Raj Kumar Singh Hukam Chandji v. Commissioner Of Income-Tax Madhya. Pradesh

Case: RAJ KUMAR SINGH HUKAM CHANDJI versus COMMISSIONER OF INCOME-TAX MADHYA. PRADESH [[1971] 1 S.C.R. 748] (1971) A A.| . a | </ _ ° Tet HAT fag HA sea st | aaa ATAHT ATAAT, ET TSA — (Raj Kumar Singh Hukam Chand Ji | The Commissioner of Income-tax, Madhya Pradesh)(11 sae, 1970) | (Fat0 Ho ato Mg, Fo Tao AATF WT To To Waz) farqg afanae.gfreaa gem Geta daa gITI Oz, BANAT 1922 AT (1922 TEE wtaa 11) —arer— sah3—Usaealfan sata sary fdas at area afafas a aa—aatara fez afaaaa gore at oa B wa A at aca om enfie atwa S BTA faaiza ata ztso |fraifedt faeeg afanar aera, Sh cH Brg HI MaeT AAT Lerat, dat ararat & fafsarar gh vari fratiedt ga Hera st ga Treat gzMT HIT FH Baz afeatag: sas Fava Hazel F aAI1 Bt aAqeadadt asat F fare sfraa feeg afawaa Fara st fafaat & fearwaar) et eal Fav wt—gaaa ak Taqadl ata—fautfedt-Bera HT afeat ate Gara-sa F saat arafer F wT A arar war ar ateat Jaa at aaa arate wt Hera F Aa Haar He fear aar-ar|qa F-saeq fdas F wo ® fratfed a ga ofeafrs srt gatattga cat ® arary Ff aor fratfedt are sara fataw F wga ora ofwafra saat eafsata art J eT Ft faaika mae wear fratfcat ferg pera ah ora SST H, Toy qTITAT F RT IR BT VATUuseq B Ge A fearari sea eararaa sa fafasaa s fargTAIT THT TE ANT Beaty Array Fs ysTHT ATT HWgq,, | | | ° afafaaifva—arma & gat akofefefsat & oe axUAHA fas arc sra sta fates ar fafa gaat eafsaraara} wa a fratey ater 8, ad fee afawaa sera at are wTW awét1(Fz 18) go war Haare ae Halfeat eq ware F—(1) sar fareafawad Fora aH UH agatha are ufeafis F wa FH srea arael aged Hera at fafaat & faftara #ara até areafas acarq@; (2) var sca sa et gare atonfeaat ® gate % arg aiecitar araey 3;(3) Far Fara s} ara sea wet atsfmaraz ateated garg; ate (4) aar ara sera at fates at nae ataeara oreat at TS 8sa agra featat & at Wer feera fasaar & agmg @ fe agarfan are sca oiftafaw, afe seca: agl at aa 8BA TT, FATT Asereatfafeat& fae % arggera at at 7g afodt ar um et 2 agar aay ag feat wsweafae arnt at we dart ® faesa fear narofertas@| afe qaadi feafa ad&@ aY ag fez afaaaa Rera al aapearamnt farg afe ate arat feafa adté at ag va agarfes a oasecant| afe sq same sq a fafafsa at wé fafaat >afgraeaet siifsa at 1g dt atag ar fe feat agafaa 3SG Aa ats, gat ge weit F caer F aegfeadtataun1faq afe gan faqda ae oraameostfeet aeatanait a) 7g dara & far oferfs? at ag ofifeafe fe saataaral FT ST BIW aT sara war a fH ag va HEtT BT THaera at fred sa areart a fafeat fafafa at dt ar ag fe gazqera at fafaat a age ata sea faq 8, gat ag mmedt feeafawad sera ay ora aal agate: sotgarg ae satfeatTea Arse A ofracay aru afaa qeat at wT AI Il gagq aweweg aat we ara fe serra ora carga a cafsana oe atag we Hl Faq za HITat sara fadag agl aqqaat at fiwan Fra A oHFH qafa Yar ade fact) sa fdas asarrsarfatee FSTAT gat aarari afiaea aefaseyfear @fe g& gaat eofeanadart F fatsaataaafear sat at ag afuiathaswt &fae me ara ~ IN oa ; |y bn ~ ba | aeAge|) yo. 1 onan . val & fe Ba Hera at Me a cae fren fratfaa fear aot aT) caeSe MT BU Aaa aT Gaal safana ara se BI a fratey. fear sata) wa caer faterat aren ster Aaa & arara a wt aat feafe atafrawa + ag frag fear @ fe ga gera at arafa A a feet as aTay ar sah fag aaa & aftaiacaed sae fate F eq F frgar aMlfear mar att gat ag ate fread fearsafearTa Taxarfaes Ait aka Ht AH &1 gat ofefeafaat F afsazade fe save fatea ariseara faarat war ag fasae fle 3 fa seama ara at faatfedtat aa & eq F ag) wat or amar) gat atta A sea Aaae ale ga ata 8 wena aat afer a fe seaa oa at faaffedtat aa arat at awar &1 (Fer 16 ae 17)| =. e area famae att aaa & foes at 7E aM~I eo siterat et site &Taal THe Fo grr, waite fray(ata¥ srctertHF)TT. TARAT aTr Tera Ht AIT a—aaatt vaodto HAART, Soyto qTuf,(avait sritet 3)Ato Uto TAS WT Flo So gai L aararara at Praia eararfrafs Fo Uso ere 4 fear | aantiafe gaz— Oo aftsaa een éqq taz, 1922 (fart gat gat cea afafaarrHel Tar gs) Ht are 66U (2) F seit garda Haz at TE ca aT¥ fafreaard fafa ar cet ga cate 8B ‘ay amma & geal ateafefeafaat& ara axatt uaguivag at waa fate & eI Hsora onfwrfrs gaatafer araea A fratwg-aie 3, fraifed fgrz afanaamera at are Beg H aret 1”,. A. - Case: RAJ KUMAR SINGH HUKAM CHANDJI versus COMMISSIONER OF INCOME-TAX MADHYA. PRADESH [[1971] 1 S.C.R. 748] (1971) RAJ KUMAR SINGH HUKAM CHANDJI v. COMMISSIONER OF INCOME-TAX MADHYA. PRADESH August 11, 1970 [J. C. SHAH, K. S. HEGDE AND A. N. GROVER, JJ.J Indian Income-tax Act (ll of 1922)_.;_Remuneration as Managing Director-Whether assessable as income of individual or of Hindu un· divided family. A Hindu undivided family carrying on management of a company dis-rupted into 3 branches, one being that of the assessee, and the shares of tne company were more in the names of his family members. The consideration for all these subsequent acquisitions was from the Hindu undivided family funds. All the shares-the previous and subsequent acquisition-were treated in the books and the balance shee of the assessee family as its property and its dividends were also credited to the account of the family. As Managing Director of the company the assessee re-ceived certain remuneration. On the question whether the managing director's remuneration received by the assessee was assessable in his individual hands or in the hands of the assessee's Hir·"· un.divided family, this Court :- HELD :-The remuneration was assessable as the assessee's individual . income and not as the income of his Hindu undhidoo family. The broad principle that has to be applied in such cases is whether the remuneration received by the coparcener in substance though not in· form was but one investment of the family funds in the busi"ess or whether it was a compensation made for the services rendered by the individual coparcener. If it is the former, it is an income of the Hindu undivided family but if it is the latter then it is the income of the individual copar-cener. If the income was essentially earned as a result of the funds in-vested the fact that a coparcener has rendered some service would not change the character of the receiot. But if on the other. hand it is cssen .. tially a remuneration for the services rendered by a coparc&ier, the circum· stances that his services were avaHed of berause of the reason that he was a member of the family which had invested funds in th•t busine<s or that he had obtained the qualification shares from out o' the family funds would not make the receipt, the income of the Hindu undivided family. [759 DJ Applying the tests enumerated above to the facts found by the tribunal in the present case, there was hardly any room to doubt that the income in question was the individual income of a<llessee. He d;d not become the mana~ng director of the firm for the mere reason that his family had purchased considerable shares in the firm. He was elected a• a managing director by the board of directors. The !'"ihunal had found that he re-ceived his salary for his personal services. There was no material to hold that he was elected manaoin~ directe>r On beh•lf of the famiiy. In t'1e past the salary received by him was assessed a• hidndividual income. The same was the case as reoa•ds the s•larv received by the other manaoing directors. The tribunal had found that he was not aooointed as manaoing director as a result df any outlav or e~oen<ll•ure of or detriment to the family orooerty. It had further found that the mon•oing ,i;••ctn·•hip was an employment of personal responsibility and ability. [759 OJ A B c D E F G H A Co11unissioner of Jnconie-tax, West Bengal v. Kalu Babu Lal Chand; 37 I.T.R. 123; Mathura Prasad v. Commissioner of Income-tax 60 I.T.R. 418, Piyeare Lal Adhishwar Lal v. Commissioner of Income-tax, 40 I.T.R. 17; V. D. Dhanwatey v. Commissioner of [ncome-tax M.P. 68, I.T.R. 365; M. D. Dhanwatey v. Commissioner of Income-tax M.P. 68, I.T.R. 385; S. RM. CT. PL. Palaniappa Chettiar v. Commissioner of Income-tax, Madras 68, l.T.R. 221; Comn1issioner of lncon1e-tax, Mysore v. Gurunath Dhakappa. 72 I.T.R. 192 P. N. Krishna Iyer v. Commissioner of Income-B tax Kerala, 73 I.T.R. 539, an<l Conunissioner of lnco111e-tax, Mysore v. D. C. Shah, 73, l.T.R. 692, explained. Principle laid down in Gok11l Chand v. H11kwn Chand Nath Mal, 48, I.A. 162; held no more valid. Case: RAJ KUMAR SINGH HUKAM CHANDJI versus COMMISSIONER OF INCOME-TAX MADHYA. PRADESH [[1971] 1 S.C.R. 748] (1971) ( इगजीत टकलखत नायनरयाचा मराठी अनवाद) (१९७१) १ एस. सी. अार ७४८ राज कुमार सिंग हकुम चंदजी विरुद्ध आयकर आयुक मध पदेश ११ ऑगस्ट १९७० [ना. सी. शाह, ना. के. एस. हेगडे आणि ना. ए. एन. गोवर] भारतीय आयकर अधिनियम (१९२२ चा ११वा) - व्यवस्थापन संचालक म्हणणूनमिळणणारा मोबदला - ते वैयक्तिक उत्पन्न किंवा हिंदू अविभाजित कुटुंबाचे उत्पन्नम्हणणून आकारणणीयोग्य आहे का. कंपनीचे कर्मचारी व्यवस्थापन चालवणणाऱ्या एका हिंदू अविभाजित कुटुंबाचे ३ शाखांमध्ये विभाजन झाले, त्यापैकी एक करपात्र व्यक्तिचे आहे आणि कंपनीचे शेअर्सत्याच्या कुटुंबातील सदस्यांच्या नावावर अधिक होते. त्यानंतरच्या या सर्वअधिग्रहणणांचा मोबदला हा हिंदू अविभाजित कौटुंबिक निधीतून करण्यात आला. सर्वशेअर्स - पूर्वीचे आणि नंतरचे अधिग्रहणण केलेले, कुटुंबाच्या हिशोबी पुस्तकात आणिताळेबंदामध्ये कुटुंबाची संपत्ती म्हणणून मांडले गेले आणि त्याचे लाभांश देखीलकुटुंबाच्या खात्यात जमा केले गेले. कंपनीचे व्यवस्थापन संचालक म्हणणून करपात्रव्यक्तीला विशिष्ट मोबदला मिळत असे. करपात्र व्यक्तीला मिळणणारे व्यवस्थापकीयसंचालकाचे मानधन त्याचे वैयक्तिक मानले जाईल कि करपात्र व्यक्तीच्या हिंदूअविभाजित कुटुंबाच्या मानले जाईल, या प्रश्नावर, या न्यायालयाचा- निर्णय: मोबदल्याची अाकारणणी करदात्याचे वैयक्तिक उत्पन्न म्हणणून केली जाईल, त्याच्या हिंदू अविभाजित कुटुंबाचे उत्पन्न म्हणणून नाही. अशा प्रकरणणांमध्ये लागू केले जाणणारे व्यापक तत्त्व असे आहे की, सहदायादाने प्राप्त केलेला मोबदला स्वरूपात नसला तरी ते व्यवसायातील कुटुंबाच्या निधीची एकगुंतवणणूक होती की वैयक्तिक सहदायादाने दिलेल्या सेवांसाठी केलेली भरपाई होती. जर ते पहिलेचे असेल तर ते हिंदू अविभाजित कुटुंबाचे उत्पन्न आहे परंतु जर ते दुसरेअसेल तर ते वैयक्तिक सहदायादाचे उत्पन्न आहे. जर उत्पन्न मूलतः गुंतवलेल्यानिधींच्या परिणणामस्वरूप कमावले गेले असेल तर सहदायादाने काही सेवा दिली हेतथ्य, प्राप्तीचे स्वरूप बदलणणार नाही. परंतु दुसरीकडे जर ते सहदायादाने केलेल्यासेवेसाठी मूलतः मोबदला असेल तर त्याच्या सेवेचा लाभ घेतला होता कारणण तो त्याव्यवसायात निधी गुंतवणणाऱ्या कुटुंबाचा सदस्य आहे किंवा त्याने कौटुंबिक निधीतूनपात्रता शेअर मिळवले होते, त्यामुळे ती पावती म्हणणजे हिंदू अविभाजित कुटुंबाचे उत्पन्नहोणणार नाही. [७५९ डी] या प्रकरणणात न्यायाधिकारणणाने आढळलेल्या तथ्यांशी वर नमूद केलेल्या चाचण्या लागू करताना, विचाराधीन उत्पन्न करपात्र व्यक्तीचे वैयक्तिक उत्पन्न होतेयाबद्दल शंका घेण्यासाठी कोणणतीही जागा नाही. त्याच्या कुटुंबाने फर्ध्ये मोठ्याप्रमाणणात शेअर्स खरेदी केले या केवळ कारणणास्तव ते फर्मचा व्यवस्थापकीय संचालकझाले नाही. संचालक मंडळाने त्यांची व्यवस्थापन संचालक म्हणणून निवड केली.न्यायाधिकरणणाने असा निष्कर्ष काढला आहे की त्याला त्याच्या वैयक्तिक सेवेसाठीपगार मिळाला. कुटुंबाच्या वतीने त्याची व्यवस्थापकीय संचालक म्हणणून निवड झालीहोती हे सांगण्यासाठी कोणणताही पुरावा नाही. पूर्वी त्यांना मिळणणारा पगार त्यांचेवैयक्तिक उत्पन्न म्हणणून करयोग्य होता. अन्य व्यवस्थापकीय संचालकांना मिळणणाऱ्यापगाराच्या बाबतीतही अशीच परिस्थिती होती. न्यायाधिकरणणाने असा निष्कर्ष काढलाआहे की त्याची व्यवस्थापकीय संचालक म्हणणून नियुक्ती कुटुंबाच्या मालमत्तेच्याकोणणत्याही परिव् किंवा खर्ाा किंवा हानीचा परिणणाम म्हणणून झाली नाही.व्यवस्थापकीय संचालकपद हे वैयक्तिक जबाबदारी आणि क्षमतेचे एक काम आहेअसा निष्कर्षही त्यांनी काढला आहे. [७५९ जी] आयकर आयुक्त, पश्चिम बंगाल -विरुद्ध- कालू बाबू लाल चंद; ३७ आय. टी. आर. १२३; मथुरा प्रसाद -विरुद्ध - आयकर आयुक्त ६० आय. टी. आर. ४२८, पियरेलाल अधिश्वर लाल -विरुद्ध - आयकर आयुक्त, ४० आय. टी. आर. १७; व्ही. डी. धनवते - विरुद्ध - आयकर आयुक्त एम. पी. ६८, आय. टी. आर. ३६५; एम. डी.धनवते - विरुद्ध - आयकर आयुक्त एम. पी. ६८, आय. टी. आर. ३८५; एस. आर.एम. सी. टी. पीएल. पलनियप्पा चेट्टियार – विरुद्ध - आयकर आयुक्त, मद्रास ६८,आय. टी. आर. २२१; आयकर आयुक्त, म्हैसूर – विरुद्ध - गुरुनाथ ढाकप्पा, ७२ आय.टी. आर. १९२, पी. एन. कृष्णा अय्यर -विरुद्ध - आयकर आयुक्त, केरळ, ७३ आय.टी. आर. ५३९ आणि आयकर आयुक्त, म्हैसूर – विरुद्ध - डी. सी. शाह, ७३, आय. टी.आर. ६९२ हे स्पष्ट केले. गोकुल चंद -विरुद्ध- हुकुम चंद नाथ मल, ४८, आय. ए., १६२ यामध्ये दिलेलेतत्त्व आता वैध राहिले नाही. Case: RAJ KUMAR SINGH HUKAM CHANDJI versus COMMISSIONER OF INCOME-TAX MADHYA. PRADESH [[1971] 1 S.C.R. 748] (1971) ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਿਸੰਘ ਹੁਕਮ ਚੰਦਜੀ ਬਨਾਮ. ਇਨਕਮ-ਟੈਕਸ ਦੇ ਕਿਮ8ਨਰ ਮੱਧ ਪ<ਦੇ8 11 ਅਗਸਤ, 1970 [ ਜੇ. ਸੀ. 8ਾਹ, ਕੇ. ਐGਸ. ਹੇਗHੇ ਅਤੇ ਏ. ਐGਨ. ਗਰੋਵਰ, ਜੇ. ਜੇ.] ਭਾਰਤੀ ਆਮਦਨ-ਕਰ ਕਾਨੂੰਨ (1922 ਦਾ 11)-ਪ<ਬੰਧ ਿਨਰਦੇ8ਕ ਵਜS ਿਮਹਨਤਾਨਾ-ਭਾਵT ਇਹ ਿਵਅਕਤੀਗਤ ਜU ਿਹੰਦੂ ਗ਼ੈਰ-ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਪਿਰਵਾਰ ਦੀ ਆਮਦਨ ਵਜS ਿਨਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਪ<ਬੰਧਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਿਹੰਦੂ ਅਿਵਭਾਿਜਤ ਪਿਰਵਾਰ ਨੂੰ 3 8ਾਖਾਵU ਿਵੱਚ ਵੰਿਡਆ ਿਗਆ, ਇੱਕ ਕਰਦਾਿਤ ਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਕੰਪਨੀ ਦੇ 8ੇਅਰ ਉਸ ਦੇ ਪਿਰਵਾਰਕ ਮ]ਬਰU ਦੇ ਨਾਮ ^ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਸਨ। ਇਸ ਤS ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪ<ਾਪਤੀਆਂ ਲਈ ਿਵਚਾਰ ਿਹੰਦੂ ਅਟੁੱਟ ਪਿਰਵਾਰਕ ਫੰਡU ਤS ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ। ਸਾਰੇ 8ੇਅਰ-ਿਪਛਲੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੀ ਪ<ਾਪਤੀ-ਨੂੰ ਿਕਤਾਬU ਿਵੱਚ ਮੰਿਨਆ ਿਗਆ ਸੀ ਅਤੇ ਕਰਦਾਿਤ ਪਿਰਵਾਰ ਦੀ ਬਕਾਇਆ 8ੀਟ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਮੰਿਨਆ ਿਗਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਲਾਭU8 ਵੀ ਪਿਰਵਾਰ ਦੇ ਖਾਤੇ ਿਵੱਚ ਜਮcU ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਪ<ਬੰਧ ਿਨਰਦੇ8ਕ ਦੇ ਰੂਪ ਿਵੱਚ ਕਰਦਾਿਤਆਂ ਨੂੰ ਕੁੱਝ ਿਮਹਨਤਾਨਾ ਿਮਲਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਸਵਾਲ ^ਤੇ ਿਕ ਕੀ ਮੁਲUਕਣਕਰਤਾ ਦੁਆਰਾ ਪ<ਾਪਤ ਪ<ਬੰਧ ਿਨਰਦੇ8ਕ ਦਾ ਿਮਹਨਤਾਨਾ ਉਸ ਦੇ ਿਵਅਕਤੀਗਤ ਹੱਥU ਿਵੱਚ ਜU ਮੁਲUਕਣਕਰਤਾ ਦੇ ਿਹੰਦ ਅਿਵਭਾਿਜਤ ਪਿਰਵਾਰ ਦੇ ਹੱਥU ਿਵੱਚ ਿਨਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਅਦਾਲਤ:- ਰੱਖੀ ਗਈ: ਿਮਹਨਤਾਨਾ ਦਾ ਮੁਲUਕਣ ਕਰਦਾਤੀ ਦੀ ਿਵਅਕਤੀਗਤ ਆਮਦਨ ਵਜS ਕੀਤਾ ਜUਦਾ ਸੀ ਨਾ ਿਕ ਉਸ ਦੇ ਿਹੰਦੂ ਅਟੁੱਟ ਪਿਰਵਾਰ ਦੀ ਆਮਦਨ ਵਜS। ਅਿਜਹੇ ਮਾਮਿਲਆਂ ਿਵੱਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਿਵਆਪਕ ਿਸਧUਤ ਇਹ ਹੈ ਿਕ ਕੀ ਸਿਹ-ਪਾਰਟਨਰ ਦੁਆਰਾ ਪ<ਾਪਤ ਿਮਹਨਤਾਨਾ ਭਾਵT ਰੂਪ ਿਵੱਚ ਨਹh ਸੀ, ਪਰ ਕਾਰੋਬਾਰ ਿਵੱਚ ਪਿਰਵਾਰਕ ਫੰਡU ਦਾ ਇੱਕ ਿਨਵੇ8 ਸੀ ਜU ਕੀ ਇਹ ਿਵਅਕਤੀਗਤ ਸਿਹ-ਪਾਰਟਨਰ ਦੁਆਰਾ ਿਦੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸੇਵਾਵU ਲਈ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਮੁਆਵਜਾ ਸੀ। ਜੇ ਇਹ ਪਿਹਲਾ ਹੈ, ਤU ਇਹ ਿਹੰਦੂ ਅਟੁੱਟ ਪਿਰਵਾਰ ਦੀ ਆਮਦਨ ਹੈ ਪਰ ਜੇ ਇਹ ਦੂਜਾ ਹੈ ਤU ਇਹ ਿਵਅਕਤੀਗਤ ਸਿਹ-ਮਾਲਕ ਦੀ ਆਮਦਨ ਹੈ। ਜੇ ਆਮਦਨ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ ^ਤੇ ਫੰਡU ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜS ਕਮਾਈ ਗਈ ਸੀ ਤU ਇਹ ਤੱਥ ਿਕ ਇੱਕ ਸਿਹ-ਪਾਰਸਨਰ ਨk ਕੁਝ ਸੇਵਾ ਪ<ਦਾਨ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਰਸੀਦ ਦੇ ਚਿਰੱਤਰ ਨੂੰ ਨਹh ਬਦਲੇਗਾ। ਪਰ ਜੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਇਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ ^ਤੇ ਇੱਕ ਸਿਹਭਾਗੀ ਦੁਆਰਾ ਿਦੱਤੀਆਂ ਜUਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵU ਲਈ ਇੱਕ ਿਮਹਨਤਾਨਾ ਹੈ, ਤU ਉਸ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵU ਇਸ ਕਾਰਨ ਪ<ਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ ਿਕ ਉਹ ਪਿਰਵਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਮ]ਬਰ ਸੀ ਿਜਸ ਨk ਉਸ ਕਾਰੋਬਾਰ ਿਵੱਚ ਫੰਡ ਿਨਵੇ8 ਕੀਤੇ ਸਨ ਜU ਉਸ ਨk ਪਿਰਵਾਰਕ ਫੰਡU ਿਵੱਚS ਯੋਗਤਾ ਿਹੱਸੇ ਪ<ਾਪਤ ਕੀਤੇ ਸਨ, ਇਹ ਰਸੀਦ ਨਹh ਬਣਾਵੇਗੀ, ਜੋ ਿਹੰਦੂ ਅਟੁੱਟ ਪਿਰਵਾਰ ਦੀ ਆਮਦਨ ਹੈ। [ 759 ਡੀ] ਮੌਜੂਦਾ ਮਾਮਲੇ ਿਵੱਚ ਿਟ<ਿਬਊਨਲ ਦੁਆਰਾ ਲੱਭੇ ਗਏ ਤੱਥU ^ਤੇ ^ਪਰ ਦੱਸੇ ਗਏ ਟੈਸਟU ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇਸ ਗੱਲ ਿਵੱਚ 8ੱਕ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਈ ਗੁੰਜਾਇ8 ਨਹh ਸੀ ਿਕ ਪ<8ਨ ਿਵੱਚ ਆਮਦਨ ਕਰਦਾਿਤ ਦੀ ਿਵਅਕਤੀਗਤ ਆਮਦਨ ਸੀ। ਉਹ ਿਸਰਫ਼ ਇਸ ਕਾਰਨ ਫਰਮ ਮੈਨk ਿਜੰਗ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਨਹh ਬਣੇ ਿਕ ਉਨc U ਦੇ ਪਿਰਵਾਰ ਨk ਫਰਮ ਿਵੱਚ ਕਾਫ਼ੀ 8ੇਅਰ ਖਰੀਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਿਨਰਦੇ8ਕ ਮੰਡਲ ਦੁਆਰਾ ਪ<ਬੰਧ ਿਨਰਦੇ8ਕ ਚੁਿਣਆ ਿਗਆ ਸੀ। ਿਟ<ਿਬਊਨਲ ਨk ਪਾਇਆ ਸੀ ਿਕ ਉਸ ਨk ਆਪਣੀਆਂ ਿਨGਜੀ ਸੇਵਾਵU ਲਈ ਆਪਣੀ ਤਨਖਾਹ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਈ ਸੀ। ਇਹ ਮੰਨਣ ਲਈ ਕੋਈ ਸਮੱਗਰੀ ਨਹh ਸੀ ਿਕ ਉਹ ਪਿਰਵਾਰ ਦੀ ਤਰਫS ਮੈਨk ਿਜੰਗ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ। ਅਤੀਤ ਿਵੱਚ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਪ<ਾਪਤ ਕੀਤੀ ਤਨਖਾਹ ਦਾ ਮੁਲUਕਣ ਉਸ ਦੀ ਿਵਅਕਤੀਗਤ ਆਮਦਨ ਵਜS ਕੀਤਾ ਜUਦਾ ਸੀ। ਹੋਰ ਪ<ਬੰਧ ਡਾਇਰੈਕਟਰU ਦੁਆਰਾ ਪ<ਾਪਤ ਤਨਖਾਹ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਿਵੱਚ ਵੀ ਅਿਜਹਾ ਹੀ ਸੀ। ਿਟ<ਿਬਊਨਲ ਨk ਪਾਇਆ ਸੀ ਿਕ ਉਸ ਨੂੰ ਪ<ਬੰਧ ਿਨਰਦੇ8ਕ ਵਜS ਿਕਸੇ ਖਰਚੇ ਜU ਪਿਰਵਾਰਕ ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜS ਿਨਯੁਕਤ ਨਹh ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ। ਇਸ ਨk ਅੱਗੇ ਪਾਇਆ ਸੀ ਿਕ ਪ<ਬੰਧਕ ਡਾਇਰੈਕਟਰਿ8ਪ ਿਨGਜੀ ਿਜ਼ੰਮੇਵਾਰੀ ਅਤੇ ਯੋਗਤਾ ਦਾ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਸੀ। [ 759 ਜੀ] ਆਮਦਨ ਕਿਮ8ਨਰ-ਟੈਕਸ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਬਨਾਮ. ਕਾਲੂ ਬਾਬੂ ਲਾਲ ਚੰਦ; 37 ਆਈ. ਟੀ. ਆਰ. 123; ਮਥੁਰਾ ਪ<ਸਾਦ ਬਨਾਮ। ਆਮਦਨ ਕਿਮ8ਨਰ-ਟੈਕਸ 60 ਆਈ. ਟੀ. ਆਰ. 428, ਪੀਅਰੇ ਲਾਲ ਅਿਧ8ਵਰ ਲਾਲ ਬਨਾਮ। ਆਮਦਨ ਕਿਮ8ਨਰ-ਟੈਕਸ, 40 ਆਈ. ਟੀ. ਆਰ. 17; ਵੀ. ਡੀ. ਧਨਵਤੀ ਬਨਾਮ ਆਮਦਨ ਕਿਮ8ਨਰ-ਟੈਕਸ ਐGਮ. ਪੀ. 68, ਆਈ. ਟੀ. ਆਰ., 365; ਐGਮ. ਡੀ. ਧਨਵਤੀ ਬਨਾਮ ਆਮਦਨ ਕਿਮ8ਨਰ-ਟੈਕਸ ਐGਮ. ਪੀ. 68, ਆਈ. ਟੀ. ਆਰ. 385; ਐਸ. ਆਰ. ਐਮ. ਸੀਟੀ. ਪੀ. ਐਲ. ਪਲਾਨੀਅੱਪਾ ਚੇਟੀਆਰ ਬਨਾਮ. ਆਮਦਨ ਕਿਮ8ਨਰ-ਟੈਕਸ, ਮਦਰਾਸ 68, ਆਈ. ਟੀ. ਆਰ. 221; ਆਮਦਨ ਕਿਮ8ਨਰ-ਟੈਕਸ, ਮੈਸੂਰ ਬਨਾਮ। ਗੁਰੂਨਾਥ ਧਕੱਪਾ, 72 ਆਈ. ਟੀ. ਆਰ. 192 ਪੀ. ਐਨ. ਿਕ<8ਨਾ ਅਈਅਰ ਬਨਾਮ. ਆਮਦਨ-ਬੀ ਟੈਕਸ ਕਿਮ8ਨਰ ਕੇਰਲ, 73 ਆਈ. ਟੀ. ਆਰ. 539, ਅਤੇ ਆਮਦਨ-ਟੈਕਸ ਕਿਮ8ਨਰ, ਮੈਸੂਰ ਬਨਾਮ। ਡੀ. ਸੀ. 8ਾਹ, 73, ਆਈ. ਟੀ. ਆਰ. 692 ਨk ਸਮਝਾਇਆ। ਗੋਕੁਲ ਚੰਦ ਿਵੱਚ ਿਨਰਧਾਰਤ ਿਸਧUਤ v. ਹੁਕੁਮ ਚੰਦ ਨਾਥ ਮਾਲ, 48, ਆਈ. ਏ. 162; ਕੋਈ ਹੋਰ ਜਾਇਜ਼ ਨਹh ਰੱਿਖਆ. ਿਸਵਲ ਅਪੀਲ ਿਨਆਂਇਕ ਫੈਸਲਾ:ਿਸਵਲ ਅਪੀਲ ਨੰ. 326 ਅਤੇ1967 ਦਾ 327. 3 ਮਈ, 1966 ਦੇ ਫੈਸਿਲਆਂ ਅਤੇ ਆਦੇ8U ਦੀਆਂ ਅਪੀਲU ਿਮਸਕ ਿਵੱਚ ਮੱਧ ਪ<ਦੇ8 ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦਾ। ਿਸਵਲ ਕੇਸ ਨੰ. 186 1963 ਅਤੇ 1964 ਦਾ 39. ਐGਮ. ਸੀ. ਚਗਲਾ, ਅ8ੋਕ ਿਚਤਾਲੇ ਅਤੇ ਰਾਮੇ8ਵਰ ਨਾਥ ਅਪੀਲਕਰਤਾ (ਦੋਵT ਅਪੀਲU ਿਵੱਚ)। ਐGਸ. ਸੀ. ਮਨਚੰਦਾ, ਜੀ. ਐGਸ. 8ਰਮਾ, ਆਰ. ਐGਨ. ਸਚਤੇ ਅਤੇ ਬੀ. ਡੀ. 8ਰਮਾ, ਜਵਾਬਦੇਹ ਲਈ (ਦੋਵT ਅਪੀਲU ਿਵੱਚ)। ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਿਦੱਤਾ ਿਗਆ ਸੀਹੇਗਡੇ, ਜੇ.ਇਹਨU ਿਵੱਚ ਫੈਸਲੇ ਲਈ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਸਵਾਲਐਸ ਦੇ ਤਿਹਤ ਸਰਟੀਿਫਕੇਟ ਦੁਆਰਾ ਅਪੀਲ 66ਭਾਰਤੀ ਆਮਦਨ-ਟੈਕਸ ਐਕਟ, 1922 (ਿਜਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤS ਬਾਅਦ ਐਕਟ ਿਕਹਾ ਜਾਵੇਗਾ) ਦਾ ਏ (2) ਹੈ: Case: RAJ KUMAR SINGH HUKAM CHANDJI versus COMMISSIONER OF INCOME-TAX MADHYA. PRADESH [[1971] 1 S.C.R. 748] (1971) 3 ਮਈ, 1966 ਦੇ ਫੈਸਿਲਆਂ ਅਤੇ ਆਦੇ8U ਦੀਆਂ ਅਪੀਲU ਿਮਸਕ ਿਵੱਚ ਮੱਧ ਪ<ਦੇ8 ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦਾ। ਿਸਵਲ ਕੇਸ ਨੰ. 186 1963 ਅਤੇ 1964 ਦਾ 39. ਐGਮ. ਸੀ. ਚਗਲਾ, ਅ8ੋਕ ਿਚਤਾਲੇ ਅਤੇ ਰਾਮੇ8ਵਰ ਨਾਥ ਅਪੀਲਕਰਤਾ (ਦੋਵT ਅਪੀਲU ਿਵੱਚ)। ਐGਸ. ਸੀ. ਮਨਚੰਦਾ, ਜੀ. ਐGਸ. 8ਰਮਾ, ਆਰ. ਐGਨ. ਸਚਤੇ ਅਤੇ ਬੀ. ਡੀ. 8ਰਮਾ, ਜਵਾਬਦੇਹ ਲਈ (ਦੋਵT ਅਪੀਲU ਿਵੱਚ)। ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਿਦੱਤਾ ਿਗਆ ਸੀਹੇਗਡੇ, ਜੇ.ਇਹਨU ਿਵੱਚ ਫੈਸਲੇ ਲਈ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਸਵਾਲਐਸ ਦੇ ਤਿਹਤ ਸਰਟੀਿਫਕੇਟ ਦੁਆਰਾ ਅਪੀਲ 66ਭਾਰਤੀ ਆਮਦਨ-ਟੈਕਸ ਐਕਟ, 1922 (ਿਜਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤS ਬਾਅਦ ਐਕਟ ਿਕਹਾ ਜਾਵੇਗਾ) ਦਾ ਏ (2) ਹੈ: " ਭਾਵT ਤੱਥU ਅਤੇ ਹਾਲਾਤU ਿਵੱਚਸ<ੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਿਸੰਘ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਿਵਅਕਤੀਗਤ ਰੂਪ ਿਵੱਚ ਮੁਲUਕਣ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਹੱਥU ਿਵੱਚ ਅਤੇ ਿਹੰਦੂ ਿਹੰਦੂ ਦੇ ਹੱਥU ਿਵੱਚ ਨਹh ਵੰਿਡਆ ਹੋਇਆ ਪਿਰਵਾਰ? ਇਹ ਸਵਾਲ ਆਮਦਨ-ਟੈਕਸ ਅਪੀਲ ਦੁਆਰਾ ਭੇਿਜਆ ਿਗਆ ਸੀ।ਿਟ<ਿਬਊਨਲ, ਬੰਬਈ ਬ]ਚ 'ਏ' ਨk ਐਸ. ਦੇ ਤਿਹਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਰਜ਼ੀ 'ਤੇ ਬੰਬਈ ਿਵਖੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਆਫ਼ ਜੁਡੀਕੇਚਰ ਨੂੰ। 6(1) ਆਮਦਨ-ਟੈਕਸ ਕਿਮ8ਨਰ, ਮੱਧ ਪ<ਦੇ8 ਦੁਆਰਾ ਐਕਟ। ^ਚਾਅਦਾਲਤ ਨk ਇਸ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਮਾਲ ਿਵਭਾਗ ਦੇ ਹੱਕ ਿਵੱਚ ਿਦੱਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਫੈਸਲੇ ਦੇ ਿਵਰੁੱਧ ਇਹ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਿਵੱਚ ਮੁੱਲUਕਣਕਰਤਾ ਇੱਕ ਿਹੰਦੂ ਅਿਵਭਾਿਜਤ ਪਿਰਵਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਸਬੰਧਤ ਮੁੱਲUਕਣ ਸਾਲ 1954-55 ਹੈ, ਸੰਬੰਧਤ ਲੇਖਾ ਿਮਆਦ ਦੀਵਾਲੀ 1953 ਨੂੰ ਖਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਸਾਲ ਹੈ ਭਾਵ 6 ਨਵੰਬਰ, 1953 ਹੈ। ਪਿਹਲU ਇੱਕ ਿਹੰਦੂ ਅਟੁੱਟ ਪਿਰਵਾਰ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰਦਾ ਸੀ।ਸਰੂਪਚੰਦ ਹੁਕਮਚੰਦ ਦੇ ਨਾਮ ਅਤੇ 8ੈਲੀ ਹੇਠ ਐਚ. ਉਹ ਪਿਰਵਾਰ ਕਈ ਕਾਰੋਬਾਰ ਚਲਾ ਿਰਹਾ ਸੀ ਿਜਨc U ਿਵੱਚS ਇੱਕ ਕੁਝ ਿਮੱਲU ਦਾ ਪ<ਬੰਧਨ ਸੀ। ਉਸ ਪਿਰਵਾਰ ਨk ਮਾਰਚ 30,1950. ਕਰਦਾਤਾ ਉਸ ਪਿਰਵਾਰ ਦੀ 8ਾਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 31 ਮਾਰਚ, 1950 ਨੂੰ ਸਰੂਪਚੰਦ ਹੁਕਮਚੰਦ ਪ<ਾਈਵੇਟ ਿਲਮਿਟਡ ਦੇ ਨਾਮ ਅਤੇ 8ੈਲੀ ਹੇਠ ਇੱਕ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਪੂੰਜੀ ਰੁਪਏ ਸੀ। 5 20, 000 ਕਰੋH ਰੁਪਏ ਦੇ ਤਰਜੀਹੀ 8ੇਅਰU ਿਵੱਚ ਵੰਡੇ ਗਏ। 1,000 ਹਰ ਇੱਕ ਅਤੇ ਰੁ. 3,000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਆਮ 8ੇਅਰ। 1,000 ਹਰੇਕ. ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਖੁਦ ਮੈਸਰਜ਼ ਤS ਪ<ਾਪਤੀ ਦੇ ਉਦੇ8 ਨਾਲ 8ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ। ਸਰੂਪਚੰਦ ਹੁਕੁਮਚੰਦ, ਕੁੱਝ ਪ<ਬੰਧਕ ਏਜੰਸੀਆਂ, ਕਾਰੋਬਾਰU, ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਪਤੀਆਂ ਅਤੇ ਇਸ ਉਦੇ8 ਲਈ ਕਿਥਤ ਫਰਮ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਿਮੱਲਜ਼ ਿਲਮਿਟਡ, ਹੁਕਮਚੰਦ ਿਮੱਲਜ਼ ਿਲਮਿਟਡ ਅਤੇ ਹੀਰਾ ਿਮੱਲਜ਼ ਿਲਮਿਟਡ ਦੇ ਪ<ਬੰਧਕ ਏਜੰਟU ਵਜS ਕਾਰੋਬਾਰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਾਰੋਬਾਰ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਮੈਮੋਰੰਡਮ ਆਫ਼ ਐਸੋਸੀਏ8ਨ ਿਵੱਚ ਿਜ਼ਕਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਪਿਹਲੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸਨ: (1) ਸਰ ਹੁਕਮਚੰਦ ਸਰੂਪਚੰਦ ਜੀ ( 2) ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਿਸੰਘ ਹੁਕਮਚੰਦ ਜੀ (3) ਲੇਡੀ ਕੰਚਨਬਾਈ ਹੁਕਮਚੰਦ ਜੀ ( 4 ) 8<ੀਮਤੀ ਪ<ੇਮਕੁਮਾਰੀਦੇਵੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰਿਸੰਘ ਜੀ ( 5 ) ਰਾਜਾ ਬਹਾਦੁਰ ਿਸੰਘ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਿਸੰਘ ਜੀ ( 6 ) ਰੁਸਤਮਜੀ ਕੋਵਾਸਜੀ ਜਲ। ਕਲਾ ਅਧੀਨ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਲਈ ਿਨਰਧਾਰਤ ਯੋਗਤਾ। 53 ਕੰਪਨੀ ਿਵੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 10 8ੇਅਰU ਦੀ ਿਹੱਸੇਦਾਰੀ ਭਾਵT ਪਿਹਲU ਦੀ ਹੋਵੇ ਜU ਆਮ ਜU ਅੰ8ਕ ਤਰਜੀਹ ਜU ਅੰ8ਕ ਤੌਰ ^ਤੇ ਆਮ। ਕਲਾ. 55 ਬ8ਰਤੇ ਿਕ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸਮT-ਸਮT 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਜU ਵਧੇਰੇ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਪ<ਬੰਧ ਿਨਰਦੇ8ਕ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਿਵੱਚ ਿਨਯੁਕਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਪ<ਬੰਧਕ ਅਿਜਹੀਆਂ 8ਰਤU ਅਤੇ ਅਿਜਹੇ ਿਮਹਨਤਾਨਾ 'ਤੇ ਜੋ ਡਾਇਰੈਕਟਰU ਦੁਆਰਾ ਿਨਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਲਾ ਦੇ ਤਿਹਤ ਉਹਨU ^ਤੇ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ 8ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਿਵੱਚ। 55 , ਡਾਇਰੈਕਟਰU ਨੂੰ 31 ਮਾਰਚ, 1950 ਦੇ ਆਪਣੇ ਮਤੇ ਦੁਆਰਾ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੇ ਪ<ਬੰਧਨ ਦੇ ਉਦੇ8 ਲਈ ਸਰ ਹੁਕੁਮਚੰਦ ਰਾਜੋਹਾਦੁਰ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਰਾਜਬਹਾਦੁਰ ਨੂੰ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਪ<ਬੰਧ ਿਨਰਦੇ8ਕ ਵਜS ਿਨਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ। 5,000 /ਉਹਨU ਿਵੱਚS ਹਰੇਕ ਲਈ ਉਹਨU ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵU ਲਈ ਪ<ਤੀ ਮਹੀਨਾ। ਕਲਾ ਦੇ ਤਿਹਤ. 63 ਡਾਇਰੈਕਟਰU ਨੂੰ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਪ<ਬੰਧਨ ਲਈ ਕੁਝ 8ਕਤੀਆਂ ਿਦੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਬੋਰਡ ਦੇ ਿਨਯੰਤਰਣ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਨ। ਮੂਲ ਿਹੰਦੂ ਅਿਵਭਾਿਜਤ ਪਿਰਵਾਰ ਦੀਆਂ ਿਤੰਨ 8ਾਖਾਵU-ਸਰ ਸੇਠ ਹੁਕੁਮਚੰਦ, ਲੇਡੀ ਕੰਚਨਬਾਈ ਅਤੇ 8<ੀ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਿਸੰਘ ਦੀਆਂ 8ਾਖਾਵU ਨੂੰ 5,000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਮੁੱਲ ਦੇ 5,000 8ੇਅਰ ਅਲਾਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। 1,000 ਹਰੇਕ. ਇਸ ਦੇ ਕਰਤ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਈ ਗਈ 8ਾਖਾ ਨੂੰ 5,000 8ੇਅਰ ਿਮਲੇ। ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨk ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਪ<ੇਮਕੁਮਾਰੀ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ 30 ਹੋਰ 8ੇਅਰ ਅਤੇ ਰਾਜਬਹਾਦੁਰ ਦੇ ਨਾਮ' ਤੇ 10 8ੇਅਰ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ। ਬਾਅਦ ਿਵੱਚ ਇਨc U ਸਾਰੀਆਂ ਪ<ਾਪਤੀਆਂ ਲਈ ਿਵਚਾਰ ਿਹੰਦੂ ਅਿਵਭਾਿਜਤ ਪਿਰਵਾਰ ਫੰਡU ਿਵੱਚS ਮੰਿਨਆ ਿਗਆ ਸੀ। ਸਾਰੇ 5,030 8ੇਅਰU ਨੂੰ ਿਕਤਾਬU ਿਵੱਚ ਮੰਿਨਆ ਿਗਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਰੂਪ ਿਵੱਚ ਕਰਦਾਿਤ ਪਿਰਵਾਰ ਦੀ ਸੰਤੁਲਨ 8ੀਟ। ਇਨc U 8ੇਅਰU ਦੇ ਸਬੰਧ ਿਵੱਚ ਲਾਭਅੰ8 ਵੀ ਪਿਰਵਾਰ ਦੇ ਖਾਤੇ ਿਵੱਚ ਜਮcU ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਸਰ ਹੁਕਮਚੰਦ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤS ਬਾਅਦ ਬਾਕੀ ਦੋ ਪ<ਬੰਧ ਿਨਰਦੇ8ਕ ਬਣੇ ਰਹੇ। 1951-52,1952-53 ਅਤੇ 1953-54 ਸਾਲU ਲਈ, ਇਸ ਰੁਪਏ ਦੀ ਰਸੀਦ। 5,000 / ਪ<ਤੀ ਮਹੀਨਾ ਿਮਹਨਤਾਨਾ ਵਜS ਪ<ਾਪਤ ਹੋਣ ਨੂੰ ਇੱਕ ਿਵਅਕਤੀ ਵਜS ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੀ ਆਮਦਨ ਮੰਿਨਆ ਜUਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਮੁਲUਕਣ ਕੀਤਾ ਜUਦਾ ਸੀ। ਇਸੇ ਤਰcU ਸਰ ਹੁਕੁਮਚੰਦ ਅਤੇ ਰਾਜਬਹਾਦੁਰ ਨੂੰ ਪ<ਾਪਤ ਹੋਏ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਦਾ ਮੁਲUਕਣ ਉਨc U ਦੀ ਿਵਅਕਤੀਗਤ ਆਮਦਨ ਵਜS ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਅਤੇ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਿਵੱਚ ਸਾਲ 1954-55 ਿਵੱਚ ਕਰਦਾਿਤਆਂ ਦਾ ਮੁੱਲUਕਣ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਆਮਦਨ-ਕਰ ਅਿਧਕਾਰੀ ਨk ਹੇਠ ਿਲਖੇ 8ਬਦU ਿਵੱਚ ਇਸ ਵਸਤੂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਿਦੱਤਾ ਹੈ; Case: RAJ KUMAR SINGH HUKAM CHANDJI versus COMMISSIONER OF INCOME-TAX MADHYA. PRADESH [[1971] 1 S.C.R. 748] (1971) Principle laid down in Gok11l Chand v. H11kwn Chand Nath Mal, 48, I.A. 162; held no more valid. CIVIL APPELLATE JURISDICTION : Civil Appeals Nos. 326 and c 327 of 1967. Appeals from the judgments and orders dated May 3, 1966 of the Madhya Pradesh High Court in Misc. Civil Cases Nos. 186 of 1963 and 39 of 1964. M. C. Chagla, Ashoke Chita/e and Rameshwar Nath, for the D appellant (in both the appeals). S. C. Manchanda, G. S. Sharma, R. N. Sachthey and B. D. Sharma, for the respondent (in both the appeals). The Judgment of the Court was delivered by HEGDE, J. The question 01 law arising for decision in these appeals by certificate under s. 66A(2l of the Indian Income-tax Act, 1922 (to be hereinafter referred to as the Act) is : E "Whether on the facts and in the circumstances of the case, the managing director's remuneration received by Sri Rajkumar Singh was assessable in his individual F hands and not in the hands of the assessee Hindu Un-divided Family ?" This question was referred by the Income-tax Appellate Tribunal, Bombay Bench 'A' to the High Court of Judicature at Bombay on an application made under s. 6 (1) of )h~ Act by the Commissioner of Income-tax, Madhya Pradesh. The High G Court has answered that question in favour of the Revenue. As against that decision this appeal has been brought. The assessee in this case is a Hindu Undivided Family and the concerned assessment year is 1954-55, the relevant accounting period being the year ending Diwali 1953 i.e., November 6, 1953. Previously a Hindu Undivided Family was carrying on business under the name .and style of Sarupchand Hukamchand. That family was carrying on several businesses one of which was the management of certain mills. That family disrupted on March H A A 30, 1950. The assessee is the branch of that family. On March 31, 1950, a company under the name and style of Sarupchand Hukamchand Private Ltd. was incorporated. The capital of the company consisted of Rs. 5 crores divided into 20,000 preference shares of Rs. 1,000 each and Rs. 3,000 ordinary shares of Rs. 1,000 each. The company itself was incorporated for the purpose of acquisition from M/s. Sarupchand Hukumchand, B certain managing agencies, businesses, factories and propert,es and for that purpose to enter jnto an agreement with !he said firm and to carry on business as managing agents of Rajkumar Mills Ltd., the Hukamchand Mills Ltd. and the Hira Mills Ltd. and the other businesses mentioned more particularly in the Memorandum of Association of the company. The first Directors of the company c were: c ( 1) Sir Hukamchand Saroopchandji (2) Rajkumarsingh Hukamchandji (3) Lady Kanclianbai Hukamchandji ( 4) Mrs. Premkumaridevi Rajkumarisill!\hji D ( 5) Raja Bahadursingh Rajkumarsinghji ( 6) Rustomj; Cowasji Jal!. Case: RAJ KUMAR SINGH HUKAM CHANDJI versus COMMISSIONER OF INCOME-TAX MADHYA. PRADESH [[1971] 1 S.C.R. 748] (1971) गोकुल चंद -विरुद्ध- हुकुम चंद नाथ मल, ४८, आय. ए., १६२ यामध्ये दिलेलेतत्त्व आता वैध राहिले नाही. वाी अपील अकाता : १९६७ चा वाी अपील कमांक ३२६ आ ३२७दिधिरिदिणि१९६३ चे किरकोळ दिवाणणी प्रकरणण क्र. १८६ आणि १९६४ चे किरकोळ दिवाणणीप्रकरणण क्र. ३९ मधील दिनांक ३ मे १९६३ चा निर्णय आणि आदेशविरुद्ध अपील. एम. सी. छागला, अशोक चितळे आणि रामेश्वर नाथ, अपीलकरतयासाठी (दोन्हीअपीलांमध्ये). एस. सी. मनचंदा, जी. एस. शर्मा, आर. एन. साठये आणि बी. डी. शर्मा.उत्तरवादीसाठी (दोन्ही अपीलांमध्ये) न्यायालयाचा न्यायनिर्णय ना. हेगडे यांनी पारित केला भारतीय आयकर अधिनियम, १९२२ (हयानंतर अधिनियम म्हणणून संबोधला जाईल) च्या कलम ६६अ (२) अंतर्गत प्रमाणणपत्रान्वये दाखल या अपिलांमध्येनिर्णयासाठी उद्भवणणारा प्रश्न असा आहे: "या प्रकरणणातील तथ्य आणि परिस्थिती लक्षात घेता, श्री. राजकुमारसिंग यांना मिळणणारे व्यवस्थापकीय संचालकांचे मोबदला हे व्यक्तिगतरीत्याआकारणणीयोग्य होते आणि नाही की ते करपात्र हिंदू अविभाजित कुटुंबाचेहोते?” हा प्रश्न आयकर अपीलीय न्यायाधिकरणण, मुंबई खंडपीठ 'अ' यांनी आयकरआयुक्त, मध्य प्रदेश यांनी अधिनियमाच्या कलम ६(१) अंतर्गत केलेल्या अर्जानुसारमुंबई उच्च न्यायालयाकडे पाठविला होता. उच्च न्यायालयाने हा प्रश्न महसूलाच्याबाजूने दिलेला आहे. त्या निर्णयाविरुद्ध हे अपील दाखल करण्यात आले आहे. या प्रकरणणातील करपात्र हे हिंदू अविभाजित कुटुंब आहे आणि संबंधीतआकारणणी वर्ष १९५४–५५ आहे, संबंधित लेखा कालावधी हा दिवाळी १९५३ म्हणणजे ६नोव्हेंबर १९५३ रोजी संपणणारे वर्ष आहे. पूर्वी हे हिंदू अविभाजित कुटुंब "सरुपचंदहुकमचंद" या नावाने आणि शैलीने व्यवसाय करत होते. त्या कुटुंबाकडे अनेकव्यवसाय होते, त्यापैकी एक म्हणणजे गिरणणींचे व्यवस्थापन हे होते. ते कुटुंब ३० मार्च१९५० रोजी विभाजित झाली. करपात्र व्यक्ति हा हिंदू अविभाजित कुटुंबाचा सदस्यआहे. ३१ मार्च १९५० रोजी सरुपचंद हुकमचंद खासगी मर्यादित या नावाने आणिशैलीने एक कंपनी स्थापन करण्यात आली. कंपनीची भांडवली रचना रु. ५ कोटीचीहोती, जी रु. १,००० प्रत्येकी प्रमाणणे २०,००० प्राधान्य शेअर्स आणि रु. १,००० प्रत्येकीप्रमाणणे ३,००० साधारणण शेअर्समध्ये विभागली होती. कंपनीची स्थापना मेसर्ससरुपचंद हुकमचंदकडून काही व्यवस्थापकीय संस्था, व्यवसाय, कारखाने आणिमालमत्ता अधिग्रहित करण्यासाठी आणि त्या हेतूसाठी सदर संस्थेसोबत करारकरण्यासाठी आणि राजकुमार मिल्स मर्यादित, हुकमचंद मिल्स मर्यादित आणि हिरामिल्स मर्यादितचे व्यवस्थापकीय अभिकर्ता म्हणणून व्यवसाय करण्यासाठी आणिकंपनीच्या संस्थापन समयलेखात अधिक विशिष्टरीत्या उल्लेख केलेल्या इतर व्यवसायकरण्यासाठी करण्यात आली. कंपनीचे पहिले संचालक खालीलप्रमाणणे होते: (१) सर हुकमचंद सरूपचंदजी (२) राजकुमारसिंह हुकमचंदजी (३) लेडी कांचनाबाई हुकमचंदजी (४) श्रीमती प्रेमकुमारीदेवी राजकुमारसिंहजी (५) राजा बहादुरसिंह राजकुमारसिंहजी (६) रुस्तमजी कावसजी जाल. Case: RAJ KUMAR SINGH HUKAM CHANDJI versus COMMISSIONER OF INCOME-TAX MADHYA. PRADESH [[1971] 1 S.C.R. 748] (1971) Tera Ht AIT a—aaatt vaodto HAART, Soyto qTuf,(avait sritet 3)Ato Uto TAS WT Flo So gai L aararara at Praia eararfrafs Fo Uso ere 4 fear | aantiafe gaz— Oo aftsaa een éqq taz, 1922 (fart gat gat cea afafaarrHel Tar gs) Ht are 66U (2) F seit garda Haz at TE ca aT¥ fafreaard fafa ar cet ga cate 8B ‘ay amma & geal ateafefeafaat& ara axatt uaguivag at waa fate & eI Hsora onfwrfrs gaatafer araea A fratwg-aie 3, fraifed fgrz afanaamera at are Beg H aret 1”,. A. - 2. 48 SRTBAHT Agta,wey sea areafufaraatare 6(1) & aeta fae we waar gt aaaoght afrazy, graga4 ‘U gre grag fiag seq eqiaraa at fadfoa fear vat at) asaHANATT AMTFT SAC UaeT F aa Afears gafafaraz% fara ag oiler Ft me 3| 3. ga Hime H faatfedt on ferg afanaa sera 2 alk dafaafaut ay aq 1954-55 @, faaat gaara waraaft 1953 at fearetaf, Ta 6 FAFA, 1953 aT gate AA are at Bi aae qa ferg_afawad Fara AeTaee ESTs H aA Alt aftara a Areare warWI AllAZ Reta WAH HRITANT Tal cat ar fay a cH arzarzafar faat el TaAT HUA AT| ag Fara 30 Hrs, 1950 at fafsara a7¢| fraifert sa gare ay cH Treat ge1 31 Ard,1950 al AKTgraaea srgae fafaes a ara ae afwara a cH aaat faafie aTe a1 ge ead taal 5 Hts st st st 1,000 waa sf Tar F20,000 afaarat tact # atx 1,000 ert afr Rae F 3,000 argetTat F faurfrt di ag sodt cat Faq aeraqgay ae . | a aftrr sae uahadl,arcardl, arearat ate aecfaal F asa> sata & fare ate saa satTT e fae sat GAH BT FUT HT& fae ae ciagare face fafats, gaa are fea fafaes gar atefaca fafate & saa afanatal & eq AarvareFl gar fae wga arg & aaa ages F aga A feted wea HTAIX aaa F farfanfaa at ag at1 ara} & cae faeaa frrafafad J— (1) at gaara aera, (2) wsgare fag gHaae Gf, | (3) stadt wararg gars oft, (4) stadt Tapa eat uma fag st, (5) cream agigeag usrgarefag at, (6) Reaasit Haast FTA| 4, aqzee 53 F frees at % fae fafea agar wat Fa aamy 10 2at aie HAT & als A Afaarat at ar aa AMAT WIAA:afaarat ef ar wna: AAS| aes 55 Fag sae fear qar zs fHfatare ang-ana at sae frtan at saraqa h fau aaa faaraaus ar ates a 0a fase ate ta Tfesfas oz,TY fatalaru waetiea feat ary, fagaa wt aat| waPae 55 FH gels yaaafaaat & aqaey A faeant Aare 31ara,1950 a aaaGH AIT BIT H HIATT HT TST HWA F satTay F fw ar gaaraUMA, URFAT WIT UMATe Fl GASl Fatal F fax eat agaa st 5000 waa sfa ara & orftafaan ot aad) B cae fataat Feq & fagad fear at| waza 63 F ada freeat a) aad at waterawa & far face afeaat ate ati a fataa as F fadam &afta & 1 qa fag afanaa qera at dat wera at, wag ae asgraaea, staat aaatarsMIT Al UAHA fag sl areal a1,000 equ sfa tax % afar yea FH 5,000 Tax safer feu ag gs|fraifedt at arar #, fast sfafafaca satarea feat qatar,5,000Sax far F1wusPZATe 7 30 afakeatAart sagetSagar & ary F aar10 at Ueraargy F are aaaa ta ' Ae | de. ca 4a | Ly )A; J“ ond + | ax far Xi et att ceaaad? aial & fac sfanafafeaaera ferg afanaa geen at fafaat a fear war ari| gt at5,030 tadat fraifedtsera atafeal ak gaamlFsaat arafaFH BT AArar aa at) ga aad Hl arag aaa WtKora Baa F qa BT fea aesat genaa at acy a 7s aesala1952-53 ATH wie ATT 1953-54 wea sat sae & fan arfesfaa faders at F wo Wi F stcq wz 1951-52, 5,000 eatofa are at ga sift at on cafes & eq FH THAat aT F BTAAAT Tat aT MT sa ware aT: fatefear aar ar)gat THT AT. sea aa Wie Usage at sca oftafre ar at santaaftenaa & eq & faaizar fear sat ar att faaizvafeararar zarariaq 1954-55 # fratfedt ar fratey awa aaa sraae afiardt Faa we at farafafaa veal F garar fear qr— “ag grat feat qatar fe sag fata & orftafan a atkfatant at ota & smasqfeen afar F va ax fautkaaa1 sar ga faateat F at far war ar 1” Case: RAJ KUMAR SINGH HUKAM CHANDJI versus COMMISSIONER OF INCOME-TAX MADHYA. PRADESH [[1971] 1 S.C.R. 748] (1971) (१) सर हुकमचंद सरूपचंदजी (२) राजकुमारसिंह हुकमचंदजी (३) लेडी कांचनाबाई हुकमचंदजी (४) श्रीमती प्रेमकुमारीदेवी राजकुमारसिंहजी (५) राजा बहादुरसिंह राजकुमारसिंहजी (६) रुस्तमजी कावसजी जाल. नियम ५३ अंतर्गत संचालकासाठी निर्धारित पात्रता ही कंपनीमध्ये किमान १०शेअर्स धारणणेची होती, मग ते प्राधान्य किंवा सामान्य किंवा अंशतः प्राधान्य किंवाअंशतः सामान्य असले तरी चालेल. नियम ५५ मध्ये तरतूद करण्यात आली होती की,संचालक वेळोवेळी त्यांच्यापैकी एक किंवा अधिक सदस्यांना व्यवस्थापकीय संचालक अशाकिंवा व्यवस्थापक या पदावर नियुक्त करू शकतात, अशा अटींवर आणिमानधनावर जे संचालकांनी निश्चित केले पाहिजे. नियम ५५ अंतर्गत त्यांना प्रदानकरण्यात आलेल्या अधिकारांचे अनुसरणण करून, संचालकांनी त्यांच्या ३१ मार्च१९५०च्या ठरावाद्वारे कंपनीच्या व्यवसायाच्या व्यवस्थापनासाठी सर हुकमचंदराजबहादुर, राजकुमार आणि राजबहादुर यांना कंपनीचे व्यवस्थापकीय संचालकम्हणणून नियुक्त केले, त्या कामासाठी रु. ५,०००/- प्रति महिना मानधन देणणे ठरवले.नियम ६३ अंतर्गत, कंपनीच्या व्यवस्थापनासाठी संचालकांना काही अधिकार देण्यातआले होते. ते संचालक मंडळाच्या नियंत्रणणाखाली होते. मूळ हिंदू अविभाजितकुटुंबाच्या तीन शाखा म्हणणजेच सर सेठ हुकमचंद, लेडी कांचनबाई आणि श्रीराजकुमारसिंह यांच्या शाखांना रु. १,००० प्रत्येकी असे दर्शनी मूल्य असलेले ५,०००शेअर्स देण्यात आले. करपात्र व्यक्तीच्या शाखेचे प्रतिनिधित्व करणणाऱ्या करतयाला५,००० शेअर्स मिळाले. राजकुमारने त्याच्या पत्नी प्रेमकुमारीच्या नावावर ३० शेअर्सआणि राजबहादुरच्या नावावर १० शेअर्स विकत घेतले. या सर्व नंतरच्या अधिग्रहणणाचामोबदला हिंदू अविभाजित कुटुंब निधीमधून केला गेला. सर्व ५,०३० शेअर्स करपात्रकुटुंबाच्या हिशोबी पुस्तकात आणि ताळेबंदामध्ये त्याच्या मालमत्तेप्रमाणणेच मानण्यातआला. या शेअर्सच्या लाभांशदेखील कुटुंबाच्या खात्यात जमा करण्यात आले. सरहुकमचंद यांचे निधन झाले आणि त्यांच्या निधनानंतर इतर दोघे व्यवस्थापकीय १९५३-५४ यासंचालक म्हणणून काम करत राहिले. १९५१-५२, १९५२-५३ आणिवर्षांसाठी, व्यवस्थापकीय संचालकांच्या मानधनापोटी प्राप्त झालेले रु. ५,०००/- प्रतिमहिना एवढी रक्कम राजकुमारचे व्यक्तीगत उत्पन्न म्हणणून मानण्यात आले आणि त्या आधारावर अाकारणणी करण्यात आली. त्याचप्रमाणणे सर हुकमचंद आणि राजबहादुरयांनी प्राप्त केलेले मानधन त्यांचे व्यक्तीगत उत्पन्न म्हणणून आकारण्यात आले आहेआणि ते आकारले जात आहे. वर्ष १९५४-५५ मध्ये करपात्र व्यक्तीला आकारणणीकरताना, आयकर अधिकाऱ्यांनी या बाबीचा उल्लेख खालील शब्दांत केला: “व्यवस्थापकीय संचालकांच्या मानधनातून आणि संचालक फीमधून उत्पन्नव्यक्तीगतरित्या करयोग्य आहे असा दावा करण्यात आला होता. जसे पूर्वीच्याआकारणणीमध्ये करण्यात आले होते.” या कारणणास्तव त्यांनी रक्कम रु. ६०,००० चे मूल्यांकन केले नाही आणि खाते वर्ष १९५४-५५ शी संबंधित आकारणणी वर्षासाठी राजकुमारने प्राप्त केले बैठकीचे शुल्करु. १,४२०/- हिंदू अविभाजित कुटुंबाच्या नाही, परंतु राजकुमाराचे वैयक्तिक म्हणणूनआकारण्यात आले. १० जानेवारी १९६१ रोजी, आयकर आयुक्तांनी कलम ३३ (बी )अंतर्गत आपल्या अधिकाराचा वापर करून, करपात्र व्यक्तिची आकारणणी वर्ष १९५४-५५ वर्षासाठीच्या आकारणणीत उत्पन्न रु. ६०,०००/- अधिक रु. १,४२०/-ची रक्कमकरपात्र हिंदू अविभाजित कुटुंबाची ज्याचा राजकुमार कर्ता होता त्यांची समजूनसुधारणणा का केली जाऊ नये याचे कारणण दाखविण्यासाठी करपात्र व्यक्तीला नोटीसबजावली. करपात्राने त्या नोटीसला विरोध केला. त्यांनी प्रश्नार्थक रक्कम त्यांच्याव्यक्तीगत उत्पन्न आहे असा दावा केला. आयुक्तांनी करपात्रांचा युक्तिवाद स्वीकारला) यानाही आणि आयकर आयुक्त, पश्चिम बंगाल -विरुद्ध - कालू बाबू लालचंद ([1]प्रकरणणातील या न्यायालयाच्या न्यायनिर्णयावर असे मत व्यक्त केले की, ते उत्पन्नकरपात्रांचे होते. त्याने त्यानुसार करपात्रांवर कर आकारला. त्या निर्णयाने व्यथितहोऊन, करपात्राने आयकर अपीलीय न्यायाधिकरणणाकडे अपील केले.न्यायाधिकरणणाकडे, करपात्रांच्या वकिलांनी रु. १,४२०/- बैठक शुल्क हे करपात्राच्याउत्पन्न मानले जाऊ शकते असे मान्य केले. त्यामुळे वाद रु. ६०,०००/- पगारापोटीराजकुमारने प्राप्त केलेल्या रकमेवर केंद्रित होता. न्यायाधिकरणणाने करपात्रांचा 1. ३७ आय. आय. टी. आर १२३ युक्तिवाद कायम ठेवला. राजकुमार संचालक असलेल्या खाजगी मर्यादित कंपनीचाइतिहास आणि पूर्वीचे मूल्यमापन कसे करण्यात आले याचा मागोवा घेतल्यानंतरन्यायाधिकरणणाने असे निरीक्षणण केले कि: Case: RAJ KUMAR SINGH HUKAM CHANDJI versus COMMISSIONER OF INCOME-TAX MADHYA. PRADESH [[1971] 1 S.C.R. 748] (1971) c ( 1) Sir Hukamchand Saroopchandji (2) Rajkumarsingh Hukamchandji (3) Lady Kanclianbai Hukamchandji ( 4) Mrs. Premkumaridevi Rajkumarisill!\hji D ( 5) Raja Bahadursingh Rajkumarsinghji ( 6) Rustomj; Cowasji Jal!. The qualification prescribed for a director under Art. 53 was the holding of at least 10 shares in the comp3ny whether pre-ference or ordinary or partly preference or parily ordinary. Art. E 55 provided that the Directors may from time to time ap~oint one or more of their body to the office of managing Director or manager on such terms and at such remuneration as may be determined by the Directors. In pursuance of the powers con-ferred on them under Art. 55, the Directors by their resolution dated March 31, 1950 appointed for the purpose of management F of the business of the company Sir Hukumch~nd Rqoahadur, Rajkumar and Rajabahadur as managing Directors of :he com-pany on a remuneration of Rs. 5,000/- per month for each of them for their services. Under Art. 63, the Directors we1e given certain powers for the management of the company. They were subject to the control of the Board of Directors. The three G branches of the original Hindu Undivided Family uamelv the branches of Sir Seth Hukumcha~d. Lady Kanchanbai and Sri Raj-kumarsin~h, were allotted 5,000 shares of the face value of Rs. l,000 each. The assessee's branch represented by its Karta got 5,000 shares. Rajkumar acquired 30 further shares in the name of his wife, Premkumari and 10 shares in the name of H Rajabahadur. The consideration for all these suh<eouent acqui-sitions wa< found •"'mitte~Jv from the Hin<!u Undivided Family funds. All the 5,030 shares were treated in the book~ and the E G H A balance sheet of the assessee family as its properly. The dividends in respect of these shares were also credited to the account of the family. Sir Hu1rnmchand dled and after his death the OLher two continued to be the managing Directors. For U1e years 1951-52, 1952-53 and 1953-54, the receipt of this Rs. 5,000/- ver month received as remuneration was treated as the income of Rajkumar B as an individual and assessed on that basis. Similarly the remune-ration received by Sir Hukumchand and Rajabahadur have been and continued to be assessed as their individual income. In making the assessment of the assessee in the year 1954-55, the Income-tax Officer referred to this item in the ioilowing words : c "It was claimed that the income from matuging directors remuneration and from directors fees is J>scs-sable iin his hands in individual capacity. As was done in the early assessments also." Case: RAJ KUMAR SINGH HUKAM CHANDJI versus COMMISSIONER OF INCOME-TAX MADHYA. PRADESH [[1971] 1 S.C.R. 748] (1971) “ag grat feat qatar fe sag fata & orftafan a atkfatant at ota & smasqfeen afar F va ax fautkaaa1 sar ga faateat F at far war ar 1” 5. sa ate saa fratwy ad 1954—55 & gana Far ag FiUWAHATT aie. seq 60 sare way wt wf wr ale 1,420 wad asraaa ste (fafer ste) ar fratca fag afaaaa aera oe at fear,afes vm cafes & wT A UAHA IMVaart fasta far war-ararta 10 qaat, 1961 By oraar aIgaa J are33 (at) F adaart afar ar cate Ha BC faatfet at ag saw afaa HWA at gearara at ot far fastza ag 1954-55 & fac faatiedt & faakka afraar60,000 cagat waa att Fat 1,420 aT, st eaal a) mAs VIF fraifedt aad ferg gu afaw gadfdaa sera, at afear arafraifedt a om gaat at fave feat ar) gat ag ararfea ar fe saama way saat, afeata aki agar a fralfdat ga aaiter Ht ease Tat fear ate oterse Giga, afeaat eee TarAang atg ate ara!arae F ga earaaa & fafieay ar aaaca FF geae afafaatfea far fe ag ara fasifedl at ora hl; aagar< varfastfedt oz ax aa fear) saa fafavaa & cafaa gt ax fraifedt | . qe Rae at aTaat atta afrawy at ate arati afracywamafaaiftdl&faarq sreeta a ag ma fearat fe1,420 ea at saaclaal faaifedy A aa & waFwatoatoaeateg|ogafae aafaare waAMIt are aaa* BTAH sea0,000 wat at ufa ax & atfaa TE TAT|afaaca& faatfedt at adhe ataaa wat|oafsacy asraaz fafats act, fraser uspat fan at, R efeara at ateva vfs at eter aaa & ceara, frat gaat fratza fae ae 2,ag aa ead feat at fe—“sat faq mg aeal & ag eqs 3 fe ageat denaarxST AIA Saute Aaa UH A esta ar gle after wa adheTear fag afar Gera $ aaa F ae at |e wt war ate, azara ofefeafaal at un dain dt 8 fet Fax agat faz afaacHFT HUTT TAHT Ae UT agree Iai cH A arar#at dat dsie fens81 cay fatael A flan ae$ oH aHeT gre fagat fear aarer ate ae fatast arcfeat at awa gzrar ar amar ar. say fade at farafacrUARATT AAT UAT FSIZT IU SA VAT BY giaa Hr FH agaz fat dt Ht aga fare afausa tera & fafkged DA axagar leg afanta Gera at ay Fars fac ay sax faa711 facet at dla & dag Fareag at wer sue fag gtaa fag afauaa Gera at ara} wo H ara far mart a saferva sae facet ar oftafes ag wer at azar)sata femme Te frees ats F ewe H oraz ge ara Hat 2) ae wa Ateqal aT tae 7 at freq aa at oe gaat cafsana aaral ® fadact faaat gi Bat Set & afi at fetas at agarTS SUT F VTA aA aT ana 21a adh cafes, a gaiaut waaat, tae: sara fates aak at area aét FTapt1aeafatwet & faaate amaadi 2 feMARAT AT Usage BY Hera st A a gary fdan fagerfear war ar waar ag fe ages Hera at date a eqala HE Tema safaa at az At ot ag era aT arate% fac gore we|aa ane 4 ag ofafaaifea aeat & fae at ae aradt wal & fs | aa | f | ~ ‘= ~~ —— ~ OO | | rh a C“ : Aoo ; | UA a | f+ ' BTA AHA AT BTA BY -TaTTAT He sary fraaray at fagfeaafarer Bue ata gsgue sar fe wee ena fear atgat@, adara fra ay a gana ser ag ae at ATT aTUTHATT Ht HITAT safe sara F ara H VIA AAT TAT artfacade ag adté fe wate gasaraar ale sea aat soar,aware ga aer at ay fafeaa ad caraFB war war arfetis agaa are 7 & oes fratfer at we Say WHAT aT IATtart a fae saiaa at Te si Ae sa wea ge sl Ba wwaa BY Rare BY Ay aL FES AK sag aga fe ae sea® ad ar gaa aay afeafaa at at ay B, feat wh feafa Ffaarae set TTHIS THA ART TS BHAT| WHFAIT HY Heraat arate % aa ar aa Te TAT Vas BIT ay caaladars F.wT4 fager vet feat warari saa fatan ar qe safeataSatarheq ate Trea BT alae SF Me ara ae aza fe faramaar Fae site aa Fax ferg alawsa gera at arafa 8, sarafata & ga gazatfeearat qe qx gaat fryer fe aT aTUHATH AT Tat aH fe yer Brea Hel SiWa: FATT eqsrd: AZma ¢ fe travgart are srca ofeafaa oH safe F eT Fy Raawa at at fasta aia 2 atk ga fare ofawaa Hera at orae we ag aaa st aaa ak a gat aftafaa feat omTHAT F|. 6. arate atte afc era fea ae fasaat a aq see setararaa artaat gti sat ag fasny fear fe orawe were, afsanl gare garg arg arg ata aa?are FX ga aT Ffafaeaa at afte Fea frcfra fee aq set HT TAT craee HF get FHfear mat arfee); 7, za aaaF ot fafar seq fafroae & fore vor s ag caaaraTaa & ate fafars earareal & sare fafaraayl st fawaaeg xa z|‘ferg ga ox wt fafa at faarz & oe fafeaa gar agl Her OT AHA |fort at fadtett qfeeatat ar oe sit gata St, sae Fa araOFaay fafarara agafada ar sae fear wars1 aq 1921F ; | : Case: RAJ KUMAR SINGH HUKAM CHANDJI versus COMMISSIONER OF INCOME-TAX MADHYA. PRADESH [[1971] 1 S.C.R. 748] (1971) " ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ ਿਕ ਪ<ਬੰਧਨ ਤS ਆਮਦਨੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਦਾ ਿਮਹਨਤਾਨਾ ਅਤੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਦੀ ਫੀਸ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥU ਿਵੱਚ ਿਵਅਕਤੀਗਤ ਸਮਰੱਥਾ ਿਵੱਚ ਿਨਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਜUਦੀ ਹੈ। ਿਜਵT ਿਕ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ।8ੁਰੂਆਤੀ ਮੁਲUਕਣU ਿਵੱਚ ਵੀ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਉਨc U ਨk ਰੁਪਏ ਦੀ ਰਕਮ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਨਹh ਲਗਾਇਆ। 60,000 / ਅਤੇ ਰੁ. ਦੀ ਬੈਠਕ ਫੀਸ। 1,420 / ਮੁੱਲUਕਣ ਸਾਲ 1954-55 ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਖਾਤੇ ਿਵੱਚ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੁਆਰਾ ਿਹੰਦੂ ਅਿਵਭਾਿਜਤ ਪਿਰਵਾਰ ਦੇ ਹੱਥU ਿਵੱਚ ਪ<ਾਪਤ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ ਪਰ ਉਹਨU ਦਾ ਮੁਲUਕਣ ਇੱਕ ਿਵਅਕਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਿਵੱਚ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੇ ਹੱਥU ਿਵੱਚ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ। 10 ਜਨਵਰੀ, 1961 ਨੂੰ ਸੰਸਦ ਨk ... ਆਮਦਨ ਦਾ ਿਮ8ਨਰੀ-ਟੈਕਸ, ਐਸ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਪਣੀ 8ਕਤੀ ਦੇ ਸਦਾ ਲਈ. 33(ਅ) ਮੁੱਲUਕਣਕਰਤਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨz ਿਟਸ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਿਕ ਉਹ ਕਾਰਨ ਦਰਸਾਏ ਿਕ ਮੁੱਲUਕਣਕਰਤਾ ਰੁਪਏ ਦੀ ਰਕਮ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਕੇ ਸੋਿਧਆ ਿਗਆ। 60,000 / ਇਸ ਤS ਇਲਾਵਾ ਰੁਪਏ। 1,420 / ਿਹੰਦੂ ਅਟੁੱਟ ਪਿਰਵਾਰ ਦੀ ਆਮਦਨ ਦੇ ਰੂਪ ਿਵੱਚ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਕਾਰਤਾ ਸਨ। ਮੁਲUਕਣਕਰਤਾ ਨk ਇਸ ਨz ਿਟਸ ਦਾ ਿਵਰੋਧ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨk ਇਸ ਰਕਮ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਿਵਅਕਤੀਗਤ ਆਮਦਨ ਦੱਿਸਆ। ਕਿਮ8ਨਰ ਨk ਮੁੱਲUਕਣਕਰਤਾ ਦੀ ਦਲੀਲ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹh ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਕਿਮ8ਨ ਦੇ ਫੈਸਲੇ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਰੱਿਖਆ। ਆਮਦਨ ਦਾ ਐGਫ-ਟੈਕਸ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਬਨਾਮ। ਕਾਲੂ ਬਾਬੂ ਲਾਲ ਚੰਦ; (1) ਨk ਮੰਿਨਆ ਿਕ ਇਹ ਆਮਦਨ ਕਰਦਾਿਤ ਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਨk ਕਰਦਾਿਤਆਂ ^ਤੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਟੈਕਸ ਲਗਾਇਆ। ਉਸ ਫੈਸਲੇ ਤS ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਕਰਦਾਿਤ ਨk ਆਮਦਨ-ਕਰ ਅਪੀਲ ਿਟ<ਿਬਊਨਲ ਿਵੱਚ ਅਪੀਲ ਿਵੱਚ ਮਾਮਲਾ ਚੁੱਿਕਆ। ਿਟ<ਿਬਊਨਲ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਕਰਦਾਿਤਆਂ ਦੇ ਵਕੀਲ ਨk ਮੰਿਨਆ ਿਕ ਿਸਿਟੰਗ ਫੀਸ ਰੁਪਏ ਹੈ। 1,420 /ਇਸ ਨੂੰ ਕਰਦਾਿਤ ਦੀ ਆਮਦਨ ਮੰਿਨਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਿਵਵਾਦ ਰੁਪਏ ਦੀ ਰਕਮ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਕTਦਿਰਤ ਸੀ। 60,000 / ਪ<ਾਪਤ ਕੀਤਾ .ਤਨਖਾਹ ਵਜS ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੁਆਰਾ। ਿਟ<ਿਬਊਨਲ ਨk ਕਰਦਾਿਤਆਂ ਦੀ ਦਲੀਲ ਨੂੰ ਅਣਿਡੱਠਾ ਕਰ ਿਦੱਤਾ। ਿਟ<ਿਬਊਨਲ ਨk ਪ<ਾਈਵੇਟ ਿਲਮਿਟਡ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਇਿਤਹਾਸ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਤS ਬਾਅਦ ਿਜਸ ਿਵੱਚ ਰਾਇਕੁਮਾਰ ਇੱਕ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸਨ ਅਤੇ ਿਜਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਿਹਲU ਦੇ ਮੁਲUਕਣU ਨੂੰ ਦੇਿਖਆ ਿਗਆ ਸੀ: --- " ^ਪਰ ਦੱਸੇ ਗਏ ਤੱਥU ਤS ਇਹ ਸਪੱ8ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਿਕ ਇੱਕੋ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਜU ਪ<ਬੰਧ ਦੀ ਇੱਕੋ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਿਹੱਸਾ ਨਹh। ਜੋ ਵੀ ਿਕਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈਵੱਡਾ ਿਹੰਦੂ ਅਟੁੱਟ ਪਿਰਵਾਰ, ਇਹ ਹਾਲਾਤU ਦਾ ਿਸੱਧਾ ਹਾਦਸਾ ਸੀ ਿਕ ਛੋਟੇ ਿਹੰਦੂ ਅਟੁੱਟ ਹੋ ਪਿਰਵਾਰ ਇਨc U ਿਹੱਿਸਆਂ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਆਇਆ ਸੀ। ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਰਾਜਬਹਾਦੁਰ ਦੋਵT ਇੱਕੋ 8ਾਖਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ ਅਤੇ ਦੋਵT ਪ<ਬੰਧ ਿਨਰਦੇ8ਕ ਹਨ। ਪ<ਬੰਧਕ ਡਾਇਰੈਕਟਰU ਦੀ ਿਨਯੁਕਤੀ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਡਾਇਰੈਕਟਰਜ਼ ਦੇ ਮਤੇ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਿਕਸੇ ਵੀ ਸਮT ਡਾਇਰੈਕਟਰU ਦੁਆਰਾ ਹਟਾਏ ਜਾਣ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਨ। ਪ<ਬੰਧ ਿਨਰਦੇ8ਕ ਦੀ ਿਨਯੁਕਤੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਜU ਰਾਜਬਹਾਦੁਰ 'ਤੇ ਿਨਰਭਰ ਨਹh ਸੀ।ਇਨc U 8ੇਅਰU ਨੂੰ ਪ<ਾਪਤ ਕਰਨਾ। ਵੱਡੇ ਿਹੰਦੂ ਅਟੁੱਟ ਪਿਰਵਾਰ ਦੇ ਟੁੱਟਣ 'ਤੇ ਛੋਟੇ ਿਹੰਦੂ ਅਟੁੱਟ ਪਿਰਵਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਿਹੱਸੇ ਲਈ ਕੁਝ ਿਹੱਸੇ ਿਮਲੇ। ਡਾਇਰੈਕਟਰU ਦੀ ਫੀਸ ਬਾਰੇ ਜੋ ਵੀ ਿਕਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਿਕ ਹੁਣ ਿਹੰਦੂ ਅਟੁੱਟ ਪਿਰਵਾਰ ਦੀ ਆਮਦਨ ਵਜS ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਪ<ਬੰਧਕ ਡਾਇਰੈਕਟਰU ਦੇ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਬਾਰੇ ਵੀ ਅਿਜਹਾ ਨਹh ਿਕਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਪ<ਬੰਧ ਿਨਰਦੇ8ਕ ਬੋਰਡ ਦੇ ਮਤੇ ਦੇ ਅਧਾਰ ^ਤੇ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਿਕ ਉਹ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਸੇਵਕ ਨਾ ਹੋਵੇ ਪਰ ਿਫਰ ਵੀ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਿਨGਜੀ ਸੇਵਾਵU ਲਈ ਆਪਣੀ Case: RAJ KUMAR SINGH HUKAM CHANDJI versus COMMISSIONER OF INCOME-TAX MADHYA. PRADESH [[1971] 1 S.C.R. 748] (1971) c "It was claimed that the income from matuging directors remuneration and from directors fees is J>scs-sable iin his hands in individual capacity. As was done in the early assessments also." For that reason he did, not assess the sum of Rs. 6;\000;-and the sitting fee of _Rs. 1.,420/- received by Rajkumar in the D account year relevant to the assessment year 1954-55 in li•e hands of the Hindu undivided family but they were asse;sed in the hands of Rajkumar as an individual. On January 10, 1961, the Com-missioner of Income-tax, in ev~rcise of his power und"t ~. 33 (BJ issued a notice to the assessee to show cause why the ao»Cssment of the assessee for the asses •. nent year 1954-55 shou!·l not be E revised by treating the sum oi Rs. 60,000/- plus Rs. 1,420/- as the income of the assessee Hindu Undivided family of whi-=h Rajkumar was the Karta. The assessee opposed that notice. He claimed the amount in question as his individual income. The Commissioner did not accept the contention of the ass~c-.;ee and purporting to rely on the decision of this Court in Com111is.\ioner F of Income-tax, West Bengal v. Kalu Babu Lal Chand;( [1]) hdd that that income was of the assessee. He taxed the dS>e~see accord-ingly. Aggrieved by that decision, the assessee took up tht• matter in anneal to the Income-tax Appellate Tribunal. Before the tribunal, learned Counsel for the assessee conceded thm the sitting fee of Rs. 1.420/- may be treated as the income 0f tt.e ?s,essee. G H[0]nce the disoute centred round the sum of Rs. 60,000/- received by Rajkumar as salary. The tribunal U"held the wntentitin of the assessee. The tribunqJ after tracing the history of the Private Ltd. Co. of which R"il(umqr w"' a nire,c•or "nd the manner in which the earlier assessments were made observed : --- "From the facts set out above it is clear •hat tliis JS H not a nart and oarcel of the s"me transactioo or the same scheme of arrangement. Whatever may be said of (1) 37 I. I. T. R. 123.; Case: RAJ KUMAR SINGH HUKAM CHANDJI versus COMMISSIONER OF INCOME-TAX MADHYA. PRADESH [[1971] 1 S.C.R. 748] (1971) ਤਨਖਾਹ ਪ<ਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। 8ੇਅਰ ਪੂੰਜੀ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਪ<ਾਪਤ ਕਰਨ ਵਜS ਮੰਿਨਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਨਹh ਹਨ ਜੋ 8ੇਅਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਪ<ਬੰਧਕ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਬਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਨਹh ਹੈ ਿਕ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਰਾਜਬਹਾਦੁਰ ਨੂੰ ਪਿਰਵਾਰ ਦੀ ਤਰਫS ਮੈਨk ਿਜੰਗ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਿਨ