Shekhawati General Traders Ltd v. Income Tax Officer, Company Circle I, Jaipur

Case: SHEKHAWATI GENERAL TRADERS LTD. versus INCOME TAX OFFICER, COMPANY CIRCLE I, JAIPUR [[1972] 1 S.C.R. 927] (1972) A SHEKHAWATI GENERAL TRADERS LTD. v. INCOME TAX OFFICER, COMPANY CIRCLE I, JAIPUR October 4, 1971 [K. S. IIEGDE AND A. N. GROVER, JJ.] B Income-tax Act, 1961-Sections 147 and 55 and its scope. Jn 1949, the assessee company had acquired ·some ordinary shares of a company of the face value of Rs. 10/. each. On this holding the assessee had received certain bonus shares. The assessee further acquired a certain number of right shares of the same company in 1961. During the assessment year 1962-63 it sold a certain number of shares which it held prior to January 1, 1954 and calculated the cost price of the shares sold, at tho market rate prevailing on January 1, 1954. c Similarly, the assessee acquired certain ordinary shares of another company before January 1, 1954 and received certain bonus shares lifter that date. During the assessment year 1962-63 it again sold some of these shares and calculated the cost of acquisition of the said shares at the D market value prevailing on January 1, 1954. Thus, according to the assessee, by selling the shares of the ~o companies, it had suflj,,red a capital loss and the Income-tax Officer allowed the loss to be carried forward by the assessee. After nearly 2l years, the Income-tax Officer notified the assessee that income chargeable to tax for the assessment year 1962-63 had escaped assessment within s. 147 of the Income Tax Act, 1961 and wrote that E while wctking out the cost, the assessee wrongly claimed the prevalent market price as on January I, 1954 ignoring the fact that the same shares \\'ere given as bonus shares in later years after January l, 1954. Accord-ing to the Income-tax Officer, the cost has to be worked at by averaging the cost of the original shares, amongst the original shares and the bonus shares taken together. The assessee maintained that it had exercised its option under s. 55(2) of the Act. Therefore, the cost of acquisition of the ordinary shares of the two companies which had been acquired long F before January I, 1954 was taken at the fair market value as on that date and the capital lpss was computed accordingly. The assessee, there-after filed a writ petition before the High Cou'rt challenging the validity of the notice issued under s. 14 7 of the Act. E The High Court dismissed the writ petition on the ground that since the assessee had not shown the acquisition of bonus and right shares in the Income-tax return, the Income-tax Officer had reason to believe that G the income chargeable to tax had escaped assessment and therefore, the notice was valid. Allowing the appeal, HELD: (!) That the cost of acquisition under s. 55(2) of the Act, is the cost of the asset to the assessee or the fair market value of the asset on the 1st day of January, 1954 at the option of the assessee. H Therefore, in the present case, the assessee rightly applied its option and the fair market value is duly determi....t. It is wrong to hold-that while working out the capital gains, the cost had to be worked out by averag-ing the cost of the original shares among the original shares and the bdnus shares taken together. ignoring the statutory provisions of ss. 48 and 55(2) of the Act. For the ascertainment of the fair market value of the shares in question, on Janua:ry 11 1954, any event prior to or subsequent to that date is wholly extraneous and irrelevant. [932 FJ (2) The assessee is bound to disclose under cl. (a) of s. 147 only such material facts which are necessary for its assessment for the assess~ ment ye .. .:- :tnd not those facts which are irrelevant and extraneous fer the putpose of assessment. As regards cl. (b) of s. 147 from the infor-mation furnished by the asses~ee, there is no reason for the LT.0. to believe that income chargeable to tax has escaped as11cssment for the assessment year in question. [933 B-CJ Conunissioner of Income.tax, Bihar v .. Da!n1ia lnvestlnent Co., 52 l.T.R. 567, referred to and distinguished. Case: SHEKHAWATI GENERAL TRADERS LTD. versus INCOME TAX OFFICER, COMPANY CIRCLE I, JAIPUR [[1972] 1 S.C.R. 927] (1972) !ੇਖਾਵਤੀ ਜਨਰਲ ਟਰੇਡਰਜ਼ ਿਲਮਿਟਡ ਬਨਾਮ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਅਿਧਕਾਰੀ, ਕੰਪਨੀ ਚੱਕਰ I, ਜੈਪੁਰ [ ਕੇ. ਐHਸ. ਹੇਗKੇ ਅਤੇ ਏ. ਐHਨ. ਗਰੋਵਰ, ਜੇ. ਜੇ.] ਆਮਦਨ-ਟੈਕਸ ਐਕਟ, 1961-ਸੈਕ!ਨ 147 ਅਤੇ 55 ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਦਾਇਰਾ। ਸਾਲ 1949 ਿਵੱਚ ਇਸ ਕੰਪਨੀ ਨU ਇੱਕ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਕੁੱਝ ਆਮ !ੇਅਰ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ ਸਨ। 10 / - ਹਰੇਕ. ਇਸ ਿਹੱਸੇਦਾਰੀ Yਤੇ ਕਰਦਾਿਤਆਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਬੋਨਸ !ੇਅਰ ਪ[ਾਪਤ ਹੋਏ ਸਨ। ਮੁੱਲ\ਕਣਕਰਤਾ ਨU 1961 ਿਵੱਚ ਉਸੇ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਕੁਝ ਹੱਕਦਾਰ !ੇਅਰ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ। ਮੁੱਲ\ਕਣ ਸਾਲ 1962-63 ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਨU ਇੱਕ ਿਨ!ਿਚਤ ਿਗਣਤੀ ਿਵੱਚ !ੇਅਰ ਸੀ ਵੇਚੇ ਜੋ ਇਸ ਨU 1 ਜਨਵਰੀ, 1954 ਤb ਪਿਹਲ\ ਰੱਖੇ ਸਨ ਅਤੇ ਵੇਚੇ ਗਏ !ੇਅਰ\ ਦੀ ਕੀਮਤ ਦੀ ਗਣਨਾ 1 ਜਨਵਰੀ, 1954 ਨੂੰ ਪ[ਚੱਿਲਤ ਮਾਰਕੀਟ ਦਰ Yਤੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸੇ ਤਰc\, ਕਰਦਾਿਤ ਨU 1 ਜਨਵਰੀ, 1954 ਤb ਪਿਹਲ\ ਿਕਸੇ ਹੋਰ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਕੁੱਝ ਆਮ !ੇਅਰ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਉਸ ਿਮਤੀ ਤb ਬਾਅਦ ਕੁੱਝ ਬੋਨਸ !ੇਅਰ ਪ[ਾਪਤ ਕੀਤੇ। ਮੁੱਲ\ਕਣ ਸਾਲ 1962-63 ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਨU ਇਨc \ ਿਵੱਚb ਕੁੱਝ !ੇਅਰ\ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਵੇਚ ਿਦੱਤਾ ਅਤੇ 1 ਜਨਵਰੀ, 1954 ਨੂੰ ਪ[ਚਿਲਤ ਮਾਰਕੀਟ ਮੁੱਲ 'ਤੇ ਇਨc \ !ੇਅਰ\ ਦੀ ਪ[ਾਪਤੀ ਦੀ ਲਾਗਤ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਲਈ, ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਦਾਿਤਆਂ ਨU ਦੋਵ\ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ !ੇਅਰ ਵੇਚ ਕੇ ਪੂੰਜੀ ਘਾਟਾ ਝੱਿਲਆ ਸੀ ਅਤੇ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਿਧਕਾਰੀ ਨU ਕਰਦਾਿਤਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਆਿਗਆ ਿਦੱਤੀ ਸੀ। ਲਗਭਗ 2 ਸਾਲ\ ਬਾਅਦ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਿਧਕਾਰੀ ਨU ਕਰਦਾਿਤਆਂ ਨੂੰ ਸੂਿਚਤ ਕੀਤਾ ਿਕ ਮੁੱਲ\ਕਣ ਸਾਲ 1962-63 ਲਈ ਟੈਕਸ ਲਈ ਚਾਰਜਯੋਗ ਆਮਦਨ s ਦੇ ਅੰਦਰ ਮੁੱਲ\ਕਣ ਤb ਬਚ ਗਈ ਸੀ। 147 ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਾਨੂੰਨ, 1961 ਦੇ ਸੈਕ!ਨ ਿਵੱਚ ਿਲਿਖਆ ਿਗਆ ਹੈ ਿਕ ਈ ਨU ਲਾਗਤ ਦਾ ਿਹਸਾਬ ਲਗਾjਦੇ ਹੋਏ, ਇਸ ਤੱਥ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਿਕ 1 ਜਨਵਰੀ, 1954 ਤb ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਲ\ ਿਵੱਚ ਉਹੀ !ੇਅਰ ਬੋਨਸ !ੇਅਰ\ ਵਜb ਿਦੱਤੇ ਗਏ ਸਨ, 1 ਜਨਵਰੀ, 1954 ਨੂੰ ਪ[ਚਿਲਤ ਮਾਰਕੀਟ ਕੀਮਤ ਦਾ ਗਲਤ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ। ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਿਧਕਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਲਾਗਤ ਨੂੰ ਮੂਲ !ੇਅਰ\ ਅਤੇ ਬੋਨਸ !ੇਅਰ\ ਨੂੰ ਿਮਲਾ ਕੇ ਮੂਲ !ੇਅਰ\ ਦੀ ਔਸਤ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਪmਦਾ ਹੈ। ਮੁਲ\ਕਣਕਰਤਾ ਨU ਿਕਹਾ ਿਕ ਉਸ ਨU ਐਸ ਦੇ ਤਿਹਤ ਆਪਣੇ ਿਵਕਲਪ ਦੀ ਵਰਤb ਕੀਤੀ ਸੀ। 55 ( 2 ) ਐਕਟ ਦੇ. ਇਸ ਲਈ, 1 ਜਨਵਰੀ, 1954 ਤb ਪਿਹਲ\ ਐਕੁਆਇਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਦੋਵ\ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਆਮ !ੇਅਰ\ ਦੀ ਪ[ਾਪਤੀ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨੂੰ ਉਸ ਿਮਤੀ ਨੂੰ ਉਿਚਤ ਮਾਰਕੀਟ ਮੁੱਲ 'ਤੇ ਿਲਆ ਿਗਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂੰਜੀ ਘਾਟੇ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਤb ਬਾਅਦ ਕਰਦਾਿਤ ਨU ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਿਵੱਚ ਇੱਕ ਿਰੱਟ ਪਟੀ!ਨ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ ਿਜਸ ਿਵੱਚ ਐਸ ਦੇ ਤਿਹਤ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨp ਿਟਸ ਦੀ ਵੈਧਤਾ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਿਦੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। 147 ਐਕਟ ਦੇ. ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨU ਿਰੱਟ ਪਟੀ!ਨ ਨੂੰ ਇਸ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਖਾਰਜ ਕਰ ਿਦੱਤਾ ਿਕ ਿਕjਿਕ ਕਰਦਾਿਤ ਨU ਆਮਦਨ-ਟੈਕਸ ਿਰਟਰਨ ਿਵੱਚ ਬੋਨਸ ਅਤੇ ਸਹੀ !ੇਅਰ\ ਦੀ ਪ[ਾਪਤੀ ਨਹq ਿਦਖਾਈ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਆਮਦਨ-ਟੈਕਸ ਅਿਧਕਾਰੀ ਕੋਲ ਇਹ ਮੰਨਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸੀ ਿਕ ਟੈਕਸ ਦੇਣ ਯੋਗ ਆਮਦਨ ਮੁੱਲ\ਕਣ ਤb ਬਚ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ, ਨp ਿਟਸ ਜਾਇਜ਼ ਸੀ। ਅਪੀਲ ਦੀ ਆਿਗਆ ਿਦੰਦੇ ਹੋਏ, ਰੱਿਖਆ: (1) ਿਕ ਅਧੀਨ ਪ[ਾਪਤੀ ਦੀ ਲਾਗਤ। 55 ( 2 ) ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ, ਮੁੱਲ\ਕਣਕਰਤਾ ਨੂੰ ਸੰਪਤੀ ਦੀ ਕੀਮਤ ਜ\ 1 ਜਨਵਰੀ, 1954 ਨੂੰ ਮੁੱਲ\ਕਣਕਰਤਾ ਦੇ ਿਵਕਲਪ Yਤੇ ਸੰਪਤੀ ਦਾ ਉਿਚਤ ਮਾਰਕੀਟ ਮੁੱਲ ਹੈ। ਐਚ ਇਸ ਲਈ, ਮੌਜੂਦਾ ਮਾਮਲੇ ਿਵੱਚ, ਮੁਲ\ਕਣਕਰਤਾ ਨU ਆਪਣੇ ਿਵਕਲਪ ਨੂੰ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਿਚਤ ਮਾਰਕੀਟ ਮੁੱਲ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਿਨਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਜ\ਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਨਣਾ ਗਲਤ ਹੈ ਿਕ ਪੂੰਜੀ ਲਾਭ ਦਾ ਿਹਸਾਬ ਲਗਾjਦੇ ਸਮt, ਮੂਲ !ੇਅਰ\ ਅਤੇ ਬੋਨਸ ਸੁਪਰ ਕੋਰਟ ਿਰਪੋਰਟ\ ਿਵੱਚ ਮੂਲ !ੇਅਰ\ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨੂੰ ਔਸਤ ਕਰਕੇ ਲਾਗਤ ਦਾ ਿਹਸਾਬ ਲਗਾਇਆ ਜਾਣਾ ਸੀ। ਐHਸ. ਐHਸ. ਦੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ[ਬੰਧ\ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ !ੇਅਰ\ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਜ\ਦਾ ਹੈ। 48 ਅਤੇ ਐਕਟ ਦੇ 55 (2). 1 ਜਨਵਰੀ, 1954 ਨੂੰ !ੇਅਰ\ ਦੇ ਵਾਜਬ ਮਾਰਕੀਟ ਮੁੱਲ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ, ਉਸ ਿਮਤੀ ਤb ਪਿਹਲ\ ਜ\ ਉਸ ਤb ਬਾਅਦ ਦੀ ਕੋਈ ਵੀ ਘਟਨਾ ਪੂਰੀ ਤਰc\ ਬਾਹਰੀ ਅਤੇ ਅਪ[ਸੰਿਗਕ ਹੈ। [ 932 ਐHਫ] ( 2 ) ਮੁੱਲ\ਕਣਕਰਤਾ ਸੀ. ਐਲ. ਅਧੀਨ ਖੁਲਾਸਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪਾਬੰਦ ਹੈ। (ਅ) ਐHਸ. 147 ਿਸਰਫ਼ ਅਿਜਹੇ ਪਦਾਰਥਕ ਤੱਥ ਜੋ ਮੁੱਲ\ਕਣ ਸਾਲ ਲਈ ਇਸ ਦੇ ਮੁੱਲ\ਕਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ, ਨਾ ਿਕ ਉਹ ਤੱਥ ਜੋ ਇਸ ਲਈ ਅਪ[ਸੰਿਗਕ ਅਤੇ ਗ਼ੈਰ-ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ। ਮੁਲ\ਕਣ ਦਾ ਉਦੇ!। ਸੀ ਐਲ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਿਵੱਚ. ( ਅ) ਐHਸ. 147 ਕਰਦਾਿਤਆਂ ਦੁਆਰਾ ਿਦੱਤੀ ਗਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤb, ਆਈ. ਟੀ. ਓ. ਲਈ ਇਹ ਿਵ!ਵਾਸ ਕਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹq ਹੈ ਿਕ ਟੈਕਸ ਲਗਾਉਣ ਯੋਗ ਆਮਦਨ ਪ[!ਨ ਿਵੱਚ ਮੁੱਲ\ਕਣ ਸਾਲ ਲਈ ਮੁੱਲ\ਕਣ ਤb ਬਚ ਗਈ ਹੈ, [933 ਬੀ-ਸੀ] ਆਮਦਨ ਕਿਮ!ਨਰ-ਟੈਕਸ, ਿਬਹਾਰ ਬਨਾਮ। ਡਾਲਮੀਆ ਇਨਵੈਸਟਮmਟ ਕੰਪਨੀ, 52 ਆਈ. ਟੀ. ਆਰ. 567, ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਿਦੱਤਾ ਿਗਆ ਅਤੇ ਿਵ!ੇ! ਕੀਤਾ ਿਗਆ। ਿਸਵਲ ਅਪੀਲ ਿਨਆਂਇਕ ਫੈਸਲਾਃ ਿਸਵਲ ਅਪੀਲ ਨੰ. 2039 ਅਤੇ 1968 ਦਾ 2040. 20 ਅਪ[ੈਲ, 1968 ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਅਤੇ ਆਦੇ! ਤb ਅਪੀਲ ਰਾਜਸਥਾਨ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨU ਡੀ. ਬੀ. ਿਸਵਲ ਿਰੱਟ ਨੰ. 104 ਅਤੇ 1967 ਦਾ 105. ਐHਸ. ਿਮੱਤਰਾ, ਓ. ਪੀ. ਖੇਤਾਨ, ਐHਨ. ਆਰ. ਖੇਤਾਨ, ਬੀ. ਪੀ. ਮਹੇ!ਵਰੀ ਅਤੇ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਲਈ ਆਰ. ਕੇ. ਮਹੇ!ਵਰੀ (ਦੋਵt ਅਪੀਲ\ ਿਵੱਚ)। ਵੀ. ਐHਸ. ਦੇਸਾਈ, ਪੀ. ਐHਲ. ਜੁਨU ਜਾ, ਆਰ. ਐHਨ. ਸਚਥੀ ਅਤੇ ਬੀ. ਡੀ. !ਰਮਾ, ਜਵਾਬਦੇਹ ਲਈ (ਦੋਵt ਅਪੀਲ\ ਿਵੱਚ)। ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਿਦੱਤਾ ਿਗਆ ਸੀ ਗਰੋਵਰ, ਜੇ. ਇੱਕ ਫੈਸਲੇ ਤb ਸਰਟੀਿਫਕੇਟ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਅਪੀਲ\ ਰਾਜਸਥਾਨ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਿਵੱਚ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਇੱਕ ਸ\ਝਾ ਸਵਾਲ !ਾਮਲ ਹੈ। ਕੁੱਝ !ੇਅਰ\ ਦੀ ਿਵਕਰੀ ਦੇ ਸਬੰਧ ਿਵੱਚ ਪੂੰਜੀ ਲਾਭ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਲਈ। Case: SHEKHAWATI GENERAL TRADERS LTD. versus INCOME TAX OFFICER, COMPANY CIRCLE I, JAIPUR [[1972] 1 S.C.R. 927] (1972) aaa waa tea fafaes aaa minae Bieearel, wea atRA-], HAT (Shekhawati General Traders Ltd. Vs, Inceme-tax Officer, Company Circle-1, Jaipur) (4 sazax, 1971) (#10 Ho Wo RUF Wie Uo VAo Taz) aiaat afataaa, 1961 (1961 wr afafaam eo 43), 55 (2)(i)—aT 48 Hwa 8 fea ARN seme’(ses aHcaaisitay) FTas wa wi fagra—iaaifedl st A faeces J—azg ar at arfeaalSUIT HT aM waar Taet ata| aaa, 1954 at wl sfaaAVHIT eT El ag eae —vlaa ae aca gata A| MAA, 1954qeata fag ma ataa saul oy faare agi feat arent| aimee ufafaaa, 1961, are 147 (#) ate (a)—faaiza a oatgia & gafasiver at saa afeaiftar—acs (a) & mate faatizatRan faatca & far wisn afias aeal einer ard & aT qagt—aee @ Bary gd & fae araaz ataart) S ate ag fazara HAFfaa waar eat atfge fa ax 8 wag (atta) a tral wea4% Sz TE2|faaifxar efeeaawtcdig taz, 1956 ata faafar wH aesZIcual vfacdiga aratag act #21 faalfedt a faster ad 1962-63% fagaiaax afenrty, eratalsa, wag. } ane faawal area al| waArafar F atta 20 Garg, 1964 FH ase Frafeay area a fralfeal zier faq agfaarar al adr ara faat ate ag atafaaifzafear fe ca 2,10, 160 era FTqsft-efa zo @ fea agate wea wt faea feat1 4 Haat, 1967 a1 quar amraat afeartt& faaifedl a) ag afaa feat ie sae ara og fasara azal ate 2 fe faaixa ag 1962-63 & fax wee far waa ala warafafaaa, 1961 aT ater 147 % wateata fate & az we 2 aaifs 1-1-1954al al asa al aia vfaa arareyea oe frat @; sah feo a laa gada amaragi al@1faatfeet a aaa afaart slag aaa ia gaaafafaan at arer 55(2) & adie aaa fared at sata fearge ate at arafaaymarge)mati al fare fathead A i saat, 1954 F ega see aaa ateafta feat at, asa at ataa| waaty, 1954 FT aT Siaaarate yer aT,gan agar faare at sty aaqare asf-arft ai anwar wl ng dr| gad agai afaa fear fe afefaan st arr 147 % weia wT gaat frat 7g al, az ee | . a " . a . de b ‘ | a: | , : may ate faar afearftar Bet) gat ga gaat at daar. ate fafrmraar gemeq ta gl afar % aAesz 226 FH ala sea eararaa A wa fedtaa wrger fear feeg ag arfest ae fear qari ga eararaa Roadie fae art gzUA ATT HW FT, afafaatfta—arer 48 & sataa F far gat shat ast al aTmaria fa art at Ofer wt area are 55(2) F afaeaat sraey aragarey\Z1 Hat 1 waa, 1954 B aga gat area fautfedt at arafa at ae Bt, Faifautfcdl & ara @ fanned ga gi ag ae fafafeaa we amar @ fH sat ag ay.aru afaa wife at arma st aie 48 & saiaa e far asa at aa FH ateqe att waa, 1954 FY afer & sfaa Tage Hea RTA aiea Teastwa ya faut aaa fear aan at aa gama Ba wl shat arate Fea araeq & gaara fRar qar ar ate sa waaT afaarey Ft sel ATAT AT| Ges ()tata faatfedt tae ta afets aealat ane axa h faa mag gafauiea ag & fav sah faatia e faa mayan & alt ag sa aeal at cHaiafac gag at ¢ at fauivasalad & far waa: fadna ar waragSL wus (a) Bata tt geared tal Seat arfeg fas maar afaard atng favata et aia fe ate sara ara faaiva a we Tei 1 Aaa, 1954Baga Naa aad Hasta B aeafeaa Taare F araaa: gaat afaaraal ag fazed wea HT BIE HVT aval ava at aaa fH seas faaieg agfag acd saa ara fratia a qe 7g att (Fz 6) 7 siufaa favia | . ee [1964]52 aifoeto aTto567;(1964) 7 Yo towaite 210;| aaKt aged, faare TAA stafaar seqeeNor Heqay fafade (Commissioner of Incometax, Bihar Vs.+ Dalmia Investment Co. Ltd.);5 _ . _ fafaa adiet afaatfzar: 1968 at fafaa ate qo 2039 me 2040| .1967 % gto dio fafaa fee eat 104/105 4 Umea sea carats—® arte 20 ata, 1968 & faaa ate area % fare ada 1 watATal at WIT A.—-wasft ute frat, Ho do Bata, To Alo GAIA,(tat atlat F)«Stodle Asta MIX AIXo Fo Areasaat et ale aaqaatalowacotars,dleUteFAST,(atat ada 4)|Mito Uo AAs AIL Alo Sto MAT| eaTaragy ar faata earatfaqfa co Uao Wat F fears 7 varatfacfa aaz— Case: SHEKHAWATI GENERAL TRADERS LTD. versus INCOME TAX OFFICER, COMPANY CIRCLE I, JAIPUR [[1972] 1 S.C.R. 927] (1972) Conunissioner of Income.tax, Bihar v .. Da!n1ia lnvestlnent Co., 52 l.T.R. 567, referred to and distinguished. C1v1L APPELLATE Ju&1so1cTION : Civil Appeals Nos. 2039 and 2040 of 1968. Appeals from the judgment and order dated April 20, 1968 of the Rajasthan High Court in D. B. Civil Writ Nos. 104 and 105 of 1967 S. Mitra, 0. P. Khaitan, N. R. Khaitan, B. P. Mahesh1vari and R. K. Maheshwari, for the appellant (in both the appeals). V. S. Desai, P. L. Juneja, R. N. Sachthey and B. D. Sharma; for the respondent (in both the appeals). The Judgment of the Court was delivered by Grover, J. These appeals by certificate from a judgment of the Rajasthan High Court involve a common question relating to the computation of capital gains in respect of sale of certain shares. It is necessary to refer to the facts in Civil Appeal No. 2039/ 68 only. The assessee is a company incorporated under the Indian Companies Act 19,56 having its registered office at Jaipur. For the assessment year 1962-63 relevant to the previous year ending March 31, 1962 the assessee filed its return before the Income-tax Officer. Company Circle No. 1, Jaipur. On March 29, 1949. the assessee had acquired 12,000 ordinary shares of the Orient Paper Mills of the face value of Rs. 10 each. On this holding it re-ccived 12,000 bonus shares on or about April ~' 1951. It again received 60,000 bonus shares on or about June 4. 1954 and further acquired 25,200 right shares on June 26, 1961,. It sold 22,000 shares during the assessment year 1962-63. It i' common ground that these shares which were sold were out of the 24 ,000 shares which it held prior to January 1, 1954. The price realized on account of the sale of 22,000 shares during the assessmu;t year 1962-63 was Rs. 8,45, 110/-. The assessee cal-culated the cost price of 22,000 shares sold by it at the market rate prevailing on January 1, 1954 which came to Rs. 8,63,500/-. The assessee had also acquired 15,000 ordinary shares of Birla A B c D E F G H A Jute Manufacturing Company before January 1, 1954. It got 41,250 bonus shares on original holding after January 1, 1954. It further got 22,500 right shares for the nominal value of Rs. 3,60,000. The assessee sold 15,000 shares during the assessment year 1962-63 and the sale price realized was Rs. 4,54,130/-. The assessee calculated the cost price of B 15,000 shares sold by it at the market value prevailing on January 1, 1954 which came to Rs. 6,45,000/-. Thus accord-ing to the assessee the cost of acquisition of the said shares in the two companies came to Rs. 15,09,400 while they were sold for Rs. 12,09,240 and thereby the assessee suffered a capital loss of Rs. 2,10,160. The assessee filed a statement giving all these c details. From that statement it was clear that the 22,000 shares of the Orient Paper Mills and tbe 15,000 shares of the Birla Jute Mfg. Co. which were sold during the assessment year 1962-63 were _those which it had acquired or received by way of bonus shares prior to January 1, 1954. The Income-tax Officer by his assessment order dated July 20, D 1964 accepted the statement furnished by the assessee and held that it.had suffered a capital loss of Rs. 2,10,160/-which was directed to be carried forward. By means of a notice dated January 4, 1967 the Income-tax Officer informed the assessee that he had reasons to believe that income chargeable to tax for the assessment year 1962-63 had escaped assessment within the E meaning of _s. 147 of the Income-tax Act 1961, hereinafter called the "Act''. This notice was accompanied by a letter in which it was stated : Case: SHEKHAWATI GENERAL TRADERS LTD. versus INCOME TAX OFFICER, COMPANY CIRCLE I, JAIPUR [[1972] 1 S.C.R. 927] (1972) ਰਾਜਸਥਾਨ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨU ਡੀ. ਬੀ. ਿਸਵਲ ਿਰੱਟ ਨੰ. 104 ਅਤੇ 1967 ਦਾ 105. ਐHਸ. ਿਮੱਤਰਾ, ਓ. ਪੀ. ਖੇਤਾਨ, ਐHਨ. ਆਰ. ਖੇਤਾਨ, ਬੀ. ਪੀ. ਮਹੇ!ਵਰੀ ਅਤੇ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਲਈ ਆਰ. ਕੇ. ਮਹੇ!ਵਰੀ (ਦੋਵt ਅਪੀਲ\ ਿਵੱਚ)। ਵੀ. ਐHਸ. ਦੇਸਾਈ, ਪੀ. ਐHਲ. ਜੁਨU ਜਾ, ਆਰ. ਐHਨ. ਸਚਥੀ ਅਤੇ ਬੀ. ਡੀ. !ਰਮਾ, ਜਵਾਬਦੇਹ ਲਈ (ਦੋਵt ਅਪੀਲ\ ਿਵੱਚ)। ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਿਦੱਤਾ ਿਗਆ ਸੀ ਗਰੋਵਰ, ਜੇ. ਇੱਕ ਫੈਸਲੇ ਤb ਸਰਟੀਿਫਕੇਟ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਅਪੀਲ\ ਰਾਜਸਥਾਨ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਿਵੱਚ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਇੱਕ ਸ\ਝਾ ਸਵਾਲ !ਾਮਲ ਹੈ। ਕੁੱਝ !ੇਅਰ\ ਦੀ ਿਵਕਰੀ ਦੇ ਸਬੰਧ ਿਵੱਚ ਪੂੰਜੀ ਲਾਭ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਲਈ। ਿਸਵਲ ਅਪੀਲ ਨੰਬਰ 2039/ਦੇ ਤੱਥ\ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। 68 ਿਸਰਫ਼. ਮੁੱਲ\ਕਣਕਰਤਾ ਭਾਰਤੀ ਕੰਪਨੀ ਐਕਟ 1956 ਦੇ ਤਿਹਤ ਸਥਾਿਪਤ ਇੱਕ ਕੰਪਨੀ ਹੈ ਿਜਸ ਦਾ ਰਿਜਸਟਰਡ ਦਫ਼ਤਰ ਜੈਪੁਰ ਿਵੱਚ ਹੈ। 31 ਮਾਰਚ, 1962 ਨੂੰ ਖਤਮ ਹੋਏ ਿਪਛਲੇ ਸਾਲ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮੁੱਲ\ਕਣ ਸਾਲ 1962-63 ਲਈ ਕਰਦਾਿਤਆਂ ਨU ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਿਧਕਾਰੀ, ਕੰਪਨੀ ਚੱਕਰ ਨੰਬਰ 1, ਜੈਪੁਰ ਅੱਗੇ ਆਪਣੀ ਿਰਟਰਨ ਦਾਖਲ ਕੀਤੀ। 29 ਮਾਰਚ, 1949 ਨੂੰ ਕਰਦਾਿਤਆਂ ਨU ਓਰੀਐਟ ਪੇਪਰ ਿਮੱਲ\ ਦੇ 12,000 ਆਮ !ੇਅਰ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ ਸਨ। 10 ਹਰੇਕ. ਇਸ ਿਹੱਸੇਦਾਰੀ Yਤੇ ਇਸ ਨੂੰ 28 ਅਪ[ੈਲ, 1951 ਨੂੰ ਜ\ ਇਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ 12,000 ਬੋਨਸ !ੇਅਰ ਪ[ਾਪਤ ਹੋਏ। ਇਸ ਨU 4 ਜੂਨ, 1954 ਨੂੰ ਜ\ ਇਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ 60,000 ਬੋਨਸ !ੇਅਰ ਪ[ਾਪਤ ਕੀਤੇ ਅਤੇ 26 ਜੂਨ, 1961 ਨੂੰ 25,200 ਸਹੀ !ੇਅਰ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ। ਇਸ ਨU ਮੁਲ\ਕਣ ਸਾਲ 1962-63 ਦੌਰਾਨ 22,000 !ੇਅਰ ਵੇਚੇ। ਇਹ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ ਿਕ ਵੇਚੇ ਗਏ ਇਹ !ੇਅਰ 1 ਜਨਵਰੀ, 1954 ਤb ਪਿਹਲ\ ਦੇ 24,000 !ੇਅਰ\ ਿਵੱਚb ਸਨ। ਮੁੱਲ\ਕਣ ਸਾਲ 1962-63 ਦੌਰਾਨ 22,000 !ੇਅਰ\ ਦੀ ਿਵਕਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪ[ਾਪਤ ਹੋਈ ਕੀਮਤ ਰੁਪਏ ਸੀ। 8,45,110 / - . ਮੁੱਲ\ਕਣਕਰਤਾ ਨU 1 ਜਨਵਰੀ, 1954 ਨੂੰ ਮਾਰਕੀਟ ਦਰ Yਤੇ ਵੇਚੇ ਗਏ 22,000 !ੇਅਰ\ ਦੀ ਲਾਗਤ ਕੀਮਤ ਨੂੰ ਿਗਿਣਆ ਜੋ 1 ਲੱਖ ਕਰੋK ਰੁਪਏ ਸੀ। 8,63,500 / - . ਮੁੱਲ\ਕਣਕਰਤਾ ਨU ਿਬਰਲਾ ਦੇ 15,000 ਆਮ !ੇਅਰ ਵੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ ਸਨ। 1 ਜਨਵਰੀ 1954 ਤb ਪਿਹਲ\ ਇੱਕ ਜੂਟ ਿਨਰਮਾਣ ਕੰਪਨੀ। ਇਸ ਨੂੰ 1 ਜਨਵਰੀ, 1954 ਤb ਬਾਅਦ ਮੂਲ ਿਹੱਸੇਦਾਰੀ Yਤੇ 41,250 ਬੋਨਸ !ੇਅਰ ਿਮਲੇ। ਇਸ ਨੂੰ 22,500 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨਾਮਾਤਰ ਮੁੱਲ ਦੇ ਸਹੀ !ੇਅਰ ਵੀ ਿਮਲੇ। 3,60,000 . ਮੁੱਲ\ਕਣਕਰਤਾ ਨU ਮੁੱਲ\ਕਣ ਸਾਲ 1962-63 ਦੌਰਾਨ 15,000 !ੇਅਰ ਵੇਚੇ ਅਤੇ ਿਵਕਰੀ ਮੁੱਲ ਰੁਪਏ ਸੀ। 4,54,130 / - . ਮੁਲ\ਕਣਕਰਤਾ ਨU ਲਾਗਤ ਮੁੱਲ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕੀਤੀ 15,000 !ੇਅਰ ਇਸ ਦੁਆਰਾ ਪ[ਚਿਲਤ ਮਾਰਕੀਟ ਮੁੱਲ 'ਤੇ ਵੇਚੇ ਗਏ 1 ਜਨਵਰੀ, 1954 ਜੋ ਿਕ ਰੁਪਏ 'ਤੇ ਆਇਆ। 6,45,000 / - . ਇਸ ਤਰc\ ਮੁੱਲ\ਕਣਕਰਤਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦੋਵ\ ਕੰਪਨੀਆਂ ਿਵੱਚ ਕਿਥਤ !ੇਅਰ\ ਦੀ ਪ[ਾਪਤੀ ਦੀ ਲਾਗਤ 1,50,000 ਕਰੋK ਰੁਪਏ ਸੀ। 15,09,400 ਜਦb ਿਕ ਉਹ ਰੁਪਏ ਿਵੱਚ ਵੇਚੇ ਗਏ ਸਨ। 12,09,240 ਅਤੇ ਇਸ ਤਰc\ ਕਰਦਾਿਤਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਰੋK ਰੁਪਏ ਦਾ ਪੂੰਜੀਗਤ ਨੁਕਸਾਨ ਝੱਲਣਾ ਿਪਆ। 2,10,160 . ਮੁਲ\ਕਣਕਰਤਾ ਨU ਇਹ ਸਾਰੇ ਸੀ ਵੇਰਵੇ ਿਦੰਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਿਬਆਨ ਦਾਖਲ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਿਬਆਨ ਤb ਇਹ ਸਪੱ!ਟ ਸੀ ਿਕ ਓਰੀਐਟ ਪੇਪਰ ਿਮੱਲਜ਼ ਦੇ 22,000 !ੇਅਰ ਅਤੇ ਿਬਰਲਾ ਜੂਟ ਐHਮ. ਐHਫ. ਜੀ. ਦੇ 15,000 !ੇਅਰ। ਕੰਪਨੀ ਜੋ ਮੁੱਲ\ਕਣ ਸਾਲ 1962-63 ਦੌਰਾਨ ਵੇਚੀ ਗਈ ਸੀ, ਉਹ ਸਨ ਜੋ ਇਸ ਨU 1 ਜਨਵਰੀ, 1954 ਤb ਪਿਹਲ\ ਬੋਨਸ !ੇਅਰ\ ਦੇ ਰੂਪ ਿਵੱਚ ਪ[ਾਪਤ ਜ\ ਪ[ਾਪਤ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਿਧਕਾਰੀ ਨU 20 ਜੁਲਾਈ, 1964 ਦੇ ਆਪਣੇ ਮੁੱਲ\ਕਣ ਆਦੇ! ਰਾਹq ਕਰਦਾਿਤਆਂ ਵੱਲb ਿਦੱਤੇ ਿਬਆਨ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਿਲਆ ਅਤੇ ਿਕਹਾ ਿਕ ਇਸ ਨੂੰ 2 ਕਰੋK ਰੁਪਏ ਦਾ ਪੂੰਜੀਗਤ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਹੈ। 2,10,160 / - ਿਜਸ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਿਨਰਦੇ! ਿਦੱਤਾ ਿਗਆ ਸੀ। ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਿਧਕਾਰੀ ਨU 4 ਜਨਵਰੀ, 1967 ਨੂੰ ਇੱਕ ਨp ਿਟਸ ਰਾਹq ਕਰਦਾਿਤਆਂ ਨੂੰ ਸੂਿਚਤ ਕੀਤਾ ਿਕ ਉਸ ਕੋਲ ਇਹ ਮੰਨਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਨ ਿਕ ਮੁੱਲ\ਕਣ ਸਾਲ 1962-63 ਲਈ ਟੈਕਸ ਲਗਾਉਣ ਯੋਗ ਆਮਦਨ ਮੁੱਲ\ਕਣ ਤb ਬਚ ਗਈ ਹੈ। ਦਾ ਅਰਥ ਐHਸ. 147 ਆਮਦਨ-ਟੈਕਸ ਐਕਟ 1961, ਿਜਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤb ਬਾਅਦ "ਐਕਟ" ਿਕਹਾ ਜ\ਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨp ਿਟਸ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਵੀ ਸੀ ਿਜਸ ਿਵੱਚ ਿਕਹਾ ਿਗਆ ਸੀਃ " ਲਾਗਤ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾjਦੇ ਸਮt ਤੁਸq ਇਸ ਤੱਥ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਿਵੱਚ 1-1-1954 Yਤੇ ਪੂਰਵ-ਵੈਲਨਟ ਮਾਰਕੀਟ ਕੀਮਤ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਿਕ ਉਹਨ\ !ੇਅਰ\ ਨੂੰ 1-1-54 ਤb ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਲ\ ਿਵੱਚ ਬੋਨਸ !ੇਅਰ ਿਦੱਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨU ਡਾਲਮੀਆ ਸੀਮmਟ (1964) 52 ਆਈ. ਟੀ. ਆਰ. 567 ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਿਵੱਚ ਿਕਹਾ ਸੀ ਿਕ ਪੂੰਜੀ ਲਾਭ ਦਾ ਿਹਸਾਬ ਲਗਾjਦੇ ਸਮt ਮੂਲ !ੇਅਰ\ ਦੀ ਔਸਤ ਲਾਗਤ ਅਤੇ ਬੋਨਸ !ੇਅਰ\ ਨੂੰ ਇਕੱਠU ਲੈ ਕੇ ਲਾਗਤ ਦਾ ਿਹਸਾਬ ਲਗਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਲਾਗਤ ਦਾ ਤੁਹਾਡਾ ਦਾਅਵਾ ਗਲਤ ਸੀ। ਗਲਤ ਢੰਗ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਕੇ ਤੁਸq ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਆਿਗਆ ਿਦੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਰੁਪਏ. 2,10,160 ਮੁੱਲ\ਕਣ ਸਾਲ 1962-63 ਅਤੇ ਰੁਪਏ. 45,176 / - ਮੁੱਲ\ਕਣ ਸਾਲ 1964-65 ਿਵੱਚ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਮੁੱਲ\ਕਣ ਸਾਲ 1962-63 ਿਵੱਚ ਲਾਗਤ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਆਵੇਗੀ ਅਤੇ ਪੂੰਜੀ ਘਾਟੇ ਦੀ ਬਜਾਏ ਪੂੰਜੀ ਲਾਭ ਦਾ ਅੰਕKਾ ਿਗਿਣਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਕਰਦਾਿਤ ਨU 9 ਫਰਵਰੀ, 1967 ਨੂੰ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਿਧਕਾਰੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਭੇਿਜਆ ਿਜਸ ਿਵੱਚ ਿਕਹਾ ਿਗਆ ਸੀ ਿਕ ਉਸ ਨU ਐਸ. ਦੇ ਤਿਹਤ ਆਪਣੇ ਿਵਕਲਪ ਦੀ ਵਰਤb Case: SHEKHAWATI GENERAL TRADERS LTD. versus INCOME TAX OFFICER, COMPANY CIRCLE I, JAIPUR [[1972] 1 S.C.R. 927] (1972) fafade (Commissioner of Incometax, Bihar Vs.+ Dalmia Investment Co. Ltd.);5 _ . _ fafaa adiet afaatfzar: 1968 at fafaa ate qo 2039 me 2040| .1967 % gto dio fafaa fee eat 104/105 4 Umea sea carats—® arte 20 ata, 1968 & faaa ate area % fare ada 1 watATal at WIT A.—-wasft ute frat, Ho do Bata, To Alo GAIA,(tat atlat F)«Stodle Asta MIX AIXo Fo Areasaat et ale aaqaatalowacotars,dleUteFAST,(atat ada 4)|Mito Uo AAs AIL Alo Sto MAT| eaTaragy ar faata earatfaqfa co Uao Wat F fears 7 varatfacfa aaz— UII SVT TTTfara H fees garaga sar SF as za getay4H ay aad & faze ay ataa gat afaara at aarmar aa & acafied ox etwea Taare &|2. 1968 at fafaet adie dear 2039 % aeal & afa a fade sarmarr & i faathedt ce araedt 2 ot efisam arqdig daz,1956 % atafaafad ¢ ott gear cfreding arate qage HS 131 ald, 1962 a amg altTe Te ad & Gana fratem ag 1962-63 ¥ fae faaifedr% gaat afeardtsera ofa,1 wageama gat farce sre at1 29 ard, 1949at faatfedt § 10 wad of tat & sifsa gen B atfeare Fax fea ¥ 12,000RAST at afsa fqga gfe ox SB 28 meta, 1951aT saw megaSAH12,000 Hae ax sea Bq 1 GA: BA 60,000 aaa Hat 4 wa, 1954 aT aTataa MATT GA: Tet ga A BAA 26 TA, 1961 BY 25,200 wee AT AIX faa1 gaa faatza ag 1962-63ata 22,000 Fax aa fac, BatTa ag Arad g fe & fax a aR a & sa 24,000 Ta HBfare ag1 qaaet, 1954 % ger sree fax gu ar. fate ad1962-63 ® daa22,000 wart & fana & eeu at atna feet dt az 8.45110 wat athfaatftal% 1 qaad, 1954 al cafe arate ex ot wa are as 7m 22,000mat at ar yer (atta Maa) aafaa fHar st 8,63,500 eat garAgelfratfedt4 1 wmatt, 1954 % age fazer qe degdeafer sradt B 15,000atta Tat At afsa far F 1 3a 1 waa, 19543 qeara yet aft Txt 41,250 WAX Wet ET1 sax3,60,000 eae ® afafer (afaat) yea22,500 wae Tay ate sea fae1 fratfedt & faster a¥ 1962-63 8 atera15,000 tat ay Me 4,54,130 wa fawastaatorca atfanifedd3I waatl, 1954 at gafsa arate gee Te MEX sre AA AT 15,000 ad wTma yea aafug fear ay 645,000 ead arats sa sare faatfcal ® HUATTATTat arqfiat & saa daw & ada a arma 15,09,400 wad at aa fr% 12,09,240 wat # FF au giz aaare. fratfedt FY 2,10,160 waa ayq at-gifa gei faaifedt Fa aa att aaa gu ua fare set fear|wa faraway & ag ease 8 fa feats Gaz faea % 22,000 Hart atx fagarFe aeghaater seq F 15,000 daz wT fratea at1962-63 & aera aeTE f, FWA Tat y fad gar i aaa, 19543} Gay aaa wat % eq Fmiata at sca fear ar| 3, miaat afaarel 4 arte 20 garg, 1964 % aaa faatem qiaaFafaatfedt ater faa ae faaca at ara fear atx ag afafauifca fear fe g&2,10,160 waa atsit-aift ef 8 fad anata aed ar fade feats ada4 aaat, 1967 # quar & arene afeard & faratfedt at ag afaa frat fsFae Te ag favare Hee wr sree 2 fe frafe ad 1962-63 % fau ax # | | | | '» . , | | " . 7 “ . . | . | fac sur ara, araet afafara 1961 (faa eae ort ofafaas Far 7a 2)at arr 147 8 sateata fasta a as 13 alea qa FATT UH TATfaam ag faar at— Cama Bt maar ata Fara 1-1-1954at safaaarart yeaat ga ger at gat eT a tar wth arar fear 8 fe seat wat Ie[-1-1954 % qa avaaaat ast F alaa wat faq me Fl IATAcarmag § srafaat fakz (1964) 52 ago Fo WIto 567 at AAS# az afeafaa for 2 fe qoit-afaara ay aaa wed aaa ga Tadale aaa wat al ws ara faa wt gaatate ga Tat st alaTaia BY naar Hardt Bl wa: ATTA Hae AoargHTzrarwet At2. waa cafe ar aga ach aaa faster ay1962-63 42,10,160 sat at aie faatear ay1964-65#45,176 eIF FTaiat fear ate aaat ag etfs waqara wt Se) zak fata faateaaq 1962-63 Ht ana aga Fa TAT MTT aft st ame Taafaary at gaMAaT BY HTT Case: SHEKHAWATI GENERAL TRADERS LTD. versus INCOME TAX OFFICER, COMPANY CIRCLE I, JAIPUR [[1972] 1 S.C.R. 927] (1972) "While working out the cost you claimed the pre-valent market price as on 1-1-1954 in complete dis-regard of the fact that the same shares had been given F bonus shares in the subsequent years after 1-1-54. The Supreme C:mrt had laid down in the case of Dalmia Cement ( 1964) 52 ITR 567 that while working out the capital gains the cost has to be worked out by averaging cost of the original shares amongst the original shares, and bonus shares. taken together. Your claim of the cost, therefore, was incorrect. By following erroneous G method you claimed and were allowed loss of Rs. 2, 10,160 iri assessment year 1962-63 and Rs. 45,176/- in assessment year 1964-65. Against this the cost in assessment year 1962-63 would come much less and instead of capital losses a figure of capital gain will get computed". . H The assessee sent a letter dated February 9, 1967 to the Income-tax Officer saying that it had exercised its option under s. 55(2) of the Act and in accordance therewith the cost of acquisition of the ordinary shares of the two companies which had been acquired and held by the assessee Jong before January 1, 1954 was taken at the fair market value as on that date and the capital Joss was computed accordingly. It was pointed out that the judgment of the Supreme Court referred to in the Jetter of the Income-tax Officer had no relevance in the present case and that the notice which had been issued under s. 147 of the Act was illegal and without jurisdiction. Subsequently the assessee filed a petition in the High Court under Art. 226 of the Constitution challenging the legality and validity of the notice issued under s. 14 7 of the Act. The High Court was of the view that since the acquisition of bonus and right shares acquired by the assessee on the original holding had not been shown in the income tax return it could be said that the Income-tax Officer had reason to believe that the income chargeable to tax had escaped assessment by reason of the omission or ·failure on the part of the assessee to disclose fully and truly all material facts necessary for its assessment. It was contended on behalf of the assessee before the High Court that it was altogether unnecessary for the assessee to have shown the acquisition of bonus shares in the return filed by it for the determination of the cost of acquisition of the shares held by it and therefore the notice issued by the Income-tax Officer was without jurisdiction. G. M. Mehta J., disposed of the matter by saying, "prima facie it cannot be said that the Income-tax Officer had no reason to believe that there was an escapement of assess-ment on account of omission or failure on the part of the assessee to disclose fully or truly all material facts necessary for the assess-ment for the years 1962-63 ........ requiring notice under s. 148 of the Income tax Act." The other learned judge D. M. Bhandari J. wrote a separate judgment expressing the opinion that the case of the assessee was covered by s. 14 7 (a) and that it did not fall withins. 147(b) of the Act. The writ petition was dismissed. It is somewhat unfortunate that the real points which arose for determination in the present case did not engage the attention of the learned judges of the High Court. Section 45 of the Act provides that any profits and gains arising from the transfer of a capital asset effected in the previous year shall, save as otherwise provided in ss. 53 and 54 be chargeable to income tax under the head "Capital gains" and shall be deemed to be the income of the previous year in which the transfer took place. Section 48 deals with the mode of computation and deductions. It says that income chargeable under the head "capital gains shall ~e c~m­puted by deducting from the full value of the cons1derat~on received or accruing as a result of the transfer of 'the capital asset following amounts, namely, (i) expenditure incurred wholly A B c D E F G H A Case: SHEKHAWATI GENERAL TRADERS LTD. versus INCOME TAX OFFICER, COMPANY CIRCLE I, JAIPUR [[1972] 1 S.C.R. 927] (1972) ਕਰਦਾਿਤ ਨU 9 ਫਰਵਰੀ, 1967 ਨੂੰ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਿਧਕਾਰੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਭੇਿਜਆ ਿਜਸ ਿਵੱਚ ਿਕਹਾ ਿਗਆ ਸੀ ਿਕ ਉਸ ਨU ਐਸ. ਦੇ ਤਿਹਤ ਆਪਣੇ ਿਵਕਲਪ ਦੀ ਵਰਤb ਕੀਤੀ ਸੀ। 55 ( 2 ) ਐਕਟ ਅਤੇ ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ [1972] 1 ਐਸ. ਸੀ. ਆਰ. ਦੀ ਪ[ਾਪਤੀ ਦੀ ਲਾਗਤ ਦੋਵ\ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਆਮ !ੇਅਰ, ਜੋ ਿਕ 1 ਜਨਵਰੀ, 1954 ਤb ਬਹੁਤ ਪਿਹਲ\ ਪ[ਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਿਜਨc \ ਨੂੰ ਕਰਦਾਿਤਆਂ ਦੁਆਰਾ ਰੱਿਖਆ ਿਗਆ ਸੀ, ਨੂੰ ਉਸ ਿਮਤੀ ਨੂੰ ਉਿਚਤ ਮਾਰਕੀਟ ਮੁੱਲ 'ਤੇ ਿਲਆ ਿਗਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂੰਜੀ ਘਾਟੇ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਦੱਿਸਆ ਿਗਆ ਿਕ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਿਧਕਾਰੀ ਦੇ ਪੱਤਰ ਿਵੱਚ ਹਵਾਲਾ ਿਦੱਤੇ ਗਏ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਮਾਮਲੇ ਿਵੱਚ ਕੋਈ ਸਾਰਥਕਤਾ ਨਹq ਹੈ ਅਤੇ ਨp ਿਟਸ ਜੋ ਐਸ. 147 ਇਹ ਕਾਨੂੰਨ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸੀ ਅਤੇ ਅਿਧਕਾਰ ਖੇਤਰ ਤb ਬਾਹਰ ਸੀ। ਇਸ ਤb ਬਾਅਦ ਮੁਲ\ਕਣਕਰਤਾ ਨU ਆਰਟੀਕਲ ਦੇ ਤਿਹਤ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਿਵੱਚ ਇੱਕ ਪਟੀ!ਨ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ। 226 ਸੰਿਵਧਾਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨp ਿਟਸ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀਤਾ ਅਤੇ ਵੈਧਤਾ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਿਦੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। 147 ਐਕਟ ਦੇ. ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦਾ ਿਵਚਾਰ ਸੀ ਿਕ ਿਕjਿਕ ਮੂਲ ਿਹੱਸੇਦਾਰੀ Yਤੇ ਕਰਦਾਿਤਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪ[ਾਪਤ ਬੋਨਸ ਅਤੇ ਸਹੀ !ੇਅਰ\ ਦੀ ਪ[ਾਪਤੀ ਨੂੰ ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ ਿਰਟਰਨ ਿਵੱਚ ਨਹq ਿਦਖਾਇਆ ਿਗਆ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਿਕਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਿਕ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਿਧਕਾਰੀ ਨੂੰ ਇਹ ਮੰਨਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸੀ ਿਕ ਕਰਦਾਿਤਆਂ ਵੱਲb ਆਪਣੇ ਮੁੱਲ\ਕਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਾਰੇ ਤੱਥ\ ਦਾ ਪੂਰੀ ਤਰc\ ਅਤੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਖੁਲਾਸਾ ਕਰਨ ਿਵੱਚ ਗਲਤੀ ਜ\ ਅਸਫਲਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕਰਦਾਿਤਆਂ ਵੱਲb ਕੀਤੀ ਗਈ ਆਮਦਨ ਦਾ ਮੁੱਲ\ਕਣ ਨਹq ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ। ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਿਵੱਚ ਕਰਦਾਿਤਆਂ ਵੱਲb ਇਹ ਦਲੀਲ ਿਦੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਿਕ ਕਰਦਾਿਤਆਂ ਵੱਲb ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਰੱਖੇ !ੇਅਰ\ ਦੀ ਪ[ਾਪਤੀ ਦੀ ਲਾਗਤ ਿਨਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਦਾਇਰ ਿਰਟਰਨ ਿਵੱਚ ਬੋਨਸ !ੇਅਰ\ ਦੀ ਪ[ਾਪਤੀ ਨੂੰ ਿਦਖਾਉਣਾ ਪੂਰੀ ਤਰc\ ਬੇਲੋKਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਿਧਕਾਰੀ ਵੱਲb ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਨp ਿਟਸ ਅਿਧਕਾਰ ਖੇਤਰ ਤb ਬਾਹਰ ਸੀ। ਜੇ. ਜੀ. ਐਮ. ਮਿਹਤਾ ਨU ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਦਾ ਿਨਪਟਾਰਾ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਕਿਹੰਦੇ ਹੋਏ, "ਪਿਹਲੀ ਨਜ਼ਰ ਿਵੱਚ ਇਹ ਨਹq ਿਕਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਿਕ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਿਧਕਾਰੀ ਕੋਲ ਇਹ ਮੰਨਣ ਦਾ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹq ਸੀ ਿਕ ਕਰਦਾਿਤਆਂ ਵੱਲb ਸਾਲ 1962-63 ਲਈ ਕਰਦਾਿਤਆਂ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਾਰੇ ਤੱਥ\ ਦਾ ਪੂਰੀ ਤਰc\ ਜ\ ਸੱਚਮੁੱਚ ਖੁਲਾਸਾ ਕਰਨ ਿਵੱਚ ਗਲਤੀ ਜ\ ਅਸਫਲਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕਰਦਾਿਤਆਂ ਦਾ ਬਚਾਅ ਹੋਇਆ ਸੀ। 148 ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ ਕਾਨੂੰਨ "। ਦੂਜੇ ਿਵਦਵਾਨ ਜੱਜ ਜੇ. ਡੀ. ਐHਮ. ਭੰਡਾਰੀ ਨU ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਫੈਸਲਾ ਿਲਖ ਕੇ ਇਹ ਰਾਏ ਪ[ਗਟ ਕੀਤੀ ਿਕ ਕਰਦਾਿਤਆਂ ਦਾ ਕੇਸ ਐHਸ ਦੁਆਰਾ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ। 147 ( ਅ) ਅਤੇ ਇਹ ਿਕ ਇਹ s ਦੇ ਅੰਦਰ ਨਹq ਆjਦਾ। 147 (ਬ) ਐਕਟ ਦੇ ਅਧੀਨ। ਿਰੱਟ ਪਟੀ!ਨ ਖਾਰਜ ਕਰ ਿਦੱਤੀ ਗਈ। ਇਹ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਮੰਦਭਾਗਾ ਹੈ ਿਕ ਮੌਜੂਦਾ ਮਾਮਲੇ ਿਵੱਚ ਿਨਰਧਾਰਣ ਲਈ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਅਸਲ ਨੁਕਿਤਆਂ ਨU ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਿਵਦਵਾਨ ਜੱਜ\ ਦਾ ਿਧਆਨ ਨਹq ਿਖੱਿਚਆ। ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 45 ਿਵੱਚ ਇਹ ਿਵਵਸਥਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਿਕ ਿਪਛਲੇ ਸਾਲ ਿਵੱਚ ਪ[ਭਾਿਵਤ ਪੂੰਜੀ ਸੰਪਤੀ ਦੇ ਤਬਾਦਲੇ ਤb ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਵੀ ਲਾਭ ਅਤੇ ਲਾਭ, ਐਸ. ਐਸ. ਿਵੱਚ ਿਦੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬਚਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। 53 ਅਤੇ 54 "ਪੂੰਜੀ ਲਾਭ" ਿਸਰਲੇਖ ਅਧੀਨ ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ ਲਈ ਚਾਰਜਯੋਗ ਹੋਣਗੇ ਅਤੇ ਿਪਛਲੇ ਸਾਲ ਦੀ ਆਮਦਨ ਮੰਨੀ ਜਾਵੇਗੀ ਿਜਸ ਿਵੱਚ ਤਬਾਦਲਾ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ। ਸੈਕ!ਨ 48 ਕੰਿਪਊਟੇ!ਨ ਅਤੇ ਕਟੌਤੀਆਂ ਦੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੰਬੰਿਧਤ ਹੈ। ਇਸ ਿਵੱਚ ਿਕਹਾ ਿਗਆ ਹੈ ਿਕ 'ਪੂੰਜੀ ਲਾਭ' ਿਸਰਲੇਖ ਦੇ ਤਿਹਤ ਚਾਰਜ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਆਮਦਨ ਨੂੰ ਪੂੰਜੀ ਦੇ ਤਬਾਦਲੇ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜb ਪ[ਾਪਤ ਜ\ ਪ[ਾਪਤ ਹੋਏ ਿਵਚਾਰ ਦੇ ਪੂਰੇ ਮੁੱਲ ਿਵੱਚb ਕੱਟ ਕੇ ਲਗਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਿਵ!ੇ! ਤੌਰ Yਤੇ ਅਿਜਹੇ ਤਬਾਦਲੇ ਦੇ ਸਬੰਧ ਿਵੱਚ ਅਤੇ (ii) ਪੂੰਜੀ ਸੰਪਤੀ ਦੀ ਪ[ਾਪਤੀ ਦੀ ਲਾਗਤ ਅਤੇ ਉਸ ਿਵੱਚ ਿਕਸੇ ਵੀ ਸੁਧਾਰ ਦੀ ਲਾਗਤ। ਪ[ਾਪਤੀ ਦੀ ਲਾਗਤ ਦਾ ਅਰਥ s ਦੁਆਰਾ ਸਮਝਾਇਆ ਿਗਆ ਹੈ। 55 ( 2 ) ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਉਦੇ! ਲਈ ਿਕ ਧਾਰਾ (i) ਦੇ ਨਾਲ ਉਪ-ਭਾਗ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਿਤਆਰ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈਃ 55 ( 2 ) " ਧਾਰਾ 48 ਅਤੇ 49 ਦੇ ਉਦੇ!\ ਲਈ, " ਪ[ਾਪਤੀ ਦੀ ਲਾਗਤ ", ਪੂੰਜੀ ਸੰਪਤੀ ਦੇ ਸਬੰਧ ਿਵੱਚ, - ( i) ਿਜੱਥੇ ਪੂੰਜੀ ਸੰਪਤੀ 1 ਜਨਵਰੀ 1954 ਤb ਪਿਹਲ\ ਕਰਦਾਿਤ ਦੀ ਸੰਪਤੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਰਦਾਿਤ ਨੂੰ ਸੰਪਤੀ ਦੀ ਪ[ਾਪਤੀ ਦੀ ਲਾਗਤ ਜ\ ਸੰਪਤੀ ਦਾ ਉਿਚਤ ਮਾਰਕੀਟ ਮੁੱਲ। ਜਨਵਰੀ, 1954 ਦਾ ਪਿਹਲਾ ਿਦਨ, ਕਰਦਾਿਤ ਦੇ ਿਵਕਲਪ Yਤੇ; (ii) ………………….” Case: SHEKHAWATI GENERAL TRADERS LTD. versus INCOME TAX OFFICER, COMPANY CIRCLE I, JAIPUR [[1972] 1 S.C.R. 927] (1972) faaifedt ¥ aac ofan al ade 9 wraty,1967FT TH TT AAT AIXgaa ag aacrar fe gaa afafaaa at are 55 (2) & wala wae fawedaTgate feat 2 ate gas agare at aeafaal & age aad at fagfratheat3] waatl, 1954 % aga saa afaa ate aria fear ar, aiaBl aT Taataat,at ofaa arnt yer ar, aw agar fant ag aalkaaqzart Tatar at aaaar Ft Te ataz aarar maT FR AIAHT afqarzyqa H fafase frat yar geaan eararag ar faata geqa rae A gana Aet2 atc ag fe ofafaan st are 147% aeita at gaat fare 7e di, ae aaasit faat afsarfear & diiacteara faatiedt& afafeana@t aren 147%gira faarel ag qaar st daar att fafaateaar ot watt eta gu afayaH ageez 226 & ala sea eararag H ow fader rea fear|4, geq raraTag at ae ura at fe af faatfedh aren ga ala 9% windfar ae aaa ate Uae Tae Fe afar Hea Hr ger wast faacal F watamfat war a, ag wer ar aHaTé fH ararat afaartt Bo ora ag fasara HrFar atc or fe aaa faster % fac ag areata aeat at gut:ait at BTYH gae Ha F fraifedt at ae a aT ar wasaaT HHI STA TAA Ayfaatza & ac ae afaatfedt at at a sea qIaTAT HAA ay HET WaTfe faalfedt & fac sak are waa at ag faacett FH sak are atfta wattx acta el arma ar gaurza Hwa R fae ataa Gav] & afsa fea aa atara aatar faarea waraern ar ste gafan arrat afaaret aver frarat agqaat fart aferarfcar ® at1 cararfacfa site GHo Aga A az faaifta Hxau arma ar fagery az fear fe sangeear ag aet Fer AT AAT fa wat | _- oo afearel % ora ag fazara Sta sr are AY ar Pe ae 1962-63 & fac feather# faq arawes aa aiikes geal st gata: aie ad eq P gee aed B fheaifedtelse S we at wemea & arey faakee gz waar cgay afefaaySto GHo Wer 4 gan fauta fear feed sega qcarag na sae feat fefaite ST araar arer 147(%) &® weaia star 2 ote ag ofafhan at Ae)5. 4g FE TAMA ara ge SGT Re FH aaarea B feu vaya ze TI TT See Tae & Pegi enardiel sr eqn agy ar) afafeaaerent 45.5 eqaraa ¢fe feet ooh ara &, eg ag U fee ae ecmarea ore ala grant & fae card eit vtec eB ga qd ad at ora aeraarent fark wearer gar?| are 48 daqmar act ® gq ax wevestaBratt ¢1 sae werner g feist afeare tdaha gad ara atFaTTAT, THT ATT S ora H afamawl sa a7 Meu sfana & gewer #8, faratafed weal ay wetdh ach aft aradt, agit (i) Ce aaBSW A outa: We warms: song eq: ate (Gi) ooh mfea B asta atcase Pray Tar gate gare sale E fee ge are B que (i) a TST AAT ‘SS (2) atl 48 Fe 49 B calqat e fae, aah onfer,B arag sure & gaaas) rag ar (954 47 axatt ® gan fea Sh (ii)reenter ease eeese serene gy sare cene seater est aeeeeen ettyare Wowiefaare agi gf staf arafaal & faa navi st gaa garar, a[ Haat, 1954} cg yaat arafe aa qa)aa: fea ara ar qaarem fearwiay at ag| Saat, 1954 BY ga Ratt & sfaa arare weq ar 2 aurafear stat at| ag aeag eq & qaerfea fear qa at ate ga art Hae faaravet fear war fe srex afaent 3 we 20 garg, 1964 Ht moar Freieora fear ay gaa srdag arte vi arse H gafaa 2¢ & agare ez waarfear at} rae WH are arer $52) Baus (i) F Sw ardia xy Mary ar ararcea ofafateaa ot aaarha wz fear arar 2 at shi arfeadt ait avag az adaBT ama gar 3) ga fac} araeg & ciseg oie feaifed Raia HAE afsarz e | mr “ ° | | || | . ; | : | sy at sfaq arate gen aaarfta wa aaa faatfeal att wage, 1954 %ait 2 freq uses at WI BOTH IeATTA adie dt aé 2 PR 1 qaatt, 1954aaa at afa Barge at sa TTS H eaTY AAT AT Tee aay F are fagsie @) ara @) eara H ver arar aifea| gat geal H Fa a meas afaans> arta 4 waadt, 1967 ® ats Ta H ease Pear 3 fw Gat afearat a1 TATBia tga ad alc aaa Bae wl CH aa THT Ga Hat al waa aTTTfaara ax aaUAay HT TTT| SA THT IETF ITATT AGA, aaa wav Fara far a ® gen qa gh a aad qa gfe oe afar ata aTaT uge Sad a afenfad axa go aval Had A aie aay arfeu1 tar sataZiat 2 fe ga wa B ease H far aaaz WIAA, fagie aaa eiafaat saeenearadt fafade (1) ara areaeq coraray gre eats far me AT aT Batafaat Tatzg| Case: SHEKHAWATI GENERAL TRADERS LTD. versus INCOME TAX OFFICER, COMPANY CIRCLE I, JAIPUR [[1972] 1 S.C.R. 927] (1972) A B c D E F G H A and exclusively in connection with such transfer and (ii) the cost of acquisition of the capital asset and the cost of any improvement thereof. The meaning of the cost of acquisition is explained by s. 55(2) and for our purpose that sub-section with clause (i) need be reproduced : B 55(2) "For the purposes of sections 48 and 49, "cost of acquisition", in relation to a capital asset,- (i) where the capital asset became the property of the assessee before the 1st day of January 1954 means the cost of acquisition of the asset to the assessee or the fair market value of the asset on the 1st day of January, 1954, at the option of the assessee; c ,, (ii) The assessee had exercised the option of the fair market value of D the assets. The shares which had been sold by it of both the com-panies had indisputably become its property before the first day of January 1954. Therefore all that had to be determined was the fair market value on the first day of January 1954 of those shares. This was duly determined and it was not disputed that that determination was made according to the rates prevailing in E the market on the aforesaid date by the Income-tax Officer when he made his assessment order on July 20, 1964. Once the market value of the shares was ascertained or determined on the date given in cl. (i) of s. 55 (2) that would be the cost of acquisition in relation to capital assets. Up to this point there is no con-troversy between the Revenue and the assessee but on behalf of F the Revenue an almost startling position has been advanced that while determining the fair market value on January 1, 1954 the issuance of bonus or right shares after that date on the basis of the holding of the assessee prior to January 1, 1954 should have been taken into account. In other words as was explained in the letter of the Income-tax Officer dated January 4, 1967 while working out the capital gains the cost had to be worked out by G averaging the cost of the original shares amongst the original shares and the bonus shares taken together. Thus, according to the Revenue, after the issue of bonus shares the cost of the origi-· nal holding had to be spread over all the shares inclusive of the bonus or the right shares acquired on the original holding. Support for this view appears to have been found in the decision of this H Court in Commissioner of Income tax, Bihar v. Dalmia Investment Co. Ltd.('). Case: SHEKHAWATI GENERAL TRADERS LTD. versus INCOME TAX OFFICER, COMPANY CIRCLE I, JAIPUR [[1972] 1 S.C.R. 927] (1972) 55 ( 2 ) " ਧਾਰਾ 48 ਅਤੇ 49 ਦੇ ਉਦੇ!\ ਲਈ, " ਪ[ਾਪਤੀ ਦੀ ਲਾਗਤ ", ਪੂੰਜੀ ਸੰਪਤੀ ਦੇ ਸਬੰਧ ਿਵੱਚ, - ( i) ਿਜੱਥੇ ਪੂੰਜੀ ਸੰਪਤੀ 1 ਜਨਵਰੀ 1954 ਤb ਪਿਹਲ\ ਕਰਦਾਿਤ ਦੀ ਸੰਪਤੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਰਦਾਿਤ ਨੂੰ ਸੰਪਤੀ ਦੀ ਪ[ਾਪਤੀ ਦੀ ਲਾਗਤ ਜ\ ਸੰਪਤੀ ਦਾ ਉਿਚਤ ਮਾਰਕੀਟ ਮੁੱਲ। ਜਨਵਰੀ, 1954 ਦਾ ਪਿਹਲਾ ਿਦਨ, ਕਰਦਾਿਤ ਦੇ ਿਵਕਲਪ Yਤੇ; (ii) ………………….” ਮੁੱਲ\ਕਣਕਰਤਾ ਨU ਸੰਪਤੀਆਂ ਡੀ ਦੇ ਉਿਚਤ ਮਾਰਕੀਟ ਮੁੱਲ ਦੇ ਿਵਕਲਪ ਦੀ ਵਰਤb ਕੀਤੀ ਸੀ। ਦੋਵt ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਜੋ !ੇਅਰ ਇਸ ਨU ਵੇਚੇ ਸਨ, ਉਹ ਿਬਨ\ !ੱਕ ਜਨਵਰੀ 1954 ਦੇ ਪਿਹਲੇ ਿਦਨ ਤb ਪਿਹਲ\ ਇਸ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਬਣ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਜਨਵਰੀ 1954 ਦੇ ਪਿਹਲੇ ਿਦਨ ਉਨc \ !ੇਅਰ\ ਦਾ ਵਾਜਬ ਬਾਜ਼ਾਰ ਮੁੱਲ ਿਨਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਸੀ। ਇਹ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਿਨਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਗੱਲ ਿਵੱਚ ਕੋਈ ਿਵਵਾਦ ਨਹq ਸੀ ਿਕ ਇਹ ਿਨਰਧਾਰਣ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਿਧਕਾਰੀ ਦੁਆਰਾ 20 ਜੁਲਾਈ, 1964 ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮੁਲ\ਕਣ ਆਦੇ! ਿਦੰਦੇ ਸਮt ਉਪਰੋਕਤ ਿਮਤੀ ਨੂੰ ਮਾਰਕੀਟ ਿਵੱਚ ਪ[ਚਿਲਤ ਦਰ\ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਦb !ੇਅਰ\ ਦਾ ਮਾਰਕੀਟ ਮੁੱਲ ਸੀ. ਐਲ. ਿਵੱਚ ਿਦੱਤੀ ਗਈ ਿਮਤੀ ਨੂੰ ਿਨਰਧਾਰਤ ਜ\ ਿਨਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਸੀ। ( i) ਐHਸ. 55 ( 2 ) ਇਹ ਪੂੰਜੀ ਸੰਪਤੀਆਂ ਦੇ ਸਬੰਧ ਿਵੱਚ ਪ[ਾਪਤੀ ਦੀ ਲਾਗਤ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਿਬੰਦੂ ਤੱਕ ਕੋਈ ਸੰਕੇਤ ਨਹq ਹੈ - 1 ਜਨਵਰੀ, 1954 ਨੂੰ ਵਾਜਬ ਬਜ਼ਾਰ ਮੁੱਲ ਿਨਰਧਾਰਤ ਕਰਦੇ ਸਮt 1 ਜਨਵਰੀ, 1954 ਤb ਪਿਹਲ\ ਦੇ ਅਧਾਰ Yਤੇ ਬੋਨਸ ਜ\ ਸਹੀ !ੇਅਰ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਨੂੰ ਿਧਆਨ ਿਵੱਚ ਰੱਿਖਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ। ਦੂਜੇ !ਬਦ\ ਿਵੱਚ ਿਜਵt ਿਕ 4 ਜਨਵਰੀ, 1967 ਨੂੰ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਿਧਕਾਰੀ ਦੇ ਪੱਤਰ ਿਵੱਚ ਦੱਿਸਆ ਿਗਆ ਸੀ ਿਕ ਪੂੰਜੀ ਲਾਭ ਦਾ ਿਹਸਾਬ ਲਗਾjਦੇ ਸਮt ਮੂਲ !ੇਅਰ\ ਅਤੇ ਬੋਨਸ !ੇਅਰ\ ਿਵੱਚ ਮੂਲ !ੇਅਰ\ ਦੀ ਔਸਤ ਲਾਗਤ ਦਾ ਿਹਸਾਬ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾਣਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰc\, ਮਾਲੀਆ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਬੋਨਸ !ੇਅਰ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਤb ਬਾਅਦ ਮੂਲ ਿਹੱਸੇਦਾਰੀ ਦੀ ਲਾਗਤ ਬੋਨਸ ਜ\ ਮੂਲ ਿਹੱਸੇਦਾਰੀ Yਤੇ ਪ[ਾਪਤ ਸਹੀ !ੇਅਰ\ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ !ੇਅਰ\ ਿਵੱਚ ਫੈਲਾਈ ਜਾਣੀ ਸੀ। ਇਸ ਿਦ[!ਟੀਕੋਣ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਿਮ!ਨਰ, ਿਬਹਾਰ ਬਨਾਮ ਿਵੱਚ ਇਸ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਿਵੱਚ ਪਾਇਆ ਿਗਆ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। ਡਾਲਮੀਆ ਇਨਵੈਸਟਮmਟ ਕੰਪਨੀ ਿਲਮਿਟਡ (1)। ਉਪਰੋਕਤ ਮਾਮਲੇ ਿਵੱਚ ਿਜਸ ਪ[!ਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਿਲਆ ਜਾਣਾ ਸੀ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰc\ ਵੱਖਰੀ ਪ[ਿਕਰਤੀ ਦਾ ਸੀ। Yਥੇ ਮੁਲ\ਕਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨU ਆਮ ਮੰਿਨਆ ਰੋਹਤਾਸ ਇੰਡਸਟਰੀਜ਼ ਿਲਮਿਟਡ ਿਵੱਚ !ੇਅਰ ਰੱਖਣ ਤb ਇਲਾਵਾ ਇੰਡਸਟਰੀਜ਼ ਿਲਮਿਟਡ ਨU ਹਰੇਕ ਮੂਲ !ੇਅਰ ਲਈ ਇੱਕ ਆਮ ਬੀ !ੇਅਰ ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ ਬੋਨਸ !ੇਅਰ ਵੰਡੇ। ਇਸ ਲਈ ਕਰਦਾਿਤਆਂ 31,909 ਬੋਨਸ ਨੂੰ !ੇਅਰ. ਉਸ ਸਮt ਅਤੇ 31 ਦਸੰਬਰ, 1947 ਦੇ ਿਵਚਕਾਰ ਕਰਦਾਿਤਆਂ ਨU ਮੂਲ !ੇਅਰ\ ਿਵੱਚb 14,650 !ੇਅਰ ਵੇਚੇ। ਕਰਦਾਿਤਆਂ ਨU ਸਾਲ 1945 ਅਤੇ 1947 ਿਵੱਚ ਕੁਝ ਨਵt ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ !ੇਅਰ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ। 1 ਜਨਵਰੀ, 1948 ਨੂੰ ਕਰਦਾਿਤਆਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਿਹੱਸੇਦਾਰੀ ਆਈ. ਡੀ. 1 ਦੇ !ੇਅਰ\ 'ਤੇ ਆ ਗਈ ਸੀ, ਿਜਨc \ ਦੀ ਕੀਮਤ ਇਸ ਦੇ ਬੁੱਕ\ ਿਵੱਚ 1 ਕਰੋK ਰੁਪਏ ਸੀ। 15,57,902 . ਇਸ ਅੰਕKੇ ਨੂੰ ਿਧਆਨ ਿਵੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਕਰਦਾਿਤਆਂ ਨU ਬੋਨਸ !ੇਅਰ\ ਦਾ ਮੁੱਲ ਰੁਪਏ ਦੇ ਮੁੱਲ Yਤੇ ਿਨਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। 10 / - ਅਸਲ ਕੀਮਤ Yਤੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ !ੇਅਰ। 29 ਜਨਵਰੀ, 1948 ਨੂੰ ਕਰਦਾਿਤਆਂ ਨU ਇਹ ਸਾਰੇ !ੇਅਰ ਕੁੱਲ ਰੁਪਏ ਿਵੱਚ ਵੇਚੇ। 15,50,458 ਅਤੇ ਸਾਲ ਦੀ ਆਪਣੀ ਵਾਪਸੀ ਿਵੱਚ 1949-50 ਨU ਰੁਪਏ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ। 7,444 ਿਵਕਰੀ 'ਤੇ. ਬਹੁਿਗਣਤੀ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਮੰਿਨਆ ਿਗਆ ਸੀ ਿਕ ਬੋਨਸ !ੇਅਰ\ ਦੀ ਕੀਮਤ ਪੁਰਾਣੇ !ੇਅਰ\ Yਤੇ ਪੁਰਾਣੇ !ੇਅਰ\ ਦੀ ਕੀਮਤ ਨੂੰ ਫੈਲਾ ਕੇ ਅਤੇ ਬੋਨਸ !ੇਅਰ\ ਨੂੰ ਇਕੱਠU ਲੈ ਕੇ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜੇ ਉਹ ਸਮਾਨ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੇ ਉਹ ਨਹq ਕਰਦੇ ਤ\ ਕੀਮਤ ਨੂੰ ਜ\ ਤ\ ਉਹਨ\ ਦੇ ਸਿਹ ਮੁੱਲ ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਿਵੱਚ ਜ\ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਤb ਪਿਹਲ\ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਿਵੱਚ ਮਾਰਕੀਟ ਕੀਮਤ ਦੇ ਅਧਾਰ Yਤੇ ਬਰਾਬਰ ਿਮਲੇ। Case: SHEKHAWATI GENERAL TRADERS LTD. versus INCOME TAX OFFICER, COMPANY CIRCLE I, JAIPUR [[1972] 1 S.C.R. 927] (1972) 6, sagaa waa H faa ser ar fafarad fear ara ar ag qa eT 4Afara gafa atari vga araa a faatfedt + fafaeata Bax Te Ht ara ztarise ® sarreeereHB Racarey R wtFH Hae sw FA F AANAAgara geela fafats B atgel Gaz AY area fae 7 1 19444 faatfeal 4 gadiazi ¥ 3% 31, 909 saz afaa fax aie ag saath, 1945 8 se afd faugv ar| sa ATA Deals EseTT fafats Fue ya Tat F faq cH Aagat Fy ataaa sat faafea fewwa:fraifeat BT 31,909 HAT TAXSeq ET| Ga AAT siz 31 fearaz,1947 % ala, faaifedl a qa wau Fa(4,650 way aa far.fastfedd Fae 1945 ate 1947 HER away ae fayqo saz alae far1 taat, 1948 at faaifeat at ga afa 1,10,747 Taza ag faaat gaat Sarafeat F 15,57,902 era yer AAT aT | Bw qeainaa} fasias & faaifed:A Aaa dact wr 10 wah sfa tat Rsifsat gea Fpare att wea Tat aT areaas Gor F MGPATT Yor FT1 29 ware, 1948xy faaifedt 3 ea aa Tat wT 15,50,458 wat HT Ga Uffav aa fearsiz as 1949-50 at aadt faazall Hea fans gt 7,444 wT a ath sraiar fear) agad # gare ag afufaaifea fear var fe arate HAT BAIT(48 oq) Sat saat qeatsa qua wad Ft ars mY gua aad wit alaegat A on ara faarat sad faarfaa Hee FAT ETT ax afe 40a ael zdt yea a at at gat at fas ge fea yea F AGIA H ar ard fea ara &qa ale are B arare yer IT araTALA eT, arrargar sfama ater aaratfadfagr aga| EAA ea aTAe H eat wr faeare 4 ama ag aula @ fan far& fe ag fafasaa ga Wet FT AT WeIa aaa & saya eur 2, fafreaa arafau facga wt argat adt1 ga ATA A afafaaa at atét 48 We 55 (2)e gare fagan areal soaeat & agare Goh afeara ar als a AIA HA . a arafeaa a cea Seas at gar ari sepa arAH H are 48 ® qataa Ffaq gat area & asia at arse maarfea fea are st Gr st aaa emret 55(2) % afaeasa soraedt as aifaa21 gat 1 saat, 1954 3 Tet Tiartes faattcat at seater at ug gt aat faaifeat & ore at frees 28 @ag azfafafesa et amar @ fe sar ag aor rer afaa arfea at arma st arc 4g &sama % faq asta at armaaie az ar 1 aaatt, 1954 st aria ® shagMGT HEI HSH grHar argar 21 shaa’ wez sr qaiz Az VAs Hwa Ffag fear tat ada dat 2 fe fan eg & age ag MET Fl eqra F agy warSTUAT| FeGa ATAM Fatal ge ag wad 2 fe ag qa faateer area fear aayaaa seas WAT HT Shea arate yer aeaH wT A gaara fear nar arwit sa araee afsard aad arar ariwaaxe@ get Dare 7E Ufa asrafaat gaezde wetat (1) ae ares F gfyeqaq faq az aa Iz orarfea 3Prat at fagres ar sifrare & sell arer $5(2) (i) ® ecard ar eat gfiesaa agt AMal ST BRAT| Sea eqIaTAT a ca aza BT qu Sy 8 aHIgFATT HTtear fa 1 wage, 1954 a seama aad & ofa arate gear a afefaferawut % faa se athe Boze at ot avarq st AE azar GUST A Waray” wizfadaa at alt sa ot fast adt fear ar amarafe umeq A eda ara ptwat 1 TAIT, 1954 F qvaa Aaa gad Rasta at Peart azar G3qTSAT FLAT BTA BY aT Ro agare aragq ag} A aay qt aq qfsz & frarxeer at fratizdt araet ar afafaay a are 147% ans (7) at (@) Fora aT ale gaa ZT al ar| aus (*) % ata faatfeal Fae de arfeas aoa}eT THe HTH far mage a fraka ag # far yak fraizm & fawWaMFMN ag st aay alone Ha R far grag as 2fasizar 3saat % faq gua: fadna ar warag 21 wet aw qos (@) FT araeq 2 yakart Fal gaara Oat eat arfen fea 8 araae afearsy wy aa fazara zywg fe HTS cary aig fraizayBz ass 1 sega uray F 1 qaett, 1954 %WaT TAA WaT F asa a arafaa maar A arwaa: graac afar atag favara Bet sr ale arTT wet TAH a azar fe aeaTa faaiza ad Fs fagTa waa are faut a ge ae at 7, wat afar areata ada age st oral Se yea cages srfawa aged fear sar 2i see are H fraifedd Ft di at ae aafaqquar afwatcer et siaat1 faaifed ga cara 8 go nok ad ar gazatt| GH He Bl Gage He Hy sy ard 2 aie AAT BT al Ts| Ho /zo ; \ — | . | .| *. Case: SHEKHAWATI GENERAL TRADERS LTD. versus INCOME TAX OFFICER, COMPANY CIRCLE I, JAIPUR [[1972] 1 S.C.R. 927] (1972) The question which had to be decided in the above case was entirely of a different nature. The assessee there held ordinary shares in Rohtas Industries Ltd. apart from holding shares by way 1)f investment and also as stock-in-trade of its business as a share dealer. In 1944 the assessee acquired 31,909 of these shares and was holding them in January 1945. In that month the Rohtas Industries Ltd. distributed bonus shar~ at the rate oi one ordinary share for each original share. So the assessee got 31, 909 bonus shares. Between that time and December 31, 194 7 the assessee sold 14,650 of the original shares.. The assessee acquired some newly issued shares in the years 1945 and 194 7. The total hold-ing of the assessee on January I, 1948 came to 1,10,747 shares which in its books had been valued at Rs. 15,57,902. In arriv-ing at this figme the assessee had valued the bonus shares at the face value of Rs. IO/- each and the other shares at the actual cost. On January 29, 1948 the assessee sold all these shares for the total sum of Rs. 15,50,458 and in its return for the year 1949-50 claimed a loss of Rs. 7,444 on the sale. It was held by the majority _that the bonus shares had to be valued by spreading the cost of the old shares over the old shares and the bonus shares taken togetjler if they ranked pari passu and if they did not the price might have to be adjusted either in proportion of the face value they bore or on equitable consideration based on the market price before and after issue. We have set out the facts of this t:ase in detail in order to demonstrate that that decision was not at all apposite for the purpose' of deciding the point which has arisen in the present case. No question arose there of the calcu-lation of the capital gain or loss in accordance with the statutory provisions in pari materia with ss. 48 and 55 (2) of the Act. In the present case we are confined to the express provisions of s. 55 (2) relating to the manner in which the cost of acquisition of a capital asset has to be detennined for the purpose of s. 48. Where the capital asset became the property of the assessee before the first day of January 1954 the assessee has two options. It can decide whether