The Commissioner Of Income-Tax, Bombay City I, Bombay v. Amarchand N. Shroff, By His Heirs And Legal Representatives

Case: THE COMMISSIONER OF INCOME-TAX, BOMBAY CITY I, BOMBAY versus AMARCHAND N. SHROFF, BY HIS HEIRS AND... [[1963] SUPP. 1 S.C.R. 699] (1963) ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਮਿਸ਼ਨਰ,ਬੰਬਈ ਸ਼ਹਿਰ I, ਬੰਬਈ ਬਨਾਮ ਅਮਰਚੰਦ ਐਨ. ਸ਼ਰੋਫ, ਉਸ ਦੇ ਵਾਰਸਾਂਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਵੱਲੋਂ (ਜੇ. ਐਲ. ਕਪੂਰ, ਐਮ. ਹਿਦਾਯਤੁੱਲਾ ਅਤੇ ਜੇ. ਸੀ. ਸ਼ਾਹ, ਨਾਇਬ ਨਿਆਂਕਾ) ਆਮਦਨ ਕਰ—ਮ੍ਰਿਤਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਆਮਦਨ ਦਾ ਕਰ ਦੇਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ—ਅਜਿਹੀ ਆਮਦਨ ਕਾਨੂੰਨੀ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ—ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੀ ਆਮਦਨ—ਭਾਰਤੀ ਆਮਦਨ ਕਰ ਐਕਟ, 1922 (11 ਦਾ 1922), ਸ. 24ਬੀ। ਸ. 24ਬੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਆਮਦਨ ਕਰ ਐਕਟ, 1922 ਦੇ ਉਪ-ਧਾਰਾ (1) ਅਨੁਸਾਰ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਵਾਰਸ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੀ ਸੰਪਤੀ ਵਿੱਚੋਂ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੁਆਰਾ ਅਦਾਇਗੀ ਯੋਗ ਕਰ ਜਾਂ ਕੋਈ ਕਰ ਜੋ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੁਆਰਾ ਅਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਅਗਰ ਉਹ ਮਰਿਆ ਨਾ ਹੁੰਦਾ। 7 ਜੁਲਾਈ, 1949 ਨੂੰ, ਵਕੀਲਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਫਰਮ ਦੇ ਤਿੰਨ ਭਾਈਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮਰ ਗਿਆ। ਏ ਜੋ ਤਿੰਨ ਭਾਈਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਸਿਰਫ ਮ੍ਰਿਤਕ ਭਾਈਵਾਲ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫਰਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਈਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੰਯੁਕਤ ਸੰਪਤੀ ਦੇ ਨਿਪਟਾਰੇ ਲਈ ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸਨ। ਫਰਮ ਇਸਨੇ ਆਪਣੇ ਖਾਤੇ ਨਕਦ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਰੱਖੇ ਸਨ। ਪੰਜ ਮੁਲਾਂਕਣ ਸਾਲਾਂ, 1959-1955 ਲਈ, ਕੁਝ ਰਕਮਾਂ ਨੂੰ ਏ ਦੇ ਵਾਰਸਾਂ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਬਕਾਇਆ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵੱਲੋਂ ਭਾਰਤੀ ਆਮਦਨ ਕਰ ਐਕਟ, 1922 ਦੀ ਧਾਰਾ 34 ਅਧੀਨ ਪੰਜ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮੁਲਾਂਕਣ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਰਸੀਦਾਂ 'ਤੇ ਆਮਦਨ ਕਰ ਲਈ ਕਾਰਵਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਇਸ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਕਿ ਜੋ ਰਕਮਾਂ ਏ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੇ ਵਾਰਸਾਂ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਉਹ ਧਾਰਾ 24B ਦੀ ਉਪ-ਧਾਰਾ (1) ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੁਆਰਾ ਏ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਆਮਦਨ ਸਮਝੀ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਉਸ ਉਪ-ਧਾਰਾ ਅਧੀਨ ਕਰ ਲਾਗੂ ਹੋਵੇ। ਫੈਸਲਾ, ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਆਮਦਨ ਕਰ ਐਕਟ, 1922 ਦੀ ਧਾਰਾ 24B(1) ਅਧੀਨ ਸ਼ਬਦ “ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਰ ਲਈ ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਐਕਟ ਅਧੀਨ ਅਦਾ ਕੀਤਾ ਹੁੰਦਾ ਜੇਕਰ ਉਹ ਮਰਿਆ ਨਾ ਹੁੰਦਾ” ਮ੍ਰਿਤਕ ਵਿਅਕਤੀ ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਆਮਦਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੇ ਵਾਰਸਾਂ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਵੱਲੋਂ “ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ” ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਆਮਦਨ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਮੁਲਾਂਕਣ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਸੀ ਪਰ ਮੁਲਾਂਕਣ ਯੋਗ ਹੁੰਦੀ ਜੇਕਰ ਮੌਤ ਨਾ ਹੁੰਦੀ। ਧਾਰਾ 24B ਦੇ ਪ੍ਰਾਵਧਾਨ ਮ੍ਰਿਤਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਸੰਪਤੀ ਦੇ ਕਰ ਦੇਣਦਾਰੀ ਨੂੰ ਪਿਛਲੇ ਜਾਂ ਮੁਲਾਂਕਣ ਸਾਲ ਤੋਂ ਪਰੇ ਵਧਾਉਣ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਮਰਦਾ ਹੈ। ਧਾਰਾ 24B ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੀ ਆਮਦਨ ਦਾ ਕੋਈ ਹਿਸਾਬ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਫੈਸਲਾ, ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਆਮਦਨ ਏ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਕਈ ਮੁਲਾਂਕਣ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਏ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਏ ਦੀ ਆਮਦਨ ਵਜੋਂ ਕਰ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਐਲਨ ਬਨਾਮ ਇਸ ਲਈ, (1938) 22 ਟੈਕਸ ਕੇਸ 15, ਓਲੋ & ਰੀਡ ਬਨਾਮ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਆਫ ਇਨਲੈਂਡ ਰੈਵ. ਬਨਾਮ ਡਨਵੂਡੀ, 5 ਆਈ. ਟੀ. ਸੀ. 100 ਅਤੇ ਵਾਲਮੇਸ ਬ੍ਰਿਘਮ & ਕੋ. ਬਨਾਮ ਕਨਵਿੰਗਟਨਰ ਆਫ ਆਮਦਨ-ਟੈਕਸ, ਬੰਬਈ ਸਿਟੀ, 1963) (I) ਆਈ. ਟੀ. ਆਰ. 240, ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ: ਸਿਵਲ ਅਪੀਲੀ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ: ਸਿਵਲ ਅਪੀਲ ਨੰਬਰ 15 ਤੋਂ 19 ਤੱਕ 1962. 1958 ਦੀ 10 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਬੰਬਈ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਆਮਦਨ ਕਰ ਸੰਦਰਭ ਨੰਬਰ 22 ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਅਤੇ ਹੁਕਮ ਤੋਂ ਅਪੀਲ। ਐਚ. ਐਨ. ਸੰਯਾਲ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਾਧੂ ਸੌਲਿਸਿਟਰ-ਜਨਰਲ, ਐਨ. ਡੀ. ਕਰਨਜਾਵਾਲਾ ਅਤੇ ਆਰ. ਐਨ. ਸਚਥੇ, ਅਪੀਲਕਾਰਤਾ ਲਈ। ਏ.ਵੀ. ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਜੇ.ਬੀ. ਦਾਦਾਚੰਨਜੀ, ਓ .ਓ. ਮਾਥੁਰ ਅਤੇ ਰਾਨੀਵਲਰ ਨਰਾਇਣ, ਜਵਾਬ ਲਈ- ਦੰਦ 1962. ਅਕਤੂਬਰ, 23. ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਪੂਰ, ਨਾਇਬ ਨਿਆਂਕ—ਇਹ ਅਪੀਲਾਂ ਬੰਬਈ ਦੀ ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣ ਪੱਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਆਮਦਨ ਕਰ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 24ਬੀ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਦੇ ਸਵਾਲ ਨੂੰ ਉਠਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਇੱਕ ਆਮਦਨ ਕਰ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ। ਸੰਦਰਭਿਤ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਜੋ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਪੀਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅਪੀਲਕਾਰਤਾ ਹੈ, ਜਵਾਬੀ ਹਨ ਇੱਕ ਅਮਰਚੰਦ ਐਨ. ਸ਼ਰੀਫ ਦੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇ ਵਾਰਸ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ। ਇਹ ਅਪੀਲਾਂ ਮੁਲਾਂਕਣ ਸਾਲ 1950-51, 1951-52, 1952-53, 1953-54 ਅਤੇ 1954-55 ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ। Case: THE COMMISSIONER OF INCOME-TAX, BOMBAY CITY I, BOMBAY versus AMARCHAND N. SHROFF, BY HIS HEIRS AND... [[1963] SUPP. 1 S.C.R. 699] (1963) आई. एस. सी. आर. 1962 अभिनिर्धारितकियाकिअपीलार्थीनेचोरीकाअपराधप्यारेलालभार्गवकियाथा। .वी राजस्थानराज्य हमारेसामनेकोईऔरमुद्दानहींदबायागगयाथा।में सुब्बाराव, जे। परिणामस्वरूपअपीलविफलहोजातीहैऔरखारिजकरदीजातीहै। याचिकाखारिजकरदीगगई। -आयआयोगगकर, 1962 बॉम्बेसिटीI, बॉम्बे 23 अक्टूबर।अमरचंदएन. श्रॉफ, उनकेउत्तराधिकारियोंद्वाराऔरकानूनीप्रतिनिधि( जे. एल. कपूर, एम. हिदायतुल्लाऔरजे. सी. शाह, जे. जे.) -आयकरमृतकव्यक्तिकीआयपरकरलगानेकीदेयताकानूनीप्रतिनिधियोंकेहाथोंमेंऐसीआय-पिछलेवर्षकीआय-भारतीयआय-करअधिनियम, 1922 (1922 का11)।24. .बी एसकीउप-धारा(1)।24भारतीयआय-करअधिनियम, 1922 केबीमेंप्रावधानकियागगयाहैकिजहांकिसीव्यक्तिकीमृत्युहोजातीहै, उसकेउत्तराधिकारीऔरकानूनी प्रतिनिधिमृतककीसंपत्तिसेमृतकद्वारादेयकरयाकिसीभीकरकाभुगगतानकरनेकेलिएउत्तरदायीहैंजोमृतकद्वाराअधिनियमकेअंतर्गतदेयहोतायदिउसकीमृत्युनहींहुईहोती। एजोवकीलोंकीएकफर्ममेंतीनभागीदारोंमेंसेएकथा 7 जुलाई, 1949 कोउनकीमृत्युहोगगईऔरउसकेबादअन्यदोभागीदारोंद्वारासाझेदारी1 दिसंबर, 1949 तकजारीरही, जबएकेबेटेआर, तीसरेभागीदारकेरूपमेंफर्ममेंशामिलहुए।एकीमृत्युकेबादपुरानीसमझौतोंकीप्राप्तिकेसंबंधमेंविभिन्नभागीदारोंकेबीचव्यवस्थायहथीकिएकीमृत्युतककिएगगएकार्यकेसंबंधमेंप्राप्तिकोएऔरअन्यदोभागीदारोंकेबीचविभाजितकियाजानाथा। फर्म700 सर्वोच्चन्यायालयरिपोर्ट[1963] एस. पी. पी. 1962 अपनेखातोंकोनकदआधारपररखतेथे।पाँचमूल्यांकनोंमेंसेप्रत्येककेलिए -वर्षकेआयुक्त, 1950-1955, कुछराशियाँउत्तराधिकारीआयकर, बॉम्बेऔरबकायासेबाहरएकेकानूनीप्रतिनिधियोंद्वाराप्राप्तकीगगईथीं।प्रॉससिटीI, बॉम्बेडिंग्सकीशुरुआतआयकरअधिकारीद्वाराएसकेअंतर्गतकीगगईथी।34 भारतीय आय-करअधिनियम, 1922 केअनुसार, उपरोक्तआयकेसंबंधमें, अमरचंदएन. श्रॉफऔरविभिन्नराशियोंकाआय-करमेंनिर्धारणकियागगयाथा। उत्तरदाताओं, उत्तराधिकारियोंऔरकानूनीप्रतिनिधियोंकेहाथ ए, एसकेअंतर्गत।34 ( 1 ) ( ख) एसकेसाथपढ़ें।24अधिनियमकेबी, पांचसंबंधितमूल्यांकनवर्षोंकेलिए, इसआधारपरकिराशियाँ जोएकीमृत्युकेबादउसकेउत्तराधिकारियोंऔरकानूनीप्रतिनिधियोंद्वाराप्राप्तकिएगगएथे, उन्हेंइनशब्दोंकेआधारपरमानाजानाचाहिएः उप-एस।( 1 ) एस.24बीएद्वाराप्राप्तआयहोगीऔरकरकेलिएउत्तरदायीहोगी -उसउपधाराकेअंतर्गत। "मानाजाताहैकिशब्दयाकोईभीकरजोहोता इसअधिनियमकेअंतर्गतउसकेद्वारादेययदिउसकीमृत्युनहींहुईथी एस.24भारतीयआय-करअधिनियम, 1922 काबी(1) मृतकव्यक्तिद्वाराउसकीमृत्युसेपहलेप्राप्तआयऔरपिछलेवर्षमेंउसकेउत्तराधिकारियोंऔरकानूनीप्रतिनिधियोंद्वाराउसकीमृत्युकेबादप्राप्तआयतकसीमितहैऔरजिसकामूल्यांकननहींकियागगयाथा, लेकिनयदिमृत्युनहींहुईहोतीतोउसेप्राप्तआयकेरूपमेंमूल्यांकनकियाजाता।एसकेप्रावधान।24बीमृतकव्यक्तिकीसंपत्तिकेकरदायित्वकोपिछलेयाउसखातावर्षसेआगेनहींबढ़ाताहैजिसमेंउसव्यक्तिकीमृत्यु24 ख. होजातीहै।एसकेअलावा।किसीव्यक्तिकीमृत्युकेबादउसकीआयकेसंबंधमेंकोईआकलननहींकियाजासकताहै। अभिनिर्धारितकियागगयाकिआयउसपूर्र्षकीसमाप्तिकेबादप्राप्तहुईथीजिसमेंककीमृत्युहुईथी, इसलिएनिर्धारणकेकईवर्षोंमेंउसकेकानूनीप्रतिनिधियोंकेहाथोंमेंककीआयकेरूपमेंकरलगायाजानाउत्तरदायीनहींथा।एलनवी।ट्रेहर्न, (1938) 22 टैक्सकैस।15 , एलिससीरीडबनाम।आय-करआयुक्तबॉम्बे, 5 आई. टी. सी. 100 औरवालेसब्रदरएंडकंपनीलिमिटेडबनाम।आय-करआयुक्त, बॉम्बेसिटी, [1948] 16 आई. टी. आर. 240, संदर्भित। सिविलअपीलीयअधिकारितादीवानीअपीलें .15 1962 19 तक।नंके तारीखवालेनिर्णयऔरआदेशकेखिलाफअपील 10 अक्टूबर, 1958, बॉम्बेउच्चन्यायालयमें आय-1958 . 22।काकरसंदर्भसं एच. एन. सान्याल, अतिरिक्तसॉलिसिटटर-जनरलऑफ भारतकेलिए, एन. डी. कारखानीसऔरआर. एन. सचथे अपीलार्थी। 1 एस. सी. आर. सर्वोच्चन्यायालयकीरिपोर्ट701 ए. वी. विश्वनाथशास्त्री, जे. बी. दादाचंजी,1962 ओ. सी. माथुरऔररविंदरनारायण, जवाबकेलिए-आयुक्तओ -आयकर, बॉम्बे के. ए. पी. यू. आर., जे. द्वारादीगगईथी।येअपीलेंएकप्रमाणकेअनुसारकीगग ईथीं। कपूर, जे. 24बम्बईउच्चन्यायालयनेएसकीव्याख्याकाप्रश्नउठायाहै।आयकरसंदर्भमेंआयकरअधिनियमकाबी।प्रश्नकाउल्लेखकियागगयाहै -आयकरआयुक्त, जोइनअपीलोंमेंअपीलार्थीहैं, केखिलाफनकारात्मकऔरकानूनीरूपसेजवाबदियागगयाथा, उत्तरदाताअमरचंदएन. श्रॉफमृतककेउत्तराधिकारीऔरकानूनीप्रतिनिधिथे।येअपीलेंमूल्यांकनवर्षों1950-51,1951-52,1952-53,1953-54 और1954-55 सेसंबंधितहैं। Case: THE COMMISSIONER OF INCOME-TAX, BOMBAY CITY I, BOMBAY versus AMARCHAND N. SHROFF, BY HIS HEIRS AND... [[1963] SUPP. 1 S.C.R. 699] (1963) i S.C.R. SUPREME COURT REPORTS 699 .Penal Code and, therefore, the courts have rightly held .that the appellant had committed the offence of theft. In the No other point was pressed before us. result the appeal fails and is dismissed. 1962 P;·are Lal Bhargava v. State oj Rajasthan SubbtJ. Rao, J. Appeal dismissed. THE COMMISSIONER OF INCOME-TAX, BOMBAY CITY I, BOMBAY v. AMARCHAND N. SHROFF, BY HIS HEIRS AND LEGAL REPRESENTATIVES (]. L. KAPUR, M. HIDAYATULLAH and J. C. SHAH, JJ.) Income ]'ax-Liability to tax of income of deceased person-S'Uch income in hands of the legal representatives-Income of the previo'Us year-Indian income-tax Act, 1922 (11 of 1922), s. 24.B. Sub-section (~) of s. 24B of the Indian Income-tax Act, 1922, provided that where a person dies his heirs and legal representatives ate liable to pay out of the estate of the deceased the tax assessed as payable by the deceased or any tax which would have been payable under the Act by the deceased if he had not died. A who was one of the three partners in a firm of solicitors died on July 7, 1949, and thereafter the partnership was carried on by the other two partners till December 1, 1949, when R, son of A, joined the firm as the third partner. After the death of A the arrangement between the various partners in regard to the realisations of the old outstandings was thal in respect of the work done up to the death of A the realisations were to be divided between A and the other two partners. The firm 1962 Octohlr, 23. 1962 TM CommissWrwr lntflme-Tax, Bombay City I, Bomba_y v. Am.,chand N. Skrajf TM CommissWrwr of 700 SUPREME COURT REPORTS (1963] SUPP. kept its accounts on cash basis. For each of the five assessment years, 1950-1955, certain amounts were received by the heirs and legal representatives of A out of the outstandings. Procee-dings were started by the Income-tax Officer under s. 34 of the Indian Income-tax Act, 1922, in respect of the aforesaid income, and the various amounts were assessed to income-tax in the hands of the respondents, the heirs an<l legal representatives of A, ur.der s. 34 (I) (b) read withs. 24Bofthe Act, for the five respective assessment years, l)!I the footing that the amounts which were received by the heirs and legal representatives of A after his death should be deemed by virtue of the words in sub-s. (l) of s. 24B to be income received by A and liable to tax under that sub-section. He/,d, that the words "or any tax which would have been payable by him under this Act if he had not died" under s. 24B(l) of the Indian Income-tax Act, 1922, are restricted to the income received by the deceased person before his death and to the income received after his death by his heirs and legal representatives in the "previous year" and which had not been assessed but would have been assessed as income received by him, if death had not. taken place. The provisions of s. 24B do not extend to tax liability of the estate of a deceased person beyond the previous or the account year in which that ,person dies; Apart from s. 24B no assessment can be made in respect of the income of a person after his death. He/,d, that as the income was received after the expiry of the previous year in which A died it was not liable to be taxed as the income of A in the hands of his legal representatives in the several years of assessment. Allen v. Trekearne, (1938) 22 Tax Cas. 15, ElliB G ReW. v. Commissioner of Income-tax Bo111b11y, 5 I. T. C. JOO and Wallace Brother ,1; Go. Ltd. v. Gommis&ioner of Income-fll:i;, Bombay City, [ 1948] 16 I. T. R. 2 40, referred to. CIVIL APPELLATE JURISDICTION: Civil Appeals Nos. 15 to 19 of 1962. Appeal from the judgment and order dated October 10, 1958, of the Bombay High Court in Income-tax Reference No .. 22 of 1958. H. N. ~anyal, Additi.mu;l Solicitar-Geneml of India, N. JJ. lforkTumis and R. N. Sachthey, for the appellant. 1 S.C.R. SUPREME COURT REPORTS 1962 Case: THE COMMISSIONER OF INCOME-TAX, BOMBAY CITY I, BOMBAY versus AMARCHAND N. SHROFF, BY HIS HEIRS AND... [[1963] SUPP. 1 S.C.R. 699] (1963) 1962. ਅਕਤੂਬਰ, 23. ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਪੂਰ, ਨਾਇਬ ਨਿਆਂਕ—ਇਹ ਅਪੀਲਾਂ ਬੰਬਈ ਦੀ ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣ ਪੱਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਆਮਦਨ ਕਰ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 24ਬੀ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਦੇ ਸਵਾਲ ਨੂੰ ਉਠਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਇੱਕ ਆਮਦਨ ਕਰ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ। ਸੰਦਰਭਿਤ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਜੋ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਪੀਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅਪੀਲਕਾਰਤਾ ਹੈ, ਜਵਾਬੀ ਹਨ ਇੱਕ ਅਮਰਚੰਦ ਐਨ. ਸ਼ਰੀਫ ਦੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇ ਵਾਰਸ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ। ਇਹ ਅਪੀਲਾਂ ਮੁਲਾਂਕਣ ਸਾਲ 1950-51, 1951-52, 1952-53, 1953-54 ਅਤੇ 1954-55 ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ। ਮਾਮਲੇ ਦੇ ਤੱਥ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨ: ਅਮਰਚੰਦ ਐਨ. ਸ਼ਰੀਫ, ਮੰਗਲਦਾਸ ਅਤੇ ਹੀਰਾਲਾਲ ਵਕੀਲਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਫਰਮ ਵਿੱਚ ਭਾਈਵਾਲ ਸਨ। ਅਮਰਚੰਦ ਦੀ ਮੌਤ 7 ਜੁਲਾਈ, 1949 ਨੂੰ ਹੋਈ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫਰਮ ਨੂੰ ਮੰਗਲਦਾਸ ਅਤੇ ਹੀਰਾਲਾਲ ਨੇ 30 ਨਵੰਬਰ, 1949 ਤੱਕ ਚਲਾਇਆ, ਅਤੇ 1 ਦਸੰਬਰ, 1949 ਨੂੰ ਅਮਰਚੰਦ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਮੇਸ਼ ਜੋ ਕਿ ਤਬ ਤੱਕ ਵਕੀਲ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਤੀਜੇ ਭਾਈਵਾਲ ਵਜੋਂ ਫਰਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਅਮਰਚੰਦ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਈਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਬਕਾਇਆਵਾਂ ਦੀ ਵਸੂਲੀ ਸਬੰਧੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਅਮਰਚੰਦ ਦੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕੰਮ ਲਈ ਵਸੂਲੀਆਂ ਨੂੰ ਅਮਰਚੰਦ, ਮੰਗਲਦਾਸ ਅਤੇ ਹੀਰਾਲਾਲ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਣਾ ਸੀ, 8 ਜੁਲਾਈ, 1949 ਤੋਂ 30 ਨਵੰਬਰ, 1949 ਤੱਕ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਵਸੂਲੀਆਂ ਨੂੰ ਮੰਗਲਦਾਸ ਅਤੇ ਹੀਰਾਲਾਲ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਣਾ ਸੀ ਅਤੇ 1 ਦਸੰਬਰ, 1949 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਵਸੂਲੀਆਂ ਨੂੰ ਮੰਗਲਦਾਸ, ਹੀਰਾਲਾਲ ਅਤੇ ਰਮੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਣਾ ਸੀ। ਫਰਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਖਾਤੇ ਨਕਦ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਰੱਖੇ ਸਨ। ਮੁਲਾਂਕਣ ਸਾਲ 1950-51 ਤੋਂ 1954-55 ਲਈ, ਨਿਮਨਲਿਖਤ ਖਾਤੇ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ: ਰੁਪਏ 37,357/-; ਰੁਪਏ 43,162/-; ਰੁਪਏ 34,899/-; ਰੁਪਏ 13,402/-; ਅਤੇ ਰੁਪਏ 32,523/- ਅਮਰਚੰਦ ਦੇ ਵਾਰਸਾਂ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਾਂ ਵਲੋਂ ਬਕਾਇਆਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ। ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਸੂਲੀਆਂ ਨੂੰ ਟੈਕਸ ਲਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਮੁਲਾਂਕਣ ਸਾਲ 1950-51 ਅਤੇ 1951-52 ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਰਕਮਾਂ ਨੂੰ ਅਮਰਚੰਦ ਦੇ ਵਾਰਸਾਂ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਅਵਿਭਾਜਿਤ ਪਰਿਵਾਰ ਵਜੋਂ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਹੁਕਮ ਖਿਲਾਫ ਇੱਕ ਅਪੀਲ ਅਪੀਲੀ ਸਹਾਇਕ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਅਤੇ ਫਿਰ ਅਪੀਲੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਨੂੰ ਲਈ ਗਈ। ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਦੇ ਦੋ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਰਨਾਂ ਲਈ, ਇਸ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਸਹਿਮਤੀ ਜਤਾਈ ਕਿ ਰਕਮਾਂ ਹਿੰਦੂ ਅਵਿਭਾਜਿਤ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਆਮਦਨ ਨਹੀਂ ਸਨ ਪਰ ਸਿਰਫ ਵਿਰਾਸਤ ਜਾਂ ਅਮਰਚੰਦ ਦੀ ਸੰਪਤੀ ਦੀਆਂ ਵਸੂਲੀਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਾਮਲਾ ਰੈਵੇਨਿਊ ਵੱਲੋਂ ਹੋਰ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਪਰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ "ਅਮਰਚੰਦ ਦੇ ਐਨ. ਸ਼ਰਾਫ ਦੇ ਵਾਰਸਾਂ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਾਂ" ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਆਮਦਨ ਸਬੰਧੀ ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ ਅਫਸਰ ਵੱਲੋਂ ਧਾਰਾ 34 ਅਧੀਨ ਕਾਰਵਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਉਸ ਇਕਾਈ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਹਿੰਦੂ ਅਵਿਭਾਜਿਤ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਕਮਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਾ 34(1)(ਬੀ) ਨਾਲ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਧਾਰਾ 24ਬੀ ਦੇ ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ ਐਕਟ ਅਧੀਨ ਪ੍ਰਤੀਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣਾਏ ਗਏ ਮੁਲਾਂਕਣ ਮੁਲਾਂਕਣ ਸਾਲਾਂ 1950-51, 1951-52, 1952-53, 1953-54 ਅਤੇ 1954-55 ਲਈ ਸਨ। ਅਪੀਲ 'ਤੇ ਅਪੀਲੀ ਸਹਾਇਕ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਧਾਰਾ 34 ਅਧੀਨ ਨੋਟਿਸ ਕੇਵਲ ਮੁਲਾਂਕਣ ਸਾਲਾਂ 1950-51 ਲਈ ਹੀ ਜਾਇਜ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭੇਜੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਨੋਟਿਸ ਗੈਰ-ਵੈਧ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ 1951-52 ਤੋਂ 1954-55 ਤੱਕ ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਇਸ ਲਈ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ ਦੇ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਨੇ ਅਪੀਲੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਅਮਰਚੰਦ 'ਤੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਧਾਰਾ 24ਬੀ ਦਾ ਅਮਰਚੰਦ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਆਮਦਨ 'ਤੇ ਕੋਈ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਇਹ ਪੂੰਜੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਸੀ ਨਾ ਕਿ ਰੈਵੇਨਿਊ ਪ੍ਰਾਪਤੀ। ਇਸ ਲਈ ਅਪੀਲੀ ਸਹਾਇਕ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ ਦੇ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦੀ ਅਰਜ਼ੀ 'ਤੇ 1 ਐਸ.ਸੀ.ਆਰ. ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਰਿਪੋਰਟਸ 703 ਆਮਦਨਕਰ ਨਿਮਨਲਿਖਤ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਵਾਲ ਨੂੰ ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ -- "ਕੀ ਮਾਮਲੇ ਦੇ ਤੱਥਾਂ ਅਤੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਰੁਪਏ 37,847/-, ਰੁਪਏ 43,162/-, ਰੁਪਏ 34,899/-, ਰੁਪਏ 13,402/- ਅਤੇ ਰੁਪਏ 8,523/- ਦੀਆਂ ਰਕਮਾਂ ਨੂੰ ਆਮਦਨ ਕਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਅਮਰਚੰਦ ਐਨ. ਸ਼ਰਾਫ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਾਰਸਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਟੈਕਸ ਲਗਾਉਣ ਯੋਗ ਸਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ?" ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਸਵਾਲ ਦਾ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਆਮਦਨ ਕਰ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 24B ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਰਕਮਾਂ ਟੈਕਸ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਧਾਰਾ ਦਾ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਤੇ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਆਮਦਨ ਕਰ ਦੇ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਵੱਲੋਂ ਵਕੀਲ ਨੇ ਤਰਕ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਧਾਰਾ 24B ਦੀ ਸਹੀ ਵਿਆਖਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਜੋ ਰਕਮਾਂ ਅਮਰਚੰਦ ਦੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੇ ਵਾਰਸਾਂ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਉਹ ਆਮਦਨ ਸਮਝੀ ਜਾਵੇ ਜੋ ਅਮਰਚੰਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਹੁੰਦੀ ਅਤੇ ਆਮਦਨ ਕਰ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 24B (1) ਅਧੀਨ ਟੈਕਸ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੁੰਦੀ। ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਮ੍ਰਿਤਕ ਅਮਰਚੰਦ ਦੇ ਵਾਰਸ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਕਮਾਂ ਉੱਤੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਅਮਰਚੰਦ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਟੈਕਸ ਦੇਣ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮ੍ਰਿਤਕ ਅਮਰਚੰਦ ਹੁੰਦਾ ਜੇਕਰ ਉਹ ਮਰਿਆ ਨਾ ਹੁੰਦਾ। ਜ਼ੋਰ ਧਾਰਾ 24B (1) ਵਿੱਚ "ਜਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਕਰ ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਐਕਟ ਅਧੀਨ ਦੇਣਾ ਹੁੰਦਾ ਜੇਕਰ ਉਹ ਮਰਿਆ ਨਾ ਹੁੰਦਾ।" ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਉੱਤੇ ਸੀ। Case: THE COMMISSIONER OF INCOME-TAX, BOMBAY CITY I, BOMBAY versus AMARCHAND N. SHROFF, BY HIS HEIRS AND... [[1963] SUPP. 1 S.C.R. 699] (1963) -आयकर, बॉम्बे के. ए. पी. यू. आर., जे. द्वारादीगगईथी।येअपीलेंएकप्रमाणकेअनुसारकीगग ईथीं। कपूर, जे. 24बम्बईउच्चन्यायालयनेएसकीव्याख्याकाप्रश्नउठायाहै।आयकरसंदर्भमेंआयकरअधिनियमकाबी।प्रश्नकाउल्लेखकियागगयाहै -आयकरआयुक्त, जोइनअपीलोंमेंअपीलार्थीहैं, केखिलाफनकारात्मकऔरकानूनीरूपसेजवाबदियागगयाथा, उत्तरदाताअमरचंदएन. श्रॉफमृतककेउत्तराधिकारीऔरकानूनीप्रतिनिधिथे।येअपीलेंमूल्यांकनवर्षों1950-51,1951-52,1952-53,1953-54 और1954-55 सेसंबंधितहैं। संक्षेपमेंबताएगगएमामलेकेतथ्ययेहैंःअमरचंदएन. श्रॉफ, मंगगलदासऔरहीरालालवकीलोंकीएकफर्ममेंभागीदारथे।7 जुलाई, 1949 कोअमरचंदकीमृत्युहोगगई।इसकेबादमंगगलदासऔरहीरालालने30 नवंबर, 1949 तकसाझेदारीजारीरखीऔर1 दिसंबर, 1949 कोअमरचंदकेबेटेरमेश, जोतबतकएकवकीलकेरूपमेंयोग्यहोचुकेथे, तीसरेभागीदारकेरूपमेंफर्ममेंशामिलहोगगए।अमरचंदकीमृत्युकेबादविभिन्नभागीदारोंकेबीचपुरानीस्थितिकीप्राप्तिकेसंबंधमेंव्यवस्थायहथीकिअमरचंदकीमृत्युतककिएगगएकार्योंकेसंबंधमेंप्राप्तियोंकोअमरचंद, मंगगलदासऔरहीरालालकेबीचविभाजितकियाजानाथा। 30 नवंबर, 1949 कोप्राप्तियोंकोमंगगलदासऔरहीरालालकेबीचविभाजितकियाजानाथाऔर 1 दिसंबर, 1949 केबादकिएगगएकार्योंकोमंगगलदास, हीरालालऔररमेशकेबीचविभाजितकियाजानाथा।फर्मने1950-51 1954-55 अपनेखातोंकोनकदआधारपररखा।पाँचमूल्यांकनवर्षोंसेकेलिएनिम्नलिखितराशियाँप्राप्तहुईंःरु.37,847 / - , रु.43,162 / - , रु.34,899 / - , रु. 13,402 / - और702 सर्वोच्चन्यायालयरिपोर्ट[1963] एस. यू. पी. रु.32,523 / - केउत्तराधिकारियोंऔरकानूनीप्रतिनिधियोंद्वारा 1962 आयुक्तअमरचंदआउटटस्टैंडिंग्ससेबाहर।आय -आयकरकेमामलेमें, बॉम्बेकरअधिकारीनेइनप्राप्तियोंपरकरलगानेकीमांगगकी।प्रथमशहरकेलिए, बॉम्बेमूल्यांकनवर्षों1950-51 और1951-52 मेंउन्होंनेएकहिंदूअविभाजितपरिवारकेरूपमेंअमरचंदकेउत्तराधिकारियोंऔरकानूनी. प्रतिनिधियोंकेहाथोंमेंअमरचंदएनश्रॉफकीराशिकाआकलनकिया। कपूर, जे. उसआदेशकेखिलाफएकअपीलकीगगईथी अपीलीयसहायकआयुक्तऔरफिर अपीलीयन्यायाधिकरण।दोनोंसदस्योंने न्यायाधिकरणनेसुनवाईकरनेपरसहमतिव्यक्तकी, हालांकिअलगग-अलगगकेलिए कारण, किराशिकीआयनहींथी हिंदूअविभाजितपरिवारलेकिनकेवलप्रतिनिधित्वकरताथा अमरचंदकीपरिसंपत्तियोंकीविरासतयाप्राप्ति।इसमामलेकोआगेनहींबढ़ायागगया राजस्वलेकिनकुछसमयबादआय-करअधिकारीद्वाराएसकेअंतर्गतकार्यवाहीशुरूकीगगई।34 केसंबंधमें अमरचंदकेहाथोंमेंउतनीहीआय "एन. श्रॉफअपनेउत्तराधिकारियोंऔरकानूनीप्रतिनिधियोंद्वारा।उसइकाईकीस्थितिकोएकमानागगयाथा .व्यक्तिगगतऔरहिंदूअविभाजितपरिवारनहीं।द -आयकरमेंविभिन्नराशियोंकाआकलनकियागगयाथा एसकेअंतर्गतउत्तरदाताओंकेहाथ।34 ( 1 ) ( ख) एसकेसाथपढ़ें।24 आय-करअधिनियमकाबी।मूल्यांकनइसप्रकारकिएगगएमूल्यांकनवर्ष1950-51,1951-52 केलिएथे, 1952-53 , 1953-54 और1954-55।अपीलकरनेपर अपीलीयसहायकआयुक्तनेकहाकि 34 1950-51 अनपरएसपरध्यानदें।वैधरूपसेकेवलमूल्यांकनवर्षोंकेलिएसेवाप्रदानकीजासकतीथीऔरबादके1951-52 1954-55 -वर्षोंकेलिएनोटिसअमान्यथे।इसलिएसेकेमूल्यांकनकोरद्दकरदियागगया।आयकरआयुक्तनेअपीलकी अपीलीयन्यायाधिकरणऔरन्यायाधिकरणनेअभिनिर्धारितकियाकि 24अमरचंदऔरउसपरमूल्यांकननहींकियाजासका।बीनेअमरचंदकीमृत्युकेबादप्राप्तआयकेलिएकोईआवेदननहींकियाथाऔरयहकियहपूंजीरसीदथीनकिराजस्वरसीद।इसलिएअपीलीयसहायकआयुक्तकेआदेशकोस्थगितकरदियागगया। 1 एस. सी. आर. सर्वोच्चन्यायालयरिपोर्ट703 आयकरकेआयुक्तकेआवेदनपरविधिकेनिम्नलिखितप्रश्नकाउल्लेखकियागगयाथा। 1962 उच्चन्यायालयकेबारेमेंः आयुक्त -आयकर, बॉम्ब्टट सिटीI, बॉम्बे " चाहेतथ्योंपरहोयापरिस्थितियोंपर मामलेमें, रु।37,847 / - , रु.अमरचंदएन. श्रो, 43,162, रु।31,899 / - , रु.13,402 / - और कपूर, जे. "रु.32,523 / संदर्भकेअंतर्गतपांचसंबंधितवर्षोंमेंनिर्धारितीअमरचंदएन. श्रॉफद्वाराउनकेकानूनीउत्तराधिकारियों" आय-?.औरप्रतिनिधियोंद्वाराकरकाआकलनकियागगयाथाउच्चन्यायालयनेइसप्रश्नकाजवाबनकारात्मकमेंदिया।24इसनेयहमानाकिएसकेअलावा।आयकरअधिनियमकीईराशिकरयोग्यनहींथीऔरइसमामलेमेंइसधाराकाकोईअनुप्रयोगगनहींथा। आयकरआयुक्तकेवकीलनेतर्कदियाकिकीसहीव्याख्यापर एस।24बीवहराशिजोउत्तराधिकारियोंद्वाराप्राप्तकीगगईथी।औरउसकेबादअमरचंदकेकानूनीप्रतिनिधि मृत्युकोशामिलकल्पनाद्वारामानाजानाचाहिए उप-में।( 1 ) अमरचंदद्वाराप्राप्तआयहोगीऔरएसकेअंतर्गतकरकेलिएउत्तरदायीहोगी।24 आय-करअधिनियमकाख(1)।दूसरेशब्दोंमें, मृतकअमरचंदकेउत्तराधिकारीऔरकानूनीप्रतिनिधियोंकेरूपमेंउत्तरदातामृतकअमरचंदकीसंपत्तिसेसंपत्तिकीसीमातकउनराशियोंकाभुगगतानकरनेकेलिएउत्तरदायीथेक्योंकिएस्टेटटद्वाराप्राप्तराशिपरकरकेलिएउत्तरदायीथा। Case: THE COMMISSIONER OF INCOME-TAX, BOMBAY CITY I, BOMBAY versus AMARCHAND N. SHROFF, BY HIS HEIRS AND... [[1963] SUPP. 1 S.C.R. 699] (1963) CIVIL APPELLATE JURISDICTION: Civil Appeals Nos. 15 to 19 of 1962. Appeal from the judgment and order dated October 10, 1958, of the Bombay High Court in Income-tax Reference No .. 22 of 1958. H. N. ~anyal, Additi.mu;l Solicitar-Geneml of India, N. JJ. lforkTumis and R. N. Sachthey, for the appellant. 1 S.C.R. SUPREME COURT REPORTS 1962 A. V. Viswanatha Sastri, J. B. Dadachnnji, 0. 0. Mathur and Raniwler Narain, for the respon-dents. The CommissiMtt' ~­Income-tax, Bombl City !, Bomh•1 v. 1962. October, 23. The Judgment of the Court AmarchandN. Shro, was delivered by Kapur, J. KAPUR, J.-These appeals pursuant to a certi-ficate of the High Court of Bombay raise the question of interpretation of s. 24B of the Income-tax Act in an Income-tax Reference. The question referred was answered in the negative and against the Commi-ssioner of Income-tax who is the appellant in these appeals, the resrondents being the heirs and legal representatives o one Amarchand N. Shroff deceased. The appeals relate to the assessment years 1950-5 l, 1951-52, 1952·53, 195:J-54 and 1954-55. Shortly stated the facts of the case are these : Amarchand N. Shroff, Mangaldas and Hiralal were partners in a firm of solicitors. Am arch and died on July 7, 19i9. Thereafter the partnership was carried on by Mangaldas and Hiralal up to November 30, 1949, and on December 1, 1949, Ramesh son of Amarchand who had by then qualified as a solicitor joined the firm as the third partner. After the death of Amarchand the arrangement between the various partners in regard to the realisations of the old out-standings wa~ that in respe,ct of the work done up to the death of Amarchand the realisations were to be divided amongst Amarchand, Mangaldas and Hiralal, in respect of the work between July 8, 1949, and November 30, 1949, the reali5ations were to be divided between Mangaldas and Hiralal and in respect of work done after December 1, 1949, the realisations were to be divided amongst Mangaldas, Hiralal and Ramesh. The firm kept its accounts on cash basis. For the five assessment years 19.50-:'il to 1954-5.5 the following amounts were received : Rs. 37,847/-, Rs. 43,162/-, Rs. 34,899/-, Rs. 13,402/-and 1962 rTP.e Commissioner / Jncome~taxiBombay City I, Bombay v. &mar&hand N. Shro,ff Kapur. J. 702 SUPREME COURT REPORTS [1963) SUPP. Rs. 32,523/- by the heirs and legal representatives of Amarchand out of the outstandings. The Income-tax Officer sought to tax these realisations. 1''or the assessment years 1950-51 and 1951-52 he assessed the amounts in the hands of the heirs and legal represent-atives of Amarchand as a Hindu undivided family. Against that order an appeal was taken to the Appellate Assistant Commissioner and then to the Appellate Tribunal. The two members of the Tribunal agreed in holding, though for different reasons, that the amounts were not the income of the Hindu undivided family but merely represented inheritance or realisations of the assets of Amarchand. Case: THE COMMISSIONER OF INCOME-TAX, BOMBAY CITY I, BOMBAY versus AMARCHAND N. SHROFF, BY HIS HEIRS AND... [[1963] SUPP. 1 S.C.R. 699] (1963) ਧਾਰਾ 24B ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ: -- ਧਾਰਾ 24B “ਮ੍ਰਿਤਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਕਰ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਦੁਆਰਾ ਦੇਣਯੋਗ” (1) ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਐਗਜ਼ੀਕਿਊਟਰ, ਐਡਮਿਨਿਸਟ੍ਰੇਟਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਮ੍ਰਿਤਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਵਿੱਚੋਂ ਉਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਜਿੱਥੇ ਜਾਇਦਾਦ ਟੈਕਸ ਜਾਂ ਕਰ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਰੱਥ ਹੈ, ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਵੱਲੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਰ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੋਵੇਗਾ ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਐਕਟ ਅਧੀਨ ਦੇਣਾ ਹੁੰਦਾ ਜੇਕਰ ਉਹ ਮਰਿਆ ਨਾ ਹੁੰਦਾ। (2) ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਉਸ ਨੋਟਿਸ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਜਿਕਰ ਉਪ-ਧਾਰਾ (1) ਜਾਂ ਧਾਰਾ 22 ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਧਾਰਾ 22 ਦੀ ਉਪ-ਧਾਰਾ (2) ਜਾਂ ਧਾਰਾ 34 ਅਧੀਨ ਨੋਟਿਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਾਮਲਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਐਗਜ਼ੀਕਿਊਟਰ, ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਧਾਰਾ 22 ਦੀ ਉਪ-ਧਾਰਾ (2) ਅਧੀਨ ਜਾਂ ਧਾਰਾ 34 ਅਧੀਨ ਨੋਟਿਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਹੋਣ 'ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਪਾਲਣਾ ਕਰੇਗਾ, ਅਤੇ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਮ੍ਰਿਤਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਐਗਜ਼ੀਕਿਊਟਰ, ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਕਰਦਾਤਾ ਹੋਵੇ। (3) ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਵਾਪਸੀ ਦਾਖਲ ਕੀਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਧਾਰਾ 22 ਦੇ ਪ੍ਰਾਵਧਾਨਾਂ ਅਧੀਨ ਦਾਖਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਾਂ ਇੱਕ ਵਾਪਸੀ ਦਾਖਲ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਗਲਤ ਜਾਂ ਅਧੂਰੀ ਮੰਨਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਕਰ ਅਦਾਇਗੀ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਉਚਿਤ ਨੋਟਿਸ ਜਾਰੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਮ੍ਰਿਤਕ ਵਿਅਕਤੀ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੋਣਾ ਸੀ ਜੇਕਰ ਉਹ ਜੀਵਿਤ ਰਹਿੰਦਾ, ਅਤੇ ਉਹ ਖਾਤੇ, ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਬੂਤ ਮੰਗ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਉਹ ਧਾਰਾਵਾਂ 22 ਅਤੇ 23 ਦੇ ਪ੍ਰਾਵਧਾਨਾਂ ਅਧੀਨ ਮ੍ਰਿਤਕ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਮੰਗ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਉਪ-ਧਾਰਾ (1) ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜਿਥੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਸ ਦੇ ਵਾਰਸ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ 1 ਐਸ.ਸੀ.ਆਰ. ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਰਿਪੋਰਟਸ 705 ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ। ਮਰਹੂਮ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਮਰਹੂਮ ਦੁਆਰਾ ਦੇਣਯੋਗ ਟੈਕਸ ਜਾਂ ਉਸ ਟੈਕਸ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਜੋ ਇਸ ਐਕਟ ਅਧੀਨ ਮਰਹੂਮ ਦੁਆਰਾ ਦੇਣਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਜੇਕਰ ਉਹ ਮਰਿਆ ਨਾ ਹੁੰਦਾ। ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਲਈ ਵਕੀਲ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਉਪ-ਧਾਰਾ (1) ਦੇ ਸ਼ਬਦ “ਜਾਂ ਕੋਈ ਟੈਕਸ ਜੋ ਇਸ ਐਕਟ ਅਧੀਨ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਦੇਣਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਜੇਕਰ ਉਹ ਮਰਿਆ ਨਾ ਹੁੰਦਾ” ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਾਰੀਖ ਦੀ ਆਮਦਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਜੇ ਆਮਦਨ ਉਸ ਦੇ ਵਾਰਸਾਂ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਟੈਕਸ ਦੇ ਭੁਗਤਾਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਰਹੂਮ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੁੰਦਾ ਜਦੋਂ ਆਮਦਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਜੇਕਰ ਉਹ ਜੀਵਿਤ ਹੁੰਦਾ। ਪਰ ਇਹ ਵਿਆਖਿਆ ਐਸ.24ਬੀ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਗਈ ਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੀ। ਸਾਰੀਆਂ ਉਪ-ਧਾਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਪੜ੍ਹਨਾ ਪਵੇਗਾ; ਜਦੋਂ ਆਮਦਨ ਨੂੰ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ: (1) ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ (2) ਜਿੱਥੇ ਆਮਦਨ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਲਾਂਕਣ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਇਹ ਟੈਕਸ ਦੇਣਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਜੇਕਰ ਉਹ ਮਰਿਆ ਨਾ ਹੁੰਦਾ। ਦੂਜਾ ਭਾਗ ਜਾਂ ਉੱਪਰ ਉੱਲੇਖਿਤ ਸ਼ਬਦ ਜਦੋਂ ਉਪ-ਧਾਰਾ (2) ਅਤੇ (3) ਨਾਲ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਇਹ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਕੇਵਲ ਉੱਥੇ ਦੱਸੇ ਗਏ ਕੇਸਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਹਨ। ਇਹ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਮਰਹੂਮ ਵਿਅਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਆਮਦਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ Case: THE COMMISSIONER OF INCOME-TAX, BOMBAY CITY I, BOMBAY versus AMARCHAND N. SHROFF, BY HIS HEIRS AND... [[1963] SUPP. 1 S.C.R. 699] (1963) आयकरआयुक्तकेवकीलनेतर्कदियाकिकीसहीव्याख्यापर एस।24बीवहराशिजोउत्तराधिकारियोंद्वाराप्राप्तकीगगईथी।औरउसकेबादअमरचंदकेकानूनीप्रतिनिधि मृत्युकोशामिलकल्पनाद्वारामानाजानाचाहिए उप-में।( 1 ) अमरचंदद्वाराप्राप्तआयहोगीऔरएसकेअंतर्गतकरकेलिएउत्तरदायीहोगी।24 आय-करअधिनियमकाख(1)।दूसरेशब्दोंमें, मृतकअमरचंदकेउत्तराधिकारीऔरकानूनीप्रतिनिधियोंकेरूपमेंउत्तरदातामृतकअमरचंदकीसंपत्तिसेसंपत्तिकीसीमातकउनराशियोंकाभुगगतानकरनेकेलिएउत्तरदायीथेक्योंकिएस्टेटटद्वाराप्राप्तराशिपरकरकेलिएउत्तरदायीथा। उत्तराधिकारीऔरकानूनीप्रतिनिधिठीकवैसेहीजैसेमृतकअमरचंदकीमृत्युनहींहुईहोती।एसमेंशब्दोंपरजोरदियायाथा।24बी(1) याकोईभीकरजोइसअधिनियमकेअंतर्गतउसकेद्वारादेयहोतायदिउसकीमृत्युनहींहुईहोतीतो24 24ख"धाराबीइसप्रकारहैःधाराप्रतिनिधिद्वारादेयमृतकव्यक्तिकाकर ( 1 ) जहाँकिसीव्यक्तिकीमृत्युहोजातीहै, वहाँउसकानिष्पादक, प्रशासकयाअन्यकानूनीप्रतिनिधिहोगा दासोंकीसंपत्तिसेभुगगतानकरनेकेलिएउत्तरदायी जिसहदतकसंपत्ति704 सर्वोच्चन्यायालयकीरिपोर्ट[1963] समर्थनकरतीहै। शुल्ककोपूराकरनेमेंसक्षमहै 1962 ऐसेव्यक्तियाकिसीव्यक्तिद्वारादेयकेरूपमेंमूल्यांकनकियागगया आरआयोगग करजोउसकेद्वारादेयहोता -चआयकर, बॉम्बे इसअधिनियमकेअंतर्गतअगगरउनकीमृत्युनहींहुईहोती।सिटीI, बॉम्बे .वी . अमरचंदएनश्रॉफ ( 2 ) जहाँप्रकाशनसेपहलेकिसीव्यक्तिकीमृत्युहोजातीहै। कपूर, जे. -उपधारामेंनिर्दिष्टसूचना धारा22 याउससेपहलेकिवहएकधारा22 कीउप-धारा(2) केअंतर्गतसूचनायाधारा34, जैसाभीमामलाहो, उसकानिष्पादक, प्रशासकयाअन्यकानूनीप्रतिनिधि, कीसेवापरधारा22 कीउप-धारा(2) केअंतर्गतसूचनायाएसकेअंतर्गत।34 , जैसाभीमामलाहो, अनुपालनकरें-औरइसकेसाथआयकरअधिकारीकरसकताहैकुलआयकाआकलनकरनेकेलिएआगेबढ़ेंमृतकव्यक्तिजैसेकिऐसानिष्पादक, विज्ञापन मंत्रीयाअन्यकानूनीप्रतिनिधि निर्धारितीथे। ( 3 ) जहाँएकव्यक्तिबिनाफर्नीकेमरजाताहैएकवापसीकीजिसकीउसेआवश्यकताथीधारा22 केप्रावधानोंकेअंतर्गतप्रस्तुतकरना,याएकवापसीप्रस्तुतकीहैजोआयकरअधिकारीकेपासविश्वासकरनेकाकारणहैलतयाअपूर्णहोनेपर, आयकरअधिकारीकरनिर्धारणकरसकताहैऐसेव्यक्तिकीकुलआयऔरनिर्धारणकेआधारपरउसकेद्वारादेयकरऐसामूल्यांकन, औरइसउद्देश्यकेलिएउचितसूचनाजारीकरकेजिनपरसेवाकीजानीथीमृतव्यक्तिअगगरबचगगयाहोतातोउसेकिसीकीआवश्यकताहोतीहैलेखा, दस्तावेजयाअन्यसाक्ष्यजो22 वहधाराकेप्रावधानोंकेअंतर्गतहोसकताहै23 औरमृतकसेकीआवश्यकताहै व्यक्ति। -उपधारा(1) मेंयहप्रावधानहैकिजहांकिसीव्यक्तिकीमृत्युहोजातीहै, उसकीउत्तराधिकारीऔरकानूनीप्रतिनिधिभुगगतानकरनेकेलिएउत्तरदायीहैं। + 1 एस. सी. आर. सर्वोच्चन्यायालयकीरिपोर्ट 705 मृतककीसंपत्तिकामृतकद्वारादेयकरयाकोईकरजोमृतकद्वाराअधिनियमकेअंतर्गतदेयहोतायदिउसकीमृत्युनहीं--हुईहोती।आयकरआयुक्तकेलिएकाउंसलकेप्रस्तुतिकरणकेअनुसारउपकरोंकेशब्द।( 1 ) " याकोईकरजोइसआयअधिनियमकेअंतर्गतउसकेद्वाराभुगगतानकरनेमेंसक्षमहोतायदिउसकीमृत्युनहींहुईहोतीतोइसकामतलबहैकिकीप्राप्तिकीतारीखचाहेजोभीहो। आयुक्त -आयकरविभागग, बॉम्बासिटीI, बॉम्बेअमरचंदएन. श्रॉफकपूर, जे. एकव्यक्तिद्वाराप्राप्य, यदिआयउसकीमृत्युकेबादउसकेउत्तराधिकारियोंऔरकानूनीप्रतिनिधियोंद्वाराप्राप्तकीजातीहै,तोवेकरकेभुगगतानकेलिएउत्तरदायीहैं, जैसेकिमृतकआयप्राप्तहोनेपरउत्तरदायीहोताजबवहजीवितहोता।लेकिनयहव्याख्यामेंउपयोगगकीजानेवालीभाषाकेअनुरूपनहींहै धारा24 बी.सभीउपखंडोंकोएकसाथपढ़नाहोगा।उप-धारा(1) कोदोभागोंमेंविभाजितकियाजासकताहै; (1) जबमृतककीआयकाआकलनकियागगयाथा। उनकीमृत्युसेपहलेऔर(2) जहांआयकाइसतरहसेआकलननहींकियागगयाथा, लेकिनअगगरउनकीमृत्युनहींहुईहोतीतोयहकरकेलिएउत्तरदायीहोता।दूसराभागगयाउपरोक्तशब्द उप-एसएसकेसाथपढ़नेपरउद्धृतकियागगया।( 2 ) और(3) दिखाएँकिवेउसमेंउल्लिखितमामलोंतकहीसीमितहैं।वे. यहदर्शाताहैकिउनशब्दोंकोमृतकव्यक्तिद्वाराउसकीमृत्युसेपहलेप्राप्तआयऔरउसकेउत्तराधिकारियोंऔरकानूनीप्रतिनिधियोंद्वाराउसकीमृत्युकेबादप्राप्तआयतकहीसीमितरखनाहोगा, लेकिन"पिछले" वर्षमेंऔरजिसकामूल्यांकननहींकियागगयाथा, लेकिनयदिमृत्युनहींहुईहोतीतोउसेप्राप्तआयकेरूपमेंमूल्यांकनकियाजाता।ऐलनवी. देखें।ट्रे हेरने(1) जहाँ"यदिवहनहींमराहोता" शब्दोंकीव्याख्याकीगगईथी।उप-धारा(2) मेंप्रावधानहैकियदिएसकेअंतर्गत-सार्वजनिकसूचनाकेप्रकाशनसेपहलेकिसीव्यक्तिकीमृत्युहोजातीहै।22 ( 1 ) याउसपरउपधाराओंकेअंतर्गतनोटिसजारीकिएजानेसेपहले।2 एस.22 याएस।34 तबआय-करअधिकारीकुलआयकीगगणनायाआकलनकरनेकेलिएआगेबढ़सकताहै -मृतकव्यक्तिमानोउत्तराधिकारीऔरकानूनीप्रतिनिधिनिर्धारितीहों।उपधारा(3) मेंप्रावधानहैकिजबकोईव्यक्तिएसके22 प्रावधानोंकेअंतर्गतउसकेद्वारावापसीप्रस्तुतकिएजानेसेपहलेमरजाताहै।यावहविवरणीप्रस्तुतकरनेकेबादमृत्युहोजातीहैजिसपर(1) (1938) 22 करलगाताहै।कैस।15 . 1962 706 सर्वोच्चन्यायालयरिपोर्ट[1963] एस. यू. पी. 1962 Case: THE COMMISSIONER OF INCOME-TAX, BOMBAY CITY I, BOMBAY versus AMARCHAND N. SHROFF, BY HIS HEIRS AND... [[1963] SUPP. 1 S.C.R. 699] (1963) The matter was not pursued further by the Revenue but sometime later proceedings were started by the Income-tax Officer under s. 34 in respect of the same income in the hands of "Amarchand N. Shroff by his heirs and legal representatives". The status of that entity was taken to be that of an individual and not Hindu undivided family. The various amounts were assessed to income-tax in the hands of the respondents under s. 34( 1) (b) read with s. 24B of the Income-tax Act. The assessments so made were for the assessment years 1950-51, 1951-52, 1952·53, 1953-54 and 1954-55. On appeal the Appellate Assistant Commissioner held that the notice unper s. 34 could validly be served only for the assessment years 1950-51 and notices for the subsequent years were invalid. The assessments for 1951-52 to 1954-55 were therefore quashed. The Commissioner of Income-tax took an appeal to the Appellate Tribunal and the Tribunal held that assessment could not be made on Amarchand and thats. 24B had no application to the income received after the death of Amarchand and that it was capital receipt and not revenue receipt. The order of the Appellate Assistant Commissioner was therefore up-held. On the application of the Commisliioner of Income·tax the following question of law was referred to the High Court:- "Whether on the facts and in the circumstances of the .::ase, the sums of Rs. 37,847/., Rs. 43,162/·, Rs. 34,899/-, Rs. 13,402/-and Rs. 32,523/- were assessable to income-tax in the hands of the assessee "Am arch and N. Shroff by his legal heirs and representatives'' in the five respective years under reference ?". The High Court answered the question in the nega-tive. It held that apart from s. 24E of the Income-tax Act the amounts were not taxable and that the section had no application to the case. It was argued by counsel for the Commissioner of Income-tax that on a correct interpretation of s. 24B the amounts which were received by the heirs and legal representatives of Amarchand after his death should be deemed by the fiction incorporated in sub-s. (1) to be income received by Amarchand and liable to tax under s. 24B (1) of the Income-tax Act. In other words the respondents as heirs and legal representatives of the deceased Amarchand were liable to pay out of the estate of the deceased Amarchand on those amounts to the extent of the estate as the estate was liable for tax on the amounts, received bv the heirs and legal representatives jmt as the deceased Amarchancl would have been had he not died. The ell'?hasis was on words in s. 24B ( 1) "or any tax which would have heen payable by him under this Act if he had not di:d" Section 24B is as fnllows : - S. ~4B '"I'<f..i: of decer•sed per.son payr•ble by represr:n-f,atzve- ( l) Where a person dies, his executor, adminis-trator or other legal representative shall be liable to pay out of the estate of the deccas-r.d person to the extent to which the estate 1962 The CommissUmtr of Income-tnx,BombtCity I, Bomb~-v v. Amarchand N. Shro..,,Kapur, J. 1962 Tht Commissiont r f ltJCome-tax,BomBay City I, Bombal v. -trruzrchand }/. Shro..ff Kapur, J. 704 SUPREME COURT REPORTS [1963) SUPP. is capable of meeting the charge the tax assessed as payable by such person or any tax which would have been payable by him under this Act if he had not died. (2) Where a person dies before the publication of the notice referred to in sub-section ( 1) of section 22 or before he is served with a notice under sub-section (2) of section 22 or section 34, as the case may be, his executor, administrator or other legal representative shall, on the serving of the notico under sub-section (2) of section 22 or under s. 34, as the case may be, comply therewith and the Income-tax Officer may proceed to assess the total income of the deceased person as if such executor, ad-ministrator or other legal representative were the assessee. Case: THE COMMISSIONER OF INCOME-TAX, BOMBAY CITY I, BOMBAY versus AMARCHAND N. SHROFF, BY HIS HEIRS AND... [[1963] SUPP. 1 S.C.R. 699] (1963) ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੇ ਵਾਰਸਾਂ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਆਮਦਨ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਪਰ ਉਸ “ਪਿਛਲੇ” ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੁਲਾਂਕਣ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਜੇਕਰ ਮੌਤ ਨਾ ਹੋਈ ਹੁੰਦੀ। ਐਸ.ਸੀ.ਸੀ. ਐਡਲਟਸ ਬਨਾਮ ਟ੍ਰੇ ਸਿੱਖਿਆ ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਬਦ “ਜੇਕਰ ਉਹ ਮਰਿਆ ਨਾ ਹੁੰਦਾ” ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਪ-ਧਾਰਾ (2) ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਧਾਰਾ 22 (1) ਅਧੀਨ ਜਨਤਕ ਨੋਟਿਸ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਧਾਰਾ 22 ਦੀ ਉਪ-ਧਾਰਾ 1 ਜਾਂ 2 ਜਾਂ ਧਾਰਾ 34 ਅਧੀਨ ਉਸ 'ਤੇ ਨੋਟਿਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਮਰਹੂਮ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਲਗਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਾਰਸ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਕਰਦਾਤਾ ਹਨ। ਉਪ-ਧਾਰਾ (3) ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਧਾਰਾ 22 ਅਧੀਨ ਆਪਣਾ ਰਿਟਰਨ ਭਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਰਿਟਰਨ ਭਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਗਲਤ ਜਾਂ ਅਧੂਰਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਮਰਹੂਮ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ 'ਤੇ ਮੁਲਾਂਕਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਪਰਿਣਾਮ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਉੱਪਰ ਦੱਸੇ ਗਏ ਸਾਰੇ ਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਉਪ-ਧਾਰਾਵਾਂ 1, 2 ਅਤੇ 3 ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਗਈ ਭਾਸ਼ਾ ਇਹ ਸੋਚਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮਰਹੂਮ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਵਾਰਸ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਉਸ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਤੋਂ ਆਮਦਨ ਕਰ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹਨ (1) ਜਿੱਥੇ ਮੁਲਾਂਕਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ (2) ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਮੁਲਾਂਕਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਆਮਦਨ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਵਾਰਸਾਂ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਜੇਕਰ ਉਹ ਧਾਰਾ 22(1) ਅਧੀਨ ਨੋਟਿਸ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਧਾਰਾ 22(2) ਅਧੀਨ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਰਿਟਰਨ ਭਰਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਾਂ ਗਲਤ ਜਾਂ ਅਧੂਰਾ ਰਿਟਰਨ ਭਰਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਮਰਹੂਮ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ 'ਤੇ ਦੇਣਯੋਗ ਟੈਕਸ ਨਿ ਆਮਦਨ ਕਰ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਆਮਦਨ ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਮਿਸਟਰ ਅਚਰ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਮਦਨ ਕਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਆਮਦਨ ਵਜੋਂ ਉਸ ਦੇ ਵਾਰਸਾਂ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਲਾਂਕਣ ਯੋਗ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਮੌਜੂਦਾ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਖਾਤੇ ਨਕਦ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਰੱਖੇ ਗਏ ਸਨ। ਐਕਟ ਅਧੀਨ ਕਰਦਾਤਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਜੀਵਿਤ ਵਿਅਕਤੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵਿਅਕਤੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ 'ਤੇ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਧਾਰਾ 248 ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਮਰੇ ਹੋਏ ਕਰਦਾਤਾ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਮਰ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਆਮਦਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵਾਰਸਾਂ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਰ ਉਸ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਆਮਦਨ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮੁਲਾਂਕਣ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਆਮਦਨ ਕਰ ਲਈ ਮੁਲਾਂਕਣ ਯੋਗ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਧਾਰਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਆਮਦਨ ਨੂੰ ਟੈਕਸ ਲਾਉਣ ਲਈ ਪਾਸ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਖਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਭਰਨ ਲਈ ਜੋ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਐਲਿਸ ਸੀ. ਰੀਡ ਬਨਾਮ ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਮਿਸ਼ਨਰ, ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਦੱਸੀ ਸੀ। ਪਿਛਲੇ ਜਾਂ ਖਾਤਾ ਸਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੋਈ ਵੀ ਆਮਦਨ ਨੂੰ ਮਰੇ ਹੋਏ ਵਿਅਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਆਮਦਨ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਧਾਰਾ 24B ਦੇ ਪ੍ਰਾਵਧਾਨ ਇੱਕ ਮਰੇ ਹੋਏ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਸੰਪਤੀ ਦੀ ਕਰ ਦੇਣਦਾਰੀ ਨੂੰ ਪਿਛਲੇ ਜਾਂ ਖਾਤਾ ਸਾਲ ਤੋਂ ਪਰੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਮਰਦਾ ਹੈ। ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਲਈ ਆਪਣੇ ਤਰਕ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਕੌਂਸਲ ਨੇ ਐਕਟ ਦੀ ਯੋਜਨਾ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕੀਤਾ ਜੋ Case: THE COMMISSIONER OF INCOME-TAX, BOMBAY CITY I, BOMBAY versus AMARCHAND N. SHROFF, BY HIS HEIRS AND... [[1963] SUPP. 1 S.C.R. 699] (1963) -मृतकव्यक्तिमानोउत्तराधिकारीऔरकानूनीप्रतिनिधिनिर्धारितीहों।उपधारा(3) मेंप्रावधानहैकिजबकोईव्यक्तिएसके22 प्रावधानोंकेअंतर्गतउसकेद्वारावापसीप्रस्तुतकिएजानेसेपहलेमरजाताहै।यावहविवरणीप्रस्तुतकरनेकेबादमृत्युहोजातीहैजिसपर(1) (1938) 22 करलगाताहै।कैस।15 . 1962 706 सर्वोच्चन्यायालयरिपोर्ट[1963] एस. यू. पी. 1962 आयकरअधिकारीकोतबगगलतयाअधूरालगगताहै --आयकरअधिकारीआयकर, मृतकव्यक्तिकीकुलआयबॉम्बेऔरकुछअन्यशहरII, बॉम्बेकेपरिणामोंकाआकलनकरसकताहै, लेकिनसभीमामलोंमेंउप-सेवाओंमेंउपयोगगकीजानेवालीभाषाकेऊपरअमरचंदएन. श्रॉफकोगिनाजाताहै।1 , 2 और3।s.24B मेंविचारकियागगयाहैकिएकमृतव्यक्तिकेउत्तराधिकारीऔरकानूनीप्रतिनिधि, जे. कपूर, उनकीसंपत्तिसेआयकरकाभुगगतानकरनेकेलिएउत्तरदायीहैं(1) जहांमूल्यांकनकियागगयाथा।(2) जहांनिर्धारणसेपहलेउसकीमृत्युहोजातीहै, लेकिनआयउसकीमृत्युसेपहलेयाउसकेउत्तराधिकारियोंऔरकानूनीप्रतिनिधियोंद्वाराउसकीमृत्युकेबादप्राप्तकीगगईथी, जोपिछलेवर्षकेदौरानहोतीहै।यदिएसकेअंतर्गतनोटिसकेप्रकाशनसेपहलेउसकीमृत्युहोजातीहै।22 ( 1 ) याएसकेअंतर्गतसेवासेपहले।22 ( 2 ) यासेवाकेबादलेकिनइससेपहलेकिवहएकवापसीप्रस्तुतकरताहैयाएकदाखिलकरताहै लतयाअधूरारिटटर्नतोआय करअधिकारीकोऐसेमृतव्यक्तिकीकुलआयकाआकलनकरनाचाहिएऔरउसपरदेयकरनिर्धारितकरनाचाहिए।धारा24खमृतकव्यक्तिकेकानूनीप्रतिनिधियोंद्वाराप्राप्तियोंपरलेखाकेवर्षकेबादकेनिर्धारणकेवर्षोंमेंकरलगानेकोअधिकृतनहींकरतीहै। जिसवर्षऐसेव्यक्तिकीमृत्युहोगगई। -आयकरप्रतिकेसंदर्भमेंअपेक्षितहै पुत्रकीपिछलेवर्षकीकुलआय। सवालयहहैं हमारेसामनेयहहैकिक्यावहआयजोपिछलेवर्षकेबादप्राप्तहुईथीजिसमेंअमरचंदकीमृत्युहुईथी, धाराओंके-24अंतर्गतआयकरकेनिर्धारणकेलिएउत्तरदायीहै।बीअपनेउत्तराधिकारियोंकेहाथोंमेंअपनीआयकेरूपमें।औरकानूनीप्रतिनिधि।वर्तमानमामलेमें खातेनकदआधारपररखेजातेथे।अधिनियमकेअंतर्गतनिर्धारितीकोआमतौरपरएकजीवितव्यक्तिहोनाचाहिएऔर24वहमृतव्यक्तिनहींहोसकताहैक्योंकिउसकीमृत्युकेबादउसकाकानूनीव्यक्तित्वसमाप्तहोजाताहै।एसद्वारा।बीएकमृतनिर्धारितीकेकानूनीव्यक्तित्वकोपूरेपिछलेवर्षकीअवधिकेलिएबढ़ायाजाताहैजिसमेंउसकीमृत्युहोगगईथीऔरइसलिएउसकीमृत्युसेपहलेउसकेद्वाराप्राप्तआयऔरउसकीमृत्युकेबादउसकेउत्तराधिकारियोंऔरकानूनीप्रतिनिधियोंद्वाराप्राप्तआय, लेकिनउसपिछलेवर्षमें। 1 एस. सी. आर. सर्वोच्चन्यायालयरिपोर्ट707 वर्षआय-करकेलिएआकलनयोग्यहोजाताहै 1962 मूल्यांकनवर्ष।धाराद्वाराअधिनियमितकियागगयाथा आयुक्तविधानमंडलउनकीमृत्युकेबाद, आयकरकीआय, जोबॉम्बाकोउनकेजीवनकालमेंप्राप्तहुईथी, कोकरमेंलाएगाऔरइसकमीकोभरेगा सिटीI, बॉम्बे जिसेउच्चन्यायालयनेएलिसमेंइंगितकियाथा . अमरचंदएनश्रॉफ सी. रीडबनामआयआयुक्त-टटक्स, बॉम्बे(1)। कपूर, जे. पिछलेवर्षयालेखावर्षकेबादकेवर्षमेंप्राप्तकिसीभीआयकोमृतकव्यक्तिद्वाराप्राप्तआयनहींकहाजासकताहै।एसके24प्रावधान।बीकीकरदेयतातकविस्तारनहींकरताहै -मृतकव्यक्तिकीउसपिछलेयालेखावर्षसेपरेकीसंपत्तिजिसमेंउसव्यक्तिकीमृत्युहोजातीहै।आयकरआयुक्तकेलिएअपनेतर्ककेसमर्थनमेंवकीलनेअधिनियमकीयोजनापरभरोसाकिया अतिरिक्तआय-करअधिकारीबनाम।ई. अल्फ्रेड(2)।उसमामलेमेंऐसाकुछनहींकहागगयाहैजोइसकासमर्थनकरे। आयकरआयुक्तद्वाराउठायागगयाविवाद।रिलायंसकोइसकेबादबॉम्बेउच्चन्यायालयकेएकनिर्णयमेंकुछटिप्पणियोंपररखागगयाथा। रीमें।बी. एम. कुमलर(3)।उनटिप्पणियोंसेआयकरआयुक्त, कनिया, जे. (जैसाकिवेउससमयथे) कोभीकोईमददनहींमिली, उन्होंनेकहाकियहप्रश्नकिक्याकोईविशेषषराशिआयथी। -याइसकाप्राप्तिकेसमयसेकोईलेनादेनानहींथाऔरप्राप्तिकाप्रश्नकेवलयहनिर्धारितकरनेकेउद्देश्यसेथाकिक्याउसराशिपरकरनिर्धारणकेवर्षमेंअधिनियमकेअंतर्गतलगायाजानाथा।यहएकऐसामामलाथाजहांएकसलाहकारइंजीनियरने15 फरवरी, 1938 सेअपनीप्रैक्टिसबंदकरदीथीऔरउन्हेंअपनीप्रैक्टिसबंदकरनेसेपहलेउनकेद्वाराअर्जितबकायापेशेवरशुल्ककाप्रतिनिधित्वकरनेवालीराशिप्राप्तहुईथी, लेकिनकैलेंडरवर्षकेदौरानउनकेद्वाराप्राप्तकीईथीजोपिछलेवर्षथा।निर्धारितीअपनेखातोंकोनकदआधारपररखरहाथाऔरउसनेतर्कदियाकिक्योंकिउसनेपिछलेवर्षअपनापेशाबंदकरदियाथा स्रोतसमाप्तहोगगयाथाऔर राशियाँ -उसकेद्वाराप्राप्तआयकरकेलिएउत्तरदायीनहींथे।यहअभिनिर्धारितकियागगयाकिआयआकलनयोग्यथी।उसमामलेमेंनिर्धारितीतबभीजीवितथाजबआय(1) 5 आई. टी. सी. 100 थी।( 2 ) [ 1962 ] 44 आई. टी. आर. 442,445। ( 3 ) [ 1946 ] 14 आई. टी. आर. 10 708 सर्वोच्चन्यायालयकीरिपोर्ट[1963] एस. यू. पी. 1962 24उनकास्वागगतकियागगयाऔरएस।बीकेपासकोईआवेदननहींथा-आयुक्तमामलेकेतथ्योंकेलिए।चआयकर, बॉम्बे सिटीI, बॉम्बटायवकीलनेभीटिप्पणियोंपरभरोसाकियाअमरचंदएन. श्रॉफडर्बीशायर, सी. जे., रीश्रीमतीउषारानीशौधूकपूर, जे. रानी(1)।उसमामलेमेंएकसीमितकेप्रबंधएजेंटट Case: THE COMMISSIONER OF INCOME-TAX, BOMBAY CITY I, BOMBAY versus AMARCHAND N. SHROFF, BY HIS HEIRS AND... [[1963] SUPP. 1 S.C.R. 699] (1963) (3) Where a person dies, without having furni-shed a return which he has been required to furnish under the provisions of section 22, or having furnished a return which the Income-tax Officer has reason to believe to be incorrect or incomplete, the Income-tax Officer mav make an assessment of the total income of such person and determine the tax payable by him on the basis of such assessment, and for this purpose may by the issue of the appropriate notice which would have had to be served upon the deceased person had he survived require any accounts, documents or other evidence which he might under the provisions of sections 22 and 23 have requind from the deceased person.'' Sub-section (1) provides that where a person dies his heirs and legal representatives are liable to pay out of the estate of the· deceased the tax assessed as pay-able by the deceased or any tax which would have been payable under the Act by the deceased if he had not died. According to the submission of coun-sel for the Commissioner of Income-tax the words of sub-s. (1) "or any tax which would have been pay-able by him under this Act if he had not died" mean that irrespective of the date of receipt of income receivable by a person, if the income is received by his heirs and legal representatives after his death, they are liable for payment of the tax just as the deceased would have been liable when the income was received had he been living. But this interpre-tation is not in accord with the language used in s.24B. All the sub-sections have to be read together. Sub-section ( 1) can be divided into two parts; ( 1) when the income of the deceased was . assessed before his death and (2) where the income was not so assessed but it would have been liable to tax had he not died. The second part or the words above quoted when read with sub-ss. (2) and (3) show that they are confined to cases therein mentioned. They show that those words also have to be restricted to the income received by the deceased person before his death and to the income received after his death by his heirs and legal representatives but in the "previous" year and which had not been assessed but would have been assessed as income received by him if death had not taken place. See Allen v. Tre-hearne(') wher.e the words "if he had not died" were interpreted. Sub-section (2) provides that if a person dies before the publication of the public notice under s.22 (1) or before a notice is served on him under sub-ss. 2 of s. 22 or s. 34 then the Income-tax Officer may proceed to compute or assess the total income of the deceased person as if the heirs and legal representatives were the assessees. Sub-section (3) provides that when a person dies before a return is furnished by him under the provisions of s.22 or dies after having furnished the return which the (I) (1938) 22 Ta"- 0.1. Ill. IH2 Tiu O.-Uriln,, of lncome-tax,Bombo;, City I, Bombay v. Amarehand N, Shroff• Kaput, J. 1962 Th't Commissioner of /ncome-tax,Bombay City II, Bombay v. Amarchand N. Shroff Kapur, J. 706 SUPREME COURT REPORTS [1963) SUPP. Case: THE COMMISSIONER OF INCOME-TAX, BOMBAY CITY I, BOMBAY versus AMARCHAND N. SHROFF, BY HIS HEIRS AND... [[1963] SUPP. 1 S.C.R. 699] (1963) ਐਡੀਸ਼ਨਲ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਫਸਰ ਬਨਾਮ ਐਚ. ਐਲਫਰੈਡ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਜੋ ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦੁਆਰਾ ਉਠਾਏ ਗਏ ਤਰਕ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ। ਅਗਲਾ ਭਰੋਸਾ ਬੀ. ਐਮ. ਕਾਮਦਾਰ ਬਨਾਮ ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਮਿਸ਼ਨਰ, ਐਕਸ ਰੇ. ਮੁਲਾਂਕਣ 'ਤੇ ਕੁਝ ਟਿੱਪਣੀਆਂ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਵੀ ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਨੂੰ ਕੋਈ ਮਦਦ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀਆਂ, ਕਾਨੀਆ, ਜੇ., (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਫਿਰ ਸੀ) ਨੇ ਉੱਥੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਕੀ ਕੋਈ ਖਾਸ ਰਕਮ ਆਮਦਨ ਸੀ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਇਸ ਦਾ ਸਮਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਸਵਾਲ ਸਿਰਫ ਇਸ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੀ ਕਿ ਕੀ ਉਸ ਰਕਮ 'ਤੇ ਐਕਟ ਅਧੀਨ ਮੁਲਾਂਕਣ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਾਇਆ ਜਾਣਾ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਕੇਸ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਕਨਸਲਟਿੰਗ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਨੇ ਫਰਵਰੀ 15, 1938 ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਰਕਮ ਦੀ ਰਾਸ਼ੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜੋ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਮਾਈ ਗਈ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਫੀਸਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਦੀ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਕੈਲੰਡਰ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ ਜੋ ਪਿਛਲਾ ਸਾਲ ਸੀ, ਉਸ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਕਰਦਾਤਾ ਆਪਣੇ ਖਾਤੇ ਨਕਦ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪੇਸ਼ਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਸ੍ਰੋਤ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਰਕਮਾਂ ਆਮਦਨ ਕਰ ਲਈ ਦੇਣਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਆਮਦਨ ਮੁਲਾਂਕਣ ਯੋਗ ਸੀ। ਕਰਦਾਤਾ ਉਸ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਵੀ ਜੀਵਿਤ ਸੀ ਜਦੋਂ ਆਮਦਨ "ਇਹ ਧਿਆਨ ਦੇਣਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਐਕਟ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਸਮੇਂ ਕਿਸੇ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਸ 'ਤੇ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਛੱਡ ਨੂੰ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਛੱਡਣਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇ। ਮੌਜੂਦਾ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱ