंतर करदात्याला? कोणत्याही सवलतीचा हक्क आहे का नंतर देय असलेल्या रकमेचा समावेशकरदात्याचा एकूण उत्पन्नात केला जाऊ शकतो असे उतर उच्च न्यायालयानेप्रथम दिले आणि दुरे करदात्याच्या बाजूने, करदाते आणि आयुक्त दोघांनीही:सर्वोच्च न्यायालयात दाद मागितली आयोजित: (Held) : अपील फेटाळण्यात यावे (i) कराराच्या कलम ४ व चार व ६ वरून असे दिसून येते की प्रत्येक अधिराज्य स्वतःच्या कायद्यानुसार आणि कराराची परवा न करता मूल्यमापन . करू शकतेकरारात नमूद केलेल्या अटींची पूर् केल्यास कर कायम ठेवण्याचे स्वातंत्र्य आणि काही सवलतींना परवानगी देण्याच्या बंधनावर . एकच निर्बंध लादण्यात आले होतेकारण पाकिस्तानामधील मूल्यांकनाचे कोणतेही प्रमाणपत्र आयकर अधिकाऱ्यासमोर पाहिजे असलेल्या कलम कलमvi (ब) नुसार सादर करण्यात आले नव्हते, त्यामुळे कर्जातला कोणताहीदिलासा मिळत नव्हता ( ३१३ डी जी ; ३१४ ए) (ii) करदात्याच्या कोणत्याही स्वतंत्र खात्यात दिघे लाभांश जमा केला गेला नसल्यामुळे तो इच्छित असल्यास तो काढू शकेल, असे मानले जाऊ शकते कीलाभांशाच्या पाकिस्तान भाग कायद्याच्या कलम १६(२) च्या अर्थानुसार जमा किंवा भरला गेला नाही आणि म्हणून, करदात्याच्या एकूण उत्पन्नात-समाविष्ट होऊ शकला नाही (३१५ बीसी) जे. डालमिया विरुद्ध आयकर आयुक्त, दिल्ली, ५३ आय टी आर ८३,आधारित : दिवाणी अपिली अधिकार क्षेत्र१९६३ चे दिवानी अपील क्रमांक ७०४ ते७१५ / १९६३ १७ मार्च १९५८ निकाल व आदेशातील अपील ७७ ./ १९५७ मध्ये मुंबई उच्च न्यायालयाच्या च्या प्राप्तिकर संदर्भ क्रमांक ४१, ४२, ४३, ५७,58,६९.आणि ७७ साठी ए .व्ही. विश्वनाथा शास्त्री, टी. ए. रामचंद्रन, जे. बी. दादाचनाजी, ओ.सी. माथुर आणि रवींद्र नारायण, अपीलकर्त्या साठी ( सीए नंबर ७०४, आणि ७१४/१९६३ मध्ये ) आणि प्रतिवादी ( सी ए नंबर ७०५, ७०८,७१३, आणि ७१५ / १९६३ ) एस. व्ही. गुप्ता, अतिरिक्त सॉलिसिटर जनरल, आर. गणपती. अय्यर आणिआर. एन. सच्थे प्रतिवादी साठी ( सीए नंबर्स ७०५,७०८,७१२, आणि७१५/१९६३ ) आणि प्रतिवादी ( ७०४, ७०६, ७०७, ७०९, ७१०,७११, ७१३ आणि७१४/ ९६३ मध्ये) न्यायालयाच्या निर्णयाद्वारे देण्यात.आला . .सीक्रीजे मुंबई उच्च न्यायालयाने दिनांक १७ मार्च १९५८ रोजी दिलेल्या . निकालातील बारा बाबींचा या निर्णयामुळे निब्याला होणार आहेज्यामुळे ८० उच्च न्यायालयाने करत त्याच्या बाजूने काही आणि कर विभागाच्या. . बाजूने नमूद केलेल्या प्रश्नांची उत्तरे दिलीउच्च न्यायालयाने दिलेल्या चार:प्रश्नांची उत्तरे पुढील प्रमाणे १ रुपये ५७९ निव्वळ लाभांश ( योग्य रीतीने जमा झालेला) कराच्या ?कक्षेत आणण्यासाठी कलम ३४ अन्वेय केलेली कारवाई योग्य होती का २ भारतीय प्राप्तिकर अधिनियम, १९२२ च्या कलम १५ मध्ये ही संज्ञा परिभाषित केल्याप्रमाणे करदात्याच्या एकूण उत्पन्नाचा हा " पी, भाग" ?करदात्याच्या एकूण उत्पन्नाचा भाग आहे का ३ कायद्यातील तरतुदीचा आदर आहे की नाही ? भारत पाकिस्तान करार, करदात्याला लाभांश उत्पन्नाच्या उपरोक्त", भागा" वर कोणताही "" ?दिलासामिळण्याचा अधिकार आहे का --४ डी. कंपनीने दिनांक १४१०१९५२ रोजी जाहीर केलेल्या रुपयाच्या -लाभांशातील इतर रक्कम कर निर्धारण वर्ष १९५३५४ साठी मागील वर्ष एस. . 2008 वायच्या करदात्याच्या एकूण उत्पन्नात समाविष्ट आहे का ( या प्रश्नातील आकडे श्री पुरुषोत्तम दास ठाकूरदास यांच्या संदर्भात आहेत ) सी.ए ७०९/६३ आणि सी.ए.७१३/६३ मध्ये१,२,व ३ असे प्रश्ननिर्माण होतात. सी.ए.७१०/६३, सी.ए.७११/६३, सी.ए .७०४/६३,सी.ए . ७०७/६३, सी.ए.७१४/६३, सी.ए. ७०६/६३, मध्ये फक्त प्रश्न दोनव तीनच उद्भवतात. सी.ए.७१२/६३, सी.ए.७०५/६३, सी.ए.७०८/६३. Case: PADMAVATI R. SARAIYA AND OTHERS versus COMMISSIONER OF INCOME-TAX BOMBAY CITY-1 [[1965] 1 S.C.R. 307] (1965) സപീം ക ോടതി റിപൾ്ോർട്ടുക നിരാകരണപതം (Disclaimer) പ്രാദേശിക ഭാഷയിൽ വിവർത്തനം ചെയ്ത വിധിന്യായം ഭാരതസര്‍ക്കാര്‍സ്ഥാപനമായ എ.ഐ.സി.ടി.ഇ. യുടെ “അനുവാദിനി” എന്ന നിര്‍മ്മിതരളബുദധാധിഷ്ഠിത വിവര്‍ത്തന ഉപകരണത്തിന്‍റെ സഹായത്തത്തോടെ കേഹൈക്ക്കോടതിയിലെഐ.റ്റി. ഡയറക്ടറേറസാധൂകരിച്ചിട്ടുള്ളതാണ്.എന്നിരുന്നാലും, ഇതിന്‍റെഉളളടക്കത്തില്‍ആശയപരമായയോസാംഗത്യപരമായയോ വ്യാകരണപരമായയോ ആഖ്യാനപരമായയോ തെറ്റുകള്‍ കടന്നുകൂടാന്‍ സാധ്യതയുളളതാണ്. ഈ തര്‍ജ്ജമ കേവലം വ്യവഹാരകക്ഷികളുടെയുംപപൊതുജനങ്ങളുടെയും പപൊതുവായ അറിവിലേകക ഉപയയോഗപ്പെടുത്തുവാന്‍ വേണ്ടിമാത്രം ഉദ്ദേശിച്ചിട്ടുള്ളതുമാണ്‌. ഔദ്യ്യോഗികവും പ്രായയോഗികവുമായ എല്ലാആവശ്യങ്ങള്‍ക്കുംവിധിനിര്‍വഹണനടപ്പാക്കലുകള്‍ക്കുംപ്രസ്വിധിന്യായത്തിന്‍റെ ഇംഗ്ലീഷ് പതിപപ ആധികാരികവും അന്തിമവും ആയിരിക്കും. പദ്മാവതി ആർ സരയളവരംം മറ v. ആദായനികതി കമീഷനർ ബോംി - 1ബെ സിറ സെപ്റ്റംബർ 22, 1964 (ജസ്റ്റിസ് കെ. സുബ്ബറാവു, ജസ്റ്റിസ് ജെ. സി. ഷാ, ജസ്റ്റിസ് എസ്. എം. സിക്രി) ആദായനികുതി നിയമം (1922 ലെ 11), വകുപ്പുകൾ 16 (2), 49, 1947ഡിസംബർ 10-ലെ ഇന്തന്തോ-പാകിസ്താൻ കരാർ-അതിന്റെ വ്യാപ്തി. ഇനതയിലും പാകിസ്താനിലും ബിസിനസസ നടത്തുന്ന ഒരു കമ്പനിയുടെഓഹരി ഉടമയായിരുന്നു നികുതിദായകൻ. ആ കമ്പനി ഇരു രാജ്യങ്ങളിലുംലഭിക്കുന്ന ലാഭത്തിൽ നിന്നാണ് ലാഭവിഹിതം പ്രഖ്യാപിച്ചിരുന്നത്. അടുത്തവർഷവും ലാഭവിഹിതം സമാനമായി പ്രഖ്യാപിച്ച ശേഷം, ലാഭവിഹിതത്തിന്റെപകുതി തുക ഒരു നിശ്ചിത തീയതിയിലോ അതിനുശേഷമമോ മാത്രമേ നൽകൂ എന്നുംബാക്കി തുക പാകിസ്ഥാനിൽ നിനന അയച്ച പണം വിട്ടുകിട്ടിയതിനു ശേഷം രണമാസത്തിനുള്ളിൽ നൽകുമെന്നും കമ്പനി പ്രമേയം പാസാക്കി. ഇനിപ്പറയുന്ന രണ്ടുചോദ്യങ്ങളിലും: (i) നികുതിദായകന് ലാഭവിഹിത വരുമാനത്തിന്റെ പാകിസ്ഥാനിൽനിന്നുള്ള ഭാഗം ലഭിച്ചതിനാൽ 1922 ലെ ആദായനികുതി നിയമത്തിലെ വകുപ49 എഎ പ്രകാരം ഇരട്ടനികുതി ഒഴിവാക്കാൻ ഇരു രാജ്യങ്ങളും തമ്മിൽ ഏർപ്പെട്ട1947 ഡിസംബർ 10-ലെ ഇന്തന്തോ-പാകിസ്ഥാൻ കരാറിലെ വ്യവസ്ഥകൾപ്രകാരമുള്ള ആശ്വാസത്തിന് നികുതിദായകർ അർഹനാണണോ, (ii) പിന്നീട്നൽകേണ്ട സമാംശം ഉൾപ്പെടെ മുഴുവൻ ലാഭവിഹിതവും നികുതിദായകന്റെമമൊത്തം വരുമാനത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ കഴിയുമമോ, ഇവയിൽ ആദ്യത്േിന് 1965 SCR (1) 307-315 ഹൈക്ക്കോടതി എതിരായും രണ്ടാമത്േിന് അനുകൂലമായും മറുപടി നൽകി.നികുതിദായകനും കമ്മീഷണറും സുപ്രീം കോടതിയിൽ അപ്പീൽ നൽകി. അപ്പീലുകൾ തള്ളണം എനന വിധിച്ചു. (1) കരാറിന്റെ അനുച്ഛേദം IV, VI എന്നിവ കാണിക്കുന്നത് ഓരരോരാജ്യത്തിനും സ്വന്തം നിയമങ്ങൾകക കീഴിലും കരാർ കണക്കിലെടുക്കാതെയും ഒരുമൂല്യനിർണ്ണയം നടത്താൻ കഴിയുമെന്നാണ്. കരാറിൽ പരാമർശിച്ചിരിക്കുന്നവ്യവസ്ഥകൾ പാലിച്ചാൽ നികുതി നിലനിർത്താനുള്ള സ്വാതനത്രത്തിനും ചിലഇളവുകൾ അനുവദിക്കാനുള്ള ബാധ്യതയ്ക്കും മാത്രമായിരുന്നു നിയന്ത്രണങ്ങൾഏർപ്പെടുത്തിയത്. അനുച്ഛേദം 6 (ബി) പ്രകാരം ആദായനികുതി ഓഫീസറുടെമുമ്പാകെപാകിസ്ഥാനിലെമൂല്യനിർണ്ണയസർട്ടിഫിക്കറഹാജരാക്കിയിട്ടില്ലാത്ിനാൽ, നികുതിദായകന് ഒരു ഇളവിനും അർഹതയില്ലഎനന വിധിച്ചു. [313 ഡി, ജി; 314 എ]. (2) ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ അത് പിൻവലിക്കാൻ കഴിയുന്ന തരത്തിൽനികുതിദായകന് നൽകേണ്ട ലാഭവിഹിതം നികുതിദായകന്റെ ഏതെങ്കിലുംപ്രത്യേക അക്കക്കൌണ്ടിലേകക ക്രെഡിററ ചെയ്യാത്ിനാൽ, ലാഭവിഹിതത്തിന്റെപാകിസ്ഥാൻ ഭാഗം നിയമത്തിലെ വകുപപ 16 (2) ന്റെ അർത്ഥത്തിൽ ക്രെഡിറചെയ്യുകയയോ അടയ്്കുയോ ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നും അതിനാൽ നികുതിദായകന്റെമമൊത്തം വരുമാനത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ കഴിയില്ലെന്നും കണക്കാക്കണം. [315ബി - സി]. ജെ. ഡാൽമിയ v. ആദായനികുതി കമ്മിഷണർ, ഡൽഹി, 53ഐ.ടി.ആർ. 83, പിന്തുടരുന്നു. 1965 SCR (1) 307-315 സപീം ക ോടതി റിപൾ്ോർട്ടുക സിവിൽ അീൽ അധികാരിത: 1963-പ്പലെ സിവിൽ അപീൽ നമർ 704 മതൽലെ്പ715 വരെ. 1957-ലെ ആദായനികുതി റഫറൻസ് നമ്പർ 41, 42, 43, 57, 58, 59, 69, ബ77 എന്നിവയിൽ 1958 മാർചച 17 ലെോംബെ ഹൈക്ക്കോടതിയുടെവിധിന്യായങ്ങളിൽ നിന്നും ഉത്തരവുകളിൽ നിന്നുമുള്ള അപ്പീലുകൾ.എ.വി. വിശ്വനാഥ ശാസ്ത്രി, ടി.എ. രാമചന്ദ്രൻ, ജെ.ബി.ദാദാചാഞ്ചി,ഒ.സി.മാഥുർ, രവീന്ദർ നരേൻ എന്നിവർ അപ്പീൽവാദികൾക്കായി (1963-ലെസി.എ. നമ്പർ 704, 706, 707, 709, 710, 711, 713, 714, 1963- ൽ 711, 714എന്നിവയിൽ) എതിർകക്ഷികൾക്കായി (1963-ലെ സി.എ. നമ്പർ 705, 708, 712,715 എന്നിവയിൽ). അഡീഷണൽ സസോളിസിറ്റർ ജനറൽ എസ്.വി.ഗുപ്തെ, ആർ.ഗണപതിഅയ്യർ, ആർ.എൻ.സചചതെ എന്നിവർ അപ്പീൽവാദികൾക്കായി (1963-ലെ സി.എ.നമ്പർ 705, 708, 712, 715), എതിർകക്ഷികൾക്കായി (സി.എ. നമ്പർ 704, 706,707, 709, 710, 711, 713, 714, 1963- ൽ 711, 714 എന്നിവയിൽ).കോടതിയുടെ വിധിന്യായം പ്രസ്താവിച്ചത് Case: PADMAVATI R. SARAIYA AND OTHERS versus COMMISSIONER OF INCOME-TAX BOMBAY CITY-1 [[1965] 1 S.C.R. 307] (1965) અસ્વીકરણ: સ્થાનિક ભાષામાં અનુવાદિત આ ચુકાદા/હુકમનો હેતુ પક્ષકારોને તેમનીભાષામાં જાણકારી ઉપલબ્ધ કરાવવા માત્રનો છે અને તેનો અન્યથા ઉપયોગ થઇશકશે નહિ. અન્ય તમામ વ્યવહારિક તેમજ સરકારી ઉદ્દેશો માટે મૂળ અંગ્રેજીચુકાદો/હુકમ જ પ્રમાણિત અને માન્ય રહેશે. DISCLAIMER The translated judgement in vernacular language: is meant for the restricted use of the litigant to understand it inhis/ her language and may not be used for any other purpose.For all practical and official purposes the English version of the, judgement shall be authentic and shall hold the field for thepurpose of execution and implementation. ======================================================= પદ્માવતી આર. સરૈયા અને અન્ય વિરુદ્ધ આવકવેરાના કમિશનર બોમ્બે સિટી-૧ સપ્ટેમ્બર ૨૨,૧૯૬૪ (કે. સુબ્બા રાવ, જે. સી. શાહ અને એસ. એમ. સિકરી ન્યાયમૂર્તિશ્રીઓ.) આવકવરાનોકાયદો(૧૧ ઓફ ૧૯૨૨), કલમ ૧૬ (૨), ૪૯ એએ (અનેભારત-પાકિસ્તાન સમજૂતી તારીખ ૧૦ ડિસેમ્બર, ૧૯૪૭). કરદાતા ભારત અને પાકિસ્તાન બંનેમાં વ્યવસાય કરતી કંપનીમાંશેરધારક હતો. તેણે બંને દેશોમાં તેને મળેલા નફામાંથી ડિવિડન્ડ જાહેર કર્યું. તેપછીના વર્ષ માટે, તેવી જ રીતે ડિવિડન્ડ જાહેર કર્યા પછી, કંપનીએ એક ઠરાવપણ પસાર કર્યો હતો કે ડિવિડન્ડની અડધી રકમ ચોક્કસ તારીખે અથવા પછીચૂકવવાપાત્ર હતી અને બાકીની રકમ "પાકિસ્તાનમાંથી ચૂકવણી મુક્ત થયાપછી બે મહિનાની અંદર" ચૂકવવાપાત્ર હતી. બે પ્રશ્નો પર, એટલે કેઃ (૧)આવકવેરો અધિનિયમ, ૧૯૨૨ની કલમ ૪૯એએના અનુસરણમાં બેવડાકરવેરાને ટાળવા માટે બંને દેશો વચ્ચે ૧૦ ડિસેમ્બર, ૧૯૪૭ના રોજ થયેલાભારત-પાકિસ્તાન કરારની જોગવાઈઓ હેઠળ કરદાતાને ડિવિડન્ડ-આવકનોપાકિસ્તાનનો ભાગ મળ્યો હોય કે કેમ અને (૨) પછીથી ચૂકવવાપાત્ર રકમસહિત ડિવિડન્ડની સંપૂર્ણ રકમ કરદાતાની કુલ આવકમાં સામેલ કરી શકાય કેકેમ, ઉચ્ચ અદાલતે જવાબ આપ્યો કે પ્રથમ, તેની વિરુદ્ધમાં અને બીજું, તેનીતરફેણમાં. કરદાતા અને કમિશનર બંનેએ સુપ્રીમ કોર્ટમાં અપીલ કરી હતી. ઠેરવવામાં આવ્યું કે, અરજીઓ રદ થવી જોઈએ. (૧) કરારની કલમ ૪ અને ૬ દર્શાવે છે કે, દરેક સત્તાતંત્ર તેના પોતાનાકાયદા હેઠળ અને કરારને ધ્યાનમાં લીધા વિના મૂલ્યાંકન કરી શકે છે. કરવેરાનેજાળવી રાખવાની સ્વતંત્રતા અને કરારમાં ઉલ્લેખિત શરતો સંતોષાય તો અમુકઘટાડાને મંજૂરી આપવાની જવાબદારી પર જ પ્રતિબંધો લાદવામાં આવ્યાહતા.કારણ કે, પાકિસ્તાનમાં આર્ટ દ્વારા જરૂરી આવકવેરાના અધિકારી સમક્ષમૂલ્યાંકનનું કોઈ પ્રમાણપત્ર રજૂ કરવામાં આવ્યું ન હતું. ૬ (બી), કરદાતા કોઈરાહત મેળવવા માટે હકદાર ન હતો.[૩૧૩ ડી, જી; ૩૧૪ એ]. (૨) કરદાતાને મળતું ડિવિડન્ડ કરદાતાના કોઈ અલગ ખાતામાં જમાકરવામાં આવ્યું ન હતું, જેથી જો તે ઈચ્છે તો તેને ખેંચી શકે, તો એવું માનવુંઆવશ્યક છે કે, ડિવિડન્ડનો પાકિસ્તાનનો ભાગ જમા કરવામાં આવ્યો ન હતોઅથવા તેના અર્થમાં ચૂકવણી કરવામાં આવી ન હતી. અધિનિયમ ની કલમ ૧૬(૨) અને તેથી, કરદાતાની કુલ આવકમાં તેનો સમાવેશ કરી શકાયો ન હતો.[૩૧૫બી-સી]. જે. દાલમિયા વિ. આવકવેરાના કમિશનર, દિલ્હી, ૫૩ આઇ. ટી. આર. ૮૩, તેનું પાલન કરવામા આવ્યું હતું. સિવિલ અપીલીય હકૂમત: ૧૯૬૩ ના સિવિલ અપીલ્સ નંબર ૭૦૪ થી ૭૧૫. આવકવેરા સંદર્ભ નં.૪૧, ૪૨, ૪૩, ૫૭, ૫૮, ૫ ૯, ૬૯ ઓફ ૧૯૫૮,અને ૭૭ ઓફ ૧૯૫૭ માં બોમ્બે હાઈકોર્ટના તા.૧૭ માર્ચના ચુકાદાઓ અનેઆદેશો સામે અપીલ. (૧૯૬૩ના સી. એ. નંબર ૭૦૪,૭૦૬,૭૦૭,૭૦૯,૭૧૦,૭૧૧,૭૧૩અને ૭૧૪માં) માં અપીલકર્તાઓ માટે (૧૯૬૩માં સી. એ. નં.૭૦૫, ૭૦૮,૭૧૩ અને ૭૧૫) માં પ્રતિવાદીઓ માટે શ્રી એ. વી. વિશ્વનાથ શાસ્ત્રી, ટી. એ.રામચંદ્રન જે.બી. દાદા-ચાંજી, ઓ. સી. માથુર અને રવિંદર નાયરેન, અને (૧૯૬૩ના સી. એ. નંબર ૭૦૫,૭૦૮,૭૧૨ અને ૭૧૫માં) અપીલકર્તાઓમાટે અને (૧૯૬૩ના સી. એ. નંબર ૭૦૪, ૭૦૬, ૭૦૭, ૭૦૯, ૭૧૦,૭૧૧, ૭૧૩ અને ૭૧૪માં)માં પ્રતિવાદીઓ માટે શ્રી એસ. વી. ગુપ્તે, એડિશનલસોલિસિટર-જનરલ, આર. ગણપતિ ઐયર અને આર. એન. સચથે. કોર્ટનો ચુકાદો ન્યાયમૂર્તિશ્રી સિકરી દ્વારા આપવામાં આવ્યો હતો. આ ચુકાદો બોમ્બે હાઈકોર્ટના ૧૭ માર્ચ, ૧૯૫૮ના ચુકાદાઓની ૧૨અપીલોનો નિકાલ કરશે, જેમાં હાઈ કોર્ટે તેને આંશિક રીતે કરદાતાની તરફેણમાંઅને આંશિક રીતે કલમની તરફેણમાં સંદર્ભિત પ્રશ્નોના જવાબ આપ્યા હતા.હાઈકોર્ટ દ્વારા જવાબ આપવામાં આવેલા ચાર પ્રશ્નો આ પ્રમાણે છેઃ "૧.શું નેટ ડિવિડન્ડ ની રકમ રૂ. ૫૭૯ (ગ્રોસ) કરવેરામાં લાવવાનાહેતુથી કલમ ૩૪ હેઠળ કરવામાં આવેલી કાર્યવાહી માન્ય હતી? ૨. શું ડિવિડન્ડની આવકનો 'પી. ભાગ' કરદાતાની કુલ આવકનો ભાગછે કારણ કે તે શબ્દ ભારતીય આવકવેરાના કાયદા, ૧૯૨૨ની કલમ ૨ (૧૫)માં વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવ્યો છે? ૩. શું ભારત-પાકિસ્તાન સમજૂતીની જોગવાઈઓને ધ્યાનમાં રાખીને,કરદાતા 'ડિવિડન્ડ આવકના પી. ભાગ' પર કોઈ 'રાહત' મેળવવા માટે હકદારછે? Case: PADMAVATI R. SARAIYA AND OTHERS versus COMMISSIONER OF INCOME-TAX BOMBAY CITY-1 [[1965] 1 S.C.R. 307] (1965) n ਆਰ. ਸਰਈਆਪਦਮਾਵਤੀਅਤੇਹੋਰ ਬਨਾਮ ਇਨਕਮ--1ਟੈਕਸਕਮਿਸ਼ਨਰਬੰਬੇਸਿਟੀ 22 1964 ਈਸਤੰਬਰ (. , . . . . . .)ਕੇਸੁੱਬਾਰਾਓਜੇਸੀਸ਼ਾਹਅਤੇਐੱਸਐੱਮਸਿੱਖਰੀਜੇਜੇ ਇਨਕਮ-ਐਕਟ(1922 11), 16(2), 49-ਟੈਕਸਦਾਸੈਕਸ਼ਨ ਏਏ ਅਤੇਭਾਰਤਪਾਕਿਸਤਾਨਸਮਝੌਤਾਮਿਤੀ10 , 1947 - ।ਦਸੰਬਰਦਾਦਾਇਰਾ ਕਰਨਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾ ਭਾਰਤਅਤੇਪਾਕਿਸਤਾਨਦੋਵਾਂਵਿੱਚਕਾਰੋਬਾਰਵਾਲੀਇੱਕਕੰਪਨੀਵਿੱਚਇੱਕ-। ਇਸ।ਸ਼ੇਅਰਹੋਲਡਰਸੀਇਸਨੇਦੋਵਾਂਦੇਸ਼ਾਂਵਿੱਚਨੂੰਪ੍ਰਾਪਤਹੋਣਵਾਲੇਮੁਨਾਫੇਵਿੱਚੋਂਲਾਭਅੰਸ਼ਦਾਐਲਾਨਕੀਤਾਲਈ, , ਇਹਅਗਲੇਸਾਲਇਸੇਤਰ੍ਹਾਂਲਾਭਅੰਸ਼ਦੀਘੋਸ਼ਣਾਕਰਦੇਹੋਏਕੰਪਨੀਨੇਵੀਇੱਕਮਤਾਪਾਸਕੀਤਾਕਿਲਾਭਅੰਸ਼ਦੀਅੱਧੀਰਕਮਇੱਕਨਿਸ਼ਚਤਮਿਤੀਨੂੰਜਾਂਉਸਤੋਂਬਾਅਦਭੁਗਤਾਨਯੋਗਸੀਅਤੇਬਕਾਇਆ"" । ',ਪਾਕਿਸਤਾਨਤੋਂਪੈਸੇਭੇਜਣਤੋਂਬਾਅਦਦੋਮਹੀਨਿਆਂਦੇਅੰਦਰ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆਭੁਗਤਾਨਯੋਗਸੀਦੋਸਵਾਲਾਂਤੇ: (i) , -, ਇਨਕਮ-ਅਰਥਾਤਕੀ ਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾਲਾਭਅੰਸ਼ਆਮਦਨੀ ਦਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਹਿੱਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦਐਕਟ, 1922 4910ਟੈਕਸਦੀਧਾਰਾ ਏਏ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦੋਹਰੇ ਟੈਕਸਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਏ -, 1947 , (ii) ਦਸੰਬਰਦੇ ਭਾਰਤਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਦੇ ਤਹਿਤ ਕਿਸੇ ਰਾਹਤ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਸੀਅਤੇਕੀਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਦਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਲਾਭਅੰਸ਼ ਦੀ ਪੂਰੀ ਰਕਮ ਨੂੰ ਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ, , , ।ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਪਹਿਲੇਵਿਰੁੱਧਅਤੇ ਦੂਜੇ ਦਾ ਜਵਾਬ ਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ।ਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾ ਅਤੇਕਮਿਸ਼ਨਰਦੋਵਾਂਨੇਸੁਪਰੀਮਕੋਰਟਵਿੱਚਅਪੀਲਕੀਤੀ : ।ਹੋਲਡਅਪੀਲਾਂਨੂੰਖਾਰਜਕੀਤਾਜਾਣਾਚਾਹੀਦਾਹੈ (i) IV VI ਹਨਇਕਰਾਰਨਾਮੇਦੇਆਰਟੀਕਲਅਤੇਦਿਖਾਉਂਦੇਕਿਹਰੇਕਡੋਮੀਨੀਅਨਆਪਣੇਕਾਨੂੰਨਾਂਦੇਕਰ। ਤਹਿਤਅਤੇਸਮਝੌਤੇਦੀਪਰਵਾਹਕੀਤੇਬਿਨਾਂਇੱਕਮੁਲਾਂਕਣਸਕਦਾਹੈਸਿਰਫਪਾਬੰਦੀਆਂਟੈਕਸਨੂੰ'ਸਨ, ਬਰਕਰਾਰਰੱਖਣਦੀਆਜ਼ਾਦੀਅਤੇਕੁਝਛੋਟਾਂਦੀਆਗਿਆਦੇਣਦੀਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਤੇਲਗਾਈਆਂਗਈਆਂਜੇਸਨ। VI(b) ਸਮਝੌਤੇਵਿੱਚਦੱਸੀਆਂਸ਼ਰਤਾਂਸੰਤੁਸ਼ਟਕਿਉਂਕਿਅਨੁਛੇਦਦੁਆਰਾਲੋੜੀਂਦੇਅਨੁਸਾਰਪਾਕਿਸਤਾਨਵਿੱਚ-ਆਮਦਨਕਰ, ਇਸਲਈਮੁਲਾਂਕਣਦਾਕੋਈਪ੍ਰਮਾਣਪੱਤਰਅਧਿਕਾਰੀਦੇਸਾਹਮਣੇਪੇਸ਼ਨਹੀਂਕੀਤਾਗਿਆਸੀ। [313D,G, 314A]।ਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾਕਿਸੇਰਾਹਤਦਾਹੱਕਦਾਰਨਹੀਂਸੀ (ii) ਕਿਉਂਕਿਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾਦੇਬਕਾਇਆਲਾਭਅੰਸ਼ਨੂੰਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾਦੇਕਿਸੇਵੱਖਰੇਖਾਤੇਵਿੱਚਜਮ੍ਹਾਨਹੀਂਕੀਤਾਗਿਆਸੀਤਾਂਜੋਉਹ, ਜੇਉਹਚਾਹੇ, ਇਸਨੂੰਖਿੱਚਸਕਦਾਹੈ, ਤਾਂਇਹਮੰਨਿਆਜਾਣਾਚਾਹੀਦਾਹੈਕਿ। ਐਕਟ16(2) ਅਰਥਲਾਭਅੰਸ਼ਦਾਪਾਕਿਸਤਾਨੀਹਿੱਸਾਕ੍ਰੈਡਿਟਜਾਂਭੁਗਤਾਨਨਹੀਂਕੀਤਾਗਿਆਸੀਦੀਧਾਰਾਦਾਇਸ, ਆਮਦਨ। [315B-C].ਹੈਅਤੇਤਰ੍ਹਾਂਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾਦੀਕੁੱਲਵਿੱਚਸ਼ਾਮਲਨਹੀਂਕੀਤਾਜਾਸਕਦਾਹੈ . ਆਮਦਨਕਰ, , 53 ਆਈ..ਆਰ. 83, ।ਜੇਡਾਲਮੀਆਬਨਾਮਕਮਿਸ਼ਨਰਦਿੱਲੀਟੀਅਨੁਸਰਣਕੀਤਾ : 1963 . 704 715 ।ਸਿਵਲਅਪੀਲੀਅਧਿਕਾਰਖੇਤਰਦੀਸਿਵਲਅਪੀਲਾਂਨੰਤੋਂਤੱਕ 1957 ਇਨਕਮ-. 41, 42, 43, 57, 58, 59, 69, 77 ਦੇਟੈਕਸਸੰਦਰਭਨੰਅਤੇਵਿੱਚਬੰਬੇਹਾਈਕੋਰਟਦੇ17 1958 ।ਮਾਰਚਦੇਫੈਸਲਿਆਂਅਤੇਆਦੇਸ਼ਾਂਤੋਂਅਪੀਲਾਂ ਏ.. , .ਏ. , .. , ਓ.. ਵੀਵਿਸ਼ਵਨਾਥਸ਼ਾਸਤਰੀਟੀਰਾਮਚੰਦਰਨਜੇਬੀਦਾਦਾਚਾਂਜੀਸੀਮਾਥੁਰਅਤੇਰਵਿੰਦਰ, (1963 .ਏ. . 704, 706, 707, 709, 710, 711, 713 714 ) ਨਾਰਾਇਣਅਪੀਲਕਰਤਾਵਾਂਦੇ ਸੀਨੰਅਤੇਵਿੱਚਅਤੇ (1963 .ਏ. . 705, 708, 713 715 ) ਲਈ ।ਉੱਤਰਦਾਤਾਵਾਂਦੇ ਸੀਨੰਅਤੇ ਵਿੱਚTਐਸ.. , -ਜਨਰਲ, ਆਰ. .ਐਨ. ,ਵੀਗੁਪਤਾਵਧੀਕ ਸਾਲਿਸਟਰਗਣਪਤੀ ਅਈਅਰ ਅਤੇ ਆਰਸੱਚੇ(1963 .ਏ. . 705, 708, 712, 715 ) (1963 .ਏ. .ਅਪੀਲਕਰਤਾਵਾਂ ਦੇ ਸੀਨੰਅਤੇ ਵਿੱਚਅਤੇ ਉੱਤਰਦਾਤਾਵਾਂ ਦੇ ਸੀਨੰ704, 706, 707, 709, 710, 711, 713 714 ) ਲਈ ।ਅਤੇ ਵਿੱਚn ਵੱਲੋਂ ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀਕਰੀਜੇ. ਇਹ17 , 1958 12 ਫੈਸਲਾਮਾਰਚਦੇਬੰਬਈਹਾਈਕੋਰਟਦੇਫੈਸਲਿਆਂਵਿੱਚੋਂਅਪੀਲਾਂਦਾ, ਇਸ'ਨਿਪਟਾਰਾਕਰੇਗਾਜਿਸਵਿੱਚਹਾਈਕੋਰਟਨੇਵਿੱਚਦਿੱਤੇਸਵਾਲਾਂਦੇਜਵਾਬਅੰਸ਼ਕਤੌਰਤੇਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾJਹਨ। ਦੇਹੱਕਵਿੱਚਅਤੇਕੁਝਹੱਦਤੱਕਵਿਭਾਗਦੇਹੱਕਵਿੱਚਦਿੱਤੇਹਾਈਕੋਰਟਵੱਲੋਂਦਿੱਤੇਚਾਰਸਵਾਲਾਂਦੇਹਨ:ਜਵਾਬ"1. 579 ਆਮਦਨ(') ਕੀਰੁਪਏਦੀਸ਼ੁੱਧਲਾਭਅੰਸ਼ਉਚਿਤਤੌਰਤੇਕੁੱਲਨੂੰਟੈਕਸਵਿੱਚਲਿਆਉਣਦੇਉਦੇਸ਼;ਲਈ34 ?ਧਾਰਾਦੇਤਹਿਤਕਾਰਵਾਈਦੀਸ਼ੁਰੂਆਤਜਾਇਜ਼ਸੀ2. ਕੀਲਾਭਅੰਸ਼ਆਮਦਨਦਾਉਕਤ'P' ਹਿੱਸਾਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾਦੀਕੁੱਲਆਮਦਨਦਾਹਿੱਸਾਬਣਦਾਹੈਉਸਆਮਦਨਕਰਐਕਟ, 1922 2(15) ?jਕਿਉਂਕਿਮਿਆਦਨੂੰਭਾਰਤੀਦੀਧਾਰਾਵਿੱਚਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤਕੀਤਾਗਿਆਹੈ3. -, ਕੀਭਾਰਤਪਾਕਿਸਤਾਨਸਮਝੌਤੇਦੇਉਪਬੰਧਾਂਨੂੰਧਿਆਨਵਿੱਚਰੱਖਦੇਹੋਏਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾਲਾਭਅੰਸ਼ਆਮਦਨਦੇਉਕਤ'P' ਹਿੱਸੇ'ਤੇਕਿਸੇਰਾਹਤਦਾਹੱਕਦਾਰਹੈ? 4. D. 14-10-1952 1,71,992 ਕੀ ਨੂੰ ਕੰਪਨੀ ਦੁਆਰਾ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਰੁਪਏ ਦੇ ਲਾਭਅੰਸ਼ ਦਾ ਹੋਰ ਹਿੱਸਾ1953-54 S.Y.2008 eਮੁਲਾਂਕਣ ਸਾਲ ਲਈ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੀ ਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ ਵਿੱਚ ਸਹੀ ਢੰਗ? ?"ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ (ਹਨ।)ਇਹਨਾਂਸਵਾਲਾਂਦੇਅੰਕੜੇਸ਼੍ਰੀਪੁਰਸ਼ੋਤਮਦਾਸਠਾਕੁਰਦਾਸਦੇਸਬੰਧਵਿੱਚ .ਏ. 709/63 .ਏ. 713/63 1, 2 3 ਹਨ। .ਏ. 710/63, .ਏ.ਸੀਅਤੇਸੀਵਿੱਚਸਵਾਲਅਤੇਪੈਦਾਹੁੰਦੇਸੀਸੀy711/63, .ਏ. 704/63, .ਏ. 707/63, .ਏ. 714/63, 706/63 2 3 ਸੀਸੀਸੀਅਤੇਵਿੱਚਸਿਰਫ਼ਅਤੇਸਵਾਲਪੈਦਾਹੁੰਦੇਹਨ। .ਏ. 712/63 .ਏ. 705/63, .ਏ. 708/63, .ਏ. 712/63 .ਏ. 715/63 'D' ਸੀਸੀਸੀਸੀਅਤੇਸੀਵਿੱਚਸਵਾਲਉੱਠਦਾ। 'D' ਕਰਨਇਨਕਮਹਨ1 3 ਹੈਸਵਾਲਨੂੰਸ਼ਾਮਲਵਾਲੀਆਂਅਪੀਲਾਂਟੈਕਸਕਮਿਸ਼ਨਰਦੁਆਰਾਅਤੇਤੋਂਸਵਾਲਾਂਨੂੰਕਰਨਹਨ।ਸ਼ਾਮਲਵਾਲੀਆਂਅਪੀਲਾਂਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾ ਦੁਆਰਾr, , ਇਸ'ਏ' ਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾਮਰਹੂਮਸ਼੍ਰੀਪੁਰਸ਼ੋਤਮਦਾਸਠਾਕੁਰਦਾਸਤੋਂਬਾਅਦਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾ ਦੇਮਾਮਲੇਵਿੱਚਤੱਥਦੇਣਾਸੁਵਿਧਾਜਨਕਹੋਵੇਗਾ। ਉਹਨਾਰਨਦਾਸਰਾਜਾਰਾਮ, ਲਿਮਿਟੇਡਵਿੱਚਇੱਕਸ਼ੇਅਰਧਾਰਕਸੀ, ਜੋਭਾਰਤਅਤੇ Case: PADMAVATI R. SARAIYA AND OTHERS versus COMMISSIONER OF INCOME-TAX BOMBAY CITY-1 [[1965] 1 S.C.R. 307] (1965) "૧.શું નેટ ડિવિડન્ડ ની રકમ રૂ. ૫૭૯ (ગ્રોસ) કરવેરામાં લાવવાનાહેતુથી કલમ ૩૪ હેઠળ કરવામાં આવેલી કાર્યવાહી માન્ય હતી? ૨. શું ડિવિડન્ડની આવકનો 'પી. ભાગ' કરદાતાની કુલ આવકનો ભાગછે કારણ કે તે શબ્દ ભારતીય આવકવેરાના કાયદા, ૧૯૨૨ની કલમ ૨ (૧૫)માં વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવ્યો છે? ૩. શું ભારત-પાકિસ્તાન સમજૂતીની જોગવાઈઓને ધ્યાનમાં રાખીને,કરદાતા 'ડિવિડન્ડ આવકના પી. ભાગ' પર કોઈ 'રાહત' મેળવવા માટે હકદારછે? ૪. ડી. શું ડિવિડન્ડનો અન્ય હિસ્સો રૂ. ૧૪-૧૦-૧૯૫૨ પર કંપનીદ્વારા જાહેર કરાયેલ ૧,૭૧,૯૯૨ આકારણી વર્ષ ૧૯૫૩-૫૪ માટે અગાઉનાવર્ષ બીજુ વર્ષ ૨૦૦૮ની કરદાતાઓની કુલ આવકમાં યોગ્ય રીતે સમાવિષ્ટ છે?(આ પ્રશ્નોના આંકડા શ્રી પુરુષોત્તમદાસ ઠાકુરદાસના સંદર્ભમાં છે.) સી. એ. ૭૦૯/૬૩ અને સી. એ. ૭૧૩/૬૩ માં ૧,૨ અને ૩ પ્રશ્નોઉદ્ભવે છે. સી. એ. ૭૧૦/૬૩, સી. એ. ૭૧૧/૬૩, સી. એ. ૭૦૪/૬૩,સી. એ. ૭૦૭/૬૩, સી. એ. ૭૧૪/૬૩ અને ૭૧૪/૬૩ અને સી.એ.૭૦૬/૬૩ માં માત્ર ૨ અને ૩ પ્રશ્નો ઊઠે છે. સી. એ. ૭૧૨/૬૩, સી. એ.૭૦૫/૬૩, સી. એ. ૭૦૮/૬૩, સી. એ. ૭૧૨/૬૩ અને સી. એ. ૭૧૫/૬૩માં ફક્ત પ્રશ્ન ડી ઉદ્દભવે છે. પ્રશ્ન 'ડી' ને લગતી અપીલ આવકવેરાના કમિશનરદ્વારા કરવામાં આવી છે અને ૧ થી ૩ સુધીના પ્રશ્નોને લગતી અપીલ કરદાતાઓદ્વારા કરવામાં આવી છે. આકરણીકર્તા સ્વ. શ્રી પુરુષોત્તમદાસ ઠાકુરદાસના કિસ્સામાં હકીકતોઆપવી અનુકૂળ રહેશે, જેને હવે પછી આકરણીકર્તા 'એ' તરીકે ઓળખવામાંઆવશે.તેઓ નારંદાસ રાજારામ લિમિટેડમાં શેરહોલ્ડર હતા, જે ભારત અનેપાકિસ્તાન બંનેમાં વેપાર કરે છે.તેને ભારત અને પાકિસ્તાન બંનેમાં નફો થયોહતો.કંપનીએ ઉપરોક્ત નફામાંથી ડિવિડન્ડ જાહેર કર્યું. આકરણીકર્તા 'એ' ના કિસ્સામાં, પાકિસ્તાનમાં ઉપાર્જિત નફાને આભારી ડિવિડન્ડનો હિસ્સો રૂ.મૂલ્યાંકન વર્ષ ૧૯૪૯-૫૦ માટે ૨,૭૨૨. તા.૨૦ મે, ૧૯૫૨ના રોજ આઇ. ટી.ઓ. એ કુલ આવકમાં ૨,૭૨૨ ટકા હિસ્સો હતો પરંતુ આ રકમના સંદર્ભમાં કોઈઆવકવેરો કે સુપર-ટેક્સ ચૂકવવાપાત્ર ન હોવાનું જણાવ્યું હતું.આવકવેરાનાઅધિકારીએ ૧૯૪૯-૫૦ નું મૂલ્યાંકન ફરી ખોલ્યું કારણ કે, આકારણી કરનાર'એ' ઔદ્યોગિક નિગમ લિમિટેડમાં શેરહોલ્ડર હતો અને તેના હેઠળ આદેશ પસારકરવામાં આવ્યો હતો. કલમ ૨૩એ આ નિગમના સંબંધમાં ભારતીય આવકવેરોઅધિનિયમ, ૧૯૨૨ (ત્યારબાદ અધિનિયમ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે).આઆદેશના પરિણામે રૂ. ૫૭૯ તેમને ઉપાર્જિત થયું હોવાનું માનવામાં આવ્યુંહતું.પરંતુ ૧૭ જાન્યુઆરી, ૧૯૫૫ના તેમના પુનઃમૂલ્યાંકન આદેશમાંઆવકવેરાના અધિકારીએ માત્ર ઉપરોક્ત રૂ. ૫૭૯ પણ આ રકમ રૂ. ૨, ૭૨૨,એટલે કે, નારંદાસ રાજારામ લિમિટેડ પાસેથી મળેલા ડિવિડન્ડનો પાકિસ્તાનનોહિસ્સો. અપીલ સહાયક કમિશનરે મૂલ્યાંકન આદેશને સમર્થન આપ્યું હતું, જેમાંરૂ. ૫૭૯ અને રૂ. ૨, ૭૨૨.અપીલેટ ટ્રિબ્યુનલે પણ આ આદેશને સમર્થન આપ્યુંહતું.એપેલેટ ટ્રિબ્યુનલે પછી પ્રથમ ત્રણ પ્રશ્નો હાઈકોર્ટને મોકલ્યા પરંતુ નીચેનાપ્રશ્ો સંદર્ભ આપવાનો ઇનકાર કર્યો હતોઃ "શું કેસની હકીકતો અને સંજોગો પર, મૂલ્યાંકનમાં આપવામાં આવેલીરાહત નીચે મુજબ છે. કલમ ૨૩ (૩) નારંદાસ રાજારામ એન્ડ કંપની પાસેથી ડિવિડન્ડની આવકના તે ભાગ પર. ખાનગી લિમિટેડ, જે પાકિસ્તાનમાં ઉભીથતી કંપનીની આવકને આભારી છે, તે હેઠળ પુનઃમૂલ્યાંકન કરતી વખતે પાછીખેંચી શકાય છે. કલમ ૩૪ (૧) (બી)? " આકરણીકર્તા 'એ' એ ઉપરોક્ત પ્રશ્ા સંદર્ભ માટે પ્રસ્તાવની નોટિસબહાર પાડી હતી. ઉચ્ચ અદાલતે ૧૭ માર્ચ, ૧૯૫૮ના તેના ચુકાદા દ્વારા આકરણીકર્તા સામેના ત્રણ પ્રશ્નોના જવાબ આપ્યા હતા.ઉચ્ચ અદાલતે એપેલેટ ટ્રિબ્યુનલનેપણ નિર્દેશ આપ્યો હતો કે, હવે પછી ઉપરોક્ત પ્રશ્ે "પૂરક પ્રશ્ન" તરીકેઓળખવામાં આવે, જેનો એપેલેટ ટ્રિબ્યુનલે ઉલ્લેખ કરવાનો ઇનકાર કર્યો હતો.અપીલ ટ્રિબ્યુનલે ઉપરોક્ત પ્રશ્ો સંદર્ભ આપતા, ઉચ્ચ અદાલતે ૧૪ એપ્રિલ,૧૯૬૦ ના રોજ તેના ચુકાદા દ્વારા કરદાતા તરફેણમાં પ્રશ્ો જવાબ આપ્યોહતો. ૭ ફેબ્રુઆરી, ૧૯૬૧ના રોજ ઉચ્ચ અદાલતે આકરણીકર્તા 'એ' ને જરૂરીપ્રમાણપત્ર આપ્યું હતું.આવકવેરાના કમિશનરે જો કે, પૂરક પ્રશ્ન પર હાઈકોર્ટનાચુકાદા સામે અપીલ કરી ન હતી. આકારણી વર્ષ ૧૯૫૨-૫૩ માટે, નારંદાસ રાજારામ એન્ડ કંપનીલિમિટેડ પાસેથી એસેસી 'એ' ને મળેલું ચોખ્ખું ડિવિડન્ડ રૂ. ૧,૧૨,૮૬૭જેમાંથી રૂ. ૨૩, ૧૬૭ એ કંપનીના નફાને આભારી હતો જે પાકિસ્તાનમાંઉપાર્જિત થયો હતો.આઇ. ટી. ઓ. એ આ રકમ પર કર લાદ્યો હતો અનેમૂલ્યાંકનની પુષ્ટિ એપેલેટ આસિસ્ટન્ટ કમિશનર અને એપેલેટ ટ્રિબ્યુનલ બંનેદ્વારા કરવામાં આવી હતી.બે પ્રશ્નો હાઈકોર્ટને મોકલવામાં આવ્યા હતા.બીજો પ્રશ્નચુકાદાની શરૂઆતમાં પુનઃઉત્પાદિત પ્રશ્ન નંબર ૩ જેવો જ છે.પહેલો પ્રશ્ન મૂળમાંપ્રશ્ન નંબર ૨ જેવો જ હતો.૧૦ જુલાઈ, ૧૯૫૯ના રોજ ઉચ્ચ અદાલતે આ હેઠળ.તંદુરસ્તીનું પ્રમાણપત્ર આપ્યું હતું.અધિનિયમની કલમ ૬૬એ (૨) Case: PADMAVATI R. SARAIYA AND OTHERS versus COMMISSIONER OF INCOME-TAX BOMBAY CITY-1 [[1965] 1 S.C.R. 307] (1965) അഡീഷണൽ സസോളിസിറ്റർ ജനറൽ എസ്.വി.ഗുപ്തെ, ആർ.ഗണപതിഅയ്യർ, ആർ.എൻ.സചചതെ എന്നിവർ അപ്പീൽവാദികൾക്കായി (1963-ലെ സി.എ.നമ്പർ 705, 708, 712, 715), എതിർകക്ഷികൾക്കായി (സി.എ. നമ്പർ 704, 706,707, 709, 710, 711, 713, 714, 1963- ൽ 711, 714 എന്നിവയിൽ).കോടതിയുടെ വിധിന്യായം പ്രസ്താവിച്ചത് ജസിസ് സികി. ഭാഗികമായി നികുതിദായകന് അനുകൂലമായും ഭാഗികമായിവകുപ്പിന് അനുകൂലമായും പരാമർശിച്ച ചോദ്യങ്ങൾകക ഹൈക്ക്കോടതി ഉത്തരംനൽകിയ 1958 മാർച 17 ന് ബോംബെ ഹൈക്ക്കോടതി പുറപ്പെടുവിച്ചവിധിന്യായത്തിലെ 12 ഭാഗങ്ങൾ തീർപ്പാക്കുന്നതാണ് ഈ വിധിന്യായം.ഹൈക്ക്കോടതി ഉത്തരം നൽകിയ നാല് ചോദ്യങ്ങൾ ഇവയാണ്: 1965 SCR (1) 307-315 “1. അറ്റ ലാഭവിഹിത വരുമാനമായ 579 രൂപയക്ക (ഉചിതമായിസമാഹരിച്ചത്) നികുതി ഏർപ്പെടുത്തുന്നതിനായി വകുപപ 34 പ്രകാരംനടപടി ആരംഭിച്ചത് സാധുതയുള്ളതാണണോ? ഇന2. 1922 ലെതൻ ആദായനികുതി നിയമത്തിലെ വകുപപ 2 (15) ൽനിർവചിച്ചിരിക്കുന്ന പ്രകാരം ‘ലാഭവിഹിത വരുമാനത്തിന്റെ പി. ഭാഗംനികുതിദായകന്റെ മമൊത്തം വരുമാനത്തിന്റെ ഭാഗമാണണോ?3. ഇന്തന്തോ-പാകിസ്താൻ കരാറിലെ വ്യവസ്ഥകൾ കണക്കിലെടുക്കുമ്പമ്പോൾ,ലാഭവിഹിത വരുമാനത്തിന്റെ പി ഭാഗത്തിന് നികുതിദായകന്എന്തെങ്കിലും 'ആശ്വാസത്തിന്' അർഹതയുണ്ടണ്ടോ?4. ഡി. 14-10-1952 ന് കമ്പനി പ്രഖ്യാപിച്ച 1,71,992 രൂപലാഭവിഹിതത്തിന്റെ മററ സമാംശം 1953-54 മൂല്യനിർണ്ണയവർഷത്തിന്റെ മുൻ വർഷമായ S.Y. 2008 ലെ നികുതിദായകന്റെമമൊത്തം വരുമാനത്തിൽ ശരിയായി ഉൾപ്പെടുത്താമമോ?”(ഈ ചോദ്യങ്ങളിലെ കണക്ുൾ ശ്രീ പുരുഷഷോത്തംദാസ്താക്കൂർദാസുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ്.) C.A. 709/63, C.A. 713/63 എന്നിവയിൽ 1, 2, 3 ചോദ്യങ്ങൾഉയർന്നുവരുന്നു. C.A. 710/63, C.A. 711/63, C.A. 704/63, C.A. 707/63, C.A.714/63, C.A. 714/63, 706/63 എന്നിവയിൽ 2, 3 എന്നീ ചോദ്യങ്ങൾ മാത്രമാണ്ഉയർന്നുവരുന്നത്. C.A. 712/63, C.A. 705/63 C.A. 708/63, C.A. 712/63, C.A.715/63 എന്നിവയിൽ ചോദ്യം ഡി മാത്രം ഉയർന്നുവരുന്നു. 'ഡി' ചോദ്യംഉൾപ്പെടുന്ന അപ്പീലുകൾ നൽകിയത് ആദായനികുതി കമ്മീഷണറും 1 മുതൽ 3വരെ ചോദ്യങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന അപ്പീലുകൾ നൽകിയത് നികുതിദായകരുമാണ്. 1965 SCR (1) 307-315 ഇനിമുതൽ നികുതിദായകൻ എ എനന പരാമർശിക്കുന്ന പരേതനായ ശ്രീപുരുഷഷോത്തംദാസ് താക്കൂർദാസിനെ സംബന്ധിക്കുന്ന കേസിലെ വസ്ുകൾനൽകുന്നത് സൗകര്യപ്രദമായിരിക്കും. ഇനതയിലും പാകിസ്ഥാനിലും ബിസിനസനടത്തുന്ന നരന്ദാസ് രാജാറാം ലിമിറ്റഡിന്റെ ഓഹരിയുടമയായിരുന്നു അദ്ദേഹം.ഇനതയിലും പാക്കിസ്ഥാനിലും അവർ ലാഭമുണ്ടാക്കി. മേൽപ്പറഞ്ഞ ലാഭത്തിൽനിനന കമ്പനി ലാഭവിഹിതം പ്രഖ്യാപിച്ചു. നികുതിദായകൻ എ-യുടെ കാര്യത്തിൽ,1949-50 മൂല്യനിർണ്ണയ വർഷത്തിൽ പാകിസ്ഥാനിൽ നേടിയ ലാഭത്തിലൂടെഉണ്ടായ ലാഭവിഹിതത്തിന്റെ ഭാഗം 2,722 രൂപയായിരുന്നു. 1952 മെയ് 20 ന്ഐ.ടി.ഓ ആദായനികുതി മമൊത്തം വരുമാനത്തിൽ 2,722 രൂപഉൾപ്പെടുത്തിയെങ്കിലും അതിൽ ആദായനികുതിയയോ സൂപ്പർ ടാക്സോ ഈടാക്കരുത്എനന അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. 1949-50 ലെ മൂല്യനിർണ്ണയം ആദായനികുതി ഓഫീസർപുനരാരംഭിച്ചു, കാരണം നികുതിദായകൻ 'എ' ഇൻഡസ്ട്രിയൽ കോർപ്പറേഷൻ ഇനലിമിറ്റഡിൽ ഓഹരിയുടമയായിരുന്നു, 1922 ലെതൻ ആദായനികുതിനിയമത്തിലെ വകുപപ 23 എ (ഇനി മുതൽ നിയമം എനന വിളിക്കുന്നു) പ്രകാരം ഒരുഉത്തരവ് പുറപ്പെടുവിച്ചിരുന്നു. ഉത്തരവിന്റെ ഫലമായി 579 രൂപ അദ്ദേഹത്തിന്ലഭിച്ചതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ 1955 ജനുവരി 17 ലെ തന്റെപുനർമൂല്യനിർണയ ഉത്തരവിൽ ആദായനികുതി ഉദ്യ്യോഗസ്ഥൻ പ്രസ്ു 579 രൂപമാത്രമല്ല, 2,722 രൂപയും, അതായത് നരന്ദാസ് രാജാറാം ലിമിറ്റഡിൽ നിനന ലഭിച്ചലാഭവിഹിതത്തിന്റെ പാകിസ്ഥാൻ ഭാഗവും അതിനായി കണക്കാക്കി. അപ്പലേറഅസിസ്റ്റനറ കമ്മീഷനർ 579 രൂപ, 2,722 രൂപ എന്നിവ സംബന്ധിച്ചമൂല്യനിർണ്ണയ ഉത്തരവ് ശരിവച്ചു. അപ്പലേററ ട്രൈബ്യൂണലും ഉത്തരവ് ശരിവച്ചു.അപ്പലേററ ട്രൈബ്യൂണൽ ആദ്യത്തെ മൂനന ചോദ്യങ്ങൾ ഹൈകോടതിയിലേകറഫർ ചെയ്തു എന്നാൽ ഇനിപ്പറയുന്ന ചോദ്യം പരാമർശിക്കാൻ ഹൈക്ക്കോടതിവിസമ്മതിച്ചു: 1965 SCR (1) 307-315 "കേസിന്റെ വസ്ുകളുടെയും സാഹചര്യങ്ങളുടെയും അടിസ്ഥാനത്തിൽ,പാകിസ്ഥാനിൽ കമ്പനിയുടെ വരുമാനത്തിന് കാരണമായ നരന്ദാസ്രാജാറാം & കമ്പനി പ്രൈവററ ലിമിറ്റഡിൽ നിന്നുള്ള ലാഭവിഹിതവരുമാനത്തിന്റെ ഭാഗത്തിൽ വകുപ 23 (3) പ്രകാരമുള്ളവിലയിരുത്തലിൽ അനുവദിച്ച ഇളവ്, വകുപപ 34 (1) (ബി) പ്രകാരംപുനർ വിലയിരുത്തൽ നടത്തുമ്പമ്പോൾ പിൻവലിക്കാവുന്നതാണണോ?”പ്രസ്ു ചോദ്യത്തിന്റെ റഫറൻസിനായി നികുതിദായകൻ 'എ' ഒരു പ്രമേയനനോട്ടീസ് എടുത്തു. 1958 മാർചച 17 ലെ വിധിയിലൂടെ ഹൈക്ക്കോടതി, മൂനന ചോദ്യങ്ങൾകനികുതിദായകനെതിരായ ഉത്തരം നൽകി. അപ്പലേററ ട്രൈബ്യൂണൽ എനപരാമർശിക്കാൻ വിസമ്മതിച്ച "അനുബന്ധ ചോദ്യം"ന ഇനിമേൽപരാമർശിക്കുന്ന മേൽപ്പറഞ്ഞ ചോദ്യം പരാമർശിക്കാൻ ഹൈക്ക്കോടതി അപ്പലേറട്രൈബ്യൂണലിനനോട് നിർദ്ദേശിച്ചു. അപ്പലേററ ട്രിബ്യൂണൽ ഈ ചോദ്യംപരാമർശിച്ചപ്പോൾ, 1960 ഏപ്രിൽ 14 ലെ വിധിന്യായത്തിലൂടെ ഹൈക്ക്കോടതിനികുതിദായകന് ചോദ്യങ്ങൾകക അനുകൂലമായ ഉത്തരം നൽകി. Case: PADMAVATI R. SARAIYA AND OTHERS versus COMMISSIONER OF INCOME-TAX BOMBAY CITY-1 [[1965] 1 S.C.R. 307] (1965) यह'डी' सी. ए. 712/63, सी. ए. 705/63, सी. ए. 708/63, सी. ए. मेंआताहै।आयकरआयुक्तद्वाराकीजातीहैंऔरइसमेंशामिलअपीलें1 से3 तककेप्रश्नमूल्यांकनकर्ताओंद्वारापूछेजातेहैं। गदहोंकेमामलेमेंतथ्यदेनासुविधाजनकहोगा। देखें, स्वर्गीयश्रीपुरुषोत्तमदासठाकुरदास, जिनकाबादमेंउल्लेखकियागयाहै। एकनिर्धारिती'ए' को।वहनारंदसराजाराम, पद्मावतीबनाममेंएकशेयरधारकथे। 309 लिमिटेड, जोभारतऔरपाकिस्तानदोनोंमेंव्यवसायकरताहै।प्रो यहभारतऔरपाकिस्तानदोनोंमेंउपार्जितहोताहै।कंपनीनेउपरोक्तलाभोंमेंसेघोषितलाभांश।केमामलेमेंनिर्धारिती'ए', लाभकेलिएजिम्मेदारलाभांशकाहिस्साजोपाकिस्तानमेंरु।मूल्यांकनकेलिए2,722वर्ष1949-50।20 मई, 1952 कोआई. टी. ओ. कोशामिलकियागया।यहराशिरु।कुलआयमें2,722 लेकिनयहमानाकिनहीं इसराशिकेसंबंधमेंआयकरयाअतिरिक्तकरदेयथा।आयकरअधिकारीने1949-50 केमूल्यांकनकोफिरसेखोलदिया क्योंकिनिर्धारिती'ए' औद्योगिकनिगममेंएकशेयरधारकथालिमिटेड, औरएसकेतहतएकआदेशपारितकियागयाथा।23एऑफदइंडियन आयकरअधिनियम, 1922 (इसकेबादअधिनियमकेरूपमेंसंदर्भित) मानाजाताथाकिउसेअर्जितकियागयाथा।लेकिनअपनेपुनर्मूल्यांकनमें17 जनवरी,1955 काआदेश, आयकरअधिकारीनेलाया नकेवलउक्तरुपयेवसूलकरनेकेलिए।579 लेकिनउक्तराशिभी सेरु. 2, 722, अर्थातप्राप्तलाभांशकापाकिस्तानकाहिस्सा औररु. 2, 722।अपीलीयन्यायाधिकरणनेभीआदेशकोबरकराररखा।अपीलीयन्यायाधिकरण-नेतबपहलेतीनप्रश्नोंकोसंदर्भितकिया उच्चन्यायालयनेलेकिननिम्नलिखितप्रश्नकोसंदर्भितकरनेसेइनकारकरदियाः "चाहेमामलेकेतथ्योंऔरपरिस्थितियोंपर, धारा23 (3)केतहतमूल्यांकनमेंदीगईराहत नारंदाससेलाभांशआयकेउसहिस्सेपर राजारामएंडकंपनी।प्राइवेटलिमिटेड, जोइसकेलिएजिम्मेदारहैधाराकेतहतपुनर्मूल्यांकनकरतेसमयवापसलियागया34 (1) (बी)? निर्धारिती'ए' नेएकसंदर्भकेलिएप्रस्तावकानोटिसनिकाला सवालकिया। उच्चन्यायालयने17 मार्च, 1958 केअपनेनिर्णयद्वारा, निर्धारितीकेखिलाफतीनप्रश्नोंकाउत्तरदिया।दहाई न्यायालयनेअपीलीयन्यायाधिकरणकोउपरोक्तकोसंदर्भितकरनेकाभीनिर्देशदियाप्रश्न, इसकेबाद"पूरक" केरूपमेंसंदर्भितकियाजाएगा प्रश्न"जिसेअपीलीयन्यायाधिकरणनेसंदर्भितकरनेसेइनकारकरदियाथा।अपीलीयन्यायाधिकरणद्वाराउक्तप्रश्नकाउल्लेखकरनेपर, उच्चन्यायालयने14 अप्रैल, 1960 केअपनेनिर्णयद्वाराइनप्रश्नोंकाउत्तरदियाः निर्धारितीकेपक्षमें। 7 फरवरी, 1961 कोउच्चन्यायालयनेआवश्यकमंजूरीदेदी। निर्धारिती'ए' कोप्रमाणपत्र।आयकरआयुक्त, पीः / 64-7 [1965] 1 एस. सी. आर. 310 सर्वोच्चन्यायालयकीरिपोर्ट हालाँकि, उन्होंनेपूरकप्रश्नपरउच्चन्यायालयकेफैसलेकेखिलाफअपीलनहींकी। निर्धारणवर्ष1952-53 केलिए, द्वाराप्राप्तशुद्धलाभांश नारंदासराजारामएंडकंपनीलिमिटेडसेमूल्यांकनकर्ता'ए' रु. था।1,12,867 जिसमेंसेरु।23, 167उसकंपनीकेमुनाफेकेलिएजिम्मेदारथाजोपाकिस्तानमेंअर्जितहुआथा।आई. टी. ओ. नेइसराशिपरकरलगायाऔरमूल्यांकनकीपुष्टिअपीलीयसहायकआयुक्तऔरअपीलीयन्यायाधिकरणदोनोंनेकी।दोप्रश्नउच्चन्यायालयकोभेजेगएथे।दूसराप्रश्नवहीहैजोनिर्णयकीशुरुआतमेंपुनःप्रस्तुतप्रश्नसंख्या3 है।पहलाप्रश्नमूलरूपसेप्रश्नसंख्या2 केसमानथा।उच्चन्यायालयने10 जुलाई, 1959 कोएसकेतहतफिटनेसकाप्रमाणपत्रप्रदानकिया।अधिनियमका66क(2)। चौथाप्रश्न'डी' मूल्यांकन'ए' केमामलेमेंउत्पन्नहुआ। निम्नलिखितपरिस्थितियोंमेंनिर्धारणवर्ष1953-54।14 अक्टूबर, 1952 कोनारंदासराजारामएंडकंपनीलिमिटेडकीसाधारणआमबैठकमेंनिम्नलिखितप्रस्तावपारितकियागयाथाः "लाभांश, जैसाकिनीचेउल्लेखकियागयाहै, होनाचाहिएऔरइसकेद्वाराहैं।कंपनीकेलाभमेंसेघोषितकियागयाः (ए) 'ए' वरीयतापर4 प्रतिशतकालाभांश शेयरऔर'बी' वरीयताशेयरोंपर4 प्रतिशत। (ख) आय- करसेमुक्त32 प्रतिशतकालाभांश। साधारणशेयरोंऔरएकपरिणामीअतिरिक्तपर आयसेमुक्त13प्रतिशतकीदरसेलाभांश-कर 'बी' वरीयताशेयर। (ग) लाभांशकीराशिकाएकहिस्साभुगतानकियाजानाहै। 16 अक्टूबर, 1952 कोऔरउसकेबादशेयरधारकोंको जिनकेनामकंपनीकेरजिस्टरमेंइसरूपमेंदिखाईदेतेहैं 6 अक्टूबर, 1952 कोऔरअन्यभागकोस्थगितकरदियाजाए।उसतारीखसेदोमहीनेकेभीतरभुगतानकेलिएजिसपर पाकिस्तानसेप्रेषणमुक्तहोजाताहैऔरधन वास्तवमेंप्राप्तकिएजातेहैं।" एसकेतहतकंपनीद्वाराजारीप्रमाणपत्र।अधिनियमके20 मेंयहभीकहागयाहैकिलाभांशकीआधीराशि16 अक्टूबर, 1952 कोयाउसकेबाददेयथी, औरशेषराशि"पाकिस्तानसेप्रेषणमुक्तहोनेके2महीनेकेभीतर" देयथी।आयकरअधिकारीनेरुपयेकीपूरीराशिशामिलकी।1,71,992 निर्धारिती'क' कीकुलआयमें।दोनोंअपीलीयसहायक निर्धारिती'ए' केएकआवेदनपरन्यायाधिकरणनेतीनप्रश्नोंकाउल्लेखकियापहलाप्रश्न'डी' है, दूसराप्रश्नपद्मवतीv है। 311 Case: PADMAVATI R. SARAIYA AND OTHERS versus COMMISSIONER OF INCOME-TAX BOMBAY CITY-1 [[1965] 1 S.C.R. 307] (1965) C "1. Whether the initiation of action under seotion 34 for the purpo<e of bringing to tax the net dividend i~come of Rs. 579 (suitably grossed) was valid? D 2. Whether the said 'P. portion of the dividend income' forms part of the assessee's total income as that term is defined in section 2(15) of the Indian Income Tax Act, 1922 ? 3. Whether having regard to the provisions of the Indo-Pakistan Agreement, the assessee is entitled to any 'relief on the said 'P. portion of dividend income' [0 ] E 1. D. Whether the other moiety of the dividend of Rs. 1,71,992 declared by the Company on 14-10-1952 is prooerly includible in the total income of the asscssce cf the previous year S.Y. 2008 for the assessment year 1953-54 ?" F (The figures in these questions are in respect of Shri Purshot- tamdas Thak:urdass.) In C.A. 709/63 and C.A. 713/63 questions I, 2 and 3 arise. Only questions 2 and 3 arise in C.A. 710/63, C.A. 711/63, C.A. 704/63, C.A. 707/63, C.A. 714/63, and 706/63. Ques-tion 'D' arises in C.A. 712/63. C.A. 705/63, C.A. 708/63, C.A. 712.[1]63 and CA. 715/63. The appeals involving question 'D' are •w t~e Commissioner of Income Tax and appeals involving questions 1 to 3 are by assessees. 711/63, G H It will be convenient to give the facts in the case of the asses-see. the late Shri Purshottamdas Thakurdass, hereinafter referred to a, Assessee 'A'. He was a shareholder in Narandas Rajaram, A Ltd., which carries on business both in India and Pakistan. Pro-fits accrued to it both in India and Pakistan. The company declared dividend out of the above profits. In the case of Assessee 'A', the portion of the dividend attributable to the profits that accrued in Pakistan amounted to Rs. 2, 722 for the assess-ment year 1949-50. On May 20, 1952, the I.T.O. included B this sum of Rs. 2,722 in the' total income but held that no income tax or super-tax was payable in respect of this amount. The Income Tax Officer reopened the assessment of 1949·50 because Assessee 'A' was a shareholder in Industrial Corporation Ltd., and an order had been passed under s. 23A of the Indian Income Tax Act, 1922 (hereinafter referred to as the Act) in C · respect of this Corporation. As a result of this order, Rs. 579 was deemed to have accrued to him. But in his re-assessment order, dated January 17, 1955, the Income Tax Officer brought to chargii not only the said Rs. 579 but also the said sum of Rs. 2,722, i.e., the Pakistan portion of the dividend received D from Narandas Rajaram Ltd. The Appellate Assistant Com-missioner upheld the assessment order both in respect of Rs. 579 and Rs. 2,722. The Appellate Tribunal also upheld the order. The Appellate Tribunal then referred the first three questions to· the High Court but refused to refer the following qlle.!tion: "Whether on the facts ood circumstances of the case, E the relief allowed in the assessment under section 23(3) on that portion of dividend income from Narandas Rajaram & Co. Private Ltd., which is attributable to the inoome of the Company arising in Pakistan can be withdrawn while making re-assessment under section F 34(1 )(b)?" Assessee 'A' took out a notice of motion for a reference of the said question. The High Court, by its judgment dated March 17, 1958, answered the three questions against the Assessee. The High G Court also directed the Appellate Tribunal to refer the above question, hereinafter to be referred to as the "Supplementary Question" which the Appellate Tribunal had declined to refer. On the Appellate Tribunal referring the said question, the High Comt by its judgment dated April" 14, 1960, answered the ques-tion in favour of the assessee. H On February 7, 1961, the High Court granted the necessary certificate to Assessee 'A'. The Commissioner of Income Tax, L2SupJ64-7 however, did not appeal against the judgment of the High Court on the supplementary question. A Case: PADMAVATI R. SARAIYA AND OTHERS versus COMMISSIONER OF INCOME-TAX BOMBAY CITY-1 [[1965] 1 S.C.R. 307] (1965) ਪਾਕਿਸਤਾਨਦੋਵਾਂਵਿੱਚਕਾਰੋਬਾਰਕਰਦਾਹੈ। ਭਾਰਤਅਤੇਪਾਕਿਸਤਾਨਦੋਵਾਂਵਿੱਚਇਸਨਾਲਮੁਨਾਫਾਕਮਾਇਆ। । 'ਏ' , ਗਿਆਕੰਪਨੀਨੇਉਪਰੋਕਤਲਾਭਾਂਵਿੱਚੋਂਲਾਭਅੰਸ਼ਦਾਐਲਾਨਕੀਤਾਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾ ਦੇਮਾਮਲੇਵਿੱਚਮੁਲਾਂਕਣ1949-50 ਲਈਲਈ2,722 । 20 ਮਈਸਾਲਪਾਕਿਸਤਾਨਵਿੱਚਇਕੱਤਰਹੋਏਮੁਨਾਫ਼ੇਲਾਭਅੰਸ਼ਦਾਹਿੱਸਾਰੁਪਏਸੀ1952 ਆਈ..ਓ. ਇਸਰਕਮਆਮਦਨ2,722 ਪਰਇਸਰਕਮਨੂੰਟੀਨੂੰਕੁੱਲਵਿੱਚਰੁਪਏਸ਼ਾਮਲਕੀਤਾਮੰਨਿਆਕਿਆਮਦਨਕਰ-। ਇਨਕਮਅਫਸਰ1949-50 ਦੇਸਬੰਧਵਿੱਚਕੋਈਜਾਂਸੁਪਰਟੈਕਸਦੇਣਯੋਗਨਹੀਂਹੈਟੈਕਸਨੇਦੇ'ਏ' ਮੁਲਾਂਕਣਨੂੰਦੁਬਾਰਾਖੋਲ੍ਹਿਆਕਿਉਂਕਿਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾ ਉਦਯੋਗਿਕਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨਲਿਮਟਿਡਵਿੱਚਇੱਕਸ਼ੇਅਰ, ਆਮਦਨਕਰਐਕਟ, 1922 23 ਏਆਰਡਰਧਾਰਕਸੀਅਤੇਭਾਰਤੀਦੀਧਾਰਾਦੇਤਹਿਤਇੱਕਪਾਸਕੀਤਾਗਿਆ(ਇਸਐਕਟ) ਇਸ. ਇਸ,ਸੀਤੋਂਬਾਅਦਇਸਨੂੰਕਿਹਾਜਾਂਦਾਹੈਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨਦੇਸਬੰਧਵਿੱਚਹੁਕਮਦੇਨਤੀਜੇਵਜੋਂਉਸਨੂੰ579 ਰੁਪਏਜਮ੍ਹਾਂਹੋਏਸਮਝੇਗਏਸਨ। ਪਰ17 ਜਨਵਰੀ, 1955 ਦੇਆਪਣੇਪੁਨਰ-ਮੁਲਾਂਕਣਆਦੇਸ਼ਵਿੱਚ,ਆਮਦਨਕਰਅਧਿਕਾਰੀਨੇਨਾਸਿਰਫ਼ਉਕਤ579 ਰੁਪਏ, ਸਗੋਂ2,722 ਰੁਪਏਦੀਰਕਮ, ਭਾਵ, ਨਰਦਾਸਰਾਜਾਰਾਮ। 579ਤੋਂਪ੍ਰਾਪਤਲਾਭਅੰਸ਼ਦਾਪਾਕਿਸਤਾਨੀਹਿੱਸਾਵੀਚਾਰਜਕੀਤਾਲਿਮਟਿਡਅਪੀਲੀਸਹਾਇਕਕਮਿਸ਼ਨਰਨੇ2,722 । ਰੁਪਏਅਤੇਰੁਪਏਦੇਸਬੰਧਵਿੱਚਮੁਲਾਂਕਣਆਦੇਸ਼ਨੂੰਬਰਕਰਾਰਰੱਖਿਆਅਪੀਲੀਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲਨੇਵੀਇਸ। ਪਰਹੁਕਮਨੂੰਬਰਕਰਾਰਰੱਖਿਆਅਪੀਲੀਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲਨੇਫਿਰਪਹਿਲੇਤਿੰਨਸਵਾਲਹਾਈਕੋਰਟਨੂੰਭੇਜੇਕਰ:ਹੇਠਲਿਖੇਸਵਾਲਦਾਹਵਾਲਾਦੇਣਤੋਂਇਨਕਾਰਦਿੱਤਾ "', ਕੀ ਕੇਸ ਦੇ ਤੱਥਾਂ ਅਤੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਤੇਨਾਰਨਦਾਸ ਰਾਜਾਰਾਮ ਐਂਡ ਕੰਪਨੀ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਟਿਡ ਤੋਂ ਲਾਭਅੰਸ਼'23(3) , ਆਮਦਨ ਦੇ ਉਸ ਹਿੱਸੇ ਤੇ ਧਾਰਾ ਦੇ ਤਹਿਤ ਮੁਲਾਂਕਣ ਵਿੱਚ ਰਾਹਤ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹ