Pushpa Devi v. Commissioner Of Income Tax, New Delhi

Case: PUSHPA DEVI versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, NEW DELHI [[1978] 1 S.C.R. 329] (1978) | ? . , , | red , - . a 7 .T a attaat year zat aT. | MART Waa, TS facet—Smt. Pushpa Devi _(The Comissioner of Income-tax, New .Delhi).|(30 WT,1977) (varnfirrft argo ato wags, He Tlo Gao FeTTA) maar afafran, 1961(1961 #t4 3)——aTet4——met at sa——fegafawadFera-—oritateyy| steaad gan aeafa at daat gera at amfa& faraar afaare feat ai——daet Fara Ht tat aeea wTque aufa at daa Ferg. arate F ara afeafewel BC Wadt wt safe sa amafa A wr Ta ATTat feg afawar gera st or F wa AN frais agi zfe wat ga daar gera arafa Fataafeafsa fatgb faz fafa--dqaagara--aftaanostfagta——aaa FErT Bt cat aaea agaa Ferg at arealF aTart que data at afeafad agt ax aadt aaife agegaiasagi grt gtmimae wfafram, 1961 (1961 8T43)--aeT 4fag ufawar xera——fergcat ato aaa at fafaumqt maaquaefed ate cafea a araFwy Hat al dad Fara FB aa A fast ag aararat, wleqt——- da ama A ag aaat wrem fe va eita afawergera at ata feat 2, oe: fee wfewarpera at att at we argh arrat fatsSFaaqare sx 0 Seat aatatea cafesqe ea,attra Saat of,wa fgg var ect, eage daar wit sera wert at accaa | saa ft fad wetEttfaaa 4 ate oadt aafana arfeadt at aera & waa41 F ay anita He at ake afte F at fara wxatal feeq fatareti 1961 % adtaedf+ op fare A ae & wed at ee F eT sas waTT are at F warae got caratTe TT WI et ate Sa ese areynt a va F va ots Tae ae fate A agus F ara aaHoar dat at fee afawar ger at feat ag acer atdaa gera afF et F aA ® aea ao atvat ag vt aeat fe vat ata ® fae ost fatter #mat can fet aie cafe at aie fara F area F WEama at afratFT tae at daa fee Ferg Baa H vasart Wa: ae war wT a oatfee or F fae ate arefacatt a faa ote feat) faater av 1963-64 % far omaat a faa fe afawer gee 3 va wa ox ofa a aTdet wt fear a ve oa ® areg F gut facceaet a}1 aetarat 4, owfomeqeg va ma at um ad ® facart fart + afeafea adt feari ora aferF agatafratha fear fe oa at saat tax vast or FETFwerefratitaat + fe daaa afanar gore at ore eT FTafaaer ANT aA T Sa aT a gee we fe1 Tegferga ag afatratfca fear fe eft ere feat at afaret oafafa & ax ea FH vafe yah og & fa fea at adiotst ak ¥ cata ofyarm aaa a frataa HersTel feat ot wea| sea cararea F adie feu wa oe saaater& frig & wagefe see AT1wea aeO®Prog & fare seam caraA aller at ae| ais atta: HTT afafratica——ag ara ease & fe Rarer Hr ATA FA STATLUT* fq ou wie 2fe feeetAW agate adi@ wrt que aofs staged sera deofa F are afeataa at i ‘ “4 |» ‘ . . , | |+»yor . , . Dy,~e” , , < .Y | Htfe apd ag sq ae dufa ag gaa F ofedtfra arate aver cael eat at g amadt cae va cr arate serTe ¢ TE armeat wel Sat| (FA16)oo ferg fafa 4 afenary & frais F feet orf at aaatacta at, war aga Hera H aaeal at Cah areal F ATATTcarfaes ar att tat dufaalHe arava wash ar faturfaarwana at Hgad faeqa:a aa at ofear weadias Stfea wait aarea aofe A ag feeder at afeafaa ee wTafeqert gre zat aTFH gat FH Wet cag H feat Hl oisHtare eofer cad at cdl. feet Qat1) afer aca wer aNFeata ataerat Heat ea fe wot wel arate HH Wer ATgat Haak fer ar werd ear 81 afe ate et at daaHera at aeeat fal atefaw gar date al AAT ACHaafa & wr F aradt gf at ae aot aafa oe at aFwyatt Hat araare Gar we adi 2 atife agafar a AA Fare Sa aaa wera daha A feast gt aT PaAAT Ftart wet ar afeare aal wea fl Va Taefaat ar alertwal wat & ae ae agar Hers ala A Sat wore FHapart tect J1 eaat Hera aafs A gat sl ata BT THATafeere er atat FR ara saaale san gal e aahait ot afafera wat ft gaya a ‘afer’ wee wat fewat oFATAOF maToSTT aT | ooaHoaatTal ale de Saat arafas acta at ar aifma aoa, aaad pergcarp a faar adt ai(Fe19)ae ofefesa & fe fare agarfral aged aera St WITafr aati age Wt sae saat geafed dafaiaa FM aaaaad at agatfan acta F fer afer wea gla yew ag aarp F art auradit ged det fi safaa ate fare catagetfra aat dat & aet am fe dare we aa ar afearefagfafr3%mia geal an ofedtfaa 21 gafar ae arafez aqaer aera at cater Hea att Aa areal F faegwel é fe dara Hera wt ars eet acest wat qaw data at aaaT Bera arafe & ara afenfaa al wt and we aesaat got earftat ati(Fer 20)coAT: WATT AT TI ATare 9% fers afansy Hera Hl aT+ ere frateie adh at fe adriftFsa aq aewaft & ary afeafng ax fear ar|oe mi i Case: PUSHPA DEVI versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, NEW DELHI [[1978] 1 S.C.R. 329] (1978) ਪੁ#ਪਾ ਦੇਵੀ ਬਨਾਮ ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ ਕਿਮ#ਨਰ, ਨਵ5 ਿਦੱਲੀ 30 ਅਗਸਤ, 1977 [ਵਾਈ. ਵੀ. ਚੰਦਰਚੂF ਅਤੇ ਪੀ. ਐHਸ. ਕੈਲਾਸਮ, ਜੇ. ਜੇ.] ਿਹੰਦੂ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਤਿਹਤ ਰਲੇਵ/ ਦਾ ਿਸਧਾਂਤ-ਕੀ ਇੱਕ ਿਹੰਦੂ ਔਰਤ ਜੋ ਇੱਕ ਅਿਵਭਾਿਜਤ ਪਿਰਵਾਰ ਦੀ ਮ>ਬਰ ਹੈ, ਇੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਪਿਰਵਾਰਕ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਚਿਰੱਤਰ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਨ ਸਵੈ-ਪEਾਪਤ ਲਾਭ ਨੂੰ ਪEਭਾਿਵਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ-ਰਲੇਵ/ ਦਾ ਿਸਧਾਂਤ, ਸਮਝਾਇਆ ਿਗਆ। ਅਪੀਲਕਰਤਾ, ਸੰਯੁਕਤ ਿਹੰਦੂ ਪਿਰਵਾਰ ਦੀ ਮ>ਬਰ, ਨੇ ਆਪਣੀ ਿਵਅਕਤੀਗਤ ਰਾਜਧਾਨੀ ਿਵੱਚ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਿਨੱਜੀ ਸੰਪਤੀ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ "ਗੁਰ ਨਰਾਇਣ ਜਗਤ ਨਰਾਇਣ Lਡ ਕੰਪਨੀ" ਦੇ ਨਾਮ ਅਤੇ ਸ਼ੈਲੀ ਿਵੱਚ ਆਪਣੇ ਸਹੁਰੇ ਨਾਲ ਭਾਈਵਾਲੀ ਕੀਤੀ।ਭਾਈਵਾਲੀ. ਭਾਈਵਾਲੀ ਫਰਮ ਕੋਲ ਦੋ ਿਸਨੇਮਾ ਹਾਊਸ ਸਨ-ਿਨਸ਼ਾਤ ਟਾਕੀਜ਼, ਕਾਨਪੁਰ ਅਤੇ ਨੋਵਲਟੀ ਟਾਕੀਜ਼, ਲਖਨਊ। 31 ਅਗਸਤ, 1961 ਨੂੰ, ਇੱਕ ਜੋੜਰੁਪਏ. 67, 284.57 ਿਨਸ਼ਾਤ ਟਾਕੀਜ਼ ਦੀਆਂ ਿਕਤਾਬਾਂ ਿਵੱਚ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਨੂੰ ਉਸ ਟਾਕੀਜ਼ ਤb ਆਮਦਨੀ ਦਾ ਿਵਅਕਤੀਗਤ ਿਹੱਸਾ ਹੋਣ ਦਾ ਿਸਹਰਾ ਿਦੱਤਾ ਿਗਆ ਸੀ। 1 ਸਤੰਬਰ, 1961 ਨੂੰ, ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਨੇ ਇੱਕ ਸਹੁੰ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਿਜਸ ਿਵੱਚ ਿਕਹਾ ਿਗਆ ਸੀ ਿਕ ਉਹ ਿਨਸ਼ਾਤ ਟਾਕੀਜ਼ ਦੀਆਂ ਿਕਤਾਬਾਂ ਿਵੱਚ ਉਸ ਦੇ dੈਿਡਟ ਅਤੇ ਉਸ ਕਾਰੋਬਾਰ ਿਵੱਚ ਉਸ ਦੇ ਿਹੱਸੇ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਅਤੇ ਸੰਪੂਰਨ ਮਾਲਕ ਹੈ ਅਤੇ ਿਨਸ਼ਾਤ ਟਾਕੀਜ਼ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਿਵੱਚ ਪੂੰਜੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਿਹੱਸੇ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਿਹੰਦੂ ਅਿਵਭਾਿਜਤ ਪਿਰਵਾਰ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਪਿਰਵਾਰਕ ਸੰਪਤੀ ਵਜb ਮੰਨਣ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘੋਿਸ਼ਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਿਜਸ ਦੀ ਉਹ ਮ>ਬਰ ਸੀ। ਘੋਸ਼ਣਾ ਪੱਤਰ ਦੀ ਧਾਰਾ (6) ਅਨੁਸਾਰ, ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਨੇ ਿਕਹਾ ਿਕ ਉਸ ਨੇ 2 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੇ ਪੂੰਜੀ ਿਨਵੇਸ਼ ਉiਤੇ ਆਪਣੇ ਵੱਖਰੇ ਿਹੱਤ ਅਤੇ ਮਲਕੀਅਤ ਨੂੰ ਸਦਾ ਲਈ ਛੱਡ ਿਦੱਤਾ ਹੈ। 67,284.57 , ਸ਼ੁੱਧ ਮੁਨਾਫੇ ਿਵੱਚ ਉਸ ਦਾ ਇੱਕ ਿਤਹਾਈ ਿਹੱਸਾ ਅਤੇ ਿਨਸ਼ਾਤ ਟਾਕੀਜ਼ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਿਵੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਘਾਟੇ ਿਵੱਚ ਇੱਕ ਿਤਹਾਈ ਿਹੱਸਾ ਸੰਯੁਕਤ ਿਹੰਦੂ ਪਿਰਵਾਰ ਦੇ ਹੱਕ ਿਵੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਤਰkਾਂ, ਮੁੱਲਾਂਕਣ ਸਾਲ 1963-64 ਲਈ ਆਪਣੀ ਟੈਕਸ ਿਰਟਰਨ ਿਵੱਚ, ਿਜਸ ਲਈ ਿਪਛਲਾ ਲੇਖਾ ਸਾਲ 31 ਅਗਸਤ, 1962 ਨੂੰ ਖਤਮ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਰਕਮ ਨੂੰ ਛੱਡ ਿਦੱਤਾ। 20,865/- ਇਹ ਿਨਸ਼ਾਤ ਟਾਕੀਜ਼ ਦੇ ਸਾਲ ਲਈ ਕਾਰੋਬਾਰ ਤb ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਮਦਨ ਦਾ ਇੱਕ ਿਤਹਾਈ ਿਹੱਸਾ ਇਸ ਆਧਾਰ ਉiਤੇ ਹੈ ਿਕ ਇਹ ਰਕਮ 1 ਸਤੰਬਰ, 1961 ਦੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਪੱਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਫਰਮ ਦੇ ਖਾਿਤਆਂ ਿਵੱਚ ਸਾਂਝੇ ਿਹੰਦੂ ਪਿਰਵਾਰ ਦੇ ਖਾਤੇ ਿਵੱਚ ਜਮkਾਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਿਹੰਦੂ ਅਿਵਭਾਿਜਤ ਪਿਰਵਾਰ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਰਕਮ ਉiਤੇ ਅਗਾn ਟੈਕਸ ਅਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਿਧਕਾਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੁੱਲਾਂਕਣ ਆਦੇਸ਼ ਿਵੱਚ ਿਕਹਾ ਿਕ ਆਮਦਨ ਦੇ ਿਵਅਕਤੀਗਤ ਿਹੱਸੇ ਉiਤੇ ਟੈਕਸ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਿਕoਿਕ ਪੂੰਜੀ ਦੀ ਰਕਮ ਨੂੰ ਪਿਰਵਾਰਕ ਸਟਾਕ ਿਵੱਚ ਸੁੱਟਣ ਨਾਲ ਕੋਈ ਫਾਇਦਾ ਨਹp ਹੋਇਆ ਿਕoਿਕ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਅਿਨਸ਼ਿਚਤ ਸ਼ਰਤ ਇਹ ਸੀ ਿਕ "ਉਸ ਨੂੰ ਿਨਵੇਸ਼ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜb ਭਾਈਵਾਲ ਬਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ"। ਅਪੀਲ 'ਤੇ, ਅਪੀਲ ਸਹਾਇਕ ਕਿਮਸ਼ਨਰ ਨੇ ਆਦੇਸ਼ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਆਈ. ਟੀ. ਓ. ਅਤੇ (i) ਅਪੀਲਕਰਤਾ, ਸਿਹ-ਭਾਗੀਦਾਰ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਲਈ ਖੁੱਲVਾ ਨਹ5 ਸੀ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਿਨੱਜੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਪਿਰਵਾਰਕ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਚਿਰੱਤਰ ਨਾਲ ਪEਭਾਿਵਤ ਕਰਨ ਲਈ; ਅਤੇ (ii) ਸੰਯੁਕਤ ਪਿਰਵਾਰ ਕੋਲ ਕੋਈ ਸੰਯੁਕਤ ਪਿਰਵਾਰਕ ਜਾਇਦਾਦ ਨਹp ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਕੋਈ ਸੰਯੁਕਤ ਪਿਰਵਾਰਕ ਸਟਾਕ ਨਹp ਸੀ ਿਜਸ ਿਵੱਚ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਜਾਇਦਾਦ ਸੁੱਟ ਸਕੇ। ਪਰ, ਅਗਲੀ ਅਪੀਲ ਿਵੱਚ, ਅਪੀਲ ਿਟEਿਬਊਨਲ ਨੇ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਦੀ ਦਲੀਲ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਿਲਆ ਅਤੇ ਿਕਹਾ ਿਕ ਇੱਕ ਿਹੰਦੂ ਔਰਤ ਨਾਲ ਿਲੰਗ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਿਵਤਕਰਾ ਕਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਜਾਇਜ਼ ਕਾਰਨ ਨਹp ਹੈ ਅਤੇ ਅਿਜਹਾ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹp ਹੈ ਿਕ ਇੱਕ ਿਹੰਦੂ ਔਰਤ ਜੋ ਇੱਕ ਅਿਵਭਾਿਜਤ ਪਿਰਵਾਰ ਦੀ ਮ>ਬਰ ਸੀ, ਇਰਾਦੇ ਦੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਪEਗਟਾਵੇ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਪਿਰਵਾਰਕ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਚਿਰੱਤਰ ਨਾਲ ਪEਭਾਿਵਤ ਨਹp ਕਰ ਸਕਦੀ, ਜਦb ਤੱਕ ਉਹ ਸੀ। ਜੀ ਿਹੰਦੂ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਤਿਹਤ ਆਪਣੇ ਅਿਧਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਕੋਿਸ਼ਸ਼ ਨਹp ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਜਾਂ ਸਵੈ-ਪEਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾਇਦਾਦ ਿਵੱਚ ਆਪਣੇ ਿਵਸ਼ੇਸ਼ ਅਿਧਕਾਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਉਸ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਤਿਹਤ ਆਪਣੀ ਸਿਥਤੀ ਿਵੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਿਸ਼ਸ਼ ਨਹp ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਹਵਾਲੇ ਉiਤੇ, ਿਦੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਿਟEਿਬਊਨਲ ਨਾਲ ਅਸਿਹਮਤੀ ਪEਗਟਾਈ ਅਤੇ ਮਾਲ ਦੇ ਹੱਕ ਿਵੱਚ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਇਸ ਆਧਾਰ ਉiਤੇ ਿਦੱਤਾ ਿਕ ਰਲੇਵ/ ਦੇ ਅਿਧਕਾਰ ਦੀ ਵਰਤb ਿਸਰਫ ਇੱਕ ਸਿਹ-ਪਾਰਟਨਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਿਕoਿਕ ਅਪੀਲਕਰਤਾ, ਹਾਲਾਂਿਕ ਸੰਯੁਕਤ ਪਿਰਵਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਮ>ਬਰ ਸਿਹ-ਪਾਰਟਨਰ ਨਹp ਸੀ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਪਿਰਵਾਰ ਦੇ ਸਟਾਕ ਿਵੱਚ ਨਹp ਸੁੱਟ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਹਾਲਾਂਿਕ ਮਾਲ ਿਵਭਾਗ ਦੀ ਇਸ ਦਲੀਲ ਨੂੰ ਖਾਰਜ ਕਰ ਿਦੱਤਾ ਿਕ ਸੰਯੁਕਤ ਪਿਰਵਾਰ ਕੋਲ ਕੋਈ ਜਾਇਦਾਦ ਨਹp ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਕੋਈ ਵੀ ਮ>ਬਰ ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਪਿਰਵਾਰਕ ਜਾਇਦਾਦ ਨਾਲ ਨਹp ਿਮਲਾ ਸਕਦਾ। ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੁਆਰਾ ਐਸ ਦੇ ਤਿਹਤ ਿਦੱਤੇ ਗਏ ਸਰਟੀਿਫਕੇਟ ਐਚ ਦੁਆਰਾ ਅਪੀਲ ਿਵੱਚ। 261 ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਐਕਟ, 1961 ਦੇ 24 ਸਤੰਬਰ, 1976 ਦੇ ਇੱਕ ਫੈਸਲੇ ਰਾਹp, ਇਸ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਿਟEਿਬਊਨਲ ਨੂੰ ਇਸ ਸਵਾਲ 'ਤੇ ਮਾਮਲੇ ਿਵੱਚ ਇੱਕ ਪੂਰਕ ਿਬਆਨਭੇਜਣ ਦਾ ਿਨਰਦੇਸ਼ ਿਦੱਤਾ ਿਕ ਕੀ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਦੇ ਪੂੰਜੀ ਿਨਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਿਨਸ਼ਾਤ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਿਵੱਚ ਉਸ ਦੇ ਿਹੱਸੇ ਦਾ ਕੋਈ ਤੋਹਫ਼ਾ ਸੀ।ਿਹੰਦੂ ਅਟੁੱਟ ਪਿਰਵਾਰ ਦੇ ਹੱਕ ਿਵੱਚ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਣ? ਇਸ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਿਨਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਿਦਆਂ, ਿਟEਿਬਊਨਲ ਨੇ 31 ਜਨਵਰੀ 1977 ਦੇ ਆਪਣੇ ਆਦੇਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਅੱਗੇ ਪਾਇਆ ਿਕ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਦੁਆਰਾ ਸਾਂਝੇ ਪਿਰਵਾਰ ਦੇ ਹੱਕ ਿਵੱਚ ਇੱਕ ਤੋਹਫ਼ਾ ਸੀ ਅਤੇ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਨੇ ਉਸ ਤੋਹਫ਼ੇ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਿਲਆ ਸੀ। Case: PUSHPA DEVI versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, NEW DELHI [[1978] 1 S.C.R. 329] (1978) The appellant, a member of the joint Hindu family, in her ihdividual capa-city and with the aid of her personal assets entered into a partnership with her father-in-law in the name and style of "Gur Narain Jagat Narain & Co." Her minor son, Ravi Narain Khanna was admitted to the benefits of that partnership. Thi~ partnership firm owned two cinema houses-Nishat Talkies, Kanpur and Novelty "falkies, Lucknow. On August 31, 1961, a sum o:fi Rs. 67,284.57 stood to the Credit of the appellant in the books of Nishat Talkies being her individual share of the income from that Talkies. On September 1, 1961, the appellant made a sworn de.claration stating that she was the sole and absolute owner of the amounts standing to her credit in the books of Nishat Talkies and of her share in that business and declaring unequivocally her intention to treat both the capital and her share in the business of Nishat Talkies as the joint family property of the Hindu undivided family of which she was a mem'ber. By clause (6) of the declaration, the appellant stated that she had abLndoned for ever her separate interest. and ownership over the capital investment of Rs. 67,284.57, her one-third share in the net profits and l /3rd share in the net losses in the business of Nishat Talkies in favour of the joint Hindu family to be solely and exclusively enjoyed by it. A<i such, in her t3.x return for the assessment year 1963-64 for which the previous accounting year ended on .. August 31, 1962, she omitted a sum of Rs. 20,865/-being l /3rd share of the income from the business of Nishat Talkies for the year in question on the ,ground that the said sum was credited to the account of the joint Hindu fam~ly in the books of the firm as per the declaration dated September 1, 1961 and the Hindµ undivided family has also paid advance t3.x on the said amount. The Income Tax Officer in his assessment order held that the individual share of the income is exigible to tax since throwing the capital amount into the family stock Was of no avail as the sine qua non of the matter \vas that "·_he Karta should become partner in consequence of investment." On appeal, the J\ppellate Assistant Commissioner affirmed the order of the I.T.O. and held (i) the appellant, not being a coparcener, it \Vas not open to her to impress ht'.r personal property with a character of joint family Property; and (ii) as the joint family did not possess any joint family property there was no joint family stock in which the appellant could throw her separate property. But, in further appeal, the Appellate Tribunal accepted the appellant"s contention and held that there was no justification for discriminating against a Hindu female on the groulld of sex and that there was no reason why a Hindu female who was a. member of an uridivided family could not by an unequivocal expression of inll!ntion impress her separate property with the character of joirit family property, so long as she was.not trying to enlarge her rights under the Hindu law or to improve her status under that law by abandoning her exclusive right in the self-acquired property. On a reference, the Delhi High Court disagreed \Vith the Tribunal and answered the question in favour of tile Revenue on the ground that the right of blending could be exercised only by a coparcener and since the appellant, though a member of the joint family was not a coparcener she could not throw her separate property into joint family stock. The High Court, however, rejected the contention of the Revenue that since the jofnt farnily did not possess any property no member thereof could blend his separate property with joint family property. In appeal bv certificate granted by the High Court under s. 261 of the Income Tax Act. 1961. bv a judgment dated S,,pternber 24. 1976, this Cou:rt dirocted the Tribunal to send a supplementary statement in the ca-se on the question "\"\'hether there was a gift of the appellant's capital investment and her share in the business of Nishat A B c D E F G H A Case: PUSHPA DEVI versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, NEW DELHI [[1978] 1 S.C.R. 329] (1978) aaaT Bera arafe & ara afenfaa al wt and we aesaat got earftat ati(Fer 20)coAT: WATT AT TI ATare 9% fers afansy Hera Hl aT+ ere frateie adh at fe adriftFsa aq aewaft & ary afeafng ax fear ar|oe mi i | +:/ o | ; | '‘: a ; » | : |[1931-59 mo Uo331:CE32]fwa_ sere fag sare weit set gat(Shiba Prasad Singh Vs. Rani Prayag Ku-_.mari Debi);|18[1922-.50 WoUo 173:oe,-.-(Rajni Kanta Pal and Others Vs. Jag Mohan.fafa aritetPal), afsafeat: 1971 ata fafan seit._ de 1738.|171970 % want fea He 19 F feet wea TAT* atta 1s wrath, 1971 ava wee & fees at we otesitet at siteseraat ate&Rtqieit dto wT do ato at agar aiefatter aE_ | | ufaate aferaratAATA Bt WTatAttfastaresaat at wie aft WIto Wo wae ararat BT frre ararfraft argo ato weryS A feat| za atta # frat& fac a om seq Aa = feata Ub Gat FT MerTH st Her wet ae so fH azar are fareatoafanaraeraatmeer2, at gan auf ataaat aera aahH are faar aadt z|2. aia gar eat,agarfee sera at ace 2fraw ag tag, sear ofa,saat wat, Taal are, saat qaaEHqa wt 3 gfaat g1 19 TA, 1958 aradtaret A, wetonftes tharA ate aaat frst arfeaal at agrarat J WIA HAT TKATTN GAT HAT TL ATA TTaTATAU Wes HIG HAare afeata F aniterdt at1 sap waren ga tf area |@rat at ga anftardt & atat & fer wate Ft wg ata ataHRWie Var wee Gt ar anftardt F aft & F gava anle aT ca feerdtac aIar aa Praia |aracet erat3. we WaAS BA farat| shit ae areartl a:Frasaa erate, H gaa BATT fees AK wame Fate gaa are ae arf ae dan fae sat He FI3187S, 1961 Bt fara etate at afeal F wierd F ard% 67,287 wa 574a at waa at| va war FT 16,666 TT67da HA uHa Gat ara A we 50,617 VT 90 Fa Fl THA ATTara Hat|: 4faarax,1961 aT attardtFT ae Het BT tHaa frart crate at afgal Ho ate ga area A Tat HAC Faia % war at ag UH ata ate GT carat at ate eeTaTaaa dst ate fama cater F arene A att Fac aT FTfare afaucn Fea wl, fraal fe ae Teer At, Aw Tera aata& eq FH gaa ® arag BT Aga HWA ge wy Ge agar stdtm ® avs (6)% are aftarit F ae wer fe gat aaa& fac 67;284 wat. 57 FX at got fates Te MT TIFfeawile warfea aT ye oral F at cafage Tae BT alkfama aia & areare F ga aiaal A ara wat BT aAfag eda Bova F vas gro aaa wl a wal. Fey AKqua: wer wet H. fag ots fea si 5. ga afta H gars daa wt 1963-64% frateraj a 3 foam fae qi Far at 31 ater, 1962 aeaea nar ar Para atte & areagf wernt ad % fare a% an-faars Gat F STF 20,865 wa at wer Ge aT ateat% dam fog Faraarr fama erie &F arere ara A H sar afiardt we ay TEdace at A| Aa: ard ae atqeg si1 faaraz, 1961 at aiaara ay we atau &aferraeaet aah fag Hera F ara F ar He fear war ar"fare ata Gert FX ge Ha oe are He oT warewe fea | 7 of ; : a : _ . . . Kd an : | wy ; 7"| a co! |EY ; ; Lo ; * Y Se 'ss| : | ata +t gad alt ga aa a va ad % fac aaah fartat a se aa ® at FH wadt faawl grea ax A at4 aftafaa aa Pear arsaa ag wad EC fare Fe oq FHqe fer ara faa at ot fe, “faara arate, ATATT BT Wa FTWAX 20,865 ead| saa fata oa ® afer & freerTS 9X fargo Sa 1” faaeat & free qos ox ferret F ataATo1 faaraz, 1961 a ateor at fate fear ar wie wer frFrama crate at a Ht sak wafers Fax ferg afautn Ferqol aa % er H fratoita F gfe dao F arr as gaatat tet <et at 6. amet afar X ge mare ot attardf at ateeT ATT HL fear Pe Herq were R gat FH ga} waar Bl caeroT AIS ate agt at aie ares at araean wd ae ot fe “etwT fatrara & sforaeaea aritare saat arfec 1” atta wereMa TTT ATATR TK aTHL afar F mea a ghe at Afe af atari, waft dg geea at acer dh, fing wearsvat at aa: yah fac aadt fast aafa at qm Hera arateea Fo arava st we sat Ht seer genx fa a ada* ara at ale aerae aa A ATA ax feat ot, ag aT feaie Hora H qa Hts dam arafa aa at aie safag tar argT4m Hera kerH al aT fas ga F ahead? aadt gaa daeay art aaadt at| Case: PUSHPA DEVI versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, NEW DELHI [[1978] 1 S.C.R. 329] (1978) ਅਪੀਲ ਨੂੰ ਅੰ#ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਿਗਆ ਿਦੰਦੇ ਹੋਏ, ਅਦਾਲਤ, ਰੱਿਖਆ◌ਃ (1) ਿਮਸ਼ਰਨ ਦਾ ਅਸਲ ਿਨਯਮ ਇਹ ਹੈ ਿਕ ਿਮਸ਼ਰਨ ਦਾ ਅਿਧਕਾਰ ਸੀਮਤ ਹੈ।ਿਸਰਫ ਸਿਹਭਾਗੀਆਂ ਲਈ. ਇਹ ਸਿਹ-ਭਾਈਵਾਲ ਹੀ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ 'ਬੀ' ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਪਿਰਵਾਰਕ ਜਾਇਦਾਦ ਨਾਲ ਿਮਲਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਅਿਧਕਾਰ ਉਸ ਔਰਤ ਨੂੰ ਉਪਲਬਧ ਨਹp ਹੈ ਜੋ ਸੰਯੁਕਤ ਪਿਰਵਾਰ ਦੀ ਮ>ਬਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਿਹ-ਭਾਈਵਾਲ ਨਹp ਹੈ। ਭਾਵ/ ਉਹ ਵੱਖਰੀ ਜਾਇਦਾਦ ਔਰਤ ਦੀ ਸੰਪੂਰਨ ਜਾਇਦਾਦ ਹੈ ਜਾਂ ਉਸ ਜਾਇਦਾਦ ਿਵੱਚ ਉਸ ਦਾ ਸੀਮਤ ਰਾਜ ਹੈ, ਇਸ ਨਾਲ ਉਸ ਸਿਥਤੀ ਿਵੱਚ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹp ਪਵੇਗਾ। [ 335ਏ, ਈ-ਐiਫ] ਮਲੇਸੱਪਾ ਬੰਡੱਪਾ ਦੇਸਾਈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਨਾਮ ਦੇਸਾਈ ਮਲੱਪਾ ਅਤੇ ਹੋਰ 1961(3)ਐiਸ. ਸੀ. ਆਰ. 779. ਨੇ ਅਰਜ਼ੀ ਿਦੱਤੀ। ਲੱਕੀਰੇਡੀ ਿਚੰਨਾ ਵ>ਕਟ ਰੈਡੀ ਬਨਾਮ। ਲਕਸ਼ਮੰਮਾ (1964) 2 ਐਸ. ਸੀ. ਆਰ. 172; ਰਾਜਜਨੀ ਕਾਂਤਾ ਪਾਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਨਾਮ. ਜਗਾ ਮੋਹਨ ਪਾਲ 50 ਆਈ. ਏ. 173 ਅਤੇ ਿਗਫਟ ਟੈਕਸ ਕਿਮਸ਼ਨਰ, ਿਦੱਲੀ ਬਨਾਮ। ਮੁਨਸ਼ੀ ਲਾਲ 85 ਆਈ. ਟੀ. ਆਰ. 129 ਨੇ ਅਰਜ਼ੀ ਨਹp ਿਦੱਤੀ। ਗੋਲੀ ਈ#ਵਰੀਆ ਬਨਾਮ ਿਗਫਟ ਕਿਮਸ਼ਨਰ-ਟੈਕਸ 76 ਆਈ. ਟੀ. ਆਰ. 675, ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਿਦੱਤਾ ਿਗਆ ਹੈ।ਿਸ਼ਵ ਪEਸਾਦ ਿਸੰਘ ਬਨਾਮ ਰਾਣੀ ਪEਯਾਗ ਕੁਮਾਰੀ ਦੇਵੀ 59 ਆਈ. ਏ. 331, ਿਵਸ਼ੇਸ਼। (2) ਿਹੰਦੂ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਤਿਹਤ ਰਲੇਵ/ ਦੇ ਿਸਧਾਂਤ ਿਵੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਪਿਰਵਾਰ ਦੇ ਮ>ਬਰਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਝੀ ਮਲਕੀਅਤ ਅਤੇ ਅਿਜਹੀਆਂ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਅਨੰਦ ਦਾ ਿਵਸ਼ੇਸ਼ ਅਿਧਕਾਰ ਦੇ ਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਦੀ ਿਵਆਪਕ ਵੰਡ ਦੀ ਪEਿਕਿਰਆ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਪਰ, ਆਪਣੀ ਿਵਸ਼ੇਸ਼ ਜਾਇਦਾਦ ਿਵੱਚ ਨਵ/ ਿਹੱਸੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਸਮ/ ਕੋਈ ਵੀ ਿਵਅਕਤੀ ਦੂਿਜਆਂ ਦੇ ਪੱਖ ਿਵੱਚ ਆਪਣੇ ਿਹੱਤਾਂ ਨੂੰਿਤਆਗ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਿਮਲਾਉਣ ਦੀ ਪEਿਕਿਰਆ ਦੁਆਰਾ ਨਹp ਕਰਦਾ ਹੈ। ਿਮਸ਼ਰਨ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਦੂਿਜਆਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਦੂਿਜਆਂ ਦੇ ਪੱਖ ਿਵੱਚ ਆਪਣੇ ਿਹੱਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣਾ ਨਹp ਹੈ। ਜੇ ਇੱਕ ਿਹੰਦੂ ਔਰਤ ਜੋ ਇੱਕ ਅਟੁੱਟ ਪਿਰਵਾਰ ਦੀ ਮ>ਬਰ ਹੈ, ਸੰਯੁਕਤ ਪਿਰਵਾਰਕ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਚਿਰੱਤਰ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਿਵਸ਼ੇਸ਼ ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਪEਭਾਿਵਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਜਾਇਦਾਦ ਲਈ ਨਵ/ ਦਾਅਵੇਦਾਰ ਬਣਾoਦੀ ਹੈ ਿਕoਿਕ ਈ ਸਿਹਭਾਗੀ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਪਿਰਵਾਰਕ ਜਾਇਦਾਦ ਿਵੱਚ ਿਹੱਸੇ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਅਿਧਕਾਰ ਨਹp ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਿਜnਦੇ ਰਿਹਣ ਦਾ ਕੋਈ ਹੱਕ ਨਹp ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਿਸਰਫ਼ ਸੰਯੁਕਤ ਪਿਰਵਾਰਕ ਜਾਇਦਾਦ ਤb ਬਾਹਰ ਰੱਖਣ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ। ਸੰਯੁਕਤ ਪਿਰਵਾਰਕ ਜਾਇਦਾਦ ਿਵੱਚ ਿਹੱਸੇ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਦਾ ਉਸ ਦਾ ਅਿਧਕਾਰ, ਹੋਰ ਗੱਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਰਿਮਆਨ ਹੋ ਰਹੀ ਵੰਡ ਉiਤੇ ਿਨਰਭਰ ਹੈ। ਐਸ ਦੇ ਅਧੀਨ. 3 (2) ਅਤੇ (3) ਿਹੰਦੂ ਮਿਹਲਾ ਸੰਪਤੀ ਦਾ ਅਿਧਕਾਰ ਐਕਟ, 1937, ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਉiਤੇ ਉਪਜੀ ਿਮਤਾਕਸ਼ਰਾ ਸੰਯੁਕਤ ਪਿਰਵਾਰ ਦੀ ਸੰਯੁਕਤ ਪਿਰਵਾਰਕ ਸੰਪਤੀ ਿਵੱਚ ਵੰਡ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਦਾ ਅਿਧਕਾਰ। ਇਸ ਤਰkਾਂ, ਇੱਕ ਿਹੰਦੂ ਔਰਤ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਿਵੱਚ 'ਿਮਸ਼ਰਨ' ਸਮੀਕਰਨ ਗਲਤ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਜਾਇਦਾਦ, ਭਾਵ/ ਉਹ ਉਸਦੀ ਸੰਪੂਰਨ ਜਾਇਦਾਦ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸੀਮਤ ਜਾਇਦਾਦ, ਸੰਯੁਕਤ ਪਿਰਵਾਰ ਦੇ ਸਟਾਕ ਿਵੱਚ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। (3) ਤੁਰੰਤ ਮਾਮਲੇ ਿਵੱਚਃ (i) ਰੁਪਏ ਦੀ ਆਮਦਨ। 21,544/- ਿਨਸ਼ਾਤ ਟਾਕੀਜ਼ ਤb ਇੱਕ ਿਹੰਦੂ ਅਟੁੱਟ ਪਿਰਵਾਰ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਿਵੱਚ ਇਸ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਨਹp ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ ਿਕਅਪੀਲਕਰਤਾ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਪਿਰਵਾਰਕ ਜਾਇਦਾਦ ਨਾਲ ਿਮਲਾ ਿਦੱਤਾ ਸੀ। (ii) ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਪੱਤਰ ਿਵੱਚ ਿਜ਼ਕਰ ਕੀਤੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਦਾ ਤੋਹਫ਼ਾ ਿਦੱਤਾ ਹੋਇਆ ਮੰਿਨਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। 1 ਸਤੰਬਰ, 1961 ਤb ਅਿਵਭਾਿਜਤ ਤੱਕਿਜਸ ਪਿਰਵਾਰ ਦੀ ਉਹ ਮ>ਬਰ ਸੀ। ਿਹੰਦੂ ਅਟੁੱਟ ਪਿਰਵਾਰ ਨੂੰ ਤੋਹਫ਼ੇ ਵਜb ਿਦੱਤੀ ਗਈ ਜਾਇਦਾਦ ਦੀ ਆਮਦਨ ਕਾਨੂੰਨ ਅਨੁਸਾਰ ਟੈਕਸ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਿਵੱਚ ਿਲਆਂਦੀ ਜਾਵੇਗੀ। (3) ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਨੂੰ ਇਸ ਅਦਾਲਤ ਿਵੱਚ ਅਪੀਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰਟੀਿਫਕੇਟ ਦੇਣ ਦੇ ਆਪਣੇ ਆਦੇਸ਼ ਿਵੱਚ ਜੋ ਅਯੋਗ ਿਬਆਨ ਿਦੱਤਾ ਹੈ, ਉਸ ਿਵੱਚ ਿਬਲਕੁਲ ਸਹੀ ਨਹp ਹੈ ਿਕ ਇਹ ਸਵਾਲ ਏਕੀਿdਤ ਹੈ। [ 333ਐiਫ, 337ਏ-ਡੀ, ਐiਫ-ਜੀ। ਿਸਵਲ ਅਪੀਲ ਿਨਆਂਇਕ ਫੈਸਲਾ◌ਃ 1971 ਦੀ ਿਸਵਲ ਅਪੀਲ ਨੰਬਰ 1738। 1970 ਦੇ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਰੈਫਰ>ਸ ਨੰਬਰ 19 ਿਵੱਚ ਿਦੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ 18 ਜਨਵਰੀ 1971 ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਅਤੇ ਆਦੇਸ਼ ਤb। ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਲਈ ਐiਮ. ਬੀ. ਲਾਲ। ਜਵਾਬਦੇਹ ਲਈ ਬੀ. ਬੀ. ਆਹੂਜਾ ਅਤੇ ਿਗਰੀਸ਼ ਚੰਦਰ। ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਿਦੱਤਾ ਿਗਆ ਸੀ ਚੰਦਰਚੂੜ, ਜੇ. ਇਸ ਅਪੀਲ ਿਵੱਚ ਿਵਚਾਰ ਲਈ ਦੋ ਪEਸ਼ਨ ਉiਠਦੇ ਹਨ ਿਜਨkਾਂ ਿਵੱਚb ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦਾ ਸਹਾਇਕ ਹੈ। ਮੁੱਖਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਿਕ ਕੀ ਇੱਕ ਿਹੰਦੂ ਔਰਤ ਜੋ ਇੱਕ ਅਿਵਭਾਿਜਤ ਪਿਰਵਾਰ ਦੀ ਮ>ਬਰ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਪਿਰਵਾਰਕ ਜਾਇਦਾਦ ਨਾਲ ਿਮਲਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਪੁਸ਼ਪਾ ਦੇਵੀ ਇੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਿਹੰਦੂ ਪਿਰਵਾਰ ਦੀ ਮ>ਬਰ ਹੈ।ਿਜਸ ਿਵੱਚ ਉਹ, ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ, ਉਸ ਦਾ ਸਹੁਰਾ, ਉਸ ਦੀ ਸੱਸ, ਉਸ ਦਾ ਨਾਬਾਲਗ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਿਤੰਨ ਧੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 19 ਜੂਨ, 1958 ਨੂੰ ਅਪੀਲ -" ਆਪਣੀ ਿਵਅਕਤੀਗਤ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਿਨੱਜੀ ਸੰਪਤੀ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸਹੁਰੇ, ਗੁਰ ਨਰਾਇਣ ਖੰਨਾ ਨਾਲ, ਗੁਰ ਨਰਾਇਣ ਜਗਤ ਨਰਾਇਣ Lਡ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਨਾਮ ਅਤੇ ਸ਼ੈਲੀ ਿਵੱਚ ਇੱਕ ਭਾਈਵਾਲੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੀ ਨਾਬਾਲਗਪੁੱਤਰ ਰਵੀ ਨਰਾਇਣ ਖੰਨਾ ਨੂੰ ਉਸ ਸਾਥੀ-ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਲਾਭਾਂ ਲਈ ਦਾਖਲ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ। ਿਤੰਨਾਂ ਭਾਈਵਾਲਾਂ ਿਵੱਚb ਹਰੇਕ ਦਾ ਭਾਈਵਾਲੀ ਦੇ ਲਾਭਾਂ ਿਵੱਚ ਇੱਕ-ਿਤਹਾਈ ਿਹੱਸਾ ਸੀ, ਜਦb ਿਕ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਹੁਰੇ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਿਵੱਚ ਬਰਾਬਰ ਿਹੱਸਾ ਸੀ। Case: PUSHPA DEVI versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, NEW DELHI [[1978] 1 S.C.R. 329] (1978) A B c D E F G H A Talkies in favour of the Hindu undivided family?" Pursuant to the directions of this Court, the Tribunal further found by its order dated 31st January 1977 that there was a gift by the appellant in favour of joint family and that the ,latter had accepted that gift. Allowing the appeal partly, the Court, HELD: (I) The true rule of blending is that the right to blend is limited to coparceners only. It is the coparcener who alone can blend his separate B property with joint family property and the said right is not available to a female who though a member of joint family is not a coparcener. Whether that separate property is the female's absolute property or whether she has a limited state in that property would make no difference to that position. L::S35A, E-F] MaJlesappa Bandappa Desai and Ors. v. Desai Mallappa & Ors., 1961 (3) SCR 779. applied. Lakkireddi Chinna Venkafa Reddi v. lilkkireddy lilkshmamma ( 1964) 2 c S.C.R. 17l; Rajiani Kanta Pal & Ors. v. Jaga Mohan Pal 50 I.A. 173 and Commissioner of Gift tax, Delhi v. Munshi LLJI 85 I.T.R. 129, held not appli· cable. Goli Envariah v. Commissioner of Gift-tax 76 ITR 675, referred to. From the Judgment and Order dated the! 18th January 1971 ofl the Delhi High· Court in Income Tax: Reference No. 19 of 1970. • J: - M. B.: Lal for the Appellant. A B. B. Ahu;a and Girish Chandra for the Respondent. The Judgment of the Court was delivered by CHANDRACHUD, J. Two questions arise for consideration in this appeal one of them being subsidiary to the other. The main B question is whether a Hindu female who is a member of an undivided family can blend her separate property with joint family property. The appellant, Pushpa Devi, is a member of a joint Hindu family consisting of herseJf, her husband, her father-in-law, her mother-in• law, her minor son and three daughters. On June 19, 1958 the appel-lent, in her individual capacity and with the aid of her personal assets, C entered into a partnership with her father-in-law, Gnr Narain Khanna, in the name and style of Gnr Narain Jaga~ Narain & Co. Her minor son, Ravi Narain Khanna, was admitted to thti benefits of that partner• ship. Each otl the three partners had a one.-third share in the pm-:fits of the partnership, while the appellant and her father-in-law had an equal share in the losses. C D The firm owned two cinema houses: Nishat Talkies, Kanpur and Novelty Talkies, Lucknow. Separate accounts were maintained ln l"espect or the two businesses and separate profit and loss accoun!S. used to be drawn up. On August 31, 1961 a sum of Rs. 67,284.57 stood to the credit of thq appellant in the books of Nishat Talkies. That amount consisted of a sum of Rs. 16,666.67 in the capital account and Rs. 50,617.90 in the current account. E On September 1, 1961 the appellant made a sworn declar'ation stating that she was the sole and absolute owner of the amounts stand-ing to her credit in the books of Nishat Talkies and of her share in that business and declaring unequivocally her intention to treat both her capital andi her share in the business of Nishat Talkies aSI the joinl family proper!)' of the Hindu undivided family of which she was a: member. By clause ( 6) of the declaration, the appellant stated that she had abandoned for ever her separate interest and ownership over the capital investment of Rs. 67,284.57, her on~third share in the net profits and one-halil share in the net looses in the business of Nishat Talkies, in favour of the joi,nt Hindu family to be wholly and exclusive-ly enjoyed and possessed by it. F G Case: PUSHPA DEVI versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, NEW DELHI [[1978] 1 S.C.R. 329] (1978) 7. Gt: atte F ara atta afeeuT Fag afatratieawet El adtarét ay acta at edie ax fear Ge fat ®amare oo fee ealFH ara fata wea % fae se eatfeaarmat at ae fe tar até ary adt ar fe ae faq edt ataiare feg ger at acer oft, ama at qere afwenfin &arr art yan data at adam Hara waft & eq A aat adat aadt| afaacr at ag wa at fe adterdt aod} catiaaafa % wat saa afer BT steer feg fafa Fate aayafaertet agit at sa fate % ada aadt afaaa FH garHUTHT NAeT at HT TY atSAT are wae fet a avait arat, afraer % sare, fee fafa Ft safa A aaa Tel aTsix zafaq agen gera F oat H, fas aq aeea AT, wal.maa wfsare at wld Te Ble fracat agl AATAT AT WHAT|8, User faart F Het Te ATH A facet Seq aTITAT# za & fac farafafaa set fafese fret7|“aay ama & aeait aie ofeteafaat F afarer 4ne ata Ht afafaatfer Pear g fe 21,544 ead aT aTadalat egies are adl a regfeg atermfeca mt faestfe ag sce at aa _- —. ae ‘ afraxn FY magAa sla sl Fea -yTTAT A FA ATATK TT WAtram R gar A get ar gat fear fH fret F aferare FT Tathaa aeatfon are gt fear ot awat at ate ah aararet,aafa das Gera st weer, aeatfew adh at, wa: ae THTgaa data at dye geet were Roa H ort vet ac ATaarft, seq carraa Fuser fear st ga celle FT ATATTat fear fe afm dam era FH ora ate aah set oH, Ae:saat Hg aaea watt gan dof at ag Fert aah F aryaéifant ana at} * ~ | 9. goa eararay % araat afafsaa, 1961 FT ATT 261» geta Sa Wat TX sa carTaa FH ata Hea FHA h farsarra fear fe ga arma % dam fare gore AT ST weegaat equa dofa at aaa fee gers aafa F are aftaiaaea & ufrerx 8 at & fate ar uw aaa sed aecafaa2) sea ars FH AAA AE IT afavta fava 2} a sO44|aA,7| 49, ae attr sae og dleearareteat at arate F aregaaré & faq are A wa fe ag aaa far wat fe areart ssa arama aT ue H fag fafece set Brot eriTs nefaa waa ae set MY aT STAT g—|aA“fe aa fee afaam sera FB ga A atadat fafrara ar ate fama erat H BATT q saeqaosatafearwaratl”| . : | | + 24 faaraz, 1976 % facta gra sqaifaafe @ar ¥ eatrerdisot ate & afrney at za yet at aaa fone B®ara aayel maqTR faaer aat ar fate fear at)|LL fata & gqacr A afeacy F ea eqiararg BT sawet at mat fare ® ara are ar wagen fearon Far 2faa ga ot faare wet ar fata fear mat ati 31 wrazy,1977 % ait wiza F are afenen F ag gheator gaaraPe arial ater dam HeeT F ga H ara Pear war ar aitag fe aq Hera A sa ara BT eaiere He faar ar| | . . ;[|] , 12. 3 wae A sa a ga ada A at geal oz fearBC Fl WIaT HY TG : wH fez eat F TT afearfea Herael area 2, ata Gt carina aera at age Hera aah %eTA ard & alate F art HS ae gaa sa art F fH aamix Tar Hrs feat aa star at azar sega aaa FH aeqagrealaam Hzta H cet A arast awa Fl ea vam oe FT geqaa HT || | 13. Fat eaaT ated aT ea PArATAT© Cl% faq varia wqaa HW THT AIT wee F afeMied Pacoave fs ag seq afoifa fase & adt adl 21 ard uraig qa:aal & at eascaa, Te ATAAT TATA geseqy Farsatefra meq saraZang areca ate er!) FB aaa F fearfee ag & eae wars1 sae wttaraf at arar ak va Ara& faeg agen grea aifaat & faarsa & fae we are are Faalfn Saar ceraagt ae at fe 4 ate gerdt Ho1 gee gaaafaat A ard tac F sHare A 1 faaren eqrarag > wfaaznal & dda & % fear adtardt & cat F feat ofa ax Ava feat a scrdfato 14 mara seaeqaTH qatdt A fratsaat wa cata oe at fH feet at sare 8 adtarst starfireal[aafaat]4 az 4 8 61 aH H gat H Share ad1 sa1(1961) 3Qao do WIX0.779.'32 M. of Law/78—I1. A , oe ss acl BT sea coraraa + eatery Ht faar fear faarer samaat feat at ga az an utiafta ax feart Case: PUSHPA DEVI versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, NEW DELHI [[1978] 1 S.C.R. 329] (1978) ਕੰਪਨੀ ਕੋਲ ਦੋ ਿਸਨੇਮਾ ਘਰ ਸਨ◌ਃ ਿਨਸ਼ਾਤ ਟਾਕੀਜ਼, ਕਾਨਪੁਰ ਅਤੇ ਨੋਵਲਟੀ ਟਾਕੀਜ਼, ਲਖਨਊ। ਦੋਵਾਂ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਦੇ ਸਬੰਧ ਿਵੱਚ ਵੱਖਰੇ ਖਾਤੇ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਵੱਖਰੇ ਲਾਭ ਅਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਖਾਤੇ ਿਤਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। 31 ਅਗਸਤ, 1961 ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਰਕਮ। 67, 284.57 ਿਨਸ਼ਾਤ ਟਾਕੀਜ਼ ਦੀਆਂ ਿਕਤਾਬਾਂ ਿਵੱਚ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਦਾ dੈਿਡਟ ਸੀ। ਇਸ ਰਕਮ ਿਵੱਚ ਇੱਕ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। 16,666.67 ਪੂੰਜੀ ਖਾਤੇ ਿਵੱਚ ਅਤੇ ਰੁਪਏ। 50,617.90 ਚਾਲੂ ਖਾਤੇ ਿਵੱਚ। 1 ਸਤੰਬਰ, 1961 ਨੂੰ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਨੇ ਇੱਕ ਸਹੁੰ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ।ਇਹ ਕਿਹੰਦੇ ਹੋਏ ਿਕ ਉਹ ਿਨਸ਼ਾਤ ਟਾਕੀਜ਼ ਦੀਆਂ ਿਕਤਾਬਾਂ ਿਵੱਚ ਆਪਣੇ dੈਿਡਟ ਅਤੇ ਉਸ ਕਾਰੋਬਾਰ ਿਵੱਚ ਆਪਣੇ ਿਹੱਸੇ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਅਤੇ ਸੰਪੂਰਨ ਮਾਲਕ ਸੀ ਅਤੇ ਿਨਸ਼ਾਤ ਟਾਕੀਜ਼ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਿਵੱਚ ਆਪਣੀ ਪੂੰਜੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਿਹੱਸੇ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਿਹੰਦੂ ਅਿਵਭਾਿਜਤ ਪਿਰਵਾਰ ਦੀ ਸੰਯੁਕਤ ਪਿਰਵਾਰਕ ਸੰਪਤੀ ਵਜb ਮੰਨਣ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘੋਿਸ਼ਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਿਜਸ ਦੀ ਉਹ ਮ>ਬਰ ਸੀ। ਘੋਸ਼ਣਾ ਪੱਤਰ ਦੀ ਧਾਰਾ (6) ਅਨੁਸਾਰ, ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਨੇ ਿਕਹਾ ਿਕ ਉਸ ਨੇ 2 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੇ ਪੂੰਜੀ ਿਨਵੇਸ਼ ਉiਤੇ ਆਪਣੇ ਵੱਖਰੇ ਿਹੱਤ ਅਤੇ ਮਲਕੀਅਤ ਨੂੰ ਸਦਾ ਲਈ ਛੱਡ ਿਦੱਤਾ ਹੈ। 67, 284.57 , ਸ਼ੁੱਧ ਮੁਨਾਫੇ ਿਵੱਚ ਉਸ ਦਾ ਇੱਕ-ਿਤਹਾਈ ਿਹੱਸਾ ਅਤੇ ਿਨਸ਼ਾਤ ਟਾਕੀਜ਼ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਿਵੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਘਾਟੇ ਿਵੱਚ ਇੱਕ-ਅੱਧਾ ਿਹੱਸਾ, ਸੰਯੁਕਤ ਿਹੰਦੂ ਪਿਰਵਾਰ ਦੇ ਹੱਕ ਿਵੱਚ, ਿਜਸ ਦਾ ਪੂਰੀ ਤਰkਾਂ ਅਤੇ ਿਵਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਨੰਦ ਿਲਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਉਸ ਕੋਲ ਹੋਵੇ। ਅਸp ਇਸ ਅਪੀਲ ਿਵੱਚ ਮੁੱਲਾਂਕਣ ਸਾਲ 1963-64 ਨਾਲ ਿਚੰਤਤ ਹਾਂ, ਿਜਸ ਲਈ ਿਪਛਲਾ ਲੇਖਾ ਸਾਲ 31 ਅਗਸਤ, 1962 ਨੂੰ ਖਤਮ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਰੁਪਏ ਦੀ ਰਕਮ। 20,865,ਸੰਯੁਕਤ ਿਹੰਦੂ ਪਿਰਵਾਰ ਦੇ ਖਾਤੇ ਿਵੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਿਹੰਦੂ ਪਿਰਵਾਰ ਦੇ ਖਾਤੇ ਿਵੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਿਹੰਦੂ ਪਿਰਵਾਰ ਦੇ ਖਾਤੇ ਿਵੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਿਹੰਦੂ ਪਿਰਵਾਰ ਦੇ ਖਾਤੇ ਿਵੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਿਹੰਦੂ ਪਿਰਵਾਰ ਦੇ ਖਾਤੇ ਿਵੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਿਹੰਦੂ ਪਿਰਵਾਰ ਦੇ ਖਾਤੇ ਿਵੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਿਹੰਦੂ ਪਿਰਵਾਰ ਦੇ ਖਾਤੇ ਿਵੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਿਹੰਦੂ ਪਿਰਵਾਰ ਦੇ ਖਾਤੇ ਿਵੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਿਹੰਦੂ ਪਿਰਵਾਰ ਦੇ ਖਾਤੇ ਿਵੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਿਹੰਦੂ ਪਿਰਵਾਰ ਦੇ ਖਾਤੇ ਿਵੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ। ਇਹ ਆਮਦਨ ਅਸਲ ਿਵੱਚ ਿਨਸ਼ਾਤ ਟਾਕੀਜ਼ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਿਵੱਚ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਦੇ ਿਹੱਸੇ ਿਵੱਚ ਆ ਗਈ ਹੋਵੇਗੀ, ਪਰ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਦੁਆਰਾ 1 ਸਤੰਬਰ, 1961 ਨੂੰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਐਲਾਨ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜb ਇਹ ਸੰਯੁਕਤ ਿਹੰਦੂ ਪਿਰਵਾਰ ਦੇ ਖਾਤੇ ਿਵੱਚ ਜਮkਾਂ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਿਹੰਦੂ ਅਿਵਭਾਿਜਤ ਪਿਰਵਾਰ ਨੇ ਰਕਮ ਉiਤੇ ਅਗਾn ਟੈਕਸ ਅਦਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਸਬੰਧ ਿਵੱਚ ਆਪਣੀ ਿਰਟਰਨ ਦਾਖਲ ਕੀਤੀ।ਉਸ ਆਮਦਨ ਿਵੱਚb ਏ. ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਨੇ ਉਸ ਸਾਲ ਦੀ ਆਪਣੀ ਵਾਪਸੀ ਿਵੱਚ ਉਸ ਆਮਦਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹp ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਵਾਪਸੀ ਦੇ ਅੰਤ ਿਵੱਚ ਇੱਕ ਨੋਟ ਜੋਿੜਆ ਿਜਸ ਿਵੱਚ ਿਕਹਾ ਿਗਆ ਸੀ◌ਃ ਿਨਸ਼ਾਤ ਟਾਕੀਜ਼, ਕਾਨਪੁਰ ਤb ਆਮਦਨੀ ਦਾ ਿਹੱਸਾ ਰੁ. 20,865/- . ਿਕਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੁੱਲਾਂਕਣਯੋਗ ਆਮਦਨ ਦੀ ਗਣਨਾ ਦੇ ਿਪਛਲੇ ਪੰਨੇ ਉiਤੇ ਨੋਟ ਵੇਖੋ। ਿਰਟਰਨ ਦੇ ਿਪਛਲੇ ਪੰਨੇ ਉiਤੇ ਿਲਖੇ ਨੋਟ ਿਵੱਚ, ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਨੇ 1 ਸਤੰਬਰ, 1961 ਦੇ ਐਲਾਨ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਿਦੱਤਾ ਅਤੇ ਿਕਹਾ ਿਕ ਿਨਸ਼ਾਤ ਟਾਕੀਜ਼ ਦੀ ਆਮਦਨ ਿਵੱਚ ਉਸ ਦਾ ਇੱਕ-ਿਤਹਾਈ ਿਹੱਸਾ ਿਹੰਦੂ ਅਿਵਭਾਿਜਤ ਪਿਰਵਾਰ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਿਵੱਚ ਮੁਲਾਂਕਣ ਯੋਗ ਸੀ ਿਕoਿਕ ਘੋਸ਼ਣਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੀ ਆਮਦਨ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਿਧਕਾਰੀ ਨੇ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਦੀ ਇਸ ਦਲੀਲ ਨੂੰ ਇਸ ਆਧਾਰ ਉiਤੇ ਖਾਰਜ ਕਰ ਿਦੱਤਾ ਿਕ ਪੂੰਜੀ ਦੀ ਰਕਮ ਨੂੰ ਪਿਰਵਾਰਕ ਸਟਾਕ ਿਵੱਚ ਸੁੱਟਣਾ ਲਾਹੇਵੰਦ ਸੀ ਿਕoਿਕ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਦੀ "ਅਿਨਸ਼ਿਚਤ ਸ਼ਰਤ" ਇਹ ਸੀ ਿਕ "ਿਨਵੇਸ਼ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜb ਕਰਤਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਭਾਈਵਾਲ ਬਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ"। ਅਪੀਲ-ਸੀ ਮਰਹੂਮ ਸਹਾਇਕ ਕਿਮਸ਼ਨਰ ਨੇ ਆਈ. ਟੀ. ਓ. ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਦੀ ਇਸ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਿਕ ਿਕoਿਕ ਅਪੀਲਕਰਤਾ, ਭਾਵ/ ਿਕ ਸੰਯੁਕਤ ਪਿਰਵਾਰ ਦਾ ਮ>ਬਰ ਹੈ,ਸਿਹਭਾਗੀ ਨਹp ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਲਈ ਆਪਣੀ ਿਨੱਜੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਪਿਰਵਾਰਕ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਚਿਰੱਤਰ ਨਾਲ ਪEਭਾਿਵਤ ਕਰਨ ਦੀ ਖੁੱਲk ਨਹp ਸੀ। ਦੂਜਾਿਜਸ ਆਧਾਰ ਉiਤੇ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ ਏ. ਏ. ਸੀ. ਦੁਆਰਾ ਰੱਦ ਕਰ ਿਦੱਤਾ ਿਗਆ ਸੀ, ਉਹ ਇਹ ਸੀ ਿਕ ਸੰਯੁਕਤ ਪਿਰਵਾਰ ਕੋਲ ਕੋਈ ਸਾਂਝੀ ਪਿਰਵਾਰਕ ਜਾਇਦਾਦ ਨਹp ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ, ਕੋਈ ਸੰਯੁਕਤ ਪਿਰਵਾਰਕ ਸਟਾਕ ਨਹp ਸੀ ਿਜਸ ਿਵੱਚ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਜਾਇਦਾਦ ਸੁੱਟ ਸਕੇ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਅਪੀਲ ਿਵੱਚ, ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਅਪੀਲ ਿਟEਿਬਊਨਲ ਨੇ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਦੀ ਦਲੀਲ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਿਕਹਾ ਿਕ ਿਲੰਗ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਿਹੰਦੂ ਔਰਤ ਨਾਲ ਿਵਤਕਰਾ ਕਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਜਾਇਜ਼ ਕਾਰਨ ਨਹp ਹੈ ਅਤੇ ਅਿਜਹਾ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹp ਹੈ ਿਕ ਇੱਕ ਿਹੰਦੂ ਔਰਤ ਜੋ ਇੱਕ ਅਟੁੱਟ ਪਿਰਵਾਰ ਦੀ ਮ>ਬਰ ਹੈ, ਸੰਯੁਕਤ ਪਿਰਵਾਰਕ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਚਿਰੱਤਰ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਪEਭਾਿਵਤ ਨਹp ਕਰ ਸਕਦੀ। ਿਟEਿਬਊਨਲ ਨੇ ਿਕਹਾ ਿਕ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਿਹੰਦੂ ਕਾਨੂੰਨ ਤਿਹਤ ਆਪਣੇ ਅਿਧਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਜਾਂ ਉਸ ਕਾਨੂੰਨ ਤਿਹਤ ਆਪਣੇ ਿਵਸ਼ੇਸ਼ ਅਿਧਕਾਰ ਨੂੰ ਿਤਆਗ ਕੇ ਆਪਣੀ ਸਿਥਤੀ ਿਵੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਿਸ਼ਸ਼ ਨਹp ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਿਟEਿਬਊਨਲ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੁਆਰਾ ਿਹੱਤ ਦਾ ਸਮਰਪਣ ਕਰਨਾ ਿਹੰਦੂ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਪEਿਤਭਾ ਲਈ ਿਵਦੇਸ਼ੀ ਨਹp ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ, ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੇ ਉਸ ਸਾਂਝੇ ਪਿਰਵਾਰ ਦੇ ਹੱਕ ਿਵੱਚ ਆਪਣੇ ਿਵਸ਼ੇਸ਼ ਿਹੱਤ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਦੇ ਅਿਧਕਾਰ ਉiਤੇ ਕੋਈ ਪਾਬੰਦੀ ਨਹp ਲਗਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਿਜਸ ਦੀ ਉਹ ਮ>ਬਰ ਸੀ। ਮਾਲੀਏ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਿਵੱਚ ਿਟ^ਿਬਊਨਲ ਨ` ਿਦੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੀ ਰਾਏ ਲਈ ਹੇਠ ਿਲਖੇ ਸਵਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਿਦੱਤਾਃ ਤੱਥਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਉiਤੇ ਅਤੇ ਕੇਸਾਂ ਦੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਿਵੱਚ, ਿਟEਿਬਊਨਲ ਨੇ ਸਹੀ ਫੈਸਲਾ ਿਦੱਤਾ ਿਕ ਰੁਪਏ ਦੀ ਆਮਦਨ। 21,544/- ਇਹ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਦੀ ਿਵਅਕਤੀਗਤ ਆਮਦਨ ਨਹp ਸੀ ਬਲਿਕ ਿਹੰਦੂ ਅਟੁੱਟ ਪਿਰਵਾਰ ਦੀ ਆਮਦਨ ਸੀ ਿਜਸ ਦੀ ਉਹ ਮ>ਬਰ ਸੀ। Case: PUSHPA DEVI versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, NEW DELHI [[1978] 1 S.C.R. 329] (1978) F G We are concerned in this appeal with the assessment year 1963-{]4, for which the previous accounting year ended on August 31, l 962. A sum of Rs. 20,865, being on~third share of the income from the business of Nishat Talkies for the year in question, was credited to the account of the join~ Hindu family in the books of the finn. '!'.hat income would have originally fallen to the share of the appellant in the business of Nisha! Talkies, but it was credited to the account of the joint Hindu family in consequence of the declaration made by the appellant on September 1, 1961.· The Hindu undivided family paid advance tax on: the amount and filed its return in respect H A A of that income. The appellant, on the other hand, did not include that income in her return for the year. She appended( a notci at the end of the return saying: "Share of income from Nishat Talkies, Kanpur R,s. 20,8651-. Please see note 0111 back page o~ computation of assessable income." In the note on the back! page of the return, the appellant referred to the declaration of September 1, 1961 and stated that her one-third share in the income of Nishat Talkies was B assessable in the hand• of the Hindu undivided family since~' the' income had ceased to be hers by reason of the declaration. The Income-tax Officer rejected the appellant's contention on the ground that throwing the capital amount into the family stock was of on avail as the "sine qua non" of the matter was that "the Karta should become a partner in consequence of investment". The Appel-c late Assistant Commissioner affirmed the order of the I.T.0. on the ground that since the appellant, though a member of the joint family, was nor a coparcener, it wa~ not open, to her to impress her personal property with the character of joint family property. The second ground on which the appellant's claim was rejected by thei A.A.C. was that the joint family did not possess any joint family property and. therefore, there was no joint family stock in which the appellant could I> throw her separate property. I> In a further appeal, the Income-tax Appellate Tribunal accepted the appellant's contention, holding that there was no justification for )discriminating against Hindu female on the grounQ of sex and that there was no reason why a Hindu female who was a member of an an undivided family could not, by an unequivocal expression of inten-tion, impress her separate property with the character of joint family property. The Tribunal observed that the appellant was not trying to enlarge her rights under the Hindu law or to improve her status under that law by abandoning her exclusive right in he~ self-acquired propery. Surrender of interest by a female was not, according to the Tribunal, foreign to the genius of Hindu law and, therefore, no restriction could be placed on a female's right to abandon her exclu-F sive interest in favour of the join family of which she was a member. At the instance of the revenue, the Tribunal referred for the opinion of the Delhi High Court the following question : Whehe~ on the facts and in the circumstances of the cases, the tribunal rightly held that the income of Rs. 21,544/-G was not the individual income of the appellant but was the income of the Hindu undivided family of which she was a member. Disagreeing with the Tribunal, the High Court answered the question in favour of the revenue on the ground that the right of blending could be exercised only by a coparcener and since the appellant, though a member of the joint family was not a coparcener, she couldl not · throw her separate property into the joint family stock. The High Court,. however, rejected 'the contention of the revenue that since the ff ·"-. - joint family did not possess any property, no member thereof could blend his separate property with joint family property. Case: PUSHPA DEVI versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, NEW DELHI [[1978] 1 S.C.R. 329] (1978) A , oe ss acl BT sea coraraa + eatery Ht faar fear faarer samaat feat at ga az an utiafta ax feart 14. Seo rqTAAT sl Fee TATA ST Re araaq agar at Te atta FH attaaal a are a a we eee Fqn yer acta ae A fe atarftfe arafeat at sat sareT[H HII Fafarat at sat fe wea az sf are gafac gaararaaFt attataat at sa archaeal F dat aa A aa aesmaat et atstarfaf aeaat wa er a ae wa aaafat a feast a F oe acufaat gaat fasar arecawlsatat ama frat gt & 7g cp at warat| ararAT At 1920 aT HQ F aa gt ws) dhe waraT dit gfaat AcAat* ara faarg feat a ga ane A adtetaal& fear decor aKmeat Ao1 ara afet ae gat ar wer fear| aad Fata ae Ch arava Brave at fH atarfite arcfaal warat Amgt faa & saufrare A afar ay a ak gaa ofeiiinacarat F wT H afta at atoar daw Feta at adenay fratag tad, saat of, vas ga ak wa arte afeafaay| av: a cepa ae at fe saute F stafrdaertaatF oat at att at RTE sat gH arahaalal dam Fara J dala wey aafaal ® area wry F eras& fae masta ae fet at ae ae fe za sar fear ®coraeret oar at aterfret acafaat aeqe Hera aeatet aTeT aita He Aalst 15. raratiertia wsteavepe 4, farsi cararaa at ar afar fear, UH We wet sega Hh ater at ca ecita atqe wat we at fe aqt aftrerr at faera taarmaay Fam fear at amar 21 ae Hee fH fest aigrtet 4 fra warefag sare wat samt Feet Bat! HB arqy Fo ag wa sam aHet FTact at at fe afer a feara aac F os (mea 1art 4 9% 30) Tt wrarhta at ate asteae (ata wera 159 8TR0 To 331. , y pO . f ‘. , | 2 | | co 4 a ; | _f y ,‘ a | aa | a \ ‘ fast]4 amt enfant4 4c 31) 4 ae ar na sa am at at ae fear fe eter sa ae aa arartear HT aaa at,et walag fe sat feet ara qe ay fem ® fara Fett ara oT awa @ aa fe apfee fafeadt ara gar afe-ae fara at fret araar oa 2 ae ae fg fafa ar oewe at Sat S| aaa A aa sa cet adar ae weet fe aar afeaan at fasra ofedtira cant aw wraiecaiare aren at ae waft F aaa A amp gar 2 ake ga wet aTTaeeT A gatfearary| cele«16. at fremete, @, fe agag am ser 2 cit dar earaagfe ada & fete F & fer ges area 785Twat frarefae vege far & ag fee aft arc ofiettinacat % wr H aren at af defini & at HS) coq ae wetva wart & facfaa feat qat at aaife acfeat,at sae Asat frat st aqgrag ware gf A, saw are afetiratart Fer Ho arfer at a fie gaat gut dafasl B® er FysamaraeT ae siete falarag, fe atarfrd achatFY waeeT ranma ge at aac get at amfaai ad ah ot aad,ae faare oe ararfer ar ara sanfaa adt @ fe ag oa aufaci4 afeetfra doer wadt1) dar fie erprfieefy waeerea 3 fireHoue et afer eat ce wer 3, arava an fataraa ag8 — “aera & fare A age mar wat 2 fe aearhraMW agafaar aaht F feras 2 aie ot aedt eat atgan avfaat waar @ omawer at afame araer® ar ardt ore auf at agarfaat auf 3 apr >Tewr Four wT a amar alia gat at we 2 ter eat ode ar a sat feafr ak Aaor A em aahTe TA ad ay wey F ere areaaa ak st dam sera auf F afiafar at Fzseadam cere FH sta feat war 2 at ae dahaam FT are ar art aa odt 2; gat wei FR agateGqH AST at gaaaT Qt daft adl ealfF ale ag arava & gata & were are A aaae}att @feast ag we am at al &1gafaecafaara 4 arama erasaara at ara aa 2 feTate att Be cat aguas sas TN aeafrat acta4 fer taar fate moat gare auf ay agaist acaiRarareatawea BT Seo Tea21” (Ws 785-786) Case: PUSHPA DEVI versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, NEW DELHI [[1978] 1 S.C.R. 329] (1978) ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ, ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੇ ਉਸ ਸਾਂਝੇ ਪਿਰਵਾਰ ਦੇ ਹੱਕ ਿਵੱਚ ਆਪਣੇ ਿਵਸ਼ੇਸ਼ ਿਹੱਤ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਦੇ ਅਿਧਕਾਰ ਉiਤੇ ਕੋਈ ਪਾਬੰਦੀ ਨਹp ਲਗਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਿਜਸ ਦੀ ਉਹ ਮ>ਬਰ ਸੀ। ਮਾਲੀਏ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਿਵੱਚ ਿਟ^ਿਬਊਨਲ ਨ` ਿਦੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੀ ਰਾਏ ਲਈ ਹੇਠ ਿਲਖੇ ਸਵਾਲ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਿਦੱਤਾਃ ਤੱਥਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਉiਤੇ ਅਤੇ ਕੇਸਾਂ ਦੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਿਵੱਚ, ਿਟEਿਬਊਨਲ ਨੇ ਸਹੀ ਫੈਸਲਾ ਿਦੱਤਾ ਿਕ ਰੁਪਏ ਦੀ ਆਮਦਨ। 21,544/- ਇਹ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਦੀ ਿਵਅਕਤੀਗਤ ਆਮਦਨ ਨਹp ਸੀ ਬਲਿਕ ਿਹੰਦੂ ਅਟੁੱਟ ਪਿਰਵਾਰ ਦੀ ਆਮਦਨ ਸੀ ਿਜਸ ਦੀ ਉਹ ਮ>ਬਰ ਸੀ। ਿਟ^ਿਬਊਨਲ ਨਾਲ ਅਸਿਹਮਤ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ, ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨ` ਮਾਲੀਏ ਦੇ ਹੱਕ ਿਵੱਚ ਇਸ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਇਸ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਿਦੱਤਾ ਿਕ ਰਲੇਵc ਦੇ ਅਿਧਕਾਰ ਦੀ ਵਰਤd ਿਸਰਫ ਇੱਕ ਸਿਹ-ਭਾਗੀਦਾਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਿਕeਿਕ ਅਪੀਲਕਰਤਾ, ਹਾਲfਿਕ ਸੰਯੁਕਤ ਪਿਰਵਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਮ>ਬਰ ਸਿਹ-ਪਾਰਸਨਰ ਨਹp ਸੀ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਜਾਇਦਾਦ ਸੰਯੁਕਤ ਪਿਰਵਾਰ ਦੇ ਸਟਾਕ ਿਵੱਚ ਨਹp ਸੁੱਟ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਿਕ, ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਮਾਲੀਏ ਦੀ ਇਸ ਦਲੀਲ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਿਦੱਤਾ ਿਕ ਿਕoਿਕ ਸੰਯੁਕਤ ਪਿਰਵਾਰ ਕੋਲ ਕੋਈ ਜਾਇਦਾਦ ਨਹp ਸੀ, ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਮ>ਬਰ ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਪਿਰਵਾਰਕ ਜਾਇਦਾਦ ਨਾਲ ਨਹp ਿਮਲਾ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਆਮਦਨ-ਕਰ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨ` ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਨੂੰ ਹੇਠ ਿਲਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ ਸਰਟੀਿਫਕੇਟ ਿਦੱਤਾ ਹੈ ਕਾਨੂੰਨ, 1961 ਦੀ ਧਾਰਾ 261 ਇਸ ਅਦਾਲਤ ਿਵੱਚ ਇਸ ਆਧਾਰ ਉiਤੇ ਅਪੀਲ ਦਾਇਰ ਕਰਨ ਲਈ ਹੈ ਿਕ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਿਵੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਿਹੰਦੂ ਪਿਰਵਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਮਿਹਲਾ ਮ>ਬਰ ਦੇ ਸੰਯੁਕਤ ਿਹੰਦੂ ਪਿਰਵਾਰ ਪੱਖੀ ਚਿਰੱਤਰ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸਵੈ-ਪEਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਪEਭਾਿਵਤ ਕਰਨ ਦੇ ਅਿਧਕਾਰ ਬਾਰੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਵਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।ਪEਾਪਰਟੀ. ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਵਾਲ ਰੈiਸ ਇੰਟੈਗਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਪੀਲ ਪਿਹਲਾਂ ਿਤੰਨ ਜੱਜਾਂ ਦੇ ਬ>ਚ ਅੱਗੇ ਸੁਣਵਾਈ ਲਈ ਆਈ ਸੀ ਜਦb ਇਹ ਮਿਹਸੂਸ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ ਿਕ ਿਟEਿਬਊਨਲ ਦੁਆਰਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੀ ਰਾਏ ਲਈ ਭੇਿਜਆ ਿਗਆ ਸਵਾਲ ਇਸ ਨੁਕਤੇ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਿਵਆਪਕ ਸੀ। ਕੀ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਦੇ ਪੂੰਜੀ ਿਨਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਿਨਸ਼ਾਤ ਟਾਕੀਜ਼ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਿਵੱਚ ਉਸ ਦੇ ਿਹੱਸੇ ਦਾ ਿਹੱਸਾ ਿਹੰਦੂ ਅਿਵਭਾਿਜਤ ਪਿਰਵਾਰ ਦੇ ਹੱਕ ਿਵੱਚ ਸੀ। 24 ਸਤੰਬਰ, 1976 ਦੇ ਇੱਕ ਫੈਸਲੇ ਰਾਹp ਬ>ਚ ਵੱਲb ਜੱਜ ਖੰਨਾ ਨੇ ਿਟEਿਬਊਨਲ ਨੂੰ ਉਸ ਸਵਾਲ ਉiਤੇ ਕੇਸ ਦਾ ਪੂਰਕ ਿਬਆਨ ਭੇਜਣ ਦਾ ਿਨਰਦੇਸ਼ ਿਦੱਤਾ। ਿਨਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਿਵੱਚ ਿਟEਿਬਊਨਲ ਨੇ ਇਸ ਅਦਾਲਤ ਨੂੰ ਇਸ ਪEਸ਼ਨ ਉiਤੇ ਆਪਣੇ ਿਸੱਟੇ ਦੇ ਨਾਲ ਕੇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਪੂਰਕ ਿਬਆਨ ਭੇਿਜਆ ਹੈ ਿਜਸ ਉiਤੇ ਿਵਚਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਿਨਰਦੇਸ਼ ਿਦੱਤਾ ਿਗਆ ਸੀ। ਿਟEਿਬਊਨਲ ਨੇ 31 ਜਨਵਰੀ, 1977 ਦੇ ਆਪਣੇ ਆਦੇਸ਼ ਰਾਹp ਇਹ ਿਵਚਾਰ ਰੱਿਖਆ ਹੈ ਿਕ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਨੇ ਸਾਂਝੇ ਪਿਰਵਾਰ ਦੇ ਹੱਕ ਿਵੱਚ ਇੱਕ ਤੋਹਫ਼ਾ ਿਦੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਨੇ ਉਸ ਤੋਹਫ਼ੇ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਿਲਆ ਸੀ। ਇਸ ਤਰkਾਂ ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਅਪੀਲ ਿਵੱਚ ਦੋ ਪEਸ਼ਨਾਂ 'ਤੇ ਿਵਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ-ਇੱਕ ਿਹੰਦੂ ਔਰਤ, ਜੋ ਇੱਕ ਅਿਵਭਾਿਜਤ ਪਿਰਵਾਰ ਦੀ ਮ>ਬਰ ਹੈ, ਦੇ ਸੰਯੁਕਤ ਪਿਰਵਾਰਕ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਚਿਰੱਤਰ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸੰਪੂਰਨ ਸਵੈ-ਪEਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਪEਭਾਿਵਤ ਕਰਨ ਦੇ ਅਿਧਕਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਿਕ ਕੀ, ਜੇ ਇਸ ਤਰkਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਿਮਸ਼ਰਨ ਨਹp ਹੋਇਆ ਹੈ, ਲੈਣ-ਦੇਣ, ਤੁਰੰਤ ਮਾਮਲੇ ਿਵੱਚ, ਅਿਵਭਾਿਜਤ ਪਿਰਵਾਰ ਦੇ ਹੱਕ ਿਵੱਚ ਇੱਕ ਤੋਹਫ਼ੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਸp ਅਿਵਭਾਿਜਤ ਪਿਰਵਾਰ ਦੇ ਹੱਕ ਿਵੱਚ ਇੱਕ ਤੋਹਫ਼ੇ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧਾਂਗੇ। ਅਸp ਇਸ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧਾਂਗੇ -ਐਮੀਨ ਪਿਹਲਾ ਸਵਾਲ। ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਨੂੰ ਇਸ ਅਦਾਲਤ ਿਵੱਚ ਅਪੀਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸਰਟੀਿਫਕੇਟ ਿਦੰਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਆਦੇਸ਼ ਿਵੱਚ ਜੋ ਅਯੋਗ ਿਬਆਨ ਿਦੱਤਾ ਹੈ, ਉਸ ਿਵੱਚ ਿਬਲਕੁਲ ਸਹੀ ਨਹp ਹੈ ਿਕ ਇਹ ਸਵਾਲ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹੈ। ਸਾਡੀ ਰਾਏ ਿਵੱਚ, ਇਹ ਸਵਾਲ ਿਨਰਪੱਖ ਹੈ, ਜੇ ਪੂਰੀ ਤਰkਾਂ ਨਹp, ਤਾਂ ਇਸ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਮਲੇਸੱਪਾ ਬੰਡੱਪਾ ਦੇਸਾਈ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਿਵਚਾਰੇ ਗਏ ਫੈਸਲੇ ਦੁਆਰਾ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਹੈ। ਬਨਾਮ . ਦੇਸਾਈ ਮਲੇਸੱਪਾ ਅਤੇ ਹੋਰ।. ਇਸ ਿਵੱਚ ਅਪੀਲਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚਾਚੇ ਜੀ ਿਵਰੁੱਧ ਇੱਕ ਮੁਕੱਦਮਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮੁਕੱਦਮਾ ਸੰਯੁਕਤ ਪਿਰਵਾਰਕ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਲਈ ਕੀਤਾ, ਉਨkਾਂ ਦਾ ਕੇਸ ਇਹ ਸੀ ਿਕ ਉਹ ਅਤੇ ਜਵਾਬਦੇਹ 1 ਹਰੇਕ ਉਨkਾਂ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਿਵੱਚ ਅੱਧੇ ਿਹੱਸੇ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਸਨ। ਹੇਠਲੀ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਕੁਝ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਅਪੀਲਕਰਤਾਵਾਂ ਦੇ ਹੱਕ ਿਵੱਚ ਆਦੇਸ਼ ਪਾਸ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਫ਼ਰਮਾਨ ਨੂੰ ਮਦਰਾਸ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਿਵੱਚ ਮਤਾ 1 ਦੁਆਰਾ ਚੁਣੌਤੀ ਿਦੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਦਲੀਲ ਇਹ ਸੀ ਿਕ ਿਕਸੇ ਵੀ ਮਾਮਲੇ ਿਵੱਚ, ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਜੋਨਾਗਰੀ ਿਵਖੇ ਸੰਪਤੀਆਂ ਿਵੱਚ ਿਹੱਸੇ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਨਹp ਸਨ, ਆਈਟਮ 4 ਤb 61 ਤੱਕ। ਇਸ ਦਲੀਲ ਨੂੰ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਿਲਆ ਸੀ ਿਜਸ ਨੇ ਹੇਠਲੀ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਫ਼ਰਮਾਨ ਨੂੰ ਉਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਸੋਿਧਆ ਸੀ। ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੁਆਰਾ ਿਦੱਤੇ ਗਏ ਸਰਟੀਿਫਕੇਟ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਅਦਾਲਤ ਿਵੱਚ ਦਾਇਰ ਇੱਕ ਅਪੀਲ ਿਵੱਚ ਅਦਾਲਤ, ਅਪੀਲਕਰਤਾਵਾਂ ਵੱਲb ਉਠਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਮੁੱਖ ਦਲੀਲਾਂ ਿਵੱਚb ਇੱਕ ਇਹ ਸੀ ਿਕ ਜੋਨਿਗਰੀ ਸੰਪਤੀਆਂ ਸੰਯੁਕਤ ਪਿਰਵਾਰ ਦੀਆਂ ਓਨੀਆਂ ਹੀ ਸੰਪਤੀਆਂ ਸਨ ਿਜੰਨੀਆਂ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ, ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਅਪੀਲਕਰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਨkਾਂ ਸੰਪਤੀਆਂ ਿਵੱਚ ਿਹੱਸਾ ਦੇਣ ਤb ਇਨਕਾਰ ਕਰਨ ਿਵੱਚ ਗਲਤੀ ਿਵੱਚ ਪੈ ਗਈ ਸੀ। ਜੋ}ਨਾਿਗਰੀ ਦੀਆਂ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਅਸਲ ਿਵੱਚ ਇੱਕ ਕਰਨਮ ਚਾਨ ਦੀ ਸਨ - ਨੱਪਾ, ਿਜਸ ਦੀ ਮੌਤ gਤੇ Case: PUSHPA DEVI versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, NEW DELHI [[1978] 1 S.C.R. 329] (1978) Section: ISSUES ff ·"-. - joint family did not possess any property, no member thereof could blend his separate property with joint family property. The Righi Court has granted to the appellant a certificate under section 261 C?f the Income-tax Act, 1961 to file an appeal to this Court on the ground that the case involves a substantial question of law as to the right of a female member of a joint llindu family to impress her self-acquired property with the character of joint llindu family pro-perty. The question, according to the Righi Court, is res integra. This appeal had come up for hearing before a three-Judge Bench earlier when it was felt tha~ the question referred by the Tribunal for the opinion of the High Court was comprehensive enough to cover the point. Whether there was a gift of the appellant's capital invest-ment and her share in the business of Nishat Talkies in favour of the Hindu undivided family. By a judgment dated September 24, 1976 Khanna J., on behalf of the Bench, directed the Tribunal to send a supplementary statement of the case on that question. In pursuance of the direction, the Tribunal has forwarded to this Court a supplementary statement of the case along with its finding on the question which it was directed to consider. By its order dated January 31, 1977 the Tribunal has taken the view that there was a gift by the appellant in favour of the joint family and that the latter had accepted that gift. We are thus required to consider two questions in this appeal one relating to the right of a Hindu female, who is a member of an undivided family,, to impress her absolute self-acquired property with the character of joint family property and the other as to whether, if there has been no such blending, the transactiOI\ in the instant case can amount to a gift in favour of the undivided family. We will proceed to a gift in favour of the undivided family. We will proceed to ex-amine the first question. The High Court is not quite correct in the unqualified statement it has made in its order granting a certificate to the appellant to appeal to this Court that . this question is tes intera. The question, in our opinion, is fairly, if not fully, covered by a considered judgment of this Court in Mallesappa Bandappa Desai & Ors. v. Desai Ma/lesappa & Ors.('). The appellants therein brought a suit against their uncle and another for partition of joint family properties, their case being that they and respondent 1 were each entitled to a half share in those properties. The trial court passed a decree in favour of the appellants, except in regard to certain items. That decree was challenged by res-pondent 1 in the Madrus High Court, one of his contentions being !hat in any case, the appellants were not entitled to a share in the properties at Jonnag'ri, items 4 to 61. This contention was accepted by the High Court which modified to that extent the decree of the trial court. ·---~- (1) [1961) 3 S.C.R. 779. - A B C D E F G H • • A B C D E F G H Case: PUSHPA DEVI versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, NEW DELHI [[1978] 1 S.C.R. 329] (1978) S