The Commissioner Of Income Tax And Excess Profits Tax, Madras v. The South India Pictures Ltd., Karaikudi

Case: THE COMMISSIONER OF INCOME TAX AND EXCESS PROFITS TAX, MADRAS versus THE SOUTH INDIA PICTURES LTD., ... [[1956] 1 S.C.R. 223] (1956) ਐਸ.ਸੀ.ਆਰ. ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੀਆਂ ਰਰਪੋਰਟਾਂ 223 ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਅਤੇ ਵਾਧੂ ਮੁਨਾਫਾ ਟੈਕਸ, ਮਦਰਾਸ ਦੇ ਕਰਮਸ਼ਨਰ ਬਨਾਮ ਦ ਸਾਊਥ ਇੰਡੀਆ ਰਪਕਚਰਜ਼ ਰਿਮਰਟਡ ਕਰਾਈਕੁਡੀ [ਐਸ. ਆਰ. ਦਾਸ, ਸੀ. ਜੇ., ਭਾਗਵਤੀ ਅਤੇ ਵੈਂਕਟਰਾਮਾ ਅਯਾਰ, ਜੇ.ਜੇ.] ਇੰਡੀਅਨ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਐਕਟ, 1922 (1922 ਦਾ ਰਗਆਰਹਵਾਂ), ਸੈਕਸ਼ਨ 10- ਕੀ ਿੇਖਾ-ਜੋਖਾ ਦੀ ਰਮਆਦ ਰਵਿੱਚ ਰਨਰਧਾਰਕ ਦੁਆਰਾ ਪਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਰਗਆ ਪੈਸਾ - ਮਾਿੀਆ ਪਰਾਪਤੀ ਜਾਂ ਪੂੰਜੀ ਪਰਾਪਤੀ ਵਜੋਂ - ਤਿੱਥਾਂ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਕੇਸ ਦੇ ਹਾਿਾਤਾਂ ਰਵਿੱਚ। ਪਰਾਈਵੇਟ ਰਿਮਰਟਡ ਕੰਪਨੀ ਰਫਿਮਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਕੁਝ ਮਾਮਰਿਆਂ ਰਵਿੱਚ ਰਨਰਧਾਰਕ ਰਫਿਮਾਂ ਦਾ ਰਨਰਮਾਣ ਜਾਂ ਖਰੀਦ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਰਫਰ ਉਨਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿੱਖ-ਵਿੱਖ ਰਸਨੇਮਾ ਘਰਾਂ ਰਵਿੱਚ ਪਰਦਰਸ਼ਨੀ ਿਈ ਵੰਡਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਾਮਰਿਆਂ ਰਵਿੱਚ ਕਰਦਾਤਾ ਰਫਿਮਾਂ ਦੇ ਰਨਰਮਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਰਦੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਮੁਿਾਂਕਣਕਰਤਾ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਰਕਮ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਿ ਰਤਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਰਫਿਮਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਦਾ ਅਰਧਕਾਰ ਸੁਰਿੱਰਖਅਤ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਅਰਜਹੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇਸਨੇ ਰਤੰਨ ਰਫਿਮਾਂ ਦੇ ਰਨਰਮਾਣ ਿਈ ਜੁਪੀਟਰ ਰਪਕਚਰਜ਼ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਰਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਸਤੰਬਰ 1941, ਜੁਿਾਈ 1942 ਅਤੇ ਮਈ 1945 ਦੇ ਰਿਖਤੀ ਰਤੰਨ ਸਮਝੌਰਤਆਂ ਤਰਹਤ ਇਨਹਾਂ ਰਤੰਨਾਂ ਰਫਿਮਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਦਾ ਅਰਧਕਾਰ ਪਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਇਸੇ ਤਰਹਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਰਵਿੱਚ ਪਰਗਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਉਕਤ ਸਮਝੌਰਤਆਂ ਰਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਵਵਸਥਾਵਾਂ ਸਨ। 31 ਮਾਰਚ 1946 ਨੂੰ ਸਮਾਪਤ ਹੋਏ ਿੇਖਾਕਾਰੀ ਸਾਿ ਰਵਿੱਚ ਅਤੇ ਰਪਛਿੇ ਸਾਿਾਂ ਰਵਿੱਚ ਮੁਿਾਂਕਣਕਰਤਾ ਨੇ ਰਤੰਨਾਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਦੇ ਆਪਣੇ ਅਰਧਕਾਰਾਂ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। 31 ਅਕਤੂਬਰ 1945 ਨੂੰ ਰਨਰਧਾਰਕ ਅਤੇ ਜੁਪੀਟਰ ਰਪਕਚਰਜ਼ ਨੇ ਰਤੰਨਾਂ ਰਫਿਮਾਂ ਦੇ ਸਬੰਧ ਰਵਿੱਚ ਵੰਡ ਅਰਧਕਾਰਾਂ ਨਾਿ ਸਬੰਧਤ ਰਤੰਨ ਸਮਝੌਰਤਆਂ ਨੂੰ ਰਿੱਦ ਕਰਨ ਿਈ ਇਿੱਕ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰਹਾਂ ਰਿੱਦ ਕਰਨ ਨੂੰ ਰਧਆਨ ਰਵਿੱਚ ਰਿੱਖਦੇ ਹੋਏ ਮੁਿਾਂਕਣਕਰਤਾ ਨੂੰ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਵਜੋਂ ਜੁਪੀਟਰ ਰਪਕਚਰਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਕੁਿੱਿ ਰਮਿਾ ਕੇ 26,000 ਰੁਪਏ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤਾ ਰਗਆ। ਰਨਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸਵਾਿ ਇਹ ਸੀ ਰਕ ਕੀ ਤਿੱਥਾਂ ਅਤੇ ਕੇਸ ਦੇ ਹਾਿਾਤਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਜੁਪੀਟਰ ਰਪਕਚਰਜ਼ ਤੋਂ ਟੈਕਸਦਾਤਾ ਨੂੰ ਰਮਿੀ 26,000 ਰੁਪਏ ਦੀ ਰਕਮ ਭਾਰਤੀ ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ ਐਕਟ ਦੇ ਤਰਹਤ ਮੁਿਾਂਕਣ ਯੋਗ ਮਾਿੀਆ ਰਸੀਦ ਸੀ। ਐਸ. ਆਰ. ਦਾਸ ਸੀ. ਜੇ. ਅਤੇ ਵੈਂਕਟਰਾਮਾ ਅਯਾਰ ਜੇ. (ਭਾਗਵਤੀ ਜੇ. ਅਸਰਹਮਤੀ) ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਰਕਹਾ ਰਗਆ ਸੀ ਰਕ ਕਰਦਾਤਾ ਨੂੰ ਪਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਰਕਮ ਭਾਰਤੀ ਆਮਦਨ ਕਰ ਐਕਟ ਤਰਹਤ ਮੁਿਾਂਕਣਯੋਗ ਮਾਿੀਆ ਰਸੀਦ (ਨਾ ਰਕ ਪੂੰਜੀ ਪਰਾਪਤੀ) ਸੀ: (i)ਰਨਰਧਾਰਕ ਨੂੰ ਅਦਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਰਕਮ ਅਸਿ ਰਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨਾ ਕਰਨ ਿਈ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਬਿਰਕ ਆਮ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੌਰਾਨ ਅਦਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਰਕਮ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਰਨਰਧਾਰਕ ਅਤੇ ਰਫਿਮਾਂ ਦੇ ਰਨਰਮਾਤਾਵਾਂ ਰਵਚਕਾਰ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਿ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ; 224 ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੀਆਂ ਰਰਪੋਰਟਾਂ [1956] (ii)ਰਜਹੜੇ ਸਮਝੌਤੇ ਰਿੱਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਉਹ ਰਕਸੇ ਵੀ ਤਰਹਾਂ ਦੇ ਸਮਝੌਤੇ ਨਹੀਂ ਸਨ ਰਜਨਹਾਂ 'ਤੇ ਰਨਰਧਾਰਕ ਦਾ ਸਾਰਾ ਵਪਾਰ ਸਾਰੇ ਰਵਹਾਰਕ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਿਈ ਮਾੜਾ ਬਣਾਇਆ ਰਗਆ ਸੀ ਅਤੇ ਰਨਰਧਾਰਕ ਦੁਆਰਾ ਪਰਾਪਤ ਭੁਗਤਾਨ ਅਰਜਹੀ ਬੁਰਨਆਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਿਈ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਜਵੇਂ ਰਕ ਬਾਰ ਕਰੋਮਬੀ ਐਡ ਸੀ.ਓ. ਰਿਮਰਟਡ ਬਨਾਮ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਾਿੀਆ ਕਰਮਸ਼ਨਰਾਂ ([1945] 26 ਟੀ.ਸੀ. 406) ਰਵਿੱਚ ਏਸੀ ਦੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਪਰਬੰਧਕੀਰਸ਼ਪ; ਅਤੇ 1956 ਕਰਮਸ਼ਨਰ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਅਤੇ ਵਾਧੂ ਮੁਨਾਫਾ ਟੈਕਸ, ਮਦਰਾਸ ਬਨਾਮ ਦਿੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਰਪਕਚਰਜ਼ ਰਿਮਰਟਡ, ਕਰਾਈਕੁਡੀ (iii)ਕੋਈ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਰਹ ਸਕਦਾ ਰਕ ਰਿੱਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਮਝੌਤੇ ਰਵਕਰੇਤਾ ਦੇ ਮੁਨਾਫਾ ਕਮਾਉਣ ਵਾਿੇ ਯੰਤਰ ਦਾ ਢਾਂਚਾ ਜਾਂ ਸਮੁਿੱਚੇ ਢਾਂਚੇ ਦਾ ਗਠਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਰਜਵੇਂ ਰਕ ਵੈਨ ਡੇਨ ਬਰਗਜ਼ ਰਿਮਰਟਡ ਬਨਾਮ ਕਿਾਰਕ (ਐਿ.ਆਰ. [1935] ਏ.ਸੀ.431) ਰਵਿੱਚ ਸਬੰਧਤ ਦੋ ਮਾਰਜਰੀਨ ਡੀਿਰਾਂ ਰਵਚਕਾਰ ਸਮਝੌਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਫੈਸਿਾ ਕਰਨਾ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸੌਖਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਰਕ ਰਕਸੇ ਰਵਅਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਪਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕੋਈ ਰਵਸ਼ੇਸ਼ ਅਦਾਇਗੀ ਉਸਦੀ ਆਮਦਨ ਹੈ ਜਾਂ ਕੀ ਇਸ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਪੂੰਜੀ ਰਸੀਦ ਮੰਰਨਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਆਮਦਨ ਇਿੱਕ ਰਵਆਪਕ ਅਰਥ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਅਤੇ ਰਕਸੇ ਵੀ ਸਟੀਕ ਆਮ ਫਾਰਮੂਿੇ ਰਵਿੱਚ ਪਰਰਭਾਰਸ਼ਤ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਿ ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਅਸੰਭਵ ਹੈ. ਹਾਿਾਂਰਕ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਮਦਨ ਅਤੇ ਪੂੰਜੀ ਪਰਾਪਤੀ ਦੇ ਰਵਚਕਾਰ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰਹਾਂ ਪਛਾਰਣਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਿ ਿਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਰਜਹੇ ਮਾਮਿੇ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਰਜਿੱਥੇ ਆਈਟਮ ਸਰਹਿੱਦੀ ਿਾਈਨ 'ਤੇ ਪਈ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸਮਿੱਰਸਆ ਨੂੰ ਹਰ ਕੇਸ ਦੇ ਰਵਸ਼ੇਸ਼ ਤਿੱਥਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਹਿੱਿ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਮੁਸ਼ਕਿ ਹੁੰਦਾ ਸੀ. ਕੋਈ ਵੀ ਗਿਤ ਮਾਪਦੰਡ ਜਾਂ ਟੈਸਟ ਰਨਰਧਾਰਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਜਾਂ ਰਨਰਧਾਰਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫੈਸਿਾ ਕੀਤੇ ਕੇਸ ਰਸਰਫ ਇਸ ਿਈ ਮਦਦਗਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਰਕ ਉਹ ਉਸ ਰਕਸਮ ਦੇ ਰਵਚਾਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਰਜਸ ਨੂੰ ਸਮਿੱਰਸਆ ਤਿੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵੇਿੇ ਰਧਆਨ ਰਵਿੱਚ ਰਿੱਰਖਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰਾਪਤ ਭੁਗਤਾਨ ਦਾ ਚਰਰਿੱਤਰ ਹਾਿਾਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿੱਖਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। Case: THE COMMISSIONER OF INCOME TAX AND EXCESS PROFITS TAX, MADRAS versus THE SOUTH INDIA PICTURES LTD., ... [[1956] 1 S.C.R. 223] (1956) Section: CONCLUSION SUPREME COURT REPORTS THE COMMISSIONER OF INCOME TAX AND EXCESS PROFITS TAX, MADRAS v. THE SOUTH INDIA PICTURES LTD., KARAIKUDI. [S. R. DAS, c. J., BHAGWATI and VENKATARAMA AYYAR, JJ.] Indian Income Tax Act, 1922 .(XI of 1922), s. 10-Whethsr money received by the Assessee in the accounting period-As a revenue receipt or capital receipt-On the facts and in the circumstances of the instant case. The assessee-a. private limited company-carried on the busi· ness of distribution of films. In some instances the assessee used to produce or purchase films and then distribute the same for exhibi· tion in different cinema halls and in other cases the assessee used to advance monies to producers of films and secure the right of distri· bution of the films produced with the help of the monies so advanced by the assessee. In the course of such business it advanced monies to Jupiter Pictures for the production of three films and acquired the right of distribution of these three films under three agreements in writing dated the September 1941, July 1942 and May 1945. The said agreements expressed in similar language contained similar pro· visions. In the accounting year ending 31st March 1946 and in the pre· vious years the assessee had exploited its rights of distribution of the three pictures. On 31st October 1945 the assessee and Jupiter Pictures entered into an agreement cancelling the three agreements relating to the distribution rights in respect of the three films and in consideration of such cancellation the assessee was paid Rs. 26,000, in all by the Jupiter Pictures during the accounting period as com-pensation. The question for determination was whether on the facts and in the circumstances of the case the sum of Rs. 26,000, received by the assessee from the Jupiter Pictures was a revenue receipt assessable under the Indian Income Tax Act. Held, per S. R. DAS C. J. and VENKATARAMA AYYAR J., (BHAGWATI J. dissenting) that the sum received by the assessee was a revenue receipt (and not a capital receipt) assessable under the Indian Income Tax Act inasmuch as:- (i) the sum paid to the assessee was not truly compensation for not carrying on its business but was a sum paid in ordinary course of business to adjust the relation between the assessee and the pro· ducers of the films; so 1956 (ii) the agreements which were cancelled were by no means agreements on which the whole trade of the assessee bad for all The Commissioner practical purposes been built and the payment received by the a.sess-oj Income Tax and see was not for the loss of such a fundamental asset a.s was the ship Excess Profits Tax, managership of the aesessee in Barr Crombie cf Oo. Ltd. v. Oommis-Madras sioners of Inland Revenue ([1945] 26 T.O. 406); and v. The South India (iii) one cannot say that the cancelled agreements constituted that the cancelled agreements constituted the cancelled agreements constituted Pictures Ud., the framework or whole structure of the assessee's profit making Karaikudi apparatus in the sense the agreement between the two mar13arine (iii) one cannot say that the cancelled agreements constituted that the cancelled agreements constituted the cancelled agreements constituted the framework or whole structure of the assessee's profit making apparatus in the sense the agreement between the two mar13arine dealers concerned in Van Den Berghs Ltd. v. Clark (L.R. [1935] A.O. 431) was. Case: THE COMMISSIONER OF INCOME TAX AND EXCESS PROFITS TAX, MADRAS versus THE SOUTH INDIA PICTURES LTD., ... [[1956] 1 S.C.R. 223] (1956) एस०सी०आर आयकर आयुक और ष लाभ कर, मदासविशि बनाम द साउथ इंडिया पिकचर्सलिमिटेड कराईकुडी। [एस. आर. दास, सी. जे., भगवती और वेंकटरामा अय्यर, जे. जे.] भारतीय आयकर अधिनियम, 1922 (1922 का XI)धारा10-चाहे लेखांकनअवधि में निर्धारिती द्वारा प्राप्त धन-जैसा कि राजस्व प्राप्ति या पूंजीगत प्राप्ति-तथ्योंपर और में तत्काल मामले की परिस्थितियाँ. निर्धारिती-एक प्राइवेट लिमिटेड कंपनी-- फिल्मों के वितरण का व्यवसाय करतीहैl कुछ जगह निर्धारिती फिल्मों का निर्माण या खरीद करता था और फिर इन्हेविभिन्न सिनेमाघरों में प्रदर्शन के लिए वितरित करता और अन्य मामलों में निर्धारितीs अग्रिम धनराशि फिल्मों के निर्माताअेां कोदेता था और फिल्मों के वितरण काअधिकार को सुरक्षित करता है। ऐसे ही कारोबार के दौरान इतनी उन्नत धनराशि कीसहायता से निर्धारिती द्वारा तीन फिल्मों के निर्माण के लिए ज्यूपिटर पिक्चर्स कोधन दिया गया और इन तीन फिल्मों के वितरण का अधिकार के लिखित तीनसमझौतों के तहत,क्रमशः सितम्बर 1941,जुलाई 1942 और मई 1945 में हासिलesaकर लिया। उक्त समझौते समान भाषा में समान प्रावधान व्यक्त किये गये थे। 31 मार्च 1946 को समाप्त होने वाले लेखांकन वर्ष में और पिछले वर्षों मेंनिर्धारिती ने अपने तीन चलचित्रों का वितरण के अधिकारों का गलत उपयोग कियागया है। 31 अक्टूबर 1945 को निर्धारिती और ज्यूपिटर पिक्चर्स ने वितरण सेसंबंधित तीन फिल्मों के संबंध में तीन समझौतों को रद्द करना हेतु एक समझौताकिया तथा ऐसे रद्दीकरण पर लेखांकन अवधि के दौरान सभी मुआवजों के लिएज्यूपिटर पिक्चर्स ने निर्धारिती को रु.26000/- का भुगतान किया। विचारणीय प्रश्नयह था कि क्या मामले के तथ्यों और परिस्थितियों के तहत निर्धारिती द्वारा ज्यूपिटर;ssपिक्चर्स से प्राप्त किया ग रु.26000/- भारतीय आयकर अधिनियम के तहतमूल्यांकन योग्य राजस्व प्राप्ति थी । अवधारित हुआ द्वारा एस आर दाससी जे और वकटरामा अययर जे.,(भगवती जे.असहमति जताते हुए) कि निर्धारिती द्वारा प्राप्त राशि एक राजस्व रसीद थी (औरपूंजीगत रसीद नहीं)भारतीय आयकर अधिनियम के तहत निर्धारण योग्य :- (i) निर्धारिती को भुगतान की गई राशि वास्तव में, अपने व्यवसाय को आगेनहीं बढ़ाने के लिए मुआवजा नहीं थी अपितु व्यापार के सामान्य पाठ्यक्रम के लिएकरदाता और फ़िल्मों के निर्माता के बीच संबंध को समायोजित करने के लिए एकराशि का भुगतान किया गया था; (ii) जो समझौते रद्द किये गये, वो ऐसे समझौते नहीं थे जिन पर निर्धारिती कापूरा व्यापार सभी व्यावहारिक उद्देश्यों का निर्माण किया गया था और जो निर्धारितीद्वारा भुगतान प्राप्त किया गया वो इस तरह के मौलिक संपत्ति नुकसान के लिए नहीं्बर कॉमबी एंड कंपनी टेड बनाम अंतर्शीय राजस आयुकथा जैसा कि ्र्लिमिदे्व्त ([1945] 26 टीसी 406); में जहाज के निर्धारिती का था, और एस०सी०आर (iii) कोई यह नहीं कह सकता कि रद्द समझौंतो का गठन किया गया हो, याsनिर्धारिती का लाभ कमाने वाले तंत्र की रूपरेखा या संपूर्ण संरचना की गयी होइस अर्थ में जैसा कि दो मार्जरीन डीलरों के बीच समझौता वैन डेन बसर्ग्लिमिटेडबनाम कार्क (एलआर [1935] एसी 431) में था। यह तय करना हमेशा आसान नहीं होता कि किसी व्यक्ति को प्राप्त होने वालीकोइ विशेष आय उसकी आय है या उसकी पूंजीगत प्राप्ति मानी जाती है। आय एकव्यापक अर्थ वाला कठिन शब्द है और शायद यह असंभव है कि किसी भी सटीकsसामान्य सूत्र में इसे परिभाषित करना ,हालाँकि सामान्य तौर पर आय औरपूंजीगत प्राप्ति के बीच का अंतर अच्छी तरह से मान्यता प्राप्त था और आसानी सेलागू होने के बावजूद, ऐसे मामले सामने आए कि वस्तु सीमा रेखा पर थी औरसमस्या होनी ही थी परंतु प्रत्येक मामले के विशेष तथ्यों पर समाधान किया जाना था। कोई अचूक मानदंड या परीक्षण निर्धारित नहीं किया जा सकता है ,ना किया गयाहै आैर निर्णयित मामले केवल उसी में सहायक होते हैं जिसमें वे संकेत देते हैं किसमस्या से निपटने में इस प्रकार का विचार जिसे प्रासंगिक रूप से ध्यान में रखा जासकता है k भुगतान प्राप्ति की प्रकृति परिस्थितियों के अनुसार भिन्न हो सकती हैं। Case: THE COMMISSIONER OF INCOME TAX AND EXCESS PROFITS TAX, MADRAS versus THE SOUTH INDIA PICTURES LTD., ... [[1956] 1 S.C.R. 223] (1956) (iii) one cannot say that the cancelled agreements constituted that the cancelled agreements constituted the cancelled agreements constituted the framework or whole structure of the assessee's profit making apparatus in the sense the agreement between the two mar13arine dealers concerned in Van Den Berghs Ltd. v. Clark (L.R. [1935] A.O. 431) was. It is not ~!ways easy to aecide whether a particular payment received by a person is his income or whether it is to be regarded as his capital receipt. Income is a Word of the broadest connotation and difficult and perhaps impossible to define in any precise general formula. Though in general the distinction between an income and .a capital receipt was well recognised and easily applied, cases did arise where the item lay on the border line and the problem bad to be solved on the particular facts of each case. No infallible criterion or test can be or has been laid down and the decided cases are only helpful in that they indicate the kind of consideration which may relevantly be borne in mind in approaching the problem. The character of the payment received· may vary according to the cir· cumstances. BHAGWATI J. (dissenting): that in the instant case, the pictures, if produced by the assessee itself would have been capital assets of the assessee. What the assessee did was that instead of producing the pictures itself it advanced monies to the producers for the pur-pose of producing the pictures which it acquired for the purpose of distribution and exploitation. Nonetheless, the pictures thus acquired were capital assets of the assessee which it worked upon in carrying on its business of distribution and exploitation1 the monies it spent on the acquisition of the pictures were thus capital expenditure and whatever monies were realised by it by working these capital assets were its capital receipts except of course the commission which it earned by distribution and exploitation of the pictures which cer-tainly would be its trading receipts. Having regard to the terms of these agreements it could certainly not be predicated of these pictures that they were its stock-in·trade so as to constitute the payment in question a trading receipt of the assessee. Commissioner of Income-tax v. Shaw, Wallace & Co. ([1932] L.R. 59 I.A. 206; A.LR. 1932 P.O. 138; 6 I.T.O. 178), Roja Bahadur Kmnakshya Narain Singh of Ramgarh v. Commissioner of Income· tax, Bihar and Orissa ([1943] 11 I.T.R. 513, 521; L.R. 70 I.A. 180), Short Brothers, Ltd. v. The Commissioners of Inland Revenue ([1927] 12 T. 0. 955), K.Zsall Parsons & Co. v. Commissioners of Inland Revenue ((1938] 21 T. C. 608), Glenboig Union Fireclay Co. Ltd. v. The Commissioners a/Inland Revenue ((1922] 12 T.O. 427), Shadbolt S.C.R. (H. M. Inspector of Taxes) v. Salmon Estate ((1943) 25 T.C. 52), 1956 Johnson (H.M. Inspector of Taxes) v. W.S. Try, Ltd. ([1945) 27 T.C. 167), Commissioner of Income Tax, Bengal v. Shaw Wallace The Commissionef' and Company (A.I.R. 1932 P.C. 138), Van Den Berghs, Ltd. v. Clark of Income Tax and (Inspector of Taus) (L.B. [1935) A.C. 431; 19 'l'. C. 390; 3 I.T.R. Excess Profits Tax, (Suppl.) 17) and Barr Crombie it Go.' Ltd. v. Commissioners of Inland Madras Revenue'([l945] 26 T.C. 406), referred to. v. Madras v. The South India Pictures Ud., Karaikudi The facts of the case as t11<ken from the judgment of the Hon'ble The Chief Justice are shortly as follows:- Case: THE COMMISSIONER OF INCOME TAX AND EXCESS PROFITS TAX, MADRAS versus THE SOUTH INDIA PICTURES LTD., ... [[1956] 1 S.C.R. 223] (1956) ਭਾਗਵਤੀ ਜੇ (ਅਸਰਹਮਤੀ) ਨੇ ਰਕਹਾ ਰਕ ਤੁਰੰਤ ਮਾਮਿੇ ਰਵਿੱਚ, ਤਸਵੀਰਾਂ, ਜੇ ਟੈਕਸਦਾਤਾ ਦੁਆਰਾ ਖੁਦ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਤਾਂ ਇਹ ਕਰਦਾਤਾ ਦੀ ਪੂੰਜੀ ਜਾਇਦਾਦ ਹੁੰਦੀ। ਮੁਿਾਂਕਣਕਰਤਾ ਨੇ ਜੋ ਕੀਤਾ ਉਹ ਇਹ ਸੀ ਰਕ ਤਸਵੀਰਾਂ ਖੁਦ ਰਤਆਰ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਸਨੇ ਰਨਰਮਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਨਹਾਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦੇ ਰਨਰਮਾਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਿਈ ਪੈਸੇ ਰਦਿੱਤੇ ਜੋ ਉਸਨੇ ਵੰਡ ਅਤੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਿਈ ਪਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ। ਰਫਰ ਵੀ, ਇਸ ਤਰਹਾਂ ਪਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਟੈਕਸਦਾਤਾ ਦੀਆਂ ਪੂੰਜੀਗਤ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਸਨ ਰਜਨਹਾਂ 'ਤੇ ਉਸਨੇ ਵੰਡ ਅਤੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੇ ਆਪਣੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨੂੰ ਚਿਾਉਣ ਿਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ 1 ਤਸਵੀਰਾਂ ਦੀ ਪਰਾਪਤੀ 'ਤੇ ਖਰਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਰਕਮ ਇਸ ਤਰਹਾਂ ਪੂੰਜੀਗਤ ਖਰਚ ਸੀ ਅਤੇ ਇਨਹਾਂ ਪੂੰਜੀਗਤ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਨੂੰ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਜੋ ਵੀ ਪੈਸਾ ਇਸ ਦੁਆਰਾ ਪਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਰਗਆ ਸੀ ਉਹ ਇਸਦੀ ਪੂੰਜੀ ਪਰਾਪਤੀਆਂ ਸਨ, ਰਸਵਾਏ ਉਹ ਕਰਮਸ਼ਨ ਜੋ ਇਸਨੇ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਅਤੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੁਆਰਾ ਕਮਾਇਆ ਸੀ ਜੋ ਰਨਸ਼ਚਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸਦਾ ਵਪਾਰ ਹੋਵੇਗਾ ਰਸੀਦਾਂ। ਇਨਹਾਂ ਸਮਝੌਰਤਆਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਰਵਿੱਚ, ਇਹ ਰਨਸ਼ਚਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਨਹਾਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਤੋਂ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਿਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਰਕ ਇਹ ਇਸਦਾ ਸਟਾਕ-ਇਨ-ਟਰੇਡ ਸਨ ਤਾਂ ਜੋ ਭੁਗਤਾਨ ਨੂੰ ਰਨਰਧਾਰਕ ਦੀ ਵਪਾਰਕ ਰਸੀਦ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ. ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਕਰਮਸ਼ਨਰ ਬਨਾਮ ਸ਼ਾਅ, ਵਾਿਸ ਐਡ ਕੰਪਨੀ ([1932] ਐਿ.ਆਰ. 59 ਆਈ.ਏ. [ਂ]206; ਏ.ਐਿ.ਆਰ. 1932 ਪੀ.ਓ. 138; 6 ਆਈ.ਟੀ.ਓ. 178), ਰਾਜਾ ਬਹਾਦੁਰ ਕਾਮਾਕਸ਼ਯ ਨਰਾਇਣ ਰਸੰਘ ਬਨਾਮ ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਰਮਸ਼ਨਰ, ਰਬਹਾਰ ਅਤੇ ਉੜੀਸਾ ([1943] 11 ਆਈ.ਟੀ.ਆਰ. 513, 521; ਐਿ.ਆਰ. ਕੇਿਸਾਿ ਪਾਰਸਨਜ਼ ਐਡ ਕੰਪਨੀ ਬਨਾਮ ਇਨਿੈਂਡ ਰੈਵੇਰਨਊ ਕਰਮਸ਼ਨਰ (1938), 21 ਟੀ.ਸੀ. 608), [ਂ]ਗਿੇਨਬੋਇਗ ਯੂਨੀਅਨ ਫਾਇਰਕਿੇ ਕੰਪਨੀ ਰਿਮਰਟਡ ਬਨਾਮ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਾਿੀਆ ਕਰਮਸ਼ਨਰ ((1922), 12 ਟੀ.ਸੀ. 427), ਸ਼ੈਡਬੋਿਟ ਐਸ.ਸੀ.ਆਰ. ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੀਆਂ ਰਰਪੋਰਟਾਂ 225 (ਐਚ. ਐਮ. ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਟੈਕਸ) ਬਨਾਮ ਸੈਿਮਨ ਅਸਟੇਟ ([1943] 25 ਟੀ. ਸੀ. 52), 1956 ਜਾਨਸਨ (ਐਚ. ਐਮ. ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਟੈਕਸ) ਬਨਾਮ ਡਬਿਯੂ. ਐਸ. ਟਰਾਈ, ਰਿਮਰਟਡ। ([1945] 27 ਟੀ. ਸੀ. 167), ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਕਰਮਸ਼ਨਰ, ਬੰਗਾਿ ਬਨਾਮ ਸ਼ਾਅ ਵਾਿੇਸ ਐਡ ਕੰਪਨੀ (ਏ. ਆਈ. ਆਰ. 1932 ਪੀ. ਸੀ. 138), [ਂ] ਵੈਨ ਡੇਨ ਬਰਗਸ ਰਿਮਰਟਡ ਬਨਾਮ ਕਿਾਰਕ (ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਟੈਕਸ) (ਐਿ. ਆਰ. [1935) ਏ. ਸੀ. 431; 19 'ਟੀ'। ਸੀ. 390; 3 ਆਈਟੀਆਰ. (ਪੂਰਕ) 17) ਅਤੇ ਬਾਰ ਕਰੋਮੀ ਐਡ ਕੰਪਨੀ '। ਰਿਮਰਟਡ ਬਨਾਮ ਇਨਿੈਂਡ [ਂ] ਰੈਵੇਰਨਊ ਦੇ ਕਰਮਸ਼ਨਰ '([l945] 26 ਟੀ. ਸੀ. 406), ਦਾ ਹਵਾਿਾ ਰਦਿੱਤਾ ਰਗਆ ਹੈ। ਮਾਣਯੋਗ ਚੀਫ਼ ਜਸਰਟਸ ਦੇ ਫੈਸਿੇ ਤੋਂ ਿਏ ਗਏ ਮਾਮਿੇ ਦੇ ਤਿੱਥ ਇਸ ਪਰਕਾਰ ਹਨਃ - ਮੁਿਾਂਕਣਕਰਤਾ ਇਿੱਕ ਪਰਾਈਵੇਟ ਰਿਮਰਟਡ ਕੰਪਨੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਰਫਿਮਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕੀਤਾ। ਕੁਝ ਮਾਮਰਿਆਂ ਰਵਿੱਚ ਰਨਰਧਾਰਕ ਰਫਿਮਾਂ ਦਾ ਰਨਰਮਾਣ ਜਾਂ ਖਰੀਦ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਰਫਰ ਉਨਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿੱਖ-ਵਿੱਖ ਰਸਨੇਮਾ ਘਰਾਂ ਰਵਿੱਚ ਪਰਦਰਸ਼ਨੀ ਿਈ ਵੰਡਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਾਮਰਿਆਂ ਰਵਿੱਚ ਕਰਦਾਤਾ ਰਫਿਮਾਂ ਦੇ ਰਨਰਮਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਰਦੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਮੁਿਾਂਕਣਕਰਤਾ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਰਕਮ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਿ ਰਤਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਰਫਿਮਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਦਾ ਅਰਧਕਾਰ ਸੁਰਿੱਰਖਅਤ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਅਰਜਹੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਨੇ ਰਤੰਨ ਰਫਿਮਾਂ ਦੇ ਰਨਰਮਾਣ ਿਈ ਜੁਪੀਟਰ ਰਪਕਚਰਜ਼ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਰਦਿੱਤੇ ਅਤੇ 17 ਸਤੰਬਰ 1941, 16 ਜੁਿਾਈ 1942 ਅਤੇ 5 ਮਈ 1945 ਨੂੰ ਰਿਖਤੀ ਰੂਪ ਰਵਿੱਚ ਰਤੰਨ ਸਮਝੌਰਤਆਂ ਤਰਹਤ ਇਨਹਾਂ ਰਤੰਨਾਂ ਰਫਿਮਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਦਾ ਅਰਧਕਾਰ ਪਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। Case: THE COMMISSIONER OF INCOME TAX AND EXCESS PROFITS TAX, MADRAS versus THE SOUTH INDIA PICTURES LTD., ... [[1956] 1 S.C.R. 223] (1956) भगवती जे. (असहमति जताते हुए): कि मौजूदा मामले में, यदि चित्र निर्धारितीद्वारा स्वयं निर्मित किए गए होते तो निर्धारिती की पूंजीगत संपत्ति होते। निर्धारिती नेजो किया वह यह था कि चित्र स्वयं निर्मित करने के बजाय उत्पादकों को पैसा दियाकि वे चित्रों का उत्पादन करेंगे जिसे उसने वितरण और शोषण के उद्देश्य के लिएउनसे हासिल किया । बहरहाल, इस प्रकार प्राप्त हुए चित्र निर्धारिती की पूंजीगतसंपत्ति थी जिस पर उसने वितरण और शोषण का अपना व्यवसाय चला रहा था औरचित्रों के अधिग्रहण पर जो पैसा खर्च किया गया वह पूंजीगत व्यय था और इस प्रकारजो` भी धन इस कार्य करके प्राप्त हुआ, ये पूंजीगत परिसंपत्तियां ही उसकी पूंजीप्राप्तियां थीं, बेशक उस कमीशन को छोड़कर जिसे उसने चित्रों का वितरण औरदोहन द्वारा अर्जित किया जो वास्तव में इसकी व्यापारिक प्राप्तियाँ होंगी। इन समझौतोंकी शर्तों के अनुसार यह निश्चित रूप से अनुमान नहीं लगाया जा सकता कि इन चित्रोंके बारे में वे इस व्यापार के स्टॉक-इन थे ताकि प्रश्नगत भुगतान को निर्धारिती केव्यापार की प्राप्ति माना जा सके l आयकर आयुक्त बनाम शॉ, वालेस एंड कंपनी । ([1932] एलआर 59 आईए206; एआईआर 1932 पीसी 138; 6 आईटीसी 178),बाजा रामगढ़ के बहादुरकामाक्ष्य नारायण सिंह बनाम आयुक्त आयकर, बिहार और उड़ीसा ([1943) 11आईटीआर 513, 521;एलआर 70 आईए 180), शॉर्ट ब्रदर्स, लिमिटेड बनामकमिश्नर अंतर्देशीय राजस्व का ([1927] 12 टीसी 955), केल्सल पार्सन्स औरकंपनी बनाम अंतर्देशीय राजस्व आयुक्त ([1938] 21 टीसी 608), ग्लेनबोइगयूनियन फायरक्ले कंपनी लिमिटेड बनाम कमिश्नर्स अंतर्देशीय राजस्व का ([1922]12 टीसी 427), शैडबोल्ट 225 (एचएम इंस्पेक्टर ऑफ टैक्स) बनाम सैल्मनएस्टेट ([1943] 25 टीसी 52), जॉनसन (एचएम इंस्पेक्टर ऑफ टैक्स) बनाम एस०सी०आर डब्ल्यूएस ट्राई, लिमिटेड। ([1945] 27 टीसी 167), आयकर आयुक्त, बंगालबनाम शॉ वालेस एंड कंपनी (एआईआर 1932 पीसी 138), वैन डेनबर्ग्स, लिमिटेडबनाम क्लार्क (कर निरीक्षक) (एलआर [1935] एसी 431; 19 टीसी 390; 3आईटीआर (सप्ल.) 17) और बर्र क्रॉम्बी और कंपनी लिमिटेड बनाम अंतर्देशीयराजस्व आयुक्त ([1945] 26 टीसी 406), संदर्भित हुए। मामले के तथ्य जैसा कि माननीय मुख्य न्यायाधीश के निणर्य से लिए गये, संक्षिप्त मेंइस प्रकार हैं:- Case: THE COMMISSIONER OF INCOME TAX AND EXCESS PROFITS TAX, MADRAS versus THE SOUTH INDIA PICTURES LTD., ... [[1956] 1 S.C.R. 223] (1956) एस०सी०आर डब्ल्यूएस ट्राई, लिमिटेड। ([1945] 27 टीसी 167), आयकर आयुक्त, बंगालबनाम शॉ वालेस एंड कंपनी (एआईआर 1932 पीसी 138), वैन डेनबर्ग्स, लिमिटेडबनाम क्लार्क (कर निरीक्षक) (एलआर [1935] एसी 431; 19 टीसी 390; 3आईटीआर (सप्ल.) 17) और बर्र क्रॉम्बी और कंपनी लिमिटेड बनाम अंतर्देशीयराजस्व आयुक्त ([1945] 26 टीसी 406), संदर्भित हुए। मामले के तथ्य जैसा कि माननीय मुख्य न्यायाधीश के निणर्य से लिए गये, संक्षिप्त मेंइस प्रकार हैं:- निर्धारिती एक प्राइवेट लिमिटेड कंपनी है। इनके द्वारा फिल्मों के वितरण काव्यवसाय चलाया जा रहा था । कुछ मामलों में निर्धारिती फिल्मों का निर्माण या खरीदकरता था और फिर इसे विभिन्न सिनेमाघरों में प्रदर्शन के लिए वितरित करता थाऔर अन्य मामलों में निर्धारिती फिल्मों के निर्माता को अग्रिम धनराशि देता था औरवितरण का अधिकार सुरक्षित करता था। इतनी उन्नत धनराशि की सहायता सेनिर्मित फिल्में निर्धारिती द्वारा ऐसे ही कारोबार के दौरान यह आगे बढ़ा और तीनफिल्मों के निर्माण के लिए ज्यूपिटर पिक्चर्स को s अग्रिम धनराशि देकर इन तीनफिल्मों के वितरण का अधिकार को लिखित रूप में तीन समझौतों के तहत17सितंबर 1941, 16 जुलाई 1942 और 5 मई 1945, हासिल कर लिया गया ।उक्त कई समझौतें इसी प्रकार समान भाषा में व्यक्त किए गए और इनमें समानप्रावधान शामिल थे। करदाता किस्तों में एक निश्चित राशि अग्रिम देने के लिए बाध्यथा जैसा उसमें निर्दिष्ट किया गया और शेष राशि को प्रेस प्रचार के लिए रखा गया इसउद्देश्य के साथ कि उस तरह से जैसा वह उचित समझे और अपने विवेक पर उपयोगके लिए । ज्यूपिटर पिक्चर्स अपनी बारी में खुद को डिलीवरी की व्यवस्था करने केलिए इस प्रकार से बाध्य करती है कि और फिल्म की बारह प्रतियों का निर्माण करेगाजब मूल्यांकनकर्ता सेंसर बोर्ड (खंड 1) द्वारा संस्तुति मिलने पर । वे क्षेत्र जिनकेभीतर निर्धारिती को फिल्म के वितरण और शोषण का अधिकार होना था, खंड 2 मेंनिर्दिष्ट किया गया था और ऐसा अधिकार फिल्म की रिलीज की तारीख से पांच वर्षकी अवधि के लिए सुनिश्चित करने का था । निर्धारिती को, उसके पूर्ण विवेकपर,जैसा वह उचित समझे फिल्मों को ऐसी दरों पर ,ऐसे तरीके से और ऐसी शर्तोंपर वितरित करने का अधिकार दिया गया था (खंड 2)। निर्धारिती द्वारा फ़िल्मों केवितरण से प्राप्त रकम निम्नलिखित तरीके से उपयोग किया जाना था:अर्थात्, स्वयंअपने वितरण कमीशन का भुगतान करने में और पूरी राशि तक उपलब्ध शेष राशिको अग्रिम भुगतान हेतु बनाए रखना (खंड 3) और संपूर्ण अग्रिम की राशि काभुगतान ज्यूपिटर पिक्चर्स को करने में के बाद उसके कमीशन में कटौती से शुद्घप्राप्तिंया (खंड 4)। यदि फ़िल्म की पहली रिलीज़ की तारीख के डेढ- साल कीसमाप्ति पर या उससे पहले पूर्ण अग्रिम राशि की वसूली नहीं की जा सकी तो ज्यूपिटरखंड 6 पिक्चर्स निर्धारिती को चक्रवृद्धि ब्याज के साथ जो भी शेष राशि देय होगी, मेंउल्लेखित नियम के अनुसार बारह प्रतिशत प्रति वर्ष की गणना से भुगतान करने केलिए उत्तरदायी होगा। निर्धारिती के संगठन के माध्यम से फिल्म का वितरण और एस०सी०आर Case: THE COMMISSIONER OF INCOME TAX AND EXCESS PROFITS TAX, MADRAS versus THE SOUTH INDIA PICTURES LTD., ... [[1956] 1 S.C.R. 223] (1956) Madras v. The South India Pictures Ud., Karaikudi The facts of the case as t11<ken from the judgment of the Hon'ble The Chief Justice are shortly as follows:- The assesses is a private limited company. It carried on the business of distribution of films. In some instances the assessee used to produce or purchase films and then distribute the same for exhibition in different cinema halls and in other cases the assessee used to advance monies to producers of films and secure the right of distribution of the films produced with the help of the monies so advanced by the assessee. In the course of such business it advanced monies to Jupiter Pictures for the production of three films and acquired the right of distribution of these three films under three agreements in writing dated the 17th September 1941, 16th July 1942 and 5th 'May 1945. The said several agreements were expressed in similar language and. contained similar provisions. The assessee bound itself to advance a certain sum in instalments specified therein and retain the ha.lance to be utilised for the purpose of press publicity in such way as it thought fit and proper and at its sole discretion. Jupiter Pictures in its turn bound itself to arrange for the delivery to the e.ssessee of twelve copies of the film to be produced after it would be passed by the Board of Censors {clause 1). The territories within which the assessee was to have the right of distribution and exploitation of the film was specified in clause 2 and such right was to enure for a period of five years from the date of the release of the film. The assesses was given the right, at its sole discretion, to distribute the films at such rates and on such terms and condi· tions and in such manner a.s it might deem fit (clause 2). The amounts realised by the distribution of the films was to be utilised by the assessee in the following way: namely, in paying itself its distribution commission and in retaining the available balance until the entire amount of advance would be discharged (clause 3) and after the entire amount of the advance would be discharged, in paying to Jupiter Pictures the net realisations from the film after deducting its commission (clause 4). In case the full amount of ad· vance could not be recouped from the realisations of the film on or before the expiry of one and half yea.rs from the date of the first release of the film Jupiter Pictures would be liable to pay to the a.ssessee whatever balance would remain due with compound inte· rest at twelve per cent. per annum calculated in the manner men· tioned in clause 6. The a.ssessee' s commission for distribution and Case: THE COMMISSIONER OF INCOME TAX AND EXCESS PROFITS TAX, MADRAS versus THE SOUTH INDIA PICTURES LTD., ... [[1956] 1 S.C.R. 223] (1956) ਉਪਰੋਕਤ ਕਈ ਸਮਝੌਤੇ ਇਿੱਕੋ ਭਾਸ਼ਾ ਰਵਿੱਚ ਪਰਗਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਰਵਿੱਚ ਇਿੱਕੋ ਰਜਹੀਆਂ ਰਵਵਸਥਾਵਾਂ ਸਨ। ਰਨਰਧਾਰਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਸ ਰਵਿੱਚ ਰਨਰਧਾਰਤ ਰਕਸ਼ਤਾਂ ਰਵਿੱਚ ਇਿੱਕ ਰਨਸ਼ਰਚਤ ਰਕਮ ਅਗਾਊਂ ਕਰਨ ਿਈ ਪਾਬੰਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਰਕਮ ਨੂੰ ਪਰੈਸ ਪਰਚਾਰ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਿਈ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਿ ਵਰਤਣ ਿਈ ਆਪਣੇ ਕੋਿ ਰਿੱਖਦਾ ਹੈ ਰਜਵੇਂ ਰਕ ਉਹ ਸਹੀ ਅਤੇ ਉਰਚਤ ਸਮਝਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਿ। ਜੁਪੀਟਰ ਰਪਕਚਰਜ਼ ਨੇ ਸੈਂਸਰ ਬੋਰਡ (ਧਾਰਾ 1) ਦੁਆਰਾ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਫਿਮ ਦੀਆਂ ਬਾਰਾਂ ਕਾਪੀਆਂ ਦਾ ਰਨਰਧਾਰਕ ਨੂੰ ਰਡਿੀਵਰੀ ਦਾ ਪਰਬੰਧ ਕਰਨ ਿਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬੰਨਹ ਰਿਆ। ਉਹ ਖੇਤਰ ਰਜਨਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰਨਰਧਾਰਕ ਨੂੰ ਰਫਿਮ ਦੀ ਵੰਡ ਅਤੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦਾ ਅਰਧਕਾਰ ਹੋਣਾ ਸੀ, ਧਾਰਾ 2 ਰਵਿੱਚ ਰਨਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਰਗਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅਰਜਹਾ ਅਰਧਕਾਰ ਰਫਿਮ ਦੀ ਰਰਿੀਜ਼ ਦੀ ਰਮਤੀ ਤੋਂ ਪੰਜ ਸਾਿਾਂ ਦੀ ਰਮਆਦ ਿਈ ਜਾਰੀ ਰਿੱਖਣਾ ਸੀ। ਮੁਿਾਂਕਣਕਰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਅਰਧਕਾਰ ਰਦਿੱਤਾ ਰਗਆ ਸੀ ਰਕ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਿ ਰਫਿਮਾਂ ਨੂੰ ਅਰਜਹੀਆਂ ਦਰਾਂ ਅਤੇ ਅਰਜਹੇ ਰਨਯਮਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਰਤਾਂ 'ਤੇ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਿ ਵੰਡ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਹ ਸਹੀ ਸਮਝੇ (ਧਾਰਾ 2)। ਰਫਿਮਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਦੁਆਰਾ ਪਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਰਕਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਰਨਰਧਾਰਕ ਦੁਆਰਾ ਹੇਠ ਰਿਖੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਿ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਸੀ: ਅਰਥਾਤ, ਆਪਣੇ ਰਡਸਟਰੀਰਬਊਸ਼ਨ ਕਰਮਸ਼ਨ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਪਿਬਧ ਬਕਾਇਆ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਤਿੱਕ ਬਰਕਰਾਰ ਰਿੱਖਣ ਰਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਤਿੱਕ ਐਡਵਾਂਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਰਕਮ ਜਾਰੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ (ਧਾਰਾ 3) ਅਤੇ ਐਡਵਾਂਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਰਕਮ ਅਦਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜੁਪੀਟਰ ਰਪਕਚਰਜ਼ ਨੂੰ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਰਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਕਰਮਸ਼ਨ (ਧਾਰਾ 4) ਨੂੰ ਕਿੱਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਫਿਮ ਤੋਂ ਸ਼ੁਿੱਧ ਪਰਾਪਤੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇ ਰਫਿਮ ਦੀ ਪਰਹਿੀ ਰਰਿੀਜ਼ ਦੀ ਰਮਤੀ ਤੋਂ ਡੇਢ ਸਾਿ ਦੀ ਰਮਆਦ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਰਹਿਾਂ ਰਫਿਮ ਦੀ ਪਰਾਪਤੀ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਰਕਮ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੁਪੀਟਰ ਰਪਕਚਰਜ਼ ਮੁਿਾਂਕਣਕਰਤਾ ਨੂੰ 12 ਪਰਤੀਸ਼ਤ ਦੀ ਦਰ ਨਾਿ ਰਮਸ਼ਰਤ ਰਵਆਜ ਦੇ ਨਾਿ ਬਕਾਇਆ ਰਾਸ਼ੀ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਿਈ ਰਜ਼ੰਮੇਵਾਰ ਹੋਵੇਗੀ। ਧਾਰਾ 6 ਰਵਿੱਚ ਦਿੱਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਿ ਪਰਤੀ ਸਾਿ ਗਣਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵੰਡ ਿਈ ਮੁਿਾਂਕਣਕਰਤਾਵਾਂ ਦਾ ਕਰਮਸ਼ਨ ਅਤੇ 1956 ਕਰਮਸ਼ਨਰ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਅਤੇ ਵਾਧੂ ਮੁਨਾਫਾ ਟੈਕਸ, ਮਦਰਾਸ ਬਨਾਮ ਦਿੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਰਪਕਚਰਜ ਰਿਮਰਟਡ,ਕਰਾਈਕੁਡੀ 226 ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੀਆਂ ਰਰਪੋਰਟਾਂ (1956) ਇਸ ਦੇ ਸੰਗਠਨ ਰਾਹੀਂ ਰਫਿਮ ਦਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ, ਧਾਰਾ 8 ਦੁਆਰਾ, 15 ਪਰਤੀਸ਼ਤ ਰਨਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਰਗਆ ਸੀ। ਸ਼ੁਿੱਧ ਪਰਾਪਤੀਆਂ ਦਾ। ਦੋਵਾਂ ਰਧਰਾਂ ਦੀ ਸਰਹਮਤੀ ਨਾਿ ਬਣਾਈ ਗਈ ਰਫਿਮ ਦੇ ਰਜ਼ਿਹਾ ਜਾਂ ਖੇਤਰੀ ਅਰਧਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰਵਕਰੀ ਦੇ ਮਾਮਿੇ ਰਵਿੱਚ, ਮੁਿਾਂਕਣਕਰਤਾ ਅਰਜਹੀ ਰਵਕਰੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਮਦਨ ਪਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਹਿੱਕਦਾਰ ਹੋਣਗੇ ਅਤੇ ਦਸ ਪਰਤੀਸ਼ਤ ਦੇ ਕਰਮਸ਼ਨ ਦੇ ਹਿੱਕਦਾਰ ਹੋਣਗੇ। ਇਸ 'ਤੇ ਅਤੇ ਇਸ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਐਡਵਾਂਸ ਦੇ ਭੁਗਤਾਨ ਅਤੇ ਰਡਸਚਾਰਜ ਿਈ ਬਕਾਇਆ ਨੂੰ ਉਰਚਤ ਕਰਨਾ (ਧਾਰਾ 9)। ਮੁਿਾਂਕਣਕਰਤਾ ਨੂੰ ਜੁਪੀਟਰ ਰਪਕਚਰਜ਼ ਨੂੰ ਖਾਤੇ ਦਾ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਸਟੇਟਮੈਂਟ ਜਮਹਾਂ ਕਰਵਾਉਣਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜੁਪੀਟਰ ਰਪਕਚਰਜ਼ (ਧਾਰਾ 11 ਅਤੇ 12) ਨੂੰ ਖਾਤੇ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਰਕਤਾਬਾਂ ਰਦਖਾਉਣੀਆਂ ਸਨ। ਟੈਕਸਦਾਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਿ ਸਬ-ਏਜੰਟਾਂ ਅਤੇ ਸਬ-ਰਡਸਟਰੀਰਬਊਟਰਾਂ ਦੀ ਰਨਯੁਕਤੀ ਕਰਨ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਰਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ (ਧਾਰਾ 13)। ਸੈਂਸਰ ਬੋਰਡ (ਧਾਰਾ 14) ਦੁਆਰਾ ਰਫਿਮ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਿਗਾਉਣ ਜਾਂ ਪਾਸ ਨਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਸੂਰਤ ਰਵਿੱਚ ਰਨਰਧਾਰਕ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਰਕਮ ਤੁਰੰਤ ਭੁਗਤਾਨਯੋਗ ਕਰ ਰਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਧਾਰਾ 15 ਰਵਚ ਮੁਿਾਂਕਣਕਰਤਾ ਨੂੰ ਰਫਿਮ ਦੀਆਂ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਅਤੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਕਾਪੀਆਂ 'ਤੇ ਸੁਰਿੱਰਖਆ ਦੇ ਰੂਪ ਰਵਚ ਚਾਰਜ ਰਦਿੱਤਾ ਰਗਆ ਹੈ ਰਕਉਂਰਕ ਪੇਸ਼ਗੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਟੈਕਸਦਾਤਾ ਨੂੰ ਜੋ ਵੀ ਰਕਮ ਬਕਾਇਆ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਅਤੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਕਾਪੀਆਂ ਜੁਪੀਟਰ ਰਪਕਚਰਜ਼ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਰਵਚ ਹਨ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁਿਾਂਕਣਕਰਤਾ ਦੇ ਟਰਿੱਸਟੀ ਵਜੋਂ ਰਿੱਰਖਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਰਫਿਮ ਦੀਆਂ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਕਾਪੀਆਂ ਦਾ ਬੀਮਾ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਬੋਝ ਜੁਪੀਟਰ ਰਪਕਚਰਜ਼ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਖਰਚੇ 'ਤੇ ਪਾਇਆ ਰਗਆ ਸੀ (ਧਾਰਾ 16)। ਜੁਪੀਟਰ ਰਪਕਚਰਜ਼ ਨੇ ਰਫਿਮ ਰਵਿੱਚ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਕਸੇ ਵੀ ਰਵਅਕਤੀ ਜਾਂ ਏਜੰਸੀ ਦੁਆਰਾ ਰਕਸੇ ਵੀ ਰਕਸਮ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦਾਅਰਵਆਂ ਜਾਂ ਮੰਗਾਂ ਅਤੇ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਦੀ ਰਕਸੇ ਵੀ ਉਿੰਘਣਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਰਕਸੇ ਰਵਅਕਤੀ ਜਾਂ ਏਜੰਸੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦਾਅਰਵਆਂ ਦੇ ਰਵਰੁਿੱਧ ਮੁਿਾਂਕਣਕਰਤਾ ਨੂੰ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਦੇਣ ਿਈ ਸਰਹਮਤੀ ਰਦਿੱਤੀ (ਧਾਰਾ 17)। ਜੇ ਜੁਪੀਟਰ ਰਪਕਚਰਜ਼ ਰਨਰਧਾਰਤ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰਫਿਮ ਦੇਣ ਰਵਿੱਚ ਅਸਫਿ ਰਰਹੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੁਿਾਂਕਣਕਰਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਵਕਿਪ 'ਤੇ, ਆਪਣੇ ਖਰਚੇ 'ਤੇ ਤਸਵੀਰ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦਾ ਅਰਧਕਾਰ ਰਦਿੱਤਾ ਰਗਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅਰਜਹੀ ਸਰਥਤੀ ਰਵਿੱਚ, ਜੁਪੀਟਰ ਰਪਕਚਰਜ਼ ਨੂੰ ਅਰਜਹੇ ਸਾਰੇ ਖਰਰਚਆਂ ਿਈ ਟੈਕਸਦਾਤਾ ਨੂੰ 12,ਪਰਤੀਸ਼ਤ ਸਾਿਾਨਾ ਦੀ ਦਰ ਨਾਿ ਰਮਸ਼ਰਤ ਰਵਆਜ ਦੇ ਨਾਿ ਜਵਾਬਦੇਹ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਰਨਰਧਾਰਕ ਕੋਿ ਵੰਡ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅਰਧਕਾਰ ਹੋਣਗੇ। ਉਪਰੋਕਤ ਅਨੁਸਾਰ ਰਵਕਰੀ, ਆਰਦ (ਧਾਰਾ 19)। ਆਖਰੀ ਧਾਰਾ ਰਵਚ ਇਹ ਰਵਵਸਥਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਰਕ 5 ਸਾਿ ਦੀ ਰਮਆਦ ਖਤਮ ਹੋਣ 'ਤੇ ਕਰਦਾਤਾ ਰਫਿਮ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਾਪੀਆਂ ਅਤੇ ਕਰਜ਼ੇ ਦਾ ਬਾਕੀ ਸਟਾਕ ਅਤੇ ਰਵਕਰੀ ਯੋਗ ਪਰਚਾਰ ਸਮਿੱਗਰੀ ਜੁਪੀਟਰ ਰਪਕਚਰਜ਼ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ। 1956 ਕਰਮਸ਼ਨਰ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਅਤੇ ਵਾਧੂ ਮੁਨਾਫਾ ਟੈਕਸ ਮਦਰਾਸ ਬਨਾਮ ਦਿੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਰਪਕਚਰਜ ਰਿਮਰਟਡ, ਕਰਾਈਕੁਡੀ Case: THE COMMISSIONER OF INCOME TAX AND EXCESS PROFITS TAX, MADRAS versus THE SOUTH INDIA PICTURES LTD., ... [[1956] 1 S.C.R. 223] (1956) 1956 exploitation of the film through its organisation was, by clause 8, fixed at 15 per cent. of the net realisations. In case of sale of dis-The Commissioner trict or territorial rights of the film made by consent of both parties of Income Tax and the assesses a.lone would be entitled to put through such sales and Excess Profi'ts Tax, receive the proceeds and would be entitled to a commission of ten Madras per cent. thereon and to appropriate the balance towards the pay-v. ment and discharge of the advance made by it (clause 9). The Th• South India assessee was to submit to Jupiter Pictures a monthly statement Piclures Ltd., of e.ccount- and show all books of account to Jupiter Pictures Karaikudi (clauses 11 and 12). The assessee was given liberty to appoint sub-agents and sub-distributors at its sole discretion (clause 13). The amount advanced by the assessee was made immediately re-payable in the event of the film being banned or not passed by the Board of Censors (clause 14). Clause lti gave the assessee a charge by way of security on the negative and positive copies of the film for whatever amount might be due to the assessee on account of the advance made and in case the negative and positive copies were in possession of Jupiter Pictures the same were to be held by the latter as trustee of the assessee. The burden of insuring the negative copies of the film was placed on Jupiter Pictures at its own cost (clause 16). Jupiter Pictures agreed to indemnify the &ssessee against all claims or demands' of any nature whatsoever by any person or agency in or upon the film and against all claims of an7 person or agency on account of any infringement of copyright (clause 17). If Jupiter Pictures failed to deliver the film within the time specified therein, the asses- was given the right, at its option, to complete the picture at its own cost and in such event, Jupiter Pictures was to be liable to the asses- for all such expenses with compound interest thereon at 12,per cent. per annum and the assessee would have all the rights of distribution, sale, etc. as aforesaid (clause 19). The last clause pro-vided that on the expiry of the period of 5 years the assessee would return to Jupiter Pictul'l!!I &II copies of the film and balance stock of Joan and saleable pqblicity materials subject to wear and tear. In the accounting year ending 31st March 1946 and in t!Ul pre-vious years the assessee had exploited its right of distribution of the three pictures. On 31st October 1945 the assessee and Jupiter Pictures entered into an agreement cancelling the three several agreements relating to the distribution rights in respect of the three films and in consideration of such cancellation Jupiter Pictures agreed to pay to the assessee towards commission the sum of Rs. 8,666-10-8 (rupees eight thousand six hundred and sixtysix annas ten and pies eight) for each of the three pictures aggregating in all to Rs. 26,000 (rupees twentysix thousand). It is this sum of Rs. 26,000 (rupeee twentysix thousand) which was paid during the accounting year which forms the subject matter of the question that has arisen between the assessee and the department. CIVIL APPELLATE JURISDICTION: Civil Appeal No. 32 of 1954. 227 S.C.R. SUPREME COURT REPORTS On appeal froI,D the judgment and order dated 1956 the 26th September 1951 of the Madras High Court The Commissioner in Case Referred No. 18 of 1949. of Income Income Tax and and of Income Income Tax and and Excess Profits Tax, Madras , . . . l ,/ I d. (G N oJ n ia · . l ,/ I d. (G N Excess Profits Tax, 0. K. Daphtary, Solicitor-Genera , . . . Joshi and R.H. Dhebar, with him) for the appellant. R. Ganapathy Iyer, for the respondent. v The South India Pictures Ud., Karaikudi l 956 M .. a.re h 14. DAS C.J.-In the year 1945 the respondent com- Case: THE COMMISSIONER OF INCOME TAX AND EXCESS PROFITS TAX, MADRAS versus THE SOUTH INDIA PICTURES LTD., ... [[1956] 1 S.C.R. 223] (1956) 1956 ਕਰਮਸ਼ਨਰ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਅਤੇ ਵਾਧੂ ਮੁਨਾਫਾ ਟੈਕਸ ਮਦਰਾਸ ਬਨਾਮ ਦਿੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਰਪਕਚਰਜ ਰਿਮਰਟਡ, ਕਰਾਈਕੁਡੀ 31 ਮਾਰਚ, 1946 ਨੂੰ ਸਮਾਪਤ ਹੋਏ ਿੇਖਾਕਾਰੀ ਸਾਿ ਰਵਿੱਚ ਅਤੇ ਰਪਛਿੇ ਸਾਿਾਂ ਰਵਿੱਚ, ਮੁਿਾਂਕਣਕਰਤਾ ਨੇ ਰਤੰਨਾਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਦੇ ਆਪਣੇ ਅਰਧਕਾਰ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। 31 ਅਕਤੂਬਰ 1945 ਨੂੰ, ਰਨਰਧਾਰਕ ਅਤੇ ਜੁਪੀਟਰ ਰਪਕਚਰਜ਼ ਨੇ ਰਤੰਨਾਂ ਰਫਿਮਾਂ ਦੇ ਸਬੰਧ ਰਵਿੱਚ ਰਡਸਟਰੀਰਬਊਸ਼ਨ ਰਾਈਟਸ ਨਾਿ ਸਬੰਧਤ ਰਤੰਨ ਕਈ ਸਮਝੌਰਤਆਂ ਨੂੰ ਰਿੱਦ ਕਰਨ ਿਈ ਇਿੱਕ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰਹਾਂ ਦੇ ਰਿੱਦ ਹੋਣ ਨੂੰ ਰਧਆਨ ਰਵਿੱਚ ਰਿੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਜੁਪੀਟਰ ਰਪਕਚਰਜ਼ ਨੇ ਮੁਿਾਂਕਣਕਰਤਾ ਨੂੰ ਰਤੰਨਤਸਵੀਰਾਂ ਿਈ 8,666-10-8 ਰੁਪਏ (ਅਿੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਛੇ ਸੌ ਆਨਾ ਦਸ ਅਤੇ ਅਿੱਠ ਰੁਪਏ) ਦੀ ਰਕਮ ਦੇਣ ਿਈ ਸਰਹਮਤੀ ਰਦਿੱਤੀ। 26 ਹਜ਼ਾਰ)। ਇਹ 26,000 ਰੁਪਏ (ਰੁਪਏ 26 ਹਜ਼ਾਰ) ਦੀ ਇਹ ਰਕਮ ਹੈ ਜੋ ਿੇਖਾ ਸਾਿ ਦੌਰਾਨ ਅਦਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਟੈਕਸਦਾਤਾ ਅਤੇ ਰਵਭਾਗ ਰਵਚਕਾਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਪਰਸ਼ਨ ਦਾ ਰਵਸ਼ਾ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਰਸਵਿਅਪੀਿਅਰਧਕਾਰਖੇਤਰ: 1954 ਦੀਰਸਵਿਅਪੀਿਨੰਬਰ 32. ਐਸ.ਸੀ.ਆਰ. ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੀਆਂ ਰਰਪੋਰਟਾਂ 227 1949 ਦੇ ਕੇਸ ਨੰਬਰ 18 ਰਵਿੱਚ ਮਦਰਾਸ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ 26 ਸਤੰਬਰ 1951 ਦੇ ਫੈਸਿੇ ਅਤੇ ਆਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਪੀਿ 'ਤੇ । ਅਪੀਿਕਰਤਾ ਿਈ ਸੀ.ਕੇ. ਦਫਤਾਰੀ, ਸਾਰਿਰਸਟਰ-ਜੈਨੇਰਾ ਆਫ ਇੰਡੀਆ (ਜੀ.ਐਨ. ਜੋਸ਼ੀ ਅਤੇ ਆਰ.ਐਚ. ਢੇਬਰ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਿ) ਉੱਤਰਦਾਤਾ ਿਈ ਆਰ ਗਣਪਤੀ ਅਈਅਰ। 1956 ਮਾਰਚ 14 ਸਾਿ 1945 ਰਵਿੱਚ ਉੱਤਰਦਾਤਾ ਕੰਪਨੀ (ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ "ਰਨਰਧਾਰਕ" ਰਕਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਨੂੰ 31 ਅਕਤੂਬਰ 1945 ਨੂੰ ਰਨਰਧਾਰਕ ਅਤੇ ਜੁਪੀਟਰ ਰਪਕਚਰਜ਼ ਰਵਚਕਾਰ ਹੋਏ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮਦਰਾਸ ਦੀ ਜੁਪੀਟਰ ਰਪਕਚਰਜ਼ ਰਿਮਰਟਡ (ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੁਪੀਟਰ ਰਪਕਚਰਜ਼ ਵਜੋਂ ਜਾਰਣਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਤੋਂ 26,000 ਰੁਪਏ (26 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ) ਦੀ ਰਕਮ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਪਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਸਾਿ 1946-47 ਿਈ ਰਨਰਧਾਰਕ ਦੀ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਤੇ 1 ਅਪਰੈਿ 1945 ਤੋਂ 31 ਮਾਰਚ 1946 ਤਿੱਕ ਚਾਰਜਯੋਗ ਿੇਖਾ ਰਮਆਦ ਿਈ ਵਾਧੂ ਮੁਨਾਫਾ ਟੈਕਸ ਦੇ ਮੁਿਾਂਕਣ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੌਰਾਨ ਹੇਠ ਰਿਖੇ ਸਵਾਿ ਉੱਠੇ: “ਕੀਤਿੱਥਾਂਦੇਆਧਾਰ 'ਤੇਅਤੇਕੇਸਦੇਹਾਿਾਤਾਂਰਵਿੱਚ, ਅਸੀਸੀਨੂੰਜੁਪੀਟਰਰਪਕਚਰਜ਼ਰਿਮਰਟਡਪਰਾਪਤਹੋਈ 26,000 ਰੁਪਏਦੀਰਕਮ, ਕੀਭਾਰਤੀਆਮਦਨਟੈਕਸਐਕਟਦੇਤਰਹਤਮਾਿੀਆਤੋਂਪਰਾਪਤੀਦਾਮੁਿਾਂਕਣਕੀਤਾਜਾਸਕਦਾਹੈ" ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਅਰਧਕਾਰੀ ਨੇ ਿੈ ਰਿਆ. ਇਹ ਰਦਰਸ਼ਟੀਕੋਣ ਰਕ ਰਕਮ ਮਾਿੀਆ ਰਸੀਦ ਦੀ ਪਕਰਤੀ ਰਵਿੱਚ ਸੀ ਅਤੇ ਟੈਕਸ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਿਈ ਜਵਾਬਦੇਹ ਸੀ। ਅਪੀਿ ਸਹਾਇਕ ਕਰਮਸ਼ਨਰ ਨੇ ਇਸ ਫੈਸਿੇ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰਿੱਰਖਆ। ਰਨਰਧਾਰਕ ਦੀ ਅਪੀਿ 'ਤੇ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਐਪਿੇਟ ਰਟਬਊਨਿ ਨੇ ਰਕਹਾ ਰਕ ਇਹ ਮਾਮਿਾ ਚਿਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਕਰਮਸ਼ਨਰ ਬਨਾਮ ਸ਼ਾਵ ਵਾਿਸ ਐਡ ਕੰਪਨੀ ([ਂ][1]) ਰਵਿੱਚ ਰਨਆਂਇਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਫੈਸਿੇ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਇਹ ਰਕ ਰਨਰਧਾਰਕ ਦੁਆਰਾ ਪਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਰਕਮ ਪੂੰਜੀ ਪਰਾਪਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ 26 ਅਗਸਤ 1948 ਨੂੰ ਰਟਬਊਨਿ ਨੇ ਅਪੀਿ ਸਹਾਇਕ ਕਰਮਸ਼ਨਰ ਦੇ ਫੈਸਿੇ ਨੂੰ ਪਿਟ ਰਦਿੱਤਾ। ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਕਰਮਸ਼ਨਰ ਦੇ ਕਰਹਣ 'ਤੇ ਅਤੇ (1) [1932] ਐਿ.ਆਰ. 69 ਆਈ.ਏ. 206; ਏ.ਐਿ.ਆਰ. 1932 ਪੀ.ਸੀ. 138; 6 ਆਈ.ਟੀ.ਸੀ. 178. 1956 ਕਰਮਸ਼ਨਰ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਅਤੇ ਵਾਧੂ ਮੁਨਾਫਾ ਟੈਕਸ ਮਦਰਾਸ ਬਨਾਮ ਦਿੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਰਪਕਚਰਜ ਰਿਮਰਟਡ, ਕਰਾਈਕੁਡੀ 1956 ਕਰਮਸ਼ਨਰ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਅਤੇ ਵਾਧੂ ਮੁਨਾਫਾ ਟੈਕਸ ਮਦਰਾਸ ਬਨਾਮ ਦਿੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਰਪਕਚਰਜ ਰਿਮਰਟਡ, ਕਰਾਈਕੁਡੀ ਦਾਸ ਸੀ.ਜੇ. 228 ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਰਰਪੋਰਟਾਂ [1956] ਭਾਰਤੀ ਆਮਦਨ ਕਰ ਐਕਟ, 1922 ਦੀ ਧਾਰਾ 66 (1) ਦੇ ਤਰਹਤ ਰਟਬਊਨਿ ਨੇ ਉੱਪਰ ਦਿੱਸੇ ਗਏ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਸਵਾਿ ਨੂੰ ਮਦਰਾਸ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਰਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਸੁਣਾਇਆ। ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਅਪੀਿ ਰਟਬਊਨਿ ਨਾਿ ਸਰਹਮਤੀ ਜਤਾਈ ਅਤੇ ਇਸ ਸਵਾਿ ਦਾ ਜਵਾਬ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਰਵਿੱਚ ਰਦਿੱਤਾ। ਮੌਜੂਦਾ ਅਪੀਿ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਫੈਸਿੇ ਦੇ ਰਵਰੁਿੱਧ ਹੈ। [ਕੇਸਦੇਤਿੱਥਾਂਨੂੰਰਬਆਨਕਰਨਤੋਂਬਾਅਦਰਜਨਹਾਂਨੇਰਵਵਾਦਦੇਮੌਜੂਦਾਰਬੰਦੂਨੂੰਜਨਮਰਦਿੱਤਾਅਤੇਦਾਕੀਤਾਰਗਆਹੈ, ਹੇਠਰਿਖੇਅਨੁਸਾਰਵਧੇ:] ਰਜਨਹਾਂਰਜ਼ਕਰਉੱਪਰਅਿੱਗੇ ਰਜਵੇਂ ਰਕ ਪਰਹਿਾਂ ਹੀ ਸੰਕੇਤ ਰਦਿੱਤਾ ਰਗਆ ਹੈ ਰਕ ਰਵਚਾਰ ਿਈ ਸਵਾਿ ਇਹ ਹੈ ਰਕ ਕੀ ਇਹ ਭੁਗਤਾਨ ਪੂੰਜੀ ਪਰਾਪਤੀ ਜਾਂ ਮਾਿੀਆ ਰਸੀਦ ਦਾ ਗਠਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਿੱਥੇ ਇਹ ਰਜ਼ਕਰਯੋਗ ਹੈ ਰਕ ਇਸ ਸਵਾਿ ਦਾ ਜਵਾਬ ਰਸਰਫ ਉਸ ਤਾਰੀਖ ਤੋਂ ਪਰਹਿਾਂ ਦੇ ਮੁਿਾਂਕਣ ਸਾਿਾਂ ਿਈ ਹੋਰ ਟੈਕਸਦਾਤਾਵਾਂ ਦੇ ਮੁਿਾਂਕਣਾਂ ਦੇ ਸਬੰਧ ਰਵਿੱਚ ਢੁਕਵਾਂ ਅਤੇ ਮਦਦਗਾਰ ਹੋਵੇਗਾ ਜਦੋਂ ਰਵਿੱਤ ਐਕਟ, 1955 ਦੁਆਰਾ ਨਵੀਂ ਉਪ-ਧਾਰਾ (5-ਏ) ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ ਐਕਟ, 1922 ਦੀ ਧਾਰਾ 10 ਰਵਿੱਚ ਜੋਰੜਆ ਰਗਆ ਸੀ। Case: THE COMMISSIONER OF INCOME TAX AND EXCESS PROFITS TAX, MADRAS versus THE SOUTH INDIA PICTURES LTD., ... [[1956] 1 S.C.R. 223] (1956) एस०सी०आर शोषण का कमीशन खंड 8 के अनुसार, इसके शुद्ध प्राप्तियों के 15 प्रतिशत परनिश्चित किया गया था l फिल्म की जिला या क्षेत्रीय अधिकारों में बिक्री के मामलें मेंदोनों पक्षों की सहमति से ऐसी बिक्री करने और आय प्राप्त करने का हकदार केवलनिर्धारिती है और दस प्रतिशत कमीशन का हकदार भी, ताकि उसके द्वारा किए गएअग्रिम राशि भुगतान और निर्वहन के लिए शेष राशि को उपयुक्त बनाने हेतु (खंड 9)।निर्धारिती को ज्यूपिटर पिक्चर्स को मासिक खाते का विवरण जमा करना था औरखाते की सभी पुस्तकें दिखानी थी (खंड 11 और 12)। निर्धारिती को उप-एजेंटोंऔर उप-वितरकों को नियुक्त करने की स्वतंत्रता दी गई(खंड 13)। फिल्म को सेंसरबोर्ड द्वारा प्रतिबंधित किए जाने या पारित न किए जाने की स्थिति में निर्धारिती द्वारादी गई अग्रिम राशि को तुरंत चुकाने योग्य बना दिया गया (खंड 14). खंड 15 नेfdनिर्धारिती को सुरक्षा की द्रष्टि से एक प्रभार दिया फिल्म की नकारात्मक औरसकारात्मक प्रतियों पर जो भी अग्रिम राशि निर्धारिती को देय होगी और यदि मामलेमें नकारात्मक और सकारात्मक प्रतियां ज्यूपिटर पिक्चर्स के पास ही थीं तो वे बतौरनिर्धारिती के ट्रस्टी के रूप में उनके द्वारा रखी जानी थी। फिल्म की नकारात्मकप्रतियों का बीमा कराने का बोझ ज्यूपिटर पिक्चर्स पर अपनी लागत पर रखा गयाथा (खंड 16)। ज्यूपिटर पिक्चर्स निर्धारिती को किसी भी व्यक्ति द्वारा किसी भीप्रकार के सभी दावे या मांगें या फिल्म में या उस पर एजेंसी और किसी के सभी दावोंके खिलाफ कॉपीराइट के किसी भी उल्लंघन के कारण व्यक्ति या एजेंसी की क्षतिपूर्तिदेने के लिए सहमत हो गया (खंड 17). यदि ज्यूपिटर पिक्चर्स फिल्म उसमें निर्दिष्टrcdsसमय करदाताओं को दिया गया था, के भीतर देने में विफल रही निर्धारिती ikl अपने विकल्प पर, चित्र को अपने आप पूरा करने का अधिकार था और ऐसीस्थिति में,निर्धारिती के ऐसे सभी खर्चों, लागत के लिए उस पर 12 फीसदी. प्रति वर्षचक्रवृद्धि ब्याज के साथ ज्यूपिटर पिक्चर्स को उत्तरदायी होना था और निर्धारितीउपरोक्तानुसार वितरण, बिक्री आदि के सभी अधिकारों का हकदार था । (खंड 19) अंतिम खंड की समाप्ति पर यह प्रावधान किया गया था कि 5 वर्ष कीअवधि के बाद निर्धारिती फिल्म की सभी प्रतियां और ऋण का शेष स्टॉक और बिक्रीयोग्य प्रचार सामग्री टूट-फूट के अधीन ज्यूपिटर पिक्चर्स को वापस लौटएगा।31 मार्च 1946 को समाप्त होने वाले लेखांकन वर्ष में और पिछले वर्षों में निर्धारितीने अपने अधिकार का तीन चित्रों के वितरण में दुरुपयोग किया था। 31 अक्टूबर1945 को निर्धारिती और ज्यूपिटर पिक्चर्स ने एक समझौता किया कि तीन फिल्मोंके संबंध में वितरण अधिकार से संबंधित तीन कई समझौतों को रद्द करने हेतु आैरज्यूपिटर पिक्चर्स इस तरह के रद्दीकरण पर निर्धारिती को तीन चित्रों में कमीशन केरूप में 8,666-10-8 (प्रत्येक के लिए आठ हजार छह सौ छियासठ रुपये दसआने और आठ पाइ) कुल मिलाकर रु. 26,000 (छब्बीस हज़ार)रुपये का भुगतानoghअदा करने पर विचार करने पर सहमत हो गया। यह 26,000(छब्बीस हजार)रुपये की राशि है, जिसका भुगतान लेखांकन वर्ष के दौरान किया गया था जोनिर्धारिती और विभाग के बीच उत्पन्न हुए प्रश्न का विषय है। एस०सी०आर णय:निर् सिविल अपीलीय क्षेत्राधिकार: 1954 की सिविल अपील संख्या 32। 1949 केसंदर्भित मामले संख्या 18 में मद्रास उच्च न्यायालय के 26 सितंबर 1951 के फैसलेऔर आदेश की अपील पर। अपीलकर्ता की ओर से सीके दफ्तरी, भारत केसॉलिसिटर-जनरल (जी०एन जोशी और आर एच ढेबर, उनके साथ)। प्रतिवादी कीओर से आर. गणपति अय्यर।1956. 14 मार्च. दास सी.जे -वर्ष 1945 में प्रतिवादी कंपनी (इसके बाद "निर्धारिती" कहा जाएगा)को 26,000 (छब्बीस हजार रुपये)रुपये का भुगतान 31 अक्टूबर 1945 कोनिर्धारिती और ज्यूपिटर पिक्चर्स के बीच एक समझौते की शर्तों के अनुसार मद्रास केज्यूपिटर पिक्चर्स लिमिटेड (बाद में ज्यूपिटर पिक्चर्स के रूप में संदर्भित)से प्राप्तहुआ। वर्ष 1946-47 के लिए निर्धारिती के आयकर और 1 अप्रैल 1945 से 31मार्च 1946 तक प्रभार्य लेखांकन अवधि के लिए अतिरिक्त लाभ कर का मूल्यांकनपर, निम्नलिखित प्रश्न उठा: - "क्या तथ्यों और मामले की परिस्थितियों के आधार पर, निर्धारिती द्वारा ज्यूपिटरपिक्चर्स लिमिटेड से प्राप्त 26,000 रुपये की राशि, भारतीय आयकर अधिनियम केतहत मूल्यांकन योग्य राजस्व प्राप्ति है? " Case: THE COMMISSIONER OF INCOME TAX AND EXCESS PROFITS TAX, MADRAS versus THE SOUTH INDIA PICTURES LTD., ... [[1956] 1 S.C.R. 223] (1956) of Income Income Tax and and Excess Profits Tax, Madras , . . . l ,/ I d. (G N oJ n ia · . l ,/ I d. (G N Excess Profits Tax, 0. K. Daphtary, Solicitor-Genera , . . . Joshi and R.H. Dhebar, with him) for the appellant. R. Ganapathy Iyer, for the respondent. v The South India Pictures Ud., Karaikudi l 956 M .. a.re h 14. DAS C.J.-In the year 1945 the respondent com- pany (hereinafter called the "assessee") received a payment of a sum of Rs. 26,000 (rupees twentysix thousand) from Jupiter Pictures Ltd. of Madras (here-inafter referred to as Jupiter Pictures) pursuant to the ternis of an agreement between the assessee and Jupiter Pictures dated the 31st October 1945. In the course of the proceedings for the assessment of the assessee's income-tax for the year 1946-47 and the excess profits tax for the chargeable accounting period from 1st April 1945 to 31st March 1946, the followiJJ.g question arose:- " Whether on the facts and in the circumstances of the case, the sum of Rs. 26,000 received by the aseessee from Jupiter Pictures Ltd., is a revenue receipt assessable under ·the Indian Income-Tax Act?" The Income-Tax Officer took .. the view that the sum was in the nature of a revenue receipt and was liable to be brought to account for purposes ot: calculating the tax. The Appellate Assistant Com-missioner upheld this decision. On further appeal by the assessee the Income-Tax Appeflate Tribunal held that the case was governed. by the decision of the Judicial Committee in Commissioner of Income-Tax v. Shaw Wallace and Company(') and that the sum re-ceived by the assessee was a capital receipt. Accord-ingly on 26th August 1948 the Tribunal reversed the decision of the Appellate Assistant Commissioner. At the instance of the Commissioner of Income-Tax and (1) !1932] L.R. 69 I.A. 206; A.LR. 1932 P.C. 138; 6 I.T.C. 178. 228 SUPREME COURT REPORTS (1956] 1956 Excess Profits Tax, Madras the Tribunal under sec-Th e omm sssoner C I . tion J'.' 66(1) of the • Indian Income-Tax Act, 1922 of Inco.,,. Tax and re1erred to the High Court of Madras the question of Excess Profits Tax, law quoted above. The High Court agreed with the Madras Income-Tax Appellate Tribunal and answered the v. question in the negative. The present appeal is The South India d d h Pictures Ud., Ud., irecte against t is decision of the High Court. v. The South India Pictures Ud., Ud., Karaikudi ·-Das C.]. [After stating the facts of the case which gave rise to the present point in controversy and which have been stated above His Lordship proceeded as follows:] As already indicated the question for consideration is whether this payment constituted a capital receipt or a revenue receipt. It may be mentioned here that the answer to this question will be relevant and help-ful only in respect of assessments of other assessees for assessment years prior to the date when the new sub-section (5-A) was, by the Finance Act of 1955, added to section 10 of the Indian Income Tax Act, 1922. It is not always easy to decide whether a particular Case: THE COMMISSIONER OF INCOME TAX AND EXCESS PROFITS TAX, MADRAS versus THE SOUTH INDIA PICTURES LTD., ... [[1956] 1 S.C.R. 223] (1956) [ਕੇਸਦੇਤਿੱਥਾਂਨੂੰਰਬਆਨਕਰਨਤੋਂਬਾਅਦਰਜਨਹਾਂਨੇਰਵਵਾਦਦੇਮੌਜੂਦਾਰਬੰਦੂਨੂੰਜਨਮਰਦਿੱਤਾਅਤੇਦਾਕੀਤਾਰਗਆਹੈ, ਹੇਠਰਿਖੇਅਨੁਸਾਰਵਧੇ:] ਰਜਨਹਾਂਰਜ਼ਕਰਉੱਪਰਅਿੱਗੇ ਰਜਵੇਂ ਰਕ ਪਰਹਿਾਂ ਹੀ ਸੰਕੇਤ ਰਦਿੱਤਾ ਰਗਆ ਹੈ ਰਕ ਰਵਚਾਰ ਿਈ ਸਵਾਿ ਇਹ ਹੈ ਰਕ ਕੀ ਇਹ ਭੁਗਤਾਨ ਪੂੰਜੀ ਪਰਾਪਤੀ ਜਾਂ ਮਾਿੀਆ ਰਸੀਦ ਦਾ ਗਠਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਿੱਥੇ ਇਹ ਰਜ਼ਕਰਯੋਗ ਹੈ ਰਕ ਇਸ ਸਵਾਿ ਦਾ ਜਵਾਬ ਰਸਰਫ ਉਸ ਤਾਰੀਖ ਤੋਂ ਪਰਹਿਾਂ ਦੇ ਮੁਿਾਂਕਣ ਸਾਿਾਂ ਿਈ ਹੋਰ ਟੈਕਸਦਾਤਾਵਾਂ ਦੇ ਮੁਿਾਂਕਣਾਂ ਦੇ ਸਬੰਧ ਰਵਿੱਚ ਢੁਕਵਾਂ ਅਤੇ ਮਦਦਗਾਰ ਹੋਵੇਗਾ ਜਦੋਂ ਰਵਿੱਤ ਐਕਟ, 1955 ਦੁਆਰਾ ਨਵੀਂ ਉਪ-ਧਾਰਾ (5-ਏ) ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ ਐਕਟ, 1922 ਦੀ ਧਾਰਾ 10 ਰਵਿੱਚ ਜੋਰੜਆ ਰਗਆ ਸੀ। ਇਹ ਫੈਸਿਾ ਕਰਨਾ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸੌਖਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਰਕ ਰਕਸੇ ਰਵਅਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਪਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕੋਈ ਰਵਸ਼ੇਸ਼ ਅਦਾਇਗੀ ਉਸਦੀ ਆਮਦਨ ਹੈ ਜਾਂ ਕੀ ਇਸ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਪੂੰਜੀ ਰਸੀਦ ਮੰਰਨਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਰਾਮਗੜਹ ਬਨਾਮ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਕਰਮਸ਼ਨਰ, ਰਬਹਾਰ ਅਤੇ ਉੜੀਸਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਬਹਾਦੁਰ ਕਾਮਾਕਸ਼ਯ ਨਰਾਇਣ ਰਸੰਘ ([1]) ਰਵਿੱਚ ਿਾਰਡ ਰਾਈਟ ਨੇ ਰਕਹਾ ਰਕ ਆਮਦਨ ਇਿੱਕ ਰਵਆਪਕ ਅਰਥ ਵਾਿਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਅਤੇ ਰਕਸੇ ਵੀ ਸਟੀਕ ਆਮ ਫਾਰਮੂਿੇ ਰਵਿੱਚ ਪਰਰਭਾਰਸ਼ਤ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਿ ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਅਸੰਭਵ ਹੈ। ਿਾਰਡ ਮੈਕਰਮਿਨ ਨੇ ਵੈਨ ਡੇਨ ਬਰਗਸ, ਰਿਮਰਟਡ ਬਨਾਮ ਕਿਾਰਕ (ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਆਫ ਟੈਕਸ) ([2]) ਰਵਿੱਚ ਰਕਹਾ ਰਕ ਹਾਿਾਂਰਕ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਮਦਨ ਅਤੇ ਪੂੰਜੀ ਪਰਾਪਤੀ ਦੇ ਰਵਚਕਾਰ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰਹਾਂ ਮਾਨਤਾ ਰਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਿ ਿਾਗੂ ਕੀਤਾ ਰਗਆ ਸੀ, ਅਰਜਹੇ ਮਾਮਿੇ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਰਜਿੱਥੇ ਆਈਟਮ ਸਰਹਿੱਦੀ ਿਾਈਨ 'ਤੇ ਪਈ ਸੀ ਅਤੇ ਸਮਿੱਰਸਆ ਨੂੰ ਹਰੇਕ ਕੇਸ ਦੇ ਰਵਸ਼ੇਸ਼ ਤਿੱਥਾਂ 'ਤੇ ਹਿੱਿ ਕਰਨਾ ਰਪਆ ਸੀ. ਕੋਈ ਵੀ ਗਿਤ ਮਾਪਦੰਡ ਜਾਂ ਟੈਸਟ ਰਨਰਧਾਰਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਜਾਂ ਰਨਰਧਾਰਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫੈਸਿਾ ਕੀਤੇ ਕੇਸ ਰਸਰਫ ਇਸ ਿਈ ਮਦਦਗਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਰਕ ਉਹ ਉਸ ਰਕਸਮ ਦੇ ਰਵਚਾਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਰਜਸ ਨੂੰ ਸਮਿੱਰਸਆ ਤਿੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵੇਿੇ ਰਧਆਨ ਰਵਿੱਚ ਰਿੱਰਖਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰਾਪਤ ਭੁਗਤਾਨ ਦਾ ਚਰਰਿੱਤਰ ਹਾਿਾਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿੱਖਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰਹਾਂ ਰਕਸੇ ਦੀ ਰਵਕਰੀ ਿਈ ਰਵਚਾਰ ਵਜੋਂ ਪਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਰਕਮ (1)[1943] 11 ਆਈ.ਟੀ.ਆਰ. 513, 521; ਐਿ.ਆਰ. 70 ਆਈ.ਏ. 180, 192. (2) ਐਿ.ਆਰ. (1935) ਏ.ਸੀ. 431: 19 ਟੀ.ਸੀ. 390; 3 ਆਈ.ਟੀ.ਆਰ. (ਬੇਨਤੀ.) 17. ਐਸ.ਸੀ.ਆਰ. ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੀਆਂ ਰਰਪੋਰਟਾਂ 229 ਜ਼ਮੀਨਦਾਪਿਾਟਆਮਤੌਰ 'ਤੇਪੂੰਜੀਰਸੀਦਹੋਸਕਦਾਹੈਪਰਜੇਪਰਾਪਤਕਰਤਾਦਾਕਾਰੋਬਾਰਜ਼ਮੀਨਖਰੀਦਣਾਅਤੇਵੇਚਣਾਹੈ, ਤਾਂਇਹਉਸਦੀਆਮਦਨੀਹੋਸਕਦੀਹੈ।ਸਾਡੇਸਾਹਮਣੇਆਉਣਵਾਿੀਸਮਿੱਰਸਆਨੂੰਵਿੱਖ-ਵਿੱਖਮਾਮਰਿਆਂਰਵਿੱਚਰਧਆਨਰਵਿੱਚਰਿੱਖੇਗਏਵਿੱਖ-ਵਿੱਖਰਕਸਮਾਂਦੇਰਵਚਾਰਾਂਨੂੰਰਧਆਨਰਵਿੱਚਰਿ