State Bank Of India v. Commissioner Of Income Tax, Ernakulam

Case: STATE BANK OF INDIA versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, ERNAKULAM [[1985] SUPP. 3 S.C.R. 694] (1985) | WAT ea | aaa MART AAI, Talat _(31 Hagaz, 1985). (*aragta ato to gamgene ate aerate aaut) araat afafaay, 1961 (1961 et 43)—are 5—BITATL MA —WaTVAY F gayera re fathead xt fartHat Heat F yea H afe at arene aa Re eq A Heraaart wt aalet fear srat—fadatt azt & afe det fafaHartat aa gate safes featfra aregsasr gaaATT BAT BVT F fey fear aay a, aa: fata aa aafg atafaan at saa are & aeita acta 2|| faatheat, qa H atsta am fafits, vay dard aeqal, akTHB BLAUT F aT F VT H aay qarardl F cat fast weaH fra aa ae, dere ada, stH aeaTH, anda sige, fafranoaatt Hea THIET frea ate Hefl-pelh fadsit Heat aq ar tal AYarea & fase ast afeaat dafaa fatal F fatedava aayBATH Aa TE St aT saRT qaraT mat aT ate army dafra dataal & ota faatfeatae ard F war fas aa F 1 ada 6 wa,1966 BY recta eat F aayera & afeormeawy fedett gay Ffratfcat & ara t sar at aE wealX ax ara Gaz sae Gs atwag wIa at afe gs atqaqeaa at agate anfear ata igaHzafaaretgrat 31fearaz, 1966 a aaa aly aret tat ag %ature fratfedt & ge aftarg at arias aed ey faaifeat a araSST A ara var ar fe ara arafers are at safe er at) gaafafreaa & faeg aaron argaa (adler) at atta at af at atTAT BC A ag ot. cak fees aha afar a ata a 7gatarfracoy # at fratfedt at eater ATAAT BC ay gtgeezaaaFT Tay get BT VAT UTeT fase ¥ ger F ate fratfedt 4 ¥ : | oy = an | yon , . | | : | oape * + > th || - % faeg fear car facta set ar gat userfants & fees atxfraifedt & getfear| fate garTa THT aha 1971 F mast fade Fo31Fwatgan fers Fea Tea eqraraa F arde|@ 25 wat, 1973 % fataalt fafrsag S fare gesam carmmaa H at aga ata aferHW BY,.afafaatfta—faatfedl aaeardl areart Ht WI at atkaware areat ¥ aT H wr H ag fate yor A faa ay ae, daraTM, STH HAT, HiT Va sige ate ge TeREA frat FT FLRal ar ae Bah frwa-arTa carrey srfeaat at1mredla eTFFwagera %& afcormerey fraifeal ster area at araarealwearyeaFo afeat ag ot ate gah ofcormeaes ga anfeaat & fana-arma& aoa F afg ah wg ot faa® faatfedt wat arcane & aeraTeraAre BT TET ar| Vet art anfeaat & gear F afe faatfeat srearaifza ara at ate gafaq saat usea oifta at at araat Ffag vata att (Fer 7)fazer gar faatfedt wr earare eetm ati wal A ae aaeae gfe areata era Ff fade yar at ofrn age ge at atefaaifeat * gaat yea age fear ari afe feafa ag at at araaxafafray,1961 @ arr5 % asta ag ax frator ateeat1 (Fer 8) wat feat fratfeat arer area fatal gare yea F afrqeraaT wagers & areor fraifedt ay arg ara ar arf gs at, aat fretHea gat F qhagat oe tar art at gifs ararena:earaifter aptat arts eta, afe fretfedd aver arfea faeeht qar uses BB A ararate ater%& er 8 agar areare & att gf afeaaa Gait Bwit % eT F arfta at, feeg ufe gad az, fate yar ist anfeaat feat gst & wa F arfea at wg gt at Ber ara ar arta gaiteasafe ar gtat 1 (Fer 11) @ att aat areaa F sae afeoraeaeq fagifedt et ara ar atfa g&farang feat art arat wacaqut avi deaagie st adt safe . | oR sa aad F agafeaz 2 fe ag Ola, frat fraffedd aver agar war afeat H afafseat stadt & ga seq % fore raed ara sat 2| fe aan fretfcat at arg ara ar aif gé 21 fratfead det ofafezai,al war aH & ofa fagidl & agqare ad &, ac F arafear amar & avar aft ant amar & att safe gad artal wg sfafseat at fet dt afcemt & favarae agl ara aTaHATt (FT 12)_ afe fratfect at fateh fafa at, wet ag at, aah ot agarter fear qrar g at Fae ga ofefeafa a fae gar F gare asia gatat feat oftoraeaed aa ta sl gat Rargare fafaFH afagqertgatat, fafr & card} at ara aal atarifaeg afe fafa ararnifta saat & fag areare % aera saala feat arate aTwager at ara at oifta etal ate are wera gtt ga ae,af fafa ar areate & wrath & fae ar sara B gate H faTsaan agl far warar faeg fata F arant F dara Fa TzaIcvare rat F fay soata Fear Tat at ay ga TAT HT ATH AMTaltar atte fatet yaryer S aay ox aaHe ar faater at feataT aHar i (Tw 13) _ — a 4 _ > | | * | ;> Pam | , . Waly TEFH To ATT aaa, uataaa [ato ast] 299: ca |wanfead faoa [1979] [1979] 116 ago eto arto |: : aaa sea face fafats sary sae aaa,afsaa aura. » if fafaa aditafaatfeat:1974at fafa attaao 596|:(Uo ao), Case: STATE BANK OF INDIA versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, ERNAKULAM [[1985] SUPP. 3 S.C.R. 694] (1985) 694 STATE llAlil OF DlDIA Vo A COMMISSIONER OF IN<DlE Ult, EllNWII AM ocroBER 31, 1985 (V.D. TlJLZAPUR!<AR AND SABYASACHI MllKHABJI, JJ,] B Income Tax Act, 1961 ~ s.5 - Foreign exchange bueineae - Devaluation of Indian rupee -Appreciation trading receipts and exigible to income tell· Appreciation in value - Whether The aaaeaaee-Banlr. was l!l!llllpmated with the appellat-luk. Al part of its banking bueineaa the aaae11ee bad been d•lfna in foreign eschange. Conaequant upon the devaluation of the Indian rupee the 811lOUOts credited to the uaeoaee in the foreip hanlta regiatered an increaae. Thia ezceas realiution on devaluation waa treated by the IDCOme-tax Officer aa income of the um•ru rejecting it• plea that the profit waa in the nature of a windfall, c D Inc~ Officer'a Officer'a order war The Inc~ Officer'a Officer'a order war confirmed by the Appellate Alriatant Coamd.Hioner, the Appelhte Tribunal. and in the reference by the High Court. Di811lia1ing the appeal of the aa1ea1ee to thia Court on the question; Whether the exceaa 1um realiaed on the devaluation of E the Indian rupee on 6th June, 1966 wu incme charaeal>le to iacme-t.u:, BEUi : 1. The High Court wu right in holdill& that the appreci.ation in value represented tradina receipt• of the uaeosee and, thenfore, COD1tituted 'revenue receipt•' in ita F hands which were chargeable to ~. [697 F) Sutlej Cotton Milla Ltd. Vo ,.,_,,111oner of Iw-'fa. 'lleet lleDgal, 116 I.T,Jl, 1 and c-iuioaer of Tnc<r 'l'o lll>pl Lhae Ltd. Boabay, 46 I,T,Jl, 590 relied upon. Tm< ..-, G 2, If the foreign currency has increaaed in vilue in teru of Indian rupee and that 8lll0unt has been utiliaed by the uau1ee in carrying on hia business, it was incidental to the blnkfna busineu. [700 A-B] In the instant case the profit was due to tbe devaluation of the rupee and waa not due to my other busineae activities. This is an incidental inco• arisiug from the carryiug on the banltiug business. [698 D] lloperlal Tobacco· Cozpouy v. lelly, 25 Tax Casu 292, Cmnluiooer of Inc Tu: l!an=a Vo A.&.A. Cancem ll<o•MiD, 5 I.T.R. 456 and Punjab Ccr-operat:be lllmk LU. v. Cmn!BBfC!l!er of ~. Punjab, 8 I,T.R. 635 relied upon. 3. The way in which antriea are made by the unaaee in it.a books of account ia not determinative of the question whether tbe aaseasee baa eat'll8d any profit or suffered any lose. The asaeaaee might, by lllBkiug entries which were not in conformity with the proper principles of accountancy, concealed profit or showed losa and the entries made by him could not, therefore, be regarded as concluaive one way or the other. (699 C-D) 4, In this case, stock in trade of the aaseaeee was foreign exchange. From the statement• made it is evident thet there was excess realisation of the foreign excheuge in Indian rupee and the aasessee realised their value. Under s. 5 of the ~me Tu Act, 1961, .it would be, in case of an .assaeaae who was a ruident and ordinarily a resident of India, asaeHllble, !he aaaesBee showed this amount as appreciation on devaluation of the rupee. (697 G-i!) CIVIL APPELLATE JURISDiCTION : Civil Appeal No. 596 (NT) of 1974. From the Judgment and Order dated 25.1.1973 of the Kerala High Court in Income Tax Reference No. 31 of 1971, T, s. l<rishnamoorthy Iyer and N. Sudhakaran for the Appellant. V. Gauri Shankar, K.c. Dua and Miss A. Subhashini for the Respondent. The Judgment of the Court was delivered by SABYASACHI MUKHARJI, J. The original appellant Banlt of Cochin Ltd. has been amalgamated with the State Bank of India and on an oral application of the appellant for substitution and with the consent of the respondent, this application was allowed and the amendment was directed to be effected. A B c D E F G H A This appeal arises by special leave against the judgment and decision of the High Court of Kerala at Ernakulam dated 25th January, 1973 in Income Tax Reference No. 31 of 1971. Case: STATE BANK OF INDIA versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, ERNAKULAM [[1985] SUPP. 3 S.C.R. 694] (1985) ਸਟੇਟ ਬੈਂਕ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਬਨਾਮ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਆਫ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ, ਏਰਨਾਕੁਲਮ ਅਕਤੂਬਰ 31, 1965 [ਵੀ.ਡੀ. ਤੁਲਜਾਪੁਰਕਰ ਅਤੇ ਸਬਯਾਸਾਚੀ ਮੁਖਰਜੀ, ਨਾਇਬ ਨਿਆਂਕਾ.] ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਐਕਟ, 1961 - ਐਸ 5 - ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਵਪਾਰ - ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ ਦੀ ਅਵਮੁੱਲਤਾ - ਮੁੱਲ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ - ਕੀ ਵਪਾਰਕ ਰਸੀਦਾਂ ਅਤੇ ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ ਲਈ ਮੰਗਣਯੋਗ ਹਨ ਅਪੀਲਕਾਰਤਾ-ਬੈਂਕ ਨਾਲ ਵਿਲੀਨ ਹੋਏ ਅਸੈਸੀ-ਬੈਂਕ ਦੇ ਬੈਂਕਿੰਗ ਵਪਾਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਅਸੈਸੀ ਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਵਿੱਚ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ ਦੀ ਅਵਮੁੱਲਤਾ ਦੇ ਪਰਿਣਾਮ ਸਵਰੂਪ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਬੈਂਕਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸੈਸੀ ਨੂੰ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਰਕਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ। ਅਵਮੁੱਲਤਾ 'ਤੇ ਵਾਧੇ ਦੀ ਅਧਿਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੂੰ ਇਨਕਮ-ਟੈਕਸ ਅਫਸਰ ਨੇ ਅਸੈਸੀ ਦੀ ਆਮਦਨ ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ, ਇਸ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿ ਲਾਭ ਇੱਕ ਅਚਾਨਕ ਲਾਭ ਦੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਸੀ। ਇਨਕਮ-ਟੈਕਸ ਅਫਸਰ ਦਾ ਹੁਕਮ ਅਪੀਲੀ ਸਹਾਇਕ ਕਮਿਸ਼ਨਰ, ਅਪੀਲੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਅਤੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਰੈਫਰੈਂਸ ਦੁਆਰਾ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਅਸੈਸੀ ਦੀ ਅਪੀਲ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦਿਆਂ, ਇਹ ਸਵਾਲ ਉੱਤੇ ਕਿ 6 ਜੂਨ, 1966 ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ ਦੀ ਅਵਮੁੱਲਤਾ 'ਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਅਧਿਕ ਰਕਮ ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ ਲਈ ਚਾਰਜ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਯੋਗ ਆਮਦਨ ਸੀ, ਇਸ ਨੂੰ। 1. ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮੁੱਲ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਅਸੈਸੀ ਦੀਆਂ ਵਪਾਰਕ ਰਸੀਦਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਇਹ 'ਰੈਵੇਨਿਊ ਰਸੀਦਾਂ' ਵਜੋਂ ਮੰਨੀਆਂ ਗਈਆਂ ਜੋ ਕਿ ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ ਲਈ ਚਾਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਬੁਚਲਰ) ਕਾਟਨ ਮਿਲਜ਼ ਲਿਮਿਟੇਡ ਬਨਾਮ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਆਫ ਇਨਕਮ-ਟੈਕਸ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ, 116 ਆਈ.ਟੀ.ਆਰ. 1 ਅਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਆਫ ਇਨਸਪੈਕਟਰ-ਟੈਕਸ ਬੰਬਈ ਬਨਾਮ ਮੋਗੁਲ ਲਾਈਨ ਲਿਮਿਟੇਡ ਬੰਬਈ, 46 ਆਈ.ਟੀ.ਆਰ. 590 ਦੀ ਆਧਾਰਤਾ 'ਤੇ। 2. ਜੇਕਰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਦੀ ਕੀਮਤ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਵਧੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਰਕਮ ਅਸੈਸੀ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਦੇ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਬੈਂਕਿੰਗ ਵਪਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੀ। ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਮੁਨਾਫਾ ਰੁਪਏ ਦੀ ਅਵਮੂਲਿਆਂਕਨ ਕਾਰਨ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਪਾਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਸੰਯੋਗਕ ਆਮਦਨ ਹੈ ਜੋ ਬੈਂਕਿੰਗ ਵਪਾਰ ਚਲਾਉਣ ਤੋਂ ਉੱਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਤੰਬਾਕੂ ਕੰਪਨੀ ਬਨਾਮ ਕੈਲੀ, 25 ਟੈਕਸ ਕੇਸਾਂ 292, ਇਨਲੈਂਡ-ਰੈਵੇਨਿਊ ਦੇ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਬਨਾਮ ਕੱਲੀ ਚਾਹ ਕੰਸਰਨ ਕਲਾਸਾ, ਐਲ.ਟੀ.ਆਰ. 452 ਅਤੇ ਪੁਗੁਹ ਲੈਟ ਚੈਂਬਰਸ ਲਿਮਿਟੇਡ ਬਨਾਮ ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ ਦੇ ਕਮਿਸ਼ਨਰ, ਪੰਜਾਬ, 8 ਆਈ.ਟੀ.ਆਰ. 635 ਨੂੰ ਭਰੋਸਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 3. ਕਰਦਾਤਾ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਐਟਰੀਆਂ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਨਿਰਧਾਰਣ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਕਿ ਕਰਦਾਤਾ ਨੇ ਕੋਈ ਮੁਨਾਫਾ ਕਮਾਇਆ ਹੈ ਜਾਂ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਉਠਾਇਆ ਹੈ। ਕਰਦਾਤਾ ਨੇ, ਜੋ ਐਟਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜੋ ਲੇਖਾਂਕਨ ਦੇ ਉਚਿਤ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਮੁਨਾਫਾ ਲੁਕਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਦਿਖਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਐਟਰੀਆਂ ਇਸ ਲਈ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਜਾਂ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਨਿਰਣਾਇਕ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ। 4. ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਕਰਦਾਤਾ ਦਾ ਵਪਾਰਕ ਸਮਾਨ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਸੀ। ਬਿਆਨਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਦੀ ਅਧਿਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋਈ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਲ ਦੇ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਦਰ ਤੇ ਹੋਈ ਹੈ। ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ ਐਕਟ, 1961 ਦੇ ਸੈਕਸ਼ਨ 5 ਅਧੀਨ, ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਕਰਦਾਤਾ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸਧਾਰਣ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਮੁਲਾਂਕਣ ਯੋਗ ਹੋਵੇਗਾ। ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨੇ ਇਸ ਰਕਮ ਨੂੰ ਰੁਪਏ ਦੇ ਅਵਮੂਲਿਆਂਕਨ 'ਤੇ ਮੁੱਲ ਵਧਾਉ ਵਜੋਂ ਦਿਖਾਇਆ। ਸਿਵਲ ਅਪੀਲੀ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ: ਸਿਵਲ ਅਪੀਲ ਨੰਬਰ 596 (ਐਨ.ਟੀ) ਦਾ 1974। 25.1.1973 ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਵਾਲੇ ਕੇਰਲ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ ਸੰਦਰਭ ਨੰਬਰ 31 ਦੇ 1971 ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਅਤੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੋਂ। ਟੀ.ਐਸ. ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਮੂਰਤੀ ਅਇਅਰ ਅਤੇ ਐਨ. ਸੁਧਾਕਰਨ ਅਪੀਲਕਾਰਤਾ ਲਈ। ਵੀ. ਗੌਰੀ ਸ਼ੰਕਰ, ਕੇ.ਸੀ. ਦੂ ਅਤੇ ਮਿਸ ਐ. ਸੁਭਾਸ਼ਿਨੀ ਪ੍ਰਤੀਵਾਦੀ ਲਈ। ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਸਬਿਆਸਾਚੀ ਮੁਖਰਜੀ, ਨਾਇਬ ਨਿਆਂਕਾ ਵੱਲੋਂ ਸੁਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਮੂਲ ਅਪੀਲਕਾਰਤਾ ਬੈਂਕ ਆਫ ਕੋਚੀਨ ਲਿਮਿਟੇਡ ਨੂੰ ਸਟੇਟ ਬੈਂਕ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਅਪੀਲਕਾਰਤਾਵਾਂ ਦੀ ਮੌਖਿਕ ਬੇਨਤੀ 'ਤੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਵਾਦੀ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ, ਇਸ ਬੇਨਤੀ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੋਧ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਅਪੀਲ ਕੇਰਲ ਦੀ ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਅਰਨਾਕੁਲਮ ਵਿੱਚ ਮਿਤੀ 25 ਜਨਵਰੀ, 1973 ਨੂੰ ਆਮਦਨ ਕਰ ਸੰਦਰਭ ਨੰਬਰ 31 ਦੇ 1971 ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਫੈਸਲੇ ਅਤੇ ਨਿਰਣੇ ਵਿਰੁੱਧ ਖਾਸ ਛੁੱਟੀ ਦੁਆਰਾ ਉੱਠਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਕਰਦਾਤਾ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਕੋਚੀਨ ਬੈਂਕ ਲਿਮਿਟੇਡ ਸੀ, ਇੱਕ ਬੈਂਕਿੰਗ ਕੰਪਨੀ, ਆਪਣੇ ਬੈਂਕਿੰਗ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਖਿੱਚੇ ਗਏ ਚੈੱਕ, ਭੁਗਤਾਨ ਆਦੇਸ਼, ਮੇਲ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ, ਮੰਗ ਮਸੌਦੇ, ਬਿੱਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਪਾਰਯੋਗ ਸਾਧਨ ਖਰੀਦਦਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਗਾਹਕਾਂ ਤੋਂ ਖਰੀਦੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਸੰਪਤੀਆਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰਦਾਤਾ ਦੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਬੈਂਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੇਚੀਆਂ ਜਾਂ ਨਕਦ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਕਰਦਾਤਾ ਦੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਬੈਂਕਾਂ ਦੇ ਚਾਲੂ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ ਦੇ ਅਵਮੂਲਿਆਨ ਉੱਤੇ 6 ਜੂਨ, 1966 ਨੂੰ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਬੈਂਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰਦਾਤਾ ਨੂੰ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਰਕਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਜੋ ਕਿ ਰੁਪਏ Case: STATE BANK OF INDIA versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, ERNAKULAM [[1985] SUPP. 3 S.C.R. 694] (1985) _ — a 4 _ > | | * | ;> Pam | , . Waly TEFH To ATT aaa, uataaa [ato ast] 299: ca |wanfead faoa [1979] [1979] 116 ago eto arto |: : aaa sea face fafats sary sae aaa,afsaa aura. » if fafaa aditafaatfeat:1974at fafa attaao 596|:(Uo ao), :1971 & araaz fda Fo 31% Fea sea ears Fatta25 waatt, 1973 % fara ate area F faeg at ws ater |attaat st az awast do Tao HoMgfs AaTalt Uo FAH a BIT a BIT a a|Taal ao TW THTAte Ho.GtoFataaFATTTogaat| | eT a BIT a BIT a a a eararaa ar favre earayia aerated qasit a fear sarania zasit— | qa adaral alia an fafats ar ard ee ga F areaaaeatd at Tar g alt sfaearaa % fae ada & afen aaerqt att seat Hr aenla S ag araea ATT feat qaT aT att aMaTatt % far fata fear war ari. ah 2. fate sara Fax at af ag atta1971 % aaafata fo31 Huatgaa fear Fra seq qraaa F ade25 waa, 1973 % fasta ate fafreaa H fares sl Te BI | 3. faaifedl, ga Fardta de fafats, cw sHardl Heat,qT THM Hae F aT F wT FH aqy gaara F cag fastata F fra ay gH, Faery aay, StH seae, ainea ery, fafaaaqaate wey ceary fea ate Hut-pet fatal wteal at wT HTtar attaeaeara faeet gar anfeaat dafaa fatal F faalfdtGIs FHF Aha Ta at Ts st aT sABY Aaa qa aT ae ATTTwafaa aoa gal & ota faaifedt F ara ara # sar fa aa F 1ATS 6 TA, 1966 Bl areale Vat H gayegs F afearaeTe fase .; j | | : | at F fratfedt & are F qar at 7g weal 7 4,65,515 ee ayafe al11 aaqeaa Tt agelt & arfaer a araaz afaard are31 fearaz, 1966 Haare ala ata ar ay F ater faatfratge aware at araat Hea gy fraifeat at ara & eq A ArarmaT at fe are arefers ara at cafe ar ari waa fafrear Bgfase agra argat (adit) al adler at 7g ot1 aerae aga(atta) 4 faatfedl at eeta ardaz az ay ati gat faeg adheafaaatsl ata a we ati afanco a at faatteat at catamaa BT a at 1 ag tt aettar Svs A fe Frater ay 1967-68 &gana var ag % afaw fer sata 31 fearaz, 1966 at faatfeat 4arse aaa ot sae grotoarfeaaearet sfayfaal ar yeataafear at ate afs ga arte at sfayfaat at arent alae artala a ay at safer 52,935 eat & seat wl sfagtaatafarwim & qoatea 8 seqa aft H wa F yrar var ar| faatea ag1967-68 & fay niga al 7g faacot F sores aft at wetfara arar frat aat ari afr sfayfaat % fara ot arg at areafasalfa aét gf oat ate afe afrafad arf at ara att gifa warfanfera aét feat war ar ate dfs ga ag t fay amea yeataacafe fratfed are faafaa eo & sat at ara atet var cafe& agar ad a gafae araaz afeard 4 arfa aaa Bt at ayamaFH aga ayaa(atta)aar atte sifaacr ar ait aefasey ati| a »||~|¥| at ' | |4. agar afafran, 1961 (fra gad gah orate ‘afafaan’met Tatet)at mer256(1) & asta sea eqrarag al at safafasz feu ae F— | - (1) aar arma & aeal ate afefeafaat at Baa ae4,65,515eae at ufa, arta 6 Fa, 1966 Ht MTRTau H ayeTaT I VaT aA BAS araHt Hs faq sasama eit ? . - | | . (2) var aTAe % aval ate afefeafaal st tar gefaaizr ay1967-68 * fagfaatfealat ga ara arATT] HA A$2,935eaxal cHasl,Wl araret | ad sfrgfaal & afar cere & yeaa 9% veya aft 8, weltawa &% fag fratfedlFare at are wt A afracorfafa at afse & aah at? 5. ea FATATAT Tt TAM Get BT GAT Urseag fare HF ger ale fratfeat fratfeatfees fear aan fadla gee ar sat taer Peart% fave ate fratfedt % oat F fear) fH ale fratfeat fratfeat + 6. ea F gt Za ara Hr sera feat aT aHat s fn fedewe gat ana aa faarene aa ge gafau sav acta ae faarzHA al aravaHat at &1 7. sat fi gee gaa qd sera fear a gar 3, ata daavay set am at frafaa @1 yea eararaa 3 ae afafaaifea fearfe faaifedt taaret areat wt ter ar ate Faaret arzarxFBwrt & wT F ag fade gar A fas aedH, sara area, srw yar,ait a sige att aq TUaIET fraa A HT tar at alte gah famearay eqrarel stfaat at areca ead. & aaqear F afcoaraeqegfratfedt arer orca at ort aratt aa ® goa F afe at we at alkgah ofenrmeaed sa aifeaal % fara-arara & goa FH afe at wsaft frat faatfed) aga areare Bdhera meqagre He wer at.gafag sea eararay al ag cer at fe ga art & ate daa aeoy fa tat at arfeaat & gem F 4,65,515 eae a} afa fratfeetar anata ara at ait gafaq ag wan saat user oifta at atararat % fae cart at > x ok, Case: STATE BANK OF INDIA versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, ERNAKULAM [[1985] SUPP. 3 S.C.R. 694] (1985) SABYASACHI MUKHARJI, J. The original appellant Banlt of Cochin Ltd. has been amalgamated with the State Bank of India and on an oral application of the appellant for substitution and with the consent of the respondent, this application was allowed and the amendment was directed to be effected. A B c D E F G H A This appeal arises by special leave against the judgment and decision of the High Court of Kerala at Ernakulam dated 25th January, 1973 in Income Tax Reference No. 31 of 1971. The assessee, previously the Bank of Cochin Ltd., a banking company, as part of its banking busines·s, had been purchasing B cheques, payment orders, mail transfers, demand drafts, bills and other negotiable instrtunents drawn in foreign currencies and sometimes foreign currencies themselves from its clients. Titese foreign exchange assets were subsequently sold or encashed through the assessee [1 ]s correspondent-banks in the foreign countries concerned and the proceeds credited to the current account of the assessee with the correspondent-banks concerned. c Consequent on the devaluation of the Indian rupee on 6th June, 1966, the amounts credited to the assessee in the foreign banks registered an increase of R5.4,65,5!5. The excess realisation on devaluation was treated by the Income-tax Officer as the income of the assessee during the accounting year ending 31st December, 1966, rejecting the assessee's plea that the profit was in the nature of a windfall. There was an appeal from the said decision D to the Appellate Assistant Conmissioner. The Appellate Assistant Commissioner rejected the assessee' s contention. There was ·a further appeal to the Appellate Tribunal. The Tribunal also did not .3ccept the assessee's submission. There was a further contention that as on the last day, 31st December, 1966, of the accounting year relevant to the assessment year 1967-68, the E assessee had valued the Government securities held by it at the market price and as the market price of the securities on that date was less than the cost price, the difference amounting to Rs. 52, 935 was taken as loss arising from the valuation of the closing stock of securities. In the return filed for the assessment year 1967-68, a claim was made to deduct the above F loss. As there was no actual loss arising on the sale of securities and as there was no debit to the profit and loss account of the alleged loss and as the method of valuation adopted for this year was not in accordance with the method of accounting regularly employed by the assessee, the Income-tax Officer disallowed the loss. On appeals, the Appellate Assistant G Commissioner as well as the Appellate Tribunal came to the same conclusion. c D G Under section 256(1) of the Income Tax Act, 1961 (hereinafter called the 'Act'), two questions were referred to the High Court : H "(i) Whether, on the facts and in the circumstances of the case, the sum of Rs. 4,65,515, being profit arising on the devaluation of the lnaian rupee on 6th June, 1966, was income chargeable to income-tax? (ii) Whether, on the facts and in the circumstances of the case, the Appellate Tribunal was right in law in rejecting the assessee's claim to deduct an amount of Rs. 52,935 being loss arising on the valuation of closing stock of Government securities, in determining its total incou.e for the assessment year 1967-68?" The High Court answered the first question in favour of the revenue and against the assessee and the second question was answered against the revenue and in favour of the assessee. At the outset it may be mentioned that the second question is no longer alive before us and the second contention is therefore need not be considered. Case: STATE BANK OF INDIA versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, ERNAKULAM [[1985] SUPP. 3 S.C.R. 694] (1985) 6,45,515 ਸੀ। ਅਵਮੂਲਿਆਨ ਉੱਤੇ ਅਧਿਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੂੰ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਕਰਦਾਤਾ ਦੀ ਆਮਦਨ ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ, ਕਰਦਾਤਾ ਦੇ ਇਸ ਦਲੀਲ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿ ਲਾਭ ਇੱਕ ਅਚਾਨਕ ਲਾਭ ਦੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਵਿਰੁੱਧ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਪੀਲੀ ਸਹਾਇਕ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਨੂੰ। ਅਪੀਲੀ ਸਹਾਇਕ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਨੇ ਕਰਦਾਤਾ ਦੇ ਤਰਕ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕੀਤਾ। ਹੋਰ ਅਪੀਲ ਅਪੀਲੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਨੇ ਵੀ ਕਰਦਾਤਾ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਤਰਕ ਸੀ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਦਿਨ, 31 ਦਸੰਬਰ, 1966, ਜੋ ਕਿ ਮੁਲਾਂਕਣ ਸਾਲ 1967-68 ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਲੇਖਾ ਸਾਲ ਸੀ, ਕਰਦਾਤਾ ਨੇ ਉਸ ਮਿਤੀ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਸਿਕਿਊਰਿਟੀਆਂ ਨੂੰ ਲਾਗਤ ਮੁੱਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਕੀਮਤ ਉੱਤੇ ਮੁੱਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਅੰਤਰ ਜੋ ਕਿ ਰੁਪਏ 52,935 ਸੀ, ਸਿਕਿਊਰਿਟੀਆਂ ਦੇ ਬੰਦ ਸਟਾਕ ਦੇ ਮੁੱਲਾਂਕਣ ਤੋਂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਮੁੱਲ ਵਜੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੁਲਾਂਕਣ ਸਾਲ 1967-68 ਲਈ ਦਾਖਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਰਿਟਰਨ ਵਿੱਚ, ਉਪਰੋਕਤ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਿਕਿਊਰਿਟੀਆਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਅਸਲ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਥਿਤ ਨੁਕਸਾਨ ਲਈ ਲਾਭ ਅਤੇ ਘਾਟਾ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਡੈਬਿਟ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਿਕਿਊਰਿਟੀਆਂ ਦੇ ਮੁੱਲਾਂਕਣ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਕਰਦਾਤਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਲੇਖਾ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਅਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਅਪੀਲ ਉੱਤੇ, ਅਪੀਲੀ ਸਹਾਇਕ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਅਤੇ ਅਪੀਲੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਦੋਵੇਂ ਇਸੇ ਨਤੀਜੇ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਆਮਦਨ ਕਰ ਐਕਟ, 1961 ਦੀ ਧਾਰਾ 256(1) (ਇਥੇ 'ਐਕਟ' ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ) ਅਧੀਨ, ਦੋ ਸਵਾਲ ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਨੂੰ ਭੇਜੇ ਗਏ: (i) ਕੀ, ਤੱਥਾਂ ਅਤੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ, ਰੁਪਏ 4,65,515 ਦੀ ਰਕਮ, ਜੋ ਕਿ 6 ਜੂਨ, 1966 ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ ਦੇ ਅਵਮੂਲਿਆਨ ਉੱਤੇ ਉੱਠਣ ਵਾਲੇ ਲਾਭ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਆਮਦਨ ਕਰ ਲਈ ਚਾਰਜ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਯੋਗ ਆਮਦਨ ਸੀ? (ii) ਕੀ, ਮਾਮਲੇ ਦੇ ਤੱਥਾਂ ਅਤੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਪੀਲੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਹੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਮੁਲਜ਼ਮ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸਰਕਾਰੀ ਸਿਕਿਊਰਿਟੀਜ਼ ਦੇ ਅੰਤਮ ਸਟਾਕ ਦੀ ਮੁੱਲਾਂਕਣ 'ਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਰਕਮ ਰੁਪਏ 5,23,935 ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ ਸਿਰੇ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ ਦਾ ਨਿਰਧਾਰਣ ਕੀਤਾ ਸੀ ਮੁਲਾਂਕਣ ਸਾਲ 1967-68 ਲਈ? ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਰਾਜਸਵ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਮੁਲਜ਼ਮ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਰਾਜਸਵ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਅਤੇ ਮੁਲਜ਼ਮ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੱਸਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਦੂਜਾ ਸਵਾਲ ਹੁਣ ਸਾਡੇ ਮੁੱਦੇ ਲਈ ਜ਼ਿੰਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਦੂਜੀ ਦਲੀਲ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ। ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਸਵਾਲ ਲਈ ਹੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਜੋ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੀ ਗਈ ਸੀ। ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮੁਲਜ਼ਮ ਬੈਂਕਿੰਗ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬੈਂਕਿੰਗ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਉਹ ਚੈੱਕ, ਭੁਗਤਾਨ ਆਦੇਸ਼, ਮੇਲ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ, ਮੰਗ ਮਸੌਦਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਪਾਰਯੋਗ ਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਦੀਆਂ ਆਮਦਨੀਆਂ ਨੇ ਵਪਾਰਕ ਰਸੀਦਾਂ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ। ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ ਦੇ ਅਵਮੁੱਲਿਆਂਕਣ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਮੁਲਜ਼ਮ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਰਕਮ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਮੁੱਲ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਦੀਆਂ ਆਮਦਨੀਆਂ ਦੇ ਮੁੱਲ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਦਰਸਾਇਆ। ਇਸ ਲਈ, ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਰੁਪਏ 4,65,515 ਦੀ ਵਧੀਆ ਮੁੱਲ ਜੋ ਮੁਲਜ਼ਮ ਦੀਆਂ ਵਪਾਰਕ ਰਸੀਦਾਂ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਉਸ ਦੀਆਂ ਆਮਦਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ ਜੋ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਧੀਨ ਸਨ। ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਮੁਲਜ਼ਮ ਦਾ ਸਟਾਕ ਇਨ ਟ੍ਰੇਡ ਸੀ। ਇਹ ਬਿਆਨ ਤੋਂ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਧੀ ਅਤੇ ਮੁਲਜ਼ਮ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਕੀਮਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਮਦਨ ਕਰ ਐਕਟ, 1961 ਦੀ ਧਾਰਾ 5 ਅਧੀਨ, ਇਹ ਆਮਦਨ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਧਾਰਨ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਮੁਲਜ਼ਮ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੋਵੇਗਾ। ਮੁੱਲਾਂਕਣ ਨੇ ਰੁਪਏ 4,65,515 ਨੂੰ ਰੁਪਏ ਦੇ ਅਵਮੁੱਲਿਆਂਕਣ 'ਤੇ ਵਧੀਆ ਦਿਖਾਇਆ। ਇਹ ਹੋਰ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ: "ਸ਼੍ਰੀ ਵੀ.ਓ. ਜੌਨ, ਬੈਂਕ ਲਈ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਵਕੀਲ, ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੱਤਰ ਮਿਤੀ 20.12.1967 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਆਪੱਤੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ "ਚੈੱਕ, ਭੁਗਤਾਨ ਆਦੇਸ਼, ਮੇਲ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ, ਮੰਗ ਮਸੌਦੇ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਖਿੱਚੇ ਗਏ ਬਿੱਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਪਾਰਯੋਗ ਸਾਧਨਾਂ ਜੋ ਕਦੇ ਕਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਵਿੱਚ ਖੁਦ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਵੱਖ ਵੱਖ ਪਾਰਟੀਆਂ ਤੋਂ ਖਰੀਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਬੰਧਤ ਬੈਂਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਲਈ ਭੇਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਬੈਂਕ ਬੈਲੈਂਸ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਥੇ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੁਹਰਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।" 6.6.1966 ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਖਰੀਦ ਅਤੇ ਵਿਕਰੀ ਦੀਆਂ ਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਆਈ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਿਆ ਅਵਮੁੱਲਿਆ ਹੋਇਆ। ਲੰਡਨ, ਨਿਊ ਯਾਰਕ, ਓਟਾਵਾ, ਬਰਲਿਨ, ਸਿਡਨੀ, ਪੈਰਿਸ ਵਰਗੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਂਕ ਦੇ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਬਕਾਏ ਨੂੰ ਜੂਨ, 1966 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਾਰੀਖਾਂ ਤੇ ਮੁੜ ਟਰਾਂਸਫਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੁਦਰਾ ਮੁੱਲਾਂਕਣ ਵਿੱਚ 4,65,515 ਰੁਪਏ ਦਾ ਵੱਡਾ ਮੁਨਾਫਾ ਹੋਇਆ। ਵਕੀਲ ਨੇ ਹੋਰ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ "ਬੈਂਕਾਂ ਦਾ ਸਧਾਰਣ ਮੁਨਾਫਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਦੀਆਂ ਖਰੀਦ ਅਤੇ ਵਿਕਰੀ ਦਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਦੇ ਅੰਤਰ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।" Case: STATE BANK OF INDIA versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, ERNAKULAM [[1985] SUPP. 3 S.C.R. 694] (1985) > x ok, _8. ga aaa F fade ger fratfedt ar sare earm atyerat & ag aa ease g fe area eat @ fade gar atafan agel gf ot atx faalfedt 3 saat ger aaa frat an tafefeafe ag at at araax afafran, 1961 af arr5 ® alta agwt faaizo ala gar afe faatfeat area ar frarat ar ate araeyate & fraret ar 1 fraifedt 4 4,65,515 era sl ga tHe al, erefasagtB qaqa 4 ant ox, farfafedafar eq F # wq ag afafafad F agian ar fear arr vray at— afsard % “a“sy| “anh faa afaaearal dto ato MAA arte20 fearat,1967Fat oHFR aaat arafaat sree at | df seit ag wer Pa area H fae aa tH, Tara sree,arm Hat, ait 2a sige, fafa ga ate fatal wteat Ffas ad ara aearra faa ate aeil-aat facelt gat fatedoqaaardl & wa fe ma 2 atx fatal Favs aoa antata aga eae gat H far ay wa Fi ga fads gat safaire aifaae: aet ox aftr far ara @ ate ag sheaUE AT WAS||- im 4 ia’. a . fafuen faaalt qatatl & araea A wa ate faa at a% aria 6 Fa, 1966 al ofeada Bt var art wa areataead ar aaqeaa gat at aa fafaer faze ararat aa aaa,ego, aletar, area, fasd, dfva Fae % oral Fafaa ot fafaes aTdal at 4, 1966 % grata aafea fea ae& faa ofeoraeaed, dat sot sfeafaa fear ar aaT B,eaterIt 4,65,515waa Haga afew ary gar aT|afsazar XY antagaft afwaaa fear fe gat at aralea‘qrw fateit ger at aa ate fear at eth % ala ararate 1" ro| | > fi 9. artla 6 TA, 1966 Bl RTH F HaQeds TATA BAT aTaire ag frat aca arcane & Praraartl% sre at gat aTaeSqart reat FW 8 seqa agqsfos aa ai ga aaa Fgeitfian cant eral sary seat aT ATAAT araaa!, aat varyQo Udo Had Aa? F areal H aaa Ha Shaq 1 aoa weaaeleaau fafade sara area araaa, tata? B arAae H frat aifaw araa wt afar|. ee- 10, agran-argad (adta) F act area Hag ara frat ayfe aazeaz, 1967 ¥, faarareds ag ¥ qearg celery HT eaqers gargt atefaaifed daar cclan Fat eral h arahd wah aaa 8arfagé i1 faatfedt aver agar sae ara alcaria ae a fasfaaay | 195 da FEF 292. 2 (1937) 5 algo Ato ato 456, 8°(1940) 8 algo Zo ATto 635, | . ve Mi po » + | |> ,ak = | we a att gat Frater ae 1968-69 % far faratfedd at ger arral arqat Bway F agaa weld & wr F erat fear ari gafae dafeat fratfedd arer, at area ar fared ate mrqat ate a fraret@, atfea cela arfeaal & qea Ft afrqeaat ar aaqeaa & aftoraRat F fratfedt & arava alt eaagre awl aaa Tart HVAarafead fratfeat atangafire at agra ara & eq A Arar STATafer|| O11. wae area face fafads gare atant araaa, afeanaia & ara A ea earareaa gra ae afataatfea fear war ar fawai feat faatfedd aren arfea facet garyea & afaqeast ar“amaqeat Sarco faatfedd at st8 are ar aris Gs al, sat feeyaa gary aaftadas ot Car ara at gift ararena: eararfza araat gift git, afe fratfedt aver arfea fateit gar useq He F arcartiiee afer FST A aaaT HIATT Hat gs afeaaa Tat FaTwT RH afta atfaeq afe gat at fatalgar astraarfea ar feat ost & wg F afta Ht ag gt a tar ara ar ahagata wala ar gta || 12. faare Feat art ata ageaqot ser deqgart at aahwafa & ate aarareaa A sae afearacaeqfraifedd et area argift a§ dtiga dad t og afeate fe ag fa faad fraifeddare agat war afeat F sfafsent a onal g, ga sea % fa qaargara vat & fe aot faatfedt at aN ara ar arf gg 21 fratfedtvet stafsert, a wat-ay as efaa featat & agare agl 3, wxara foo apart & azar erfa emt amar & alt safae gas are at7gosfafseat at feat wh afeeatn & favarreadgl arat arTHAT| ‘Ara Ua13, Var aIaee araar Arg, at Teas frat TATA ag afufeaifia Aaa wea fafase, feor war qeas? ar fe wrufe faeifeat at facetfafis at, wet ag at, adh ox ange ve3fear svat g at Saat ga ofefeafa & fe gar A gare agra gar ar | 1 (1979) 116 BIS eo ATXo J, 2 (1962) 46 Algo zto AIto 590, Case: STATE BANK OF INDIA versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, ERNAKULAM [[1985] SUPP. 3 S.C.R. 694] (1985) The High Court answered the first question in favour of the revenue and against the assessee and the second question was answered against the revenue and in favour of the assessee. At the outset it may be mentioned that the second question is no longer alive before us and the second contention is therefore need not be considered. The appeal is restricted as mentioned hereinbefore to the first question only. The High Court held that the assessee was doing banking business and as part of banking business it was purchasing cheques, payment orders, mail transfers, demand drafts and other negotiable instruments, drawn in foreign currencies and sale proceeds of these constituted trading receipts. Consequent on the devaluation of the Indian rupee, the amount receivable by the assessee appreciated in its value and this represented an appreciation ie the value of the sale proceeds of the assets in which the assessee was dealing in the course of its business. Therefore, the High Court was of the opinion that there was no doubt that the appreciation in value amounting to Rs.4,65 1515 of all such assets represented trading receipts of the assessee and, therefore, constituted revenue receipts 1.n its hands which were chargeable to income-tax. Foreign exchange in this case was stock in trade of the assessee. It is evident from the statement made that there was excess realisation of the foreign exchange in Indian rupees and the assessee re&lised their value. If that is the position, then under section 5 of the Income Tax Act, 1961, it would be in case oi an assessee who was a resident and ordinarily a resident of India, assessable. 'Ihe assessee showed this amount of Rs.4,65,515 as appreciation on devaluation of the rupee. It is further recorded in the findings of the Income-tax Officer as follows: A B c D E F G H B c JJ E F G H "Shri v.o. John, learned Advocate for the bank filed its objections in his letter dated 20.12.1967, He stated 11cheques, payment orders, mail transfers, demand drafts, bills drawn in India and other. negotiable instruments drawn in foreign currency and sometimes foreign currency itself are purchased from various parties and sent to correspondent banks in foreign countries for credit of our account with them. These foreign bank balances are periodically transferred over here and the process is repeated." The buying and selling rates in respect of various foreign currencies underwent a change on 6.6.1966 when the Indian rupee was devalued. The balance standing to the credit of the bank in various foreign branches like London, New York, Ottava, Borlin, Sydney, Paris were transferred subsequent to June, 1966 on various dates resulting, in huge profit on valuation of Rs. 4,65,515 as noted above. The advocate further pleaded "banks" normal profit is the difference between the buying and selling rates of foreign exchange.11 Profit was due to the devaluation of the rupee on 6th June, 1966 and was not due to any other business activities. This is an incidental income arising from the carrying on the banking business, See in this connection the observations in Imperial Tobacco Cooipany v. Kelly, 25 Tax Cases 292, and Comciissioner of Income TaK, Bunia v. A.S,A. Cow:etu, Baseein, 5 I.T.R.456, Also see the observations of the Privy Council in the caee of Punjab Co-operative Bani< Ltd. v. Comnissioner of ~-tax, Punjab, 8 I,T,R, 635, Case: STATE BANK OF INDIA versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, ERNAKULAM [[1985] SUPP. 3 S.C.R. 694] (1985) 6.6.1966 ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਖਰੀਦ ਅਤੇ ਵਿਕਰੀ ਦੀਆਂ ਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਆਈ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਿਆ ਅਵਮੁੱਲਿਆ ਹੋਇਆ। ਲੰਡਨ, ਨਿਊ ਯਾਰਕ, ਓਟਾਵਾ, ਬਰਲਿਨ, ਸਿਡਨੀ, ਪੈਰਿਸ ਵਰਗੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਂਕ ਦੇ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਬਕਾਏ ਨੂੰ ਜੂਨ, 1966 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਾਰੀਖਾਂ ਤੇ ਮੁੜ ਟਰਾਂਸਫਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੁਦਰਾ ਮੁੱਲਾਂਕਣ ਵਿੱਚ 4,65,515 ਰੁਪਏ ਦਾ ਵੱਡਾ ਮੁਨਾਫਾ ਹੋਇਆ। ਵਕੀਲ ਨੇ ਹੋਰ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ "ਬੈਂਕਾਂ ਦਾ ਸਧਾਰਣ ਮੁਨਾਫਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਦੀਆਂ ਖਰੀਦ ਅਤੇ ਵਿਕਰੀ ਦਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਦੇ ਅੰਤਰ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।" ਮੁਨਾਫਾ 6 ਜੂਨ, 1966 ਨੂੰ ਰੁਪਏ ਦੇ ਅਵਮੁੱਲਣ ਕਾਰਨ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਪਾਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਹ ਬੈਂਕਿੰਗ ਵਪਾਰ ਚਲਾਉਣ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਇੱਕ ਸੰਯੋਗੀ ਆਮਦਨ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਕੇਸਾਂ ਅਤੇ ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਬਨਾਮ ਕੈਲੀ, 25 ਟੈਕਸ ਕੇਸਾਂ 2922, ਅਤੇ ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਬਨਾਮ ਏ.ਐਸ.ਏ. ਕੰਪਨੀ, ਰੱਸੇਲ, 5 ਆਈ.ਟੀ.ਆਰ.456 ਨੂੰ ਵੇਖੋ। ਪੰਜਾਬ ਕੋਆਪਰੇਟਿਵ ਬੈਂਕ ਲਿਮਿਟੇਡ ਬਨਾਮ ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਮਿਸ਼ਨਰ, ਪੰਜਾਬ, 8 ਆਈ.ਟੀ.ਆਰ. 635 ਦੇ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਨਿਰੀਖਣ ਵੀ ਵੇਖੋ। ਅਪੀਲੀ ਸਹਾਇਕ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੁਕਮ ਵਿੱਚ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਨਵੰਬਰ, 1967 ਵਿੱਚ ਸਾਲ ਦੇ ਸਵਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਟਰਲਿੰਗ ਦੀ ਅਵਮੁੱਲਣ ਹੋਈ ਅਤੇ ਬੈਂਕ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸਟਰਲਿੰਗ ਹੋਲਡਿੰਗਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਰੁਪਏ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਨੁਕਸਾਨ ਝੱਲਿਆ। ਇਹ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਦਾਤਾ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਮੁਨਾਫੇ ਅਤੇ ਘਾਟੇ ਦੇ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬੇਸ਼ੱਕ ਅਸੈਸਮੈਂਟ ਸਾਲ 1968-69 ਲਈ ਕਰਦਾਤਾ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ ਦੇ ਗਣਨਾ ਵਿੱਚ ਇਕ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਯੋਗ ਕਟੌਤੀ ਵਜੋਂ ਹੋਈ। ਇਸ ਲਈ, ਕਰਦਾਤਾ ਦੁਆਰਾ ਸਟਰਲਿੰਗ ਸੰਪਤੀਆਂ ਦੇ ਮੁੱਲ ਵਿੱਚ ਮੁੱਲਾਂਕਣ ਜਾਂ ਅਵਮੁੱਲਣ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਦਾ ਵਿਵਹਾਰ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਭਾਰਤ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸਧਾਰਣ ਤੌਰ ਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਕਰਦਾਤਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਕਰਦਾਤਾ ਦੀ ਆਮਦਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਬੈਂਕਿੰਗ ਵਪਾਰ ਚਲਾਉਣ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।" ਇਸ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਸੁਤਲੇਜ ਕਾਟਨ ਮਿਲਜ਼ ਲਿਮਿਟੇਡ ਬਨਾਮ ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਮਿਸ਼ਨਰ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ, 116 ਆਈ.ਟੀ.ਆਰ.1 ਵਿੱਚ ਫੈਸਲਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਕਰਦਾਤਾ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਦੇ ਮੁੱਲ ਵਿੱਚ ਮੁੱਲਾਂਕਣ ਜਾਂ ਅਵਮੁੱਲਣ ਕਾਰਨ ਮੁਨਾਫਾ ਜਾਂ ਘਾਟਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੇਕਰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਕਰਦਾਤਾ ਦੁਆਰਾ ਰਾਜਸ੍ਵੀ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰਕ ਸੰਪਤੀ ਵਜੋਂ ਜਾਂ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਚੱਲ ਪੂੰਜੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ, ਤਾਂ ਅਜਿਹਾ ਮੁਨਾਫਾ ਜਾਂ ਘਾਟਾ ਸਧਾਰਣ ਤੌਰ ਤੇ ਵਪਾਰਕ ਮੁਨਾਫਾ ਜਾਂ ਘਾਟਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਪੂੰਜੀ ਸੰਪਤੀ ਜਾਂ ਪੱਕੀ ਪੂੰਜੀ ਵਜੋਂ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ, ਤਾਂ ਅਜਿਹਾ ਮੁਨਾਫਾ ਜਾਂ ਘਾਟਾ ਪੂੰਜੀ ਦੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਵਿਚਾਰਣ ਯੋਗ ਮੁੱਖ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦੀ ਅਸਲ ਕੁਦਰਤ ਕੀ ਹੈ, ਭਾਵ ਕਿ ਇਸ ਨੇ ਕਰਦਾਤਾ ਨੂੰ ਲਾਭ ਜਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪੱਕਾ ਹੈ ਕਿ ਕਰਦਾਤਾ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਐਟਰੀਆਂ ਇਸ ਸਵਾਲ ਦਾ ਨਿਰਧਾਰਣ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ। ਕੀ ਕਰਦਾਤਾ ਨੇ ਕੋਈ ਲਾਭ ਕਮਾਇਆ ਹੈ ਜਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਉਠਾਇਆ ਹੈ, ਕਰਦਾਤਾ ਨੇ, ਜੋ ਐਟਰੀਆਂ ਲੇਖਾਂਕਨ ਦੇ ਮੂਲ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਲਾਭ ਨੂੰ ਛੁਪਾਇਆ ਜਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਦਿਖਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਐਟਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਲਈ ਪਾਤਰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਬੰਬਈ ਬਨਾਮ ਹੌਗ ਲਾਈਨ ਲਿਮਿਟੇਡ ਬੰਬਈ, 46 ਆਈ.ਟੀ.ਆਰ. 590, ਇੱਕ ਕੇਸ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਫੈਸਲਾ ਸੀ ਕਿ ਜੇ ਕਰਦਾਤਾ ਦਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਫੰਡ ਉਸ ਥਾਂ ਤੇ ਅਣਵਰਤੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਪਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਇਹ ਹਾਲਤ ਕਿ ਮੁਦਰਾ ਵਿੱਚ ਉਤਾਰ-ਚੜ੍ਹਾਵ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਫੰਡ ਦੀ ਕੀਮਤ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਵਧੀ ਹੈ, ਇਸ ਨਾਲ ਫੰਡ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਪਰ ਜੇ ਫੰਡ ਨੂੰ ਵਪਾਰਕ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੁਦਰਾ ਅਵਮੂਲਿਆਨ 'ਤੇ ਉੱਠਣ ਵਾਲੇ ਲਾਭ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਲਾਭ ਕਰਯੋਗ ਹੋਵੇਗਾ। ਜੇਕਰ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਫੰਡ ਨੂੰ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਕਾਰਵਾਈ ਜਾਂ ਵਪਾਰਕ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਗੈਰ-ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਕਾਰਵਾਈ ਲਈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਮਦਨ ਕਰ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ, ਤਾਂ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਵਿਨਿਮਯ ਮੂਲਿਆ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਆਮਦਨ ਕਰ ਲਈ ਮੁਲਾਂਕਣ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਬੰਬਈ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੀ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਬੈਂਚ ਨੇ ਹੋਰ ਵੀਖਿਆ ਕਿ ਵਿਆਪਕਤਾ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਕਰਦਾਤਾ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਐਟਰੀਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕਰ ਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਤੈਅ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਕਰਦਾਤਾ ਨੇ ਲੇਖਾਂਕਨ ਲਾਭ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਲਾਭ ਜਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਵਜੋਂ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਉਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਐਕਟ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਅਧੀਨ ਲਾਭ ਜਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਵਰ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਜੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਦੀ ਕੀਮਤ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਵਧੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਰਕਮ ਕਰਦਾਤਾ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਥੇ ਹੈ, ਭਾਵ ਕਿ ਵਧੀ ਹੋਈ ਰਕਮ ਨੂੰ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਬੈਂਕਿੰਗ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਉਪਰੋਕਤ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ, ਕੇਰਲ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵੱਲੋਂ ਦੋਸ਼ੀ ਖਿਲਾਫ ਅਤੇ ਰਾਜਸਵ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜਵਾਬ ਸਹੀ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਅਪੀਲ ਅਸਫਲ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਖਰਚੇ ਸਮੇਤ ਖਾਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਏ.ਪੀ.ਜੇ.ਅਪੀਲ ਖਾਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਏ.ਪੀ.ਜੇ. ਅਪੀਲ ਖਾਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ। Case: STATE BANK OF INDIA versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, ERNAKULAM [[1985] SUPP. 3 S.C.R. 694] (1985) ‘Ara Ua13, Var aIaee araar Arg, at Teas frat TATA ag afufeaifia Aaa wea fafase, feor war qeas? ar fe wrufe faeifeat at facetfafis at, wet ag at, adh ox ange ve3fear svat g at Saat ga ofefeafa & fe gar A gare agra gar ar | 1 (1979) 116 BIS eo ATXo J, 2 (1962) 46 Algo zto AIto 590, faa ofeoracaes ara tar at queragqarz fafa & afaqeas garat, fates & carat at araaval eta1 faeg afe fafa ar aqrat hearsetaa & fae areart & cua soaty fear arar g al aayeaT Teara at atfea giait He aq FUGT gat1 za aie, afe fafa srmrzare & Brat & farar earae F oasay F fre erate agt fearnar or fag fate F araae F ara SAAT: HVATeral H faregauia Prat qatar at sa THIT AS are sat Star atte faaet Bat Fyea % aeat oe aTaae wT Frater set fear GT awAT| Brag TeaeqTatay at @ve earadis F ant ag va evga at fear ar fe HUETaaa at tat sfafseat & ararz oe fafavas sat fear ot amar afraifedt aca Fa Fwear waz wr fg fafaF ooaal & ayaresaat fafasaa feat star afer) ag ala HuaTat at aaarfea velaint fa aar faaifedd F feat war at F awar aft ¥eq i are fatty na aard 2 agaradi; Peg ag ara wus aTaautfea stat fe aat saa aa al afafran F soaat F sea asat gift & wa H ara aT awaT 8 aaaT aatt afe PaaTaa F Eeara at aa fear 3 fH afe fateh ata Taree wa % gersaqart af ge & atc faatfedl great Ga THA FT VAS BITATT a}sara # gata feat ware, star fa za ane H aga: gat z, aatgagl gE THA FI TAT TATA FT cufaa grat aoate fat aat @, at.ae amarel Hieart BT again a|| 14. sadar areal & adverse aretfor Pav aa epcararaa gta faulfedt & fae ate used faa}get F fearHalat Tat Bat & AE| AT| aaTATT| ita sana- Va 8 Ae aa afer arr| amin afer al TEL | | | Fa/Fo . | mw eq | Y + > | | a | | Case: STATE BANK OF INDIA versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, ERNAKULAM [[1985] SUPP. 3 S.C.R. 694] (1985) The Appellate Assistant Collllllissioner noted in his order that in November, 1967 subsequent to the year in question, sterling was devalued and the assessee bank had suffered a loss in terma of rupee in respect of their holdings in sterling. This loss was debited by the assessee to his profit and loss account and claimed as allowable deduction in the computation of the assessee's total income for the assessment year 1968-69. There-fore, the conduct and the treatment by the assessee of the result of appreciation or depreciation in value of sterling assets held by an assessee who is a resident and ordinarily a resident of India must be considered to be the income of the assessee ancillary or incidental to the carrying on of the business of banking. It was held by this Court in Sutlej Cotton Mills Ltd. v. C<mnissioner of Income-Tax, West llengal, 116 I.1.1\, 1, that where profit or loss arose to an assessee on account of appreciation or depreciation in the value of foreign currency held by him, on conversion into another currency, such profit ·or loss would ordinarily be a trading profit or loss if the foreign currency was held by the assessee on revenue account or as a trading asset or as part of circulating capital embarked in the business. But, if on the other hand, tbe foreign currency was held as a capital asset or as fixed capital, such profit or loss would be of a capital nature. 'Ihe important question to be considered is the true nature of the transaction and whether in fact it had resulted in prof it or loss to the assessee. In that context it is well-settled that the way in which entries are made by the assessee in its books of account is not determinative of the question whether the assessee has earned any profit or suffered any loss. 'Ihe assessee might, by making entries which were not in conformity with the proper principles of accountancy, concealed profit or showed loss and the entries made by him could not, therefore, .be regarded as conclusive one way or the other. C<mnissioner of Income-Tax Banbay v. b>gul Lille Ltd. Bombay, 46 I.T .R. 590, was a case where it was held that if a foreign fund of the assessee was allowed to remain unused where it lay, the mere circumstances that there had been fluctuation in the currency resulting in appreciation of the fund in terms of the coin of another country would not result in profit to the owner of the fund. But if the fund is utilised in the course of the business for a trading purpose, there would be realisation of the profit arising on devaluation and the profit would be taxable. If, on the other hand, the fund was not utilised for a business operation or for the purposes of trade, but for a non-bus~ness operation, like payment of income-tax in the foreil',n country, there was no profit and the difference in the exchange value could not be assessed to incollie-tax. The Division Bench of the Bombay High Court further observed that the matter of taxability could not be decided on the basis of the entries which the assessee might choose to make in his account, but had to be decided in accordance with the provisions of law. What would determine the taxability is not whether the assessee has shown a particular items as a profit or loss in the accounting year. but whether the said item could be regarded either as a profit or loss under the provj.sions of the Act. J:,ut as the court emphasised A h C t E F G H A that if the foreign currency has increased in value in terms of Indian rupee and that amount haS been utilised by the assessee in carrying on his business as precisely is the case here, i.e. the increased an.cunt has been utilised by repatriation, it was B incidental to the banking business. For the reasons aforesaid, the answer given by the Kerala High Court in the in;pugned jud5n.ent under appeal against the c asses see and in favour of the revenue was right. The appeal accordingly fails and is dismissed with costs. A.P ,J. Appeal dismissed. ,, Case: STATE BANK OF INDIA versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, ERNAKULAM [[1985] SUPP. 3 S.C.R. 694] (1985) ਉਪਰੋਕਤ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ, ਕੇਰਲ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵੱਲੋਂ ਦੋਸ਼ੀ ਖਿਲਾਫ ਅਤੇ ਰਾਜਸਵ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜਵਾਬ ਸਹੀ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਅਪੀਲ ਅਸਫਲ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਖਰਚੇ ਸਮੇਤ ਖਾਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਏ.ਪੀ.ਜੇ.ਅਪੀਲ ਖਾਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਏ.ਪੀ.ਜੇ. ਅਪੀਲ ਖਾਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਡਿਸਕਲੇਮਰ ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਨਿਆ ਨਿਰਣਾਂ ਕੇਵਲ ਮੁਕੱਦਮੇਬਾਜ਼ਾਂ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਮਝਣ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ । ਸਾਰੇ ਵਿਹਾਰਕ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਮੰਤਵਾਂ ਲਈ ਨਿਆਂ ਨਿਰਣੇ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸੰਸਕਰਣ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਅਮਲ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। Vasu GuptaAdvocate