The Commissioner Of Income-Tax, Bombay v. Chandulal Keshavlal & Co., Petlad

Case: THE COMMISSIONER OF INCOME-TAX, BOMBAY versus CHANDULAL KESHAVLAL & CO., PETLAD [[1960] 3 S.C.R. 38] (1960) सर्वोच्चन्यायालयकीरिपोर्ट [ 1960 ] आयआयोग-कर, बम्बई 1960 ........ आई. चंदूलालकेशवलालएंडकंपनी।, पेटटलैड फरवरी, 17 ( एस. के. दास, जे. एल. कपूरऔरएम. हृदयतुल्ला, जे. जे.) आय-, करप्रबंधअभिकर्ताजोप्रबंधितकंपनीसेदेयकमीशनकाकुछहिस्साछोड़रहाहैक्याछोड़ीगईराशिकीकटटौतीउसके, -भारतीयव्यवसायकेउद्देश्यकेलिएपूरीतरहसेऔरविशेषरूपसेखर्चकिएगएव्ययकेरूपमेंकीजातीहैयदिएकतथ्यहैआय-, 1922 (1922 का11)।10 ( 2 ) ( xv)।करअधिनियम 1950 3,09,114 .निर्धारितीएककंपनीकाप्रबंधअभिकर्ताथाऔरलेखावर्षकेलिएइसकाकुलकमीशनरु।लेखावर्षके1,00,000 केवलदौरानकंपनीकेनिदेशकोंकेमौखिकअनुरोधपरनिर्धारितीरुपयेस्वीकारकरनेकेलिएसहमतहोगया।.इसकेकमीशनकेरूपमेंऔरशेषराशिकोछोड़दिया।द आय-3,09,114 करअधिकारीऔरअपीलीयसहायकआयुक्तनेमानाकिरु।प्रत्यर्थीकोकमीशनकेरूपमेंअर्जितकियागयाथाऔरयहकिपूरीराशिकरयोग्यथी।उसपर अपीलीयन्यायाधिकरणनेअभिनिर्धारितकियाकिउपार्जितमिशनमेंसेछोड़ीगईराशि, अर्थातरु।2,09,114 , एसकेतहत10 ( 2 ) ( xv) आय-( (i) स्वीकार्यव्ययथा।करअधिनियम।न्यायाधिकरणनेपायाकिःप्रबंधितकंपनीकीवित्तीयस्थितिअसंतोषजनकथी, (ii) -अतीतमेंभीनिर्धारितीअपनेकमीशनकाकुछहिस्सायापूराभुगतानकररहाथाजब , (iii)प्रबंधितकंपनीकालाभअसंतोषजनकथा लेखावर्षमेंकंपनीकालाभहोता .3,63,078 , जो1940 केबादसेसबसेकमहोगी, (iv) रुयदिपूरेकमीशनकीकटटौतीकीजातीहैयहप्रबंधितकंपनीके, (v) बादलिएउत्तरदायीद्वाराइनामनहींथाप्रतिवादीकाव्यवसायइसतरहसेप्रबंधितकंपनीकेसाथजोड़ागयाथाकियदि, और(vi) वालेकोएकमजबूतस्थितिमेंरखाजाताहैतोनिर्धारितीकोभविष्यमेंएकबड़ाकमीशनभीमिलेगाप्रतिवादीनेरु।1,00,000 प्रबंधितकंपनीकेउदाहरणपर।अपीलार्थीनेतर्कदियाकिएस।10 ( 2 ) ( xv) केवलतभीलागूहोताहैजबव्ययसीधेव्यवसायकेउद्देश्यकेलिएकियाजाताहै। निर्धारितीकाप्रभावऔरनकिजबयहकेवलप्रबंधितकंपनीकोलाभकेपरिणामस्वरूपअप्रत्यक्षरूपसेउसकेव्यवसायकोप्रभावितकरताहै।अभिनिर्धारितकियाकिन्यायाधिकरणकानिष्कर्षकिवहराशिजो 10 ( 2 ) ( xv) एसकेतहतकटटौतीयोग्यभत्तेकेरूपमेंदावाकियागयाथा।पूरीतरहसेऔरविशेषरूपसेनिर्धारितीके, व्यवसायकेउद्देश्यकेलिएनिर्धारितकियागयाथाऔरचूंकिइसकासमर्थनकरनेकेलिएसबूतथेइसलिएइसमेंहस्तक्षेपनहींकियाजासकताथा।यहतयकरनेमेंकिक्यावेतन वाणिज्यिकलाभप्रदताऔरसामान्यवाणिज्यिकव्यापारकेसिद्धांतोंकासवालएककटटौतीयोग्यव्ययथा। , ध्यानमेंरखनापड़ा।यदिव्ययकाभुगताननिर्धारितीकेव्यापारयाव्यवसायकेउद्देश्यसेकियागयाथातोइससेकोईफर्क-नहींपड़ताकिभुगतानकिसीतीसरेपक्षकेलाभकेलिएभीकियागयाथा।एकअन्यपरीक्षणयहथाकिक्यालेनदेनको3 एस. सी. आर. निर्धारितीकीवैधसर्वोच्चन्यायालयरिपोर्टकेएकभागकेरूपमेंठीकसेदर्जकियागयाथा। 39 1960 केअपनेव्यवसायकोचलानेमेंसुविधाप्रदानकरनेकेलिएवाणिज्यिकउपक्रम।लेकिनअगरखर्चकोबढ़ावादेनेकेलिएकियागयाथा केवलदूसरेकाव्यवसाययालाभआयुक्तकेवितरणकेमाध्यमसेकियागयाथायापूरीतरहसेनिःशुल्कथायाकिसी-, अनुचितयातिरछेआयकरकेलिएव्यवसायकेपाठ्यक्रमकेबाहरकेउद्देश्यकेलिएतबखर्चबॉम्बेकटटौतीयोग्यनहींथा। ाटटासन्सलिमिटटेडबनामआय-करआयुक्त, बॉम्बे, चंदूलाल ( 1950 ) आई. टटी. आर. 460, यूनियनकोल्डस्टटोरेजकंपनीलिमिटटेडबनामजोन्स, केशवलालएंडकंपनी।8 टटी. सी. 725औरओधम्सप्रेसलिमिटटेडबनाम।कुक, 23 टटी. सी. 233, 4 , 6 . सी. 399, संदर्भितकियागया।अशर्सविल्टटशायरब्रुअरीलिमिटटेडबनाम।ब्रूसटटीईस्टटर्न ेडv., [ 1951 ] एस. सी. आर. 594 निवेशलिमिटटआयकरआयुक्तपश्चिमबंगाल।औरएथर्टनबनाम।ब्रिटिशइंसुलेटटेडऔरहेल्सबी ेड, 10 . सी. 156 1958 . 167।केबल्सलिमिटटटटीनेसिविलअपीलेटटन्यायपालिकापरभरोसाकियाःकीसिविलअपीलसं 1953 केआय-29 15 फरवरी, 1955 करसंदर्भसंख्यामेंबंबईउच्चन्यायालयकेकेनिर्णयऔरआदेशसेविशेषअनुमतिरजनरलसी. के. , आर. . द्वाराअपील।अपीलार्थीकीओरसेभारतकेसॉलिसिटटडाफ्टटरीगणपाथीअय्यरऔरडीगुप्तानेभागलिया। प्रतिवादीकेलिएएन. ए. पालखीवालाऔरआई. एन. श्रॉफ।1960.17 फरवरीन्यायालयकानिर्णयदियागयाथा जे. कपूर, यहविशेषअनुमतिद्वाराएकअपीलहै। कपूरजे। बॉम्बेउच्चन्यायालयकेफैसलेऔरआदेशकेखिलाफ।यहएसकेतहतआयकरअपीलीयन्यायाधिकरणद्वाराएकसंदर्भसे66 ( 1 ) भारतीयआय-() उत्पन्नहोताहै।करअधिनियमजिसेइसकेबादअधिनियमकहागयाहैइसअपीलमेंअपीलार्थीकाआयुक्तहै आय-, 23 , 1935 करऔरप्रत्यर्थीएकसाझेदारीफर्महैजिसेसितंबरकेएकसमझौतेद्वाराकेशवकाप्रबंधअभिकर्तानियुक्तकियागयाथा। मिल्सलिमिटटेड, पेटटलैड।सुविधाकेलिएप्रतिवादीफर्मको, इसनिर्णयमें, प्रबंधएजेंटटऔरकेशवमिल्सलिमिटटेडकहाजाएगा।4 , धागेयाप्रबंधितकंपनी।सीएलद्वारा।इससमझौतेकेतहतप्रबंधअभिकर्ताकोकंपनीद्वारानिर्मितऔरबेचेजानेवालेकपड़े4 अन्यवस्तुओंकीबिक्रीसेप्राप्तआयपरप्रतिशतऔरजिनिंगऔरप्रेससिंगऔरडाइंगयाब्लीचिंगकेशुल्ककेलिएबिलोंकीपर15 राशिप्रतिशतऔरश्रमबिलोंकीराशिऔरकारखानेकेसंचालनमेंकिएगएअन्यकार्योंपरकमीशनप्राप्तकरनाथा।आयोगअन्यलोगोंसेअलगथा Case: THE COMMISSIONER OF INCOME-TAX, BOMBAY versus CHANDULAL KESHAVLAL & CO., PETLAD [[1960] 3 S.C.R. 38] (1960) Febt-ua,..v. t'J SUPREME COURT REPORTS THE COMMISSIONER OF INCOME-TAX, BOMBAY [1960] 38 v. CHANDULAL KESHA VLAL & CO., PETLAD (S. K. DAs, J. L. KAPUR and M. HrnAYATULLAH, JJ.) Income-tax-Managing Agent relinquishing part of commission due from managed company-Whether amount relinquished is deduc-tible as expenditure expended wholly and exclusively for purpose of his business-Finding, if one of fact-Indian Income-tax Act, I922 (XI of I922), s. ro(2) (xv). The assessee was the Managing Agent of a company and for the accounting year 1950 its total commission was Rs. 3,09,n4. At the oral request· of the Directors of the Company made during the accounting year.the assessee agreed to accept Rs. l,00,000 only as its commission and relinquished the balance. The Income-tax Officer and the Appellate Assistant Commissioner held that the sum of Rs. 3,09,n4 had accrued to the respondent as commission and that the whole amount was taxable. On appeal the Appellate Tribunal held that out of the accrued com-mission the amount relinquished, i.e. Rs. 2,09,114, was allowable expenditure under s. 10(2) (xv) of the Income-tax Act. The Tribunal found that: (i) the financial condition of the managed company was unsatisfactory, (ii) in the past also the assessee had been remitting part or whole of its commission when the profits of the managed company were unsatisfactory, (iii) in the year of account the profits of the Compagy would have been Rs. 3,63,078 if the whole commission was deducted, which would be the lowest since 1940, (iv) it was not a bounty by the res-pondent to the managed company, (v) the business of the respondent was so linked up with the managed company that if the latter was put on a sounder position the assessee would .also get a larger commission in future, and (vi) the respondent had accepted Rs. l,00,000 at the instance of the managed company. The appellant contended that s. 10(2)(xv) applied only when the expenditnre was incurred directly for the purpose of the busi-ness of the assessee and not when it affected his business only indirectly as a result of the benefit to the managed company. Held, that the finding of the Tribunal that the amount which was claimed as a deductible allowance under s. lo(z)(xv) was laid out wholly and exclusively for the purpose of the assessee's business \Vas one of fact and as there \Vas evidence to support it, it could not be interfered with. In deciding whether the pay-ment was a deductible expenditure the question of commercial expediency and the principles of ordinary commercial trading had to be taken into consideration. If the payment of expendi-ture was incurred for the purpose of the trade or business of the assessee it did not matter that the payment enured to the benefit of a third party also. Another test was whether the transaction was properly entered into as a part of the assessee's legitimate -41: . commercial undertaking in order to facilitate the carrying on of its business. But if the expense was incurred for fostering the business of another only or was made by way of distribution of profits or was wholly gratuitous or for some improper or oblique purpose outside the course of business then the expense was not deductible. Commissioner of Income-Tax, Bombay v. Chandulal Keshavlal <!>-Co. Tata Sons Ltd. v. The Commissioner of Income-tax, Bombay, (1950) I.T.R. 460, Union Cold Storage Company Ltd. v. Jones, 8 T.C. 725 and Odhams Press Ltd. v. Cook, 23 T.C. 233, referred to. Usher's Wiltshire Brewery Ltd. v. Bruce, 6 T.C. 399, Eastern Investments Ltd. v. The Commissioner of Income-tq;x, West Bengal. [1951] S.C.R. 594 and Atherton v. British Insulated & Helsby Cables Ltd, 10 T.C. 156, relied on CIVIL APPELLATE JURISDICTION: Civil Appeal No. 167 of 1958. Appeal hy,,,special leave from the judgment and order dated the February 15, 1955 of the Bombay High Court in Income-tax Reference No. 29 of 1953. 0. K. Daphtary, Solicitor General of India, R. Gana-pathi Iyer and D. Gupta, for the appellant. Case: THE COMMISSIONER OF INCOME-TAX, BOMBAY versus CHANDULAL KESHAVLAL & CO., PETLAD [[1960] 3 S.C.R. 38] (1960) ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਮਿਸ਼ਨਰ, ਬੰਬਈ ਬਨਾਮ ਚੰਦੂਲਾਲ ਕੇਸ਼ਵਲਾਲ ਐਡ ਕੰਪਨੀ, ਪੇਟਲਾਡ (ਐਸ. ਕੇ. ਦਾਸ, ਜੇ. ਐਲ. ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਐਮ. ਹਿਦਾਯਤੁੱਲਾਹ, ਨਿਆਂਕ) ਆਮਦਨ ਕਰ—ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਏਜੰਟ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕੰਪਨੀ ਤੋਂ ਬਕਾਇਆ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਛੱਡ ਦੇਣਾ—ਕੀ ਰਕਮ ਛੱਡਣਾ ਵਪਾਰ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖਰਚ ਵਜੋਂ ਕਟੌਤੀ ਯੋਗ ਹੈ—ਵਿੱਤ (ਨੰਬਰ 2) ਐਕਟ, 1957—ਭਾਰਤੀ ਆਮਦਨ ਕਰ ਐਕਟ, 1922—ਐਕਸਆਈ ਆਫ 1922, ਐਸ. 10(2)(xv)। ਕਰਦਾਤਾ ਇੱਕ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਏਜੰਟ ਸੀ ਅਤੇ ਲੇਖਾ ਵਰ੍ਹੇ 1950 ਲਈ ਉਸ ਦਾ ਕੁੱਲ ਕਮਿਸ਼ਨ ਰੁਪਏ 3,09,171/- ਸੀ। ਲੇਖਾ ਵਰ੍ਹੇ ਦੌਰਾਨ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰਾਂ ਦੀ ਮੌਖਿਕ ਬੇਨਤੀ 'ਤੇ ਕਰਦਾਤਾ ਨੇ ਸਿਰਫ ਰੁਪਏ 1,00,000 ਹੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤੀ ਜਤਾਈ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਬਕਾਇਆ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਅਪੀਲੀ ਸਹਾਇਕ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਰੁਪਏ 3,09,171/- ਦੀ ਰਕਮ ਕਰਦਾਤਾ ਨੂੰ ਕਮਿਸ਼ਨ 'ਤੇ ਮਿਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਰਕਮ ਕਰਯੋਗ ਹੈ। ਅਪੀਲ 'ਤੇ, ਅਪੀਲੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮਿਲੇ ਕਮਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚੋਂ, ਰੱਖੀ ਗਈ ਰਕਮ, ਯਾਨੀ ਰੁਪਏ 2,09,171/-, ਆਮਦਨ ਕਰ ਐਕਟ ਦੇ ਐਸ. 10(2)(xv) ਅਧੀਨ ਖਰਚ ਵਜੋਂ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਯੋਗ ਹੈ। ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ: (i) ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਵਿੱਤੀ ਹਾਲਤ ਸੰਤੋਸ਼ਜਨਕ ਨਹੀਂ ਸੀ, (ii) ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਮੁਨਾਫੇ ਸੰਤੋਸ਼ਜਨਕ ਨਹੀਂ ਸਨ, (iii) ਲੇਖਾ ਵਰ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਮੁਨਾਫਾ ਰੁਪਏ 16,382/- ਹੁੰਦਾ ਜੇਕਰ ਪੂਰਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਕੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਜੋ ਕਿ 1940 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ, (iv) ਇਹ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਕਰਦਾਤਾ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਸੀ, (v) ਕਰਦਾਤਾ ਦਾ ਵਪਾਰ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕੰਪਨੀ ਨਾਲ ਇਸ ਕਦਰ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਬਾਅਦ ਵਾਲੀ ਵਧੀਆ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ, ਤਾਂ ਕਰਦਾਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਕਮਿਸ਼ਨ ਮਿਲਦਾ, ਅਤੇ (vi) ਕਰਦਾਤਾ ਨੇ ਰੁਪਏ 1,00,000 ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੇ। ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਦਾ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਕਿ ਜਿਸ ਰਕਮ ਨੂੰ s. 10 (2)(xv) ਦੇ ਤਹਿਤ ਕਟੌਤੀਯੋਗ ਭੱਤੇ ਵਜੋਂ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਤੱਥ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਸਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸਬੂਤ ਹਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਿ ਕੀ ਭੁਗਤਾਨ ਇੱਕ ਕਟੌਤੀਯੋਗ ਖਰਚਾ ਸੀ, ਵਪਾਰਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ਅਤੇ ਆਮ ਵਪਾਰਕ ਵਪਾਰ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੇ ਸਵਾਲ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਪਿਆ। ਜੇਕਰ ਖਰਚੇ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾ ਦੇ ਵਪਾਰ ਜਾਂ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ ਕਿ ਭੁਗਤਾਨ ਕਿਸੇ ਤੀਜੀ ਧਿਰ ਦੇ ਲਾਭ ਲਈ ਵੀ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਟੈਸਟ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਕੀ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਅਸੈਸੇ ਦੇ ਜਾਇਜ਼ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦਾਖਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਵਪਾਰਕ ਅਦਾਰਾ ਆਪਣੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਖਰਚਾ ਸਿਰਫ਼ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਾਂ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਦੀ ਵੰਡ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੇਲੋੜਾ ਸੀ ਜਾਂ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੇ ਕੋਰਸ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਿਸੇ ਅਣਉਚਿਤ ਜਾਂ ਅਸਪਸ਼ਟ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਸੀ ਤਾਂ ਖਰਚਾ ਕਟੌਤੀਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਟਾਟਾ ਸਨਜ਼ ਬਨਾਮ ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਮਿਸ਼ਨਰ, ਬੰਬਈ, (1950) ਆਈ.ਟੀ.ਆਰ. 460, ਯੂਨੀਅਨ ਕੋਲਡ ਸਟੋਰੇਜ ਕੰਪਨੀ ਲਿਮਟਿਡ ਬਨਾਮ ਜੋਨਸ, 8 ਟੀ.ਸੀ. 725 ਅਤੇ ਓਧਮਸ ਪ੍ਰੈਸ ਲਿਮਟਿਡ ਬਨਾਮ ਕੁੱਕ, 23 ਟੀ.ਸੀ. 233, ਜਿਸਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਚੰਦੁਲਾਲ ਕੇਸ਼ਵਲਾਲ ਐਡ ਕੰਪਨੀ ਅਸ਼ਰ'ਸ ਵਿਲਟਸ਼ਾਇਰ ਬਰੂਅਰੀ ਲਿਮਟਿਡ ਬਨਾਮ ਬਰੂਸ, 6 ਟੀ.ਸੀ. 399, ਈਸਟਰਨ ਇਨਵੈਸਟਮੈਂਟਸ ਲਿਮਟਿਡ ਬਨਾਮ ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਮਿਸ਼ਨਰ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ। [1951] ਐਸ.ਸੀ.ਆਰ. 594 ਅਤੇ ਐਥਰਟਨ ਬਨਾਮ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਸੂਲੇਟਡ ਐਡ ਹੇਲਸਬੀ ਕੇਬਲਜ਼ ਲਿਮਟਿਡ, 10 ਟੀ.ਸੀ. 156, ਸਿਵਲ ਅਪੀਲ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ: 1958 ਦੀ ਸਿਵਲ ਅਪੀਲ ਨੰ. 167 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ। ਨੰਬਰ 167 ਦਾ 1958. ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ: ਸਿਵਲ ਅਪੀਲ ਅਕਤੂਬਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਨੁਮਤੀ ਦੁਆਰਾ ਬੰਬਈ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਅਤੇ ਅਪੀਲ ਦੀ ਤਾਰੀਖ 15 ਫਰਵਰੀ, 1955 ਦੀ ਆਮਦਨ ਕਰ ਸੰਦਰਭ ਨੰਬਰ 29 ਦੇ 1953 ਤੋਂ. ਫਰਵਰੀ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਵਾਲਾ ਹੁਕਮ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੌਲੀਸਿਟਰ ਜਨਰਲ, ਆਰ.ਗਣਪਤੀ ਆਇਅਰ ਅਤੇ ਡੀ. ਗੁਪਤਾ, ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਲਈ. ਐਨ. ਏ. ਪਾਲਖੀਵਾਲਾ ਅਤੇ ਜੇ. ਐਨ. ਸ਼ਰੋਫ, ਜਵਾਬਦੇਹ ਲਈ. 1960. ਫਰਵਰੀ 17 ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ Case: THE COMMISSIONER OF INCOME-TAX, BOMBAY versus CHANDULAL KESHAVLAL & CO., PETLAD [[1960] 3 S.C.R. 38] (1960) मिल्सलिमिटटेड, पेटटलैड।सुविधाकेलिएप्रतिवादीफर्मको, इसनिर्णयमें, प्रबंधएजेंटटऔरकेशवमिल्सलिमिटटेडकहाजाएगा।4 , धागेयाप्रबंधितकंपनी।सीएलद्वारा।इससमझौतेकेतहतप्रबंधअभिकर्ताकोकंपनीद्वारानिर्मितऔरबेचेजानेवालेकपड़े4 अन्यवस्तुओंकीबिक्रीसेप्राप्तआयपरप्रतिशतऔरजिनिंगऔरप्रेससिंगऔरडाइंगयाब्लीचिंगकेशुल्ककेलिएबिलोंकीपर15 राशिप्रतिशतऔरश्रमबिलोंकीराशिऔरकारखानेकेसंचालनमेंकिएगएअन्यकार्योंपरकमीशनप्राप्तकरनाथा।आयोगअन्यलोगोंसेअलगथा अदात, , , ब्याजछूटटदलालीआदिजैसेशुल्क। सर्वोच्चन्यायालयकीरिपोर्ट 1960 कमीशनकीराशिहरछहमहीनेमेंप्रबंधअभिकर्ताकेखातेमेंजमाकीजानीथीऔरइसकेआयुक्तछहप्रतिशतकीदर-सेब्याजकेहकदारथे।आयइसप्रकारजमाकीगईराशिपरप्रतिवर्षकर।बम्बईथा। एजेंसीसमझौतेमेंअन्यशर्तेंजोहैं वी. 1950 Co.total इसमामलेकेउद्देश्योंकेलिएचंदूलालआवश्यकनहींहै।लेखावर्षकेलिएकेशवलालऔरकमीशनरु।3,09,114 .कपूरजे. वर्षकेलेखांकनकेदौरान, प्रबंधितकंपनीकेनिदेशकमंडलकेमौखिकअनुरोधपर, प्रबंधअभिकर्ता1,00,000 रुपयेकीराशिस्वीकारकरनेकेलिएसहमतहोगया।केवलअपनेकमीशनकेरूपमेंजोप्रबंधकेखातेमेंजमाकियागयाथा 1950 -वर्षकेअंतमेंकंपनीकीपुस्तकोंमेंएजेंटट।आयकरअधिकारीऔरअपीलीयसहायकआयुक्तनेअभिनिर्धारितकियाकिवहराशिजो प्रबंधअभिकर्ताकोकमीशनकेरूपमेंअर्जितकियागयाथा .3,09,114 .रुऔरवहराशिकरयोग्यथी।अ आय-करअपीलीयमेंअपीलकीगईथी 26 फरवरी, 1953 प्रबंधअभिकर्ताद्वारान्यायाधिकरण।केएकआदेशद्वाराअपीलीयन्यायाधिकरणनेकहाकि प्रबंधअभिकर्ताकोउपार्जितराशि 3,09,114 कमीशनकेरूपमेंरु।लेकिनउसनेस्वीकारकरलिया .1,00,000 2,09,114 10 ( 2 ) ( xv)रुकरयोग्यआयकेरूपमेंऔररु।एसकेभीतरएकस्वीकार्यव्ययमानागयाथा।अधिनियमऔरइसलिएइसकीअनुमतिदीगईथी।दटट्राइ बूनलनेअपनेआदेशमेंकहाकिअतीतमेंभी प्रबंधअभिकर्तानेप्रबंधितकंपनीकेहितमेंआयोगकेएकहिस्सेकोमाफकरदियाथाऔर फिरनिम्नलिखितअवलोकनकियाः " न्यायाधिकरणनेयहभीमानाहैकियदिप्रबंध एजेंसीआयोगयाउसकाएकहिस्सापूर्तहै। , 10 (2) (xv) कोप्रबंधितकंपनीकेहितमेंइसेअधिनियमकीधाराकेतहतव्ययकेरूपमेंअनुमतिदीजाएगी।हमराशिपूर्तकरनेकीअनुमतिदेतेहैं धारा10 (2) (xv) "। लाफ, , इसआदेशकेखिअपीलार्थीकेकहनेपरबॉम्बेउच्चन्यायालयकोइसकेलिएएकमामलाबतायागयाथा निम्नलिखितदोप्रश्नोंपररायः ( i) , 2,09,114 चाहेतथ्योंपरऔरमामलेकीपरिस्थितियोंमेंरु।मूल्यांकनयोग्यथा आयकेरूपमेंनिर्धारितीकेहाथोंमें। -( (ii) (i) यदिप्रश्नकाउत्तरमेंहै 3.S.C.R सकारात्मकहैकिक्याउक्तराशिएकस्वीकार्यहै।सर्वोच्चन्यायालयकीरिपोर्ट 41 अच्छाहुआ। 1960 धाराकेतहतनिर्धारितीकीआयसेकटटौती अधिनियमका। 10 ( 2 ) ( xv) केआयुक्त यहउच्चन्यायालयकेफैसलेसेपताचलताहैकिआय-कर, केपक्षमेंप्रश्नोंकानिर्णयकरनेकेलिएइच्छुक बॉम्बे , अपीलार्थीलेकिनप्रबंधअभिकर्ताकेकहनेपर वी. चंदूलाल अपीलीयन्यायाधिकरणकोप्रस्तुतकरनेकानिर्देशदियागयाथा केशवलालएंडकंपनी। पूरकवक्तव्य। ' न्यायाधिकरणकेसमक्षकोईनयासबूतपेशनहींकियागयालेकिन कपूरजे। ऐसाप्रतीतहोताहैकिएकपत्रपरकुछजोरदियागयाथा18 , 1951 सितंबरकोप्रबंधअभिकर्तानेभेजाआय-करअधिकारीको।इसपत्रमेंप्रबंधएजेंटटनेकहाथाकिएकमात्रआयोगजो1,00,000 इसकेलिएरुपयेकीराशिअर्जितकीगईथी।औरकुछभीनहींआयोगसेबाहरकरदियागयाथायात्यागदिया।यहभीकहागयाहैकिराशि।मेंसे.1,00,000 रुभिन्नताकेकारणउपार्जितप्रबंधएजेंसीसमझौतेकीशर्तें।संदर्भकेतुलनपत्रकोलिखेपत्रमेंभीकियागयाथा31 , 1950 ,दिसंबरकोसमाप्तहोनेवालीप्रबंधितकंपनी यहदर्शाताहैकि ,लाखरुपयेथी 14 लाख, मूल्यह्रासनिधिरुपयेकुलरुपये 44 लाख।इसराशिकेविपरीतब्लॉकखाता48 लाखरुपयेसेअधिककाडेबिटटदिखायाऔरयहइसकेसाथथावित्तीयस्थितिकोमजबूतकरनेकाउद्देश्यप्रबंधितकंपनीऔरउसकेहितमेंकिनिदेशकमंडलकेअध्यक्षनेअनुरोधकियाथाऔरप्रबंधअभिकर्तारुपयेलेनेकेलिएसहमतहोगयाथा1 कमीशनकेरूपमेंलाख।आय-करअपीलन्यायाधिकरणनेएकपूरकवक्तव्यप्रस्तुतकिया3 मई, 1954 कामामला, जिसमेंउसनेकहाथा(1) कि1,00,000रुपयेस्वीकारकरनेकाकोईअप्रत्यक्षउद्देश्यनहींथा।3 कमीशनकेरूपमेंलाखरुपयेकेबजायऔरवहमाफीप्रामाणिकथी।यहभीकहागयाथाकियहप्रस्थानद्वाराहल्कासाभीसुझावनहींदियागयाथामानलीजिएकिप्रबंधअभिकर्तानेक्याछोड़दियाथाआयोगसेकुछबेईमानीकेसाथकियागयाथा; (2) उद्देश्यप्रबंधकोंद्वारापूर्वनिर्धारितराशिअभिकर्ताएकऐसाव्ययथाजोपूरीतरहसेकियागयाथाऔरविशेषरूपसेव्यवसायकेउद्देश्यकेलिएप्रबंधअभिकर्ता; (3) किजबअपीलकीगईथीअपीलीयन्यायाधिकरणद्वारानिर्णयलियागयाकिउसकेपासनहींथाउसकेमनमेंथोड़ासासंदेहथाकिआयोगथा; और(4) व्यावसायिकविचारोंकेलिएपूर्वनिर्धारितकि [1960]सर्वोच्चन्यायालयकीरिपोर्ट 6 42 1960 राशिकोकारणोंसेछोड़दियागयाथायाखर्चकियागयाथावाणिज्यिकसुविधा।एकबहुतहीमहत्वपूर्णअनुच्छेद ,मामलेकेपूरकविवरणमेंआयुक्तआयकरथा बॉम्बे " यहमानाजाताथाकिक्याब्याजमेंथा चंदूलाल Case: THE COMMISSIONER OF INCOME-TAX, BOMBAY versus CHANDULAL KESHAVLAL & CO., PETLAD [[1960] 3 S.C.R. 38] (1960) CIVIL APPELLATE JURISDICTION: Civil Appeal No. 167 of 1958. Appeal hy,,,special leave from the judgment and order dated the February 15, 1955 of the Bombay High Court in Income-tax Reference No. 29 of 1953. 0. K. Daphtary, Solicitor General of India, R. Gana-pathi Iyer and D. Gupta, for the appellant. N. A. Palkhivala and I. N. Shroff, for respondent. 1960. February 17 The Judgment of the Court was delivered hy KAPUR J.-This is an appeal hy special leave against the judgment and order of the High Court of Bombay. It arises out of a reference hy·the Income-tax Appellate Tribunal under s. 66(1) of the India.:µ Income-tax Act (hereinafter termed the Act.) The appellant in this appeal is the Commissioner of Income-tax and the respondent is a partnership firm which, by an agreement dated September 23, 1935, was appointed the Managing Agent of the Keshav Mills Ltd., Petlad. For the sake of convenience the respondent firm will, in this judgment, he termed the Managing Agent and the Kesha'v Mills Ltd., the Managed Company. By cl. 4 of this agreement the Managing Agent was to get a commission of 4% on the sale proceeds of· the cloth, yarn or other goods manufactured and sold by the company and 15% on the amount of hills for charges of ginning and pres-sing and dyeing or bleaching and on the amount of labour bills and other work done in the running of· the factory. The commission was exclusive of other charg4ls suah as adat, interest, discount, brokerage eto. Kapur]. z960 Commissioner of Income· Tax, Bombay v. ChandHlal Keshavlal 6- Co. Kapur], 40 SUPREME COURT REPORTS [1960] The amount of commission was to be credited in the account of the Managing Agent every six months and it was entitled to interest at the rate of six per cent. per annum on the amount so credited. There were other conditions in the Agency Agreement which are not necessary for the purposes of this case. The tota,l commiMion for the accounting year 1950 was a sum of Rs. 3,09,114. Sometime during the accounting year, at the oral request of the Board of Directors of the Managed Company, the· Managing Agent agreed to accept a sum of Rs. 1,00,000 only as its commission which was credited to the account of the Managing Agent in the books of the company at the end of the year 1950. The Income-tax Officer and the Appellate Assistant Commissioner held that the amount which accrued as commission to the Managing Agent was Rs. 3,09,114 and that amount was taxable. An appeal was taken to the Income-tax Appellate Tribunal by the Managing Agent. By an order dated February 26, 1953, the Appellate Tribunal held that the amount which accrued to the Managing Agent as commission was Rs. 3,09,114 but it accepted Rs. 1,00,000 as taxable income and Rs. 2,09,114 was held to be au allowable expenditure withins. 10(2)(xv) of the Act and it was therefore allowed. The Tri-bunal in its order said that in the past also the Managing Agent had, in the interest of the Managed Company, waived· a portion of the Commission and then made the following observation: "The Tribunal has also held that if the Managing Agency Commission or. a part thereof is foregone in the interest of the Managed Company, it would be allowed as an expenditure under Section 10(2)(xv) of the Act. We allow the amount foregone under Sectiori 10(2)(xv)." Against this order, at the instance of the appellant, a case was sta.ted to the Bombay High Court for its opinion on the following two questions : (i) Whether on the facts and in the circumstances of the case, the sum of Rs. 2,09,114 was assessable in the hands of the assessee as its income. (ii) If the answer to question (i) is in the affirmative whether the said sum is an allowable deduction from the assessee's income under Section 10(2)(xv) of the Act. . Commissioner of The judgment of the High Court shows that it was inclined to decide the questions in favour of the appellant, but at the instance of the Managing Agent the Appellate Tribunal was directed to submit a supplementary Statement. Income-Ta:r, Bombay v. Chandulal Keshavlal & Co. Case: THE COMMISSIONER OF INCOME-TAX, BOMBAY versus CHANDULAL KESHAVLAL & CO., PETLAD [[1960] 3 S.C.R. 38] (1960) ਸਿਵਲ ਅਪੀਲ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ: 1958 ਦੀ ਸਿਵਲ ਅਪੀਲ ਨੰ. 167 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ। ਨੰਬਰ 167 ਦਾ 1958. ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ: ਸਿਵਲ ਅਪੀਲ ਅਕਤੂਬਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਨੁਮਤੀ ਦੁਆਰਾ ਬੰਬਈ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਅਤੇ ਅਪੀਲ ਦੀ ਤਾਰੀਖ 15 ਫਰਵਰੀ, 1955 ਦੀ ਆਮਦਨ ਕਰ ਸੰਦਰਭ ਨੰਬਰ 29 ਦੇ 1953 ਤੋਂ. ਫਰਵਰੀ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਵਾਲਾ ਹੁਕਮ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੌਲੀਸਿਟਰ ਜਨਰਲ, ਆਰ.ਗਣਪਤੀ ਆਇਅਰ ਅਤੇ ਡੀ. ਗੁਪਤਾ, ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਲਈ. ਐਨ. ਏ. ਪਾਲਖੀਵਾਲਾ ਅਤੇ ਜੇ. ਐਨ. ਸ਼ਰੋਫ, ਜਵਾਬਦੇਹ ਲਈ. 1960. ਫਰਵਰੀ 17 ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਪੂਰ ਜੇ. ਇਹ ਬੰਬਈ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਅਤੇ ਹੁਕਮ ਖਿਲਾਫ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਨੁਮਤੀ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਅਪੀਲ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਧਿਨਿਯਮ ਦੀ ਧਾਰਾ 66(1) ਅਧੀਨ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਪੀਲੇਟ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਸੰਦਰਭ ਤੋਂ ਉੱਠਿਆ ਹੈ (ਇਸਨੂੰ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਵਿੱਚ ਅਧਿਨਿਯਮ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇਗਾ)। ਇਸ ਅਪੀਲ ਵਿੱਚ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਆਮਦਨ ਕਰ ਦਾ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਹੈ ਅਤੇ ਜਵਾਬਦੇਹ ਇੱਕ ਭਾਈਵਾਲੀ ਫਰਮ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਕਰ ਸਮਝੌਤਾ ਮਿਤੀ 23 ਸਤੰਬਰ, 1935 ਨੂੰ ਕੇਸ਼ਵ ਮਿਲਜ਼ ਲਿਮਿਟੇਡ, ਪੇਟਲਾਦ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਏਜੰਟ ਵਿੱਚ ਅਪਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸੁਵਿਧਾ ਲਈ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਵਿੱਚ ਜਵਾਬਦੇਹ ਫਰਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਏਜੰਟ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਮਿਲਜ਼ ਲਿਮਿਟੇਡ ਨੂੰ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕੰਪਨੀ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀ ਧਾਰਾ 4 ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਏਜੰਟ ਨੂੰ ਕੰਪਨੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਅਤੇ ਵੇਚੇ ਗਏ ਕੱਪੜੇ, ਧਾਗੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਮਾਨ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਦੀ ਰਕਮ ਦਾ 4% ਕਮਿਸ਼ਨ ਮਿਲਣਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿੰਨਿੰਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰੈਸਿੰਗ ਅਤੇ ਰੰਗਾਈ ਜਾਂ ਚਿੱਟਾਈ ਦੇ ਬਿੱਲਾਂ ਦੀ ਰਕਮ ਦਾ 15% ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਦੇ ਬਿੱਲਾਂ ਅਤੇ ਫੈਕਟਰੀ ਦੇ ਚਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹੋਰ ਕੰਮ ਦੀ ਰਕਮ ਦਾ 15% ਕਮਿਸ਼ਨ ਮਿਲਣਾ ਸੀ। ਕਮਿਸ਼ਨ ਅਦਾਤ, ਵਿਆਜ, ਛੂਟ, ਬ੍ਰੋਕਰੇਜ ਆਦਿ ਜਿਵੇਂ ਹੋਰ ਚਾਰਜਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਸੀ। ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਰਕਮ ਹਰ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਏਜੰਟ ਦੇ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਛੇ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸਾਲਾਨਾ ਦਰ ਤੇ ਵਿਆਜ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਏਜੰਸੀ ਸਮਝੌਤੇ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਸ਼ਰਤਾਂ ਸਨ ਜੋ ਇਸ ਕੇਸ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਲੇਖਾ ਵਰ੍ਹੇ 1950 ਲਈ ਕੁੱਲ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਰਕਮ ਰੁਪਏ 3,09,114 ਸੀ। ਲੇਖਾ ਵਰ੍ਹੇ ਦੌਰਾਨ, ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਬੋਰਡ ਆਫ ਡਾਇਰੈਕਟਰਜ਼ ਦੀ ਮੌਖਿਕ ਬੇਨਤੀ 'ਤੇ, ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਏਜੰਟ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਰਕਮ ਰੁਪਏ 1,00,000 ਹੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ ਜੋ ਸਾਲ 1950 ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕੰਪਨੀ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਏਜੰਟ ਦੇ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਅਪੀਲੀ ਸਹਾਇਕ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਏਜੰਟ ਨੂੰ ਜੋ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਰਕਮ ਮਿਲੀ ਸੀ ਉਹ ਰੁਪਏ 3,09,114 ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਰਕਮ ਟੈਕਸਯੋਗ ਸੀ। ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਏਜੰਟ ਵੱਲੋਂ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਪੀਲੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਗਈ। 26 ਫਰਵਰੀ, 1953 ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਹੁਕਮ ਵਿੱਚ, ਅਪੀਲੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਏਜੰਟ ਨੂੰ ਜੋ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਰਕਮ ਮਿਲੀ ਸੀ ਉਹ ਰੁਪਏ 3,09,114 ਸੀ ਪਰ ਇਸਨੇ ਰੁਪਏ 1,00,000 ਨੂੰ ਟੈਕਸਯੋਗ ਆਮਦਨ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਰੁਪਏ 2,09,114 ਨੂੰ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 10(2)(xv) ਅਧੀਨ ਇਜਾਜ਼ਤੀ ਖਰਚ ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੁਕਮ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਏਜੰਟ ਨੇ, ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਹਿੱਤ ਵਿੱਚ, ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਹ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ: "ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਏਜੰਸੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਜਾਂ ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਹਿੱਸਾ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਹਿੱਤ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 10(2)(xv) ਅਧੀਨ ਖਰਚ ਵਜੋਂ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਅਸੀਂ ਧਾਰਾ 10(2)(xv) ਅਧੀਨ ਛੱਡੀ ਗਈ ਰਕਮ ਨੂੰ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ।" ਇਸ ਹੁਕਮ ਖਿਲਾਫ, ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਦੀ ਬੇਨਤੀ 'ਤੇ, ਇੱਕ ਕੇਸ ਬੰਬਈ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਰਾਏ ਲਈ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਉਹ ਦੋ ਸਵਾਲਾਂ ਉੱਤੇ: (i) ਕੀ ਤੱਥਾਂ ਅਤੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ, ਰੁਪਏ 2,09,114 ਦੀ ਰਕਮ ਕਰਦਾਤਾ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਆਮਦਨ ਵਜੋਂ ਟੈਕਸਯੋਗ ਸੀ, ਅਤੇ (ii) ਜੇਕਰ ਸਵਾਲ (i) ਦਾ ਜਵਾਬ ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ ਤਾਂ ਕੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੁਮਾ ਉਕਤ ਧਾਰਾ 10(2)(xv) ਅਧੀਨ ਇਜਾਜ਼ਤੀ ਕਟੌਤੀ ਹੈ। ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਸਵਾਲਾਂ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਝੁਕਾਅ ਰੱਖਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਏਜੰਟ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਤੇ ਅਪੀਲੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਬਿਆਨ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ। Case: THE COMMISSIONER OF INCOME-TAX, BOMBAY versus CHANDULAL KESHAVLAL & CO., PETLAD [[1960] 3 S.C.R. 38] (1960) [1960]सर्वोच्चन्यायालयकीरिपोर्ट 6 42 1960 राशिकोकारणोंसेछोड़दियागयाथायाखर्चकियागयाथावाणिज्यिकसुविधा।एकबहुतहीमहत्वपूर्णअनुच्छेद ,मामलेकेपूरकविवरणमेंआयुक्तआयकरथा बॉम्बे " यहमानाजाताथाकिक्याब्याजमेंथा चंदूलाल प्रबंधितकंपनीकेहितमेंथाकेशवलालएंडकंपनी।प्रबंधअभिकर्ता।प्रबंधकोंकेहित, , ,एजेंटटऔरप्रबंधितकंपनीकहनेकेलिएहैं कपूरजे। जुड़ाहुआहै।यदिप्रबंधितकंपनीकोएकपररखाजाताहैमजबूतस्थिति, नकेवलइसकेशेयरधारक, प्रबंधितकंपनीलाभलेकिनप्रबंधनभी, एजेंटटक्योंकिप्रबंधएजेंटटकोएकमिलेगा"।भविष्यमेंबड़ाकमीशनकेकथनसेउत्पन्नहोनेवालेबुनियादीतथ्य के. मामलाऔरवेदस्तावेजजोप्रस्तुतकिएगएथे( 1 ) प्रबंधअभिकर्ताइसप्रकारहैंःकाफीअसंतुष्टप्रबंधितकंपनीकीटटोरीवित्तीयस्थिति; (2) तुलनपत्रद्वारादिखायागयाहैअतीतमेंभीप्रबंधअभिकर्ताएकहिस्सायापूराभेजरहाथाआयोगकाजबभीलाभ; (3) प्रबंधितकंपनीअसंतोषजनकथीमेंप्रबंधितकंपनीकेलाभकालेखावर्ष5,72,192 .लाभऔरहानिखातेकेअनुसाररु।यहप्रबंधअभिकर्ताकोएककमीशनकाभुगतानकरनेकेबादथा।1,00,000 रुपयेकासायन।औरअगरपूरेउपार्जितकमीशनकाटटलियागयाथातोलाभहोगा. 3,63,078 जोसबसेकमहोगारुहोगएहैं।1940 सेराशिऔरकमीशनकीराशि; (4) सबसेअधिकहोतायहकोईइनामनहींथा। ( 5 ) प्रबंधअभिकर्ताकाव्यवसायइतनाजुड़ाहुआथाअगरबादवालाथाप्रबंधितकंपनीकेसाथकिएकमजबूतस्थितिमेंरखेंजोप्रबंधअभिकर्ताकरेगा; और(6)भविष्यमेंएकबड़ाकमीशनभीप्राप्तकरें1,00,000 प्रबंधअभिकर्तानेरुपयेस्वीकारकिएथे।मेंनिदेशकमंडलकेअध्यक्षकाउदाहरणप्रबंधितकंपनी।इसपरसामग्रीथीजिसेन्यायाधिकरणनेअपनेपूरकमेंएकनिष्कर्षदियामानसिककथनकिद्वाराक्यात्यागदियागयाथानिर्धारितीकेउद्देश्यकेलिएएकव्ययथा'निर्धारितीकाव्यवसाय।इसकथनपरउच्च15 फरवरी, 1955 3 एस. सी. आर. न्यायालयनेकेअपनेफैसलेमेंसर्वोच्चन्यायालयरिपोर्टोंकोअभिनिर्धारितकिया। 43 अपीलीयन्यायाधिकरणकानिष्कर्षएकतथ्यहै।इसमेंकहागयाहैः 1960 केआयुक्त " अबयहतथ्यकीखोजहैऔरजबतकयहनहींहोसकता आयकर, यहसुझावदियाजाएकिऐसाकरनेकेलिएकोईसबूतनहींथा बॉम्बे तथ्यकेनिष्कर्षपरहमइसनिष्कर्षपरपहुँचतेहैं वी. तथ्यकीखोज। चंदूलाल केशवलालएंडकंपनी। 10 ( 2 ) ( xv) अतःएसकेसंबंधमेंप्रश्न।काजवाबप्रबंधअभिकर्ताकेपक्षमेंदियागयाथा।यहहै। कपूरजे। इसनिर्णयऔरआदेशकेखिलाफकिअपीलार्थीविशेषअनुमतिद्वाराइसन्यायालयमेंअपीलकरनेआयाहै।अपीलार्थीकेलिएलगभग2 यहतर्कदियागयाकिइसनिष्कर्षकेसमर्थनमेंकोईसबूतनहींथाकिलाखरुपयेकीराशिजोमानाजिंगएजेंटटद्वारा , पूर्वनिर्धारितकीगईथीपूरीतरहसेऔरविशेषरूपसेप्रबंधएजेंटटकेव्यवसायकेउद्देश्यकेलिएनिर्धारितकीगईथीऔरअपीलकेनिष्कर्षपरजोरदियागयाथा। 26 फरवरी, 1953 न्यायाधिकरणनेकेअपनेआदेशमेंकहाकिपूर्वमेंप्रबंधअभिकर्ताद्वाराप्रबंधितदलकेहितमेंआयोगकोछोड़दियागयाथाऔरयदिप्रबंधअभिकर्ताकेआयोगयाउसकेहिस्सेकोआयोगकेहितमेंपूर्तकरदियागयाथा। प्रबंधितकंपनीयहएकस्वीकार्यव्ययनहींथा। एसकेतहतः10 ( 2 ) ( xv)।यहभीतर्कदियागयाकिइसनिष्कर्षकेसमर्थनमेंकोईसबूतनहींथाकि राशिप्रबंधअभिकर्ताकेलाभकेलिएखर्चकीगईथीऔरयहकिभलेहीराशिकोपूर्तकिएजानेकेपरिणामस्वरूपप्रबंध, तोअभिकर्ताकीमददकीगईथीक्योंकिइससेप्रबंधितकंपनीकोलाभहुआथा एस।10 ( 2 ) ( xv) ; आकर्षितनहींहोगादूसरेशब्दोंमेंप्रश्नकोइसबिंदुसेदेखाजानाथा प्रबंधअभिकर्ताकीप्रत्यक्षचिंताकादृष्टिकोणऔरदूरस्थयाअप्रत्यक्षपरिणामकानहींजोप्रबंधितकंपनीकोलाभकेपरिणामस्वरूपप्रवाहितहोसकताहैऔरप्रत्येकमामलेमेंतथ्योंकेप्रत्येकसेटटपरसवालयहहैकिक्यालाभनिर्धारितीकोहै।ई., प्रबंधअभिकर्तायाकिसीऔरकेलिए। विद्वानमहान्यायवादीनेअपनेतर्कमेंनिम्नलिखितमामलोंकाउल्लेखकियाः ेडबनामआय-, (1)ाटटासन्सलिमिटटकरआयुक्तबॉम्बे।वहाँनिर्धारितीकिसीअन्यकंपनीकाप्रबंधअभिकर्ताथाऔरप्रबंधितकंपनीकेशुद्धलाभपरकमीशनप्राप्तकरनेकाहकदारथा। ( 1 ) [ 1950 ] 18 आई. टटी. आर460 सर्वोच्चन्यायालयकीरिपोर्ट [ 1960 ] 44 1960 -पैनी।संबंधितवर्षकेदौराननिर्धारितीकीआयराशि बोनसकेलिएएकराशिकाभुगतानकियाजो प्रबंधितकंपनीकेआयुक्तनेअपनेकुछअधिकारियोंकोआयकरकाभुगतानकिया। औरइसकेतहतकटटौतीयोग्यव्ययकेरूपमेंदावाकिया बॉम्बे एस.10 ( 2 ) ( xv) अधिनियमका।इसकटटौतीकीअनुमतिदीगईथी चंदूलालइसआधारपरकिभुगतानकाउद्देश्य -केशवलालएंडकंपनीवाणिज्यिकसिद्धांतोंकादृष्टिकोणथा प्रबंधितकंपनीकेलाभमेंवृद्धिकरनाऔरकपूरजे. इसप्रकारप्रबंधअभिकर्ताकाआयोग।यह. वहाँयहभीतर्कदियागयाथाकिभुगतानपूरीतरहसेथा , अनावश्यकलेकिनउसविवादकोखारिजकरदियागयाक्योंकि केदृष्टिकोणसेभुगतानकाउद्देश्य व्यावसायिकसिद्धांतदक्षतामेंवृद्धिकरनाथा Case: THE COMMISSIONER OF INCOME-TAX, BOMBAY versus CHANDULAL KESHAVLAL & CO., PETLAD [[1960] 3 S.C.R. 38] (1960) (ii) If the answer to question (i) is in the affirmative whether the said sum is an allowable deduction from the assessee's income under Section 10(2)(xv) of the Act. . Commissioner of The judgment of the High Court shows that it was inclined to decide the questions in favour of the appellant, but at the instance of the Managing Agent the Appellate Tribunal was directed to submit a supplementary Statement. Income-Ta:r, Bombay v. Chandulal Keshavlal & Co. · No fresh evidence was led before the Tribunal but it appears that some emphasis was laid on a letter of the Managing Agent dated September 18, 1951, sent to the Income-tax Officer. In this letter the Managing Agent· had stated that· the only commission which accrued to it was a sum of Rs. 1,00,000 and nothing had been foregone from out of 1Jhe commission or relinquished. It is also stated that the amount.of Rs. 1,00,000 accrued because of the variation of the terms of the Managing Agency Agreement. Reference was also made in the letter to the Balance Sheet of the Managed Company ending December 31, 1950, showing that the paid up capital was rupees 30 lacs, depreciation fund rupees 14 lacs, totalling rupees 44 lacs. As against this sum the Block Account showed a debit of over rupees 48 lacs and it was with the object of strengthening the financial position of the Managed Company and in its interest that the Chairman of the Board of Directors had requested and the Managing Agent had agreed to accept rupees 1 lac as commission. The Income-,tax Appellate Tribunal submitted a supplementary Statement of Case dated May 3, 1954, in which it said (l} that there was no oblique motive in accepting Rs. 1,00,000 instead of rupees 3 lacs odd as commission and that the remission was bona fide. It was also remarked that it was not even faintly suggested by the Depart-ment that what was given up by the Managing Agent from the commission was done with some dishonest motive; (2) the amount foregone by the Managing Agent was an expenditure incurred wholly and exclusively for the purpose of the business of the. Managing Agent; (3) that when the appeal was decided by the Appellate Tribunal it did not have tP,e slightest doubt in its mind that the commission was foregone for business considerations; and (4) that the Kapur]. Commissioner of Income-Tax, Bombay v. Chandulal Keshaulal a;. Co. Kapur]. [1960] 42 SUPREME COURT REPORTS amount was given up or expended for reasons of commercial expediency. A very significant paragraph in the supplementary Statement of the Case was paragraph 4 which stated: "It was assumed that what was in the Interest of the managed company was in the interest of the managing agent. The interests of the managing agent and the managed company are, so to say, linked up. If the managed company is put on a sounder position, not only the shareholders of the managed company benefit, but also the managing agent, inasmuch as the managing agent would get a larger commission in future." Case: THE COMMISSIONER OF INCOME-TAX, BOMBAY versus CHANDULAL KESHAVLAL & CO., PETLAD [[1960] 3 S.C.R. 38] (1960) (i) ਕੀ ਤੱਥਾਂ ਅਤੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ, ਰੁਪਏ 2,09,114 ਦੀ ਰਕਮ ਕਰਦਾਤਾ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਆਮਦਨ ਵਜੋਂ ਟੈਕਸਯੋਗ ਸੀ, ਅਤੇ (ii) ਜੇਕਰ ਸਵਾਲ (i) ਦਾ ਜਵਾਬ ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ ਤਾਂ ਕੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੁਮਾ ਉਕਤ ਧਾਰਾ 10(2)(xv) ਅਧੀਨ ਇਜਾਜ਼ਤੀ ਕਟੌਤੀ ਹੈ। ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਸਵਾਲਾਂ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਝੁਕਾਅ ਰੱਖਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਏਜੰਟ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਤੇ ਅਪੀਲੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਬਿਆਨ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਅੱਗੇ ਕੋਈ ਤਾਜ਼ਾ ਸਬੂਤ ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਇਹ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਏਜੰਟ ਦੇ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਤੇ ਕੁਝ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਸਤੰਬਰ 18, 1951 ਨੂੰ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਏਜੰਟ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਜੋ ਕਮਿਸ਼ਨ ਮਿਲਿਆ ਸੀ ਉਹ ਕੇਵਲ ਰੁਪਏ 1,00,000 ਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕਮਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਛੱਡਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਸੀ ਜਾਂ ਤਿਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਰੁਪਏ 1,00,000 ਦੀ ਰਕਮ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਏਜੰਸੀ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਕਾਰਨ ਬਣੀ ਸੀ। ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਬੈਲੈਂਸ ਸ਼ੀਟ ਦਾ ਵੀ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਦਸੰਬਰ 31, 1950 ਨੂੰ ਖਤਮ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਚੁਕਤਾ ਪੂੰਜੀ ਰੁਪਏ 30 ਲੱਖ ਸੀ, ਮੁਲਾਂਕਣ ਫੰਡ ਰੁਪਏ 14 ਲੱਖ, ਕੁੱਲ ਰੁਪਏ 44 ਲੱਖ ਸੀ। ਇਸ ਰਕਮ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਲਾਕ ਖਾਤਾ ਵਿੱਚ ਰੁਪਏ 48 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਡੈਬਿਟ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਵਿੱਤੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹਿੱਤ ਵਿੱਚ ਸੀ ਕਿ ਬੋਰਡ ਆਫ ਡਾਇਰੈਕਟਰਜ਼ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਏਜੰਟ ਨੇ ਕਮਿਸ਼ਨ ਵਜੋਂ ਰੁਪਏ 1 ਲੱਖ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਨੂੰ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਪੀਲੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਨੇ ਮਈ 3, 1954 ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਕੇਸ ਦਾ ਬਿਆਨ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ (1) ਕਿ ਰੁਪਏ 1,00,000 ਦੀ ਬਜਾਏ ਰੁਪਏ 3 ਲੱਖ ਦੇ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਟੇਢੀ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਛੋਡਣਾ ਸਹੀ ਸੀ। ਇਹ ਵੀ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਵੀ ਹਲਕੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸੁਝਾਇਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਏਜੰਟ ਵੱਲੋਂ ਕਮਿਸ਼ਨ ਤੋਂ ਛੱਡੀ ਗਈ ਰਕਮ ਕਿਸੇ ਬੇਈਮਾਨ ਮਤਲਬ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ; (2) ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਏਜੰਟ ਵੱਲੋਂ ਛੱਡੀ ਗਈ ਰਕਮ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਏਜੰਟ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਲਈ ਖਰਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ; (3) ਜਦੋਂ ਅਪੀਲ ਅਪੀਲੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਦੁਆਰਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸ਼ੱਕ ਸੀ ਕਿ ਕਮਿਸ਼ਨ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਲਈ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ; ਅਤੇ (4) ਕਾਰਨ ਰਕਮ ਨੂੰ ਵਪਾਰਕ ਜ਼ਰੂਰਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜਾਂ ਖਰਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕੇਸ ਦੇ ਵਾਧੂ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਪੈਰਾਗ੍ਰਾਫ ਪੈਰਾਗ੍ਰਾਫ 4 ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ: "ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਜੋ ਕੁਝ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਹਿੱਤ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਉਹ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਏਜੰਟ ਦੇ ਹਿੱਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੀ। ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਏਜੰਟ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਹਿੱਤ, ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਥਿਤੀ 'ਤੇ ਪਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਨਾ ਸਿਰਫ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰਹੋਲਡਰਾਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਏਜੰਟ ਨੂੰ ਵੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਏਜੰਟ ਨੂੰ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਕਮਿਸ਼ਨ ਮਿਲੇਗਾ।" ਕੇਸ ਦੇ ਬਿਆਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਏਜੰਟ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਉੱਠਣ ਵਾਲੇ ਮੁੱਢਲੇ ਤੱਥ ਇਹ ਹਨ: (1) ਬੈਲੈਂਸ ਸ਼ੀਟ ਦੁਆਰਾ ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਅਸੰਤੋਸ਼ਜਨਕ ਵਿੱਤੀ ਸਥਿਤੀ; (2) ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਏਜੰਟ ਨੇ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਜਾਂ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਵਾਪਸ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਮੁਨਾਫੇ ਅਸੰਤੋਸ਼ਜਨਕ ਸਨ; (3) ਖਾਤਾ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਮੁਨਾਫਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਘਾਟੇ ਦੇ ਬਾਅਦ ਰੁਪਏ 5,72,291 ਸੀ। ਇਹ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਮੁਨਾਫੇ ਅਤੇ ਖਾਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ, ਕਮਿਸ਼ਨ ਰੁਪਏ 1,00,000 ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਸਾਰੇ ਮੁਨਾਫੇ ਨੂੰ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਜਮਾ ਹੋਈ ਰਕਮ ਰੁਪਏ 343,078 ਹੁੰਦੀ ਜੋ ਕਿ 1960 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਖੀ ਗਈ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਰਕਮ ਹੁੰਦੀ ਅਤੇ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਰਕਮ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੁੰਦੀ; (4) ਇਹ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਏਜੰਟ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਸੀ;(5) ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਏਜੰਟ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕੰਪਨੀ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਬਾਅਦ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਥਿਤੀ 'ਤੇ ਪਾਇਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਏਜੰਟ ਨੂੰ ਵੀ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਕਮਿਸ਼ਨ ਮਿਲੇਗਾ; ਅਤੇ (6) ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਏਜੰਟ ਨੇ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਬੋਰਡ ਆਫ ਡਾਇਰੈਕਟਰਾਂ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਦੇ ਕਹਿਣ 'ਤੇ ਰੁਪਏ 1,00,000 ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੇ। ਇਸ ਬਿਆਨ 'ਤੇ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਾਧੂ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫੈਸਲਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਕਰਦਾਤਾ ਵੱਲੋਂ ਛੱਡੀ ਗਈ ਰਕਮ ਕਰਦਾਤਾ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਲਈ ਇੱਕ ਖਰਚ ਸੀ।" ਇਸ ਬਿਆਨ 'ਤੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਆਪਣੇ ਫੈਸਲੇ ਵਿੱਚ ਜੋ ਫਰਵਰੀ 15, 1955 ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਪੀਲੇਟ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤੱਥ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਮੰਨਿਆ। ਇਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਹੁਣ ਇਹ ਇੱਕ ਤੱਥ ਦੀ ਖੋਜ ਹੈ ਅਤੇ ਜਦ ਤੱਕ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਕਿ ਤੱਥ ਦੀ ਇਸ ਖੋਜ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਇਸ ਤੱਥ ਦੀ ਖੋਜ ਦੁਆਰਾ ਸਮਾਪਤ ਹਾਂ," ਇਸ ਲਈ ਧਾਰਾ 10(2)(xv) ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਏਜੰਟ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਹੱਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਅਤੇ ਹੁਕਮ ਖਿਲਾਫ ਅਪੀਲਕਾਰ ਇਸ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਗਿਆ ਦੁਆਰਾ ਅਪੀਲ ਲਈ ਆਇਆ ਹੈ। Case: THE COMMISSIONER OF INCOME-TAX, BOMBAY versus CHANDULAL KESHAVLAL & CO., PETLAD [[1960] 3 S.C.R. 38] (1960) प्रबंधितकंपनीकेआयुक्तनेअपनेकुछअधिकारियोंकोआयकरकाभुगतानकिया। औरइसकेतहतकटटौतीयोग्यव्ययकेरूपमेंदावाकिया बॉम्बे एस.10 ( 2 ) ( xv) अधिनियमका।इसकटटौतीकीअनुमतिदीगईथी चंदूलालइसआधारपरकिभुगतानकाउद्देश्य -केशवलालएंडकंपनीवाणिज्यिकसिद्धांतोंकादृष्टिकोणथा प्रबंधितकंपनीकेलाभमेंवृद्धिकरनाऔरकपूरजे. इसप्रकारप्रबंधअभिकर्ताकाआयोग।यह. वहाँयहभीतर्कदियागयाथाकिभुगतानपूरीतरहसेथा , अनावश्यकलेकिनउसविवादकोखारिजकरदियागयाक्योंकि केदृष्टिकोणसेभुगतानकाउद्देश्य व्यावसायिकसिद्धांतदक्षतामेंवृद्धिकरनाथा प्रबंधितकंपनीऔरइसतरहबढ़ानेकेलिएप्रबंधितकंपनीऔरकमीशनकालाभप्रबंधअभिकर्ताका।औरइसप्रकारएकथाप्रबंधितकंपनीऔरकेबीचमहत्वपूर्णसंबंधप्रबंधअभिकर्ता।यहभीमानागयाकिसवालयहहैकिक्यापैसापूरीतरहसेखर्चकियागयाथायारखागयाथानिर्धारितीकेव्यवसायकेउद्देश्यकेलिए-कंपनीकोइनसिद्धांतोंपरनिर्धारितकियाजानाचाहिएसामान्यवाणिज्यिकव्यापार।दूसरामामलायूनियनकोल्डस्टटोरेजकंपनीकाथा।ेडवी.(1)लिमिटटजोन्स।वहाँएकब्रिटिशकंपनीकास्थानांतरणहुआ।इसकाविदेशीशीतभंडारणव्यवसायइसकेद्वाराचलायाजाताहैप्रत्यक्षरूपसेयासहायककंपनियोंकेमाध्यमसेवर्षोंकीअवधिकेलिएअमेरिकीकंपनीसहायककंपनीकोकुछवार्षिकभुगतानकंपनियाँऔरकिसीभीआवश्यकराशिकीगारंटटीअपनेनिश्चितशुल्कोंकोपूराकरनेऔरअपनेलाभांशकोबनाएरखनेकेलिए।यहसंपत्तिअंग्रेजोंकीसंपत्तिबनीरही।कंपनीलेकिनइसेएकमात्रनियंत्रणमेंरखागयाथाऔरअमेरिकीकंपनीद्वाराअपनेलिएउपयोगकियागयाथाव्यवसाय।वहाँकोईमृत्युयापट्टानहींथाअमेरिकनकंपनीऔरकोईकिरायादेयनहींथालेकिनअमेरिकनकंपनीकोइसकीउचितमरम्मतकरनीथी।औरकामकरनेकाआदेश।ब्रिटिशकंपनीनेआगलगादीपरिसरकेसंबंधमेंबीमाप्रीमियम, मशीनरीआदिऔरराशिकेलिएकटटौतीकादावाकिया 3 इसलिएअपनेमुनाफेसेऔरनुकसानऔरनुकसानकेलिएभुगतानकिया.हस्तांतरितव्यवसायकीमशीनरीऔरसंयंत्र।यह यहअभिनिर्धारितकियागयाथाकिबीमाप्रीमियमनहींथा ( 1 ) 8 . सी. 725.टटी 3 एस. सी. आर. सर्वोच्चन्यायालयकीरिपोर्ट 45 ी. पूरीतरहसेऔरविशेषरूपसेनिर्धारितधनकाप्रतिनिधित्वकरें 1960 निर्धारितीकंपनीकेव्यापारकाउद्देश्य केआयुक्त उनउद्देश्योंकेलिएमशीनरीऔरसंयंत्रकाउपयोगनहींकियागयाथा। आय-कर, औरइसलिएदावाकीगईकटटौतीनहींथी बॉम्बे स्वीकार्यहै।उसमामलेमेंयहतर्कदियागयाथाकि वी. निर्धारितीकंपनीनेनकेवलसमझौताकियाथा चंदूलाल निर्दिष्टराशितकप्राप्तकरनेकाअधिकारलेकिनकेशवलालएंडकंपनीकोभीकिअमेरिकीकंपनीकोप्रोत्साहनमिलेगा एक्स कपूरजे। निर्धारितीकंपनीकोव्यवसायभेजनाताकिउसकालाभउसनिर्दिष्टआंकड़ेतकपहुंचजाएऔरइसलिएव्ययकटटौतीयोग्यहो।लेकिनयहअभिनिर्धारितकियागयाकिइसतरहसेकटटौतीयोग्यहोनेकेलिएयहउसव्यापारकेलाभकेलिएहोनाचाहिएजोतुरंतनिर्धारितीकंपनीसेसंबंधितहै।यहभीअभिनिर्धारितकियागयाकियदियहऐसीप्रकृतिकाथातोकटटौतीप्रथमदृष्टया, उचितथीभलेहीयहकिसीतीसरेपक्षकेलाभकेलिएहोऔरमामलेकोनिर्धारितीकंपनीकेदृष्टिकोणसेपरीक्षणकियाजानाथा।विद्वानसॉलिसिटटरजनरलनेएकमार्गपरभरोसाकिया 741 :पीमेंनिर्णयमें। ...... वे() आयुक्तपातेहैंकि इससमझौतेकाएकप्रतिवर्तपरिणामथाजो अपीलार्थीकंपनीकेलाभकेलिए लेकिनमुझेलगताहैकिसंदर्भोंमेंवेसंकेतदेतेहैंकि परिणामप्रत्यक्षपरिणामनहींथाबल्किएकप्रतिवर्तपरिणामथा। उनकेकारणोंमेंजिसमेंवेअपनेभ्रममेंआएथे क्लूज़नवेकहतेहैंकिइससंबंधमेंव्यवस्थाएँदुकानोंऔरमशीनरीऔरसंयंत्रकेलिएनहींथेएकसाधारणप्रकृतिकाऔरउन्होंनेविस्तारनहींकियाअपीलकर्ताकंपनीकाबाजार।वेभी कहेंकिविचाराधीनमशीनरीऔरसंयंत्रहै मुख्यरूपसेव्यापारकेउद्देश्योंकेलिएउपयोगकियाजाताहै राष्ट्रीयकंपनी।उननिष्कर्षोंकेसाथ हमारेसामनेमुझेलगताहैकियहएकमामलेकेरूपमेंस्पष्टहै तथ्ययहहैकिइसप्रकारपाएगएतथ्यइसमामलेकोअलगकरतेहैं पूरीतरहसे(अशरकेमामलेसे"। इससेयहतर्कदेनेकीकोशिशकीगईकिकिसीकोजोदेखनाहैवहनिर्धारितीकेलिएप्रत्यक्षपरिणामहैनकिदूरस्थयाअप्रत्यक्षपरिणाम।अदालतनेक्याकहा उसमामलेमेंपायागयाकिबीमाप्रीमियमकाभुगतानब्रिटिशकंपनीद्वारामालिककेरूपमेंकियागयाथानकिव्यवसायकेदौरानऔरपरिसंपत्तियोंकाउपयोगउसकेव्यवसायकेलिएनहींबल्किदूसरेकेव्यवसायकेलिएकियागयाथा। सर्वोच्चन्यायालयकीरिपोर्ट 46 1960 अशरकेसंदर्भकेबादवास्तविकपरीक्षणनिर्धारितकियागया विल्टटशायरब्रुअरीलिमिटटेडबनामब्रूस(1) यहथाकिकटटौतीआयुक्तकोआसानीसेअनुमतिदीजाएजहांभुगतानया आय-कर, व्ययव्यापारकेउद्देश्यकेलिएकियाजाताहै। बॉम्बे वापसीकरनेवालेविषयकाऔरयहनहींहै वी. चंदूलालकामाननाहैकियहभुगतानकिसीतीसरेपक्षकेशवलालएंडकंपनीकेलाभकेलिएहोसकताहै। एकअन्यमामलाईस्टटर्नइन्वेस्टटमेंट्सलिमिटटेडपरनिर्भरथा। कपूरजे. वी.आय-करआयुक्त, पश्चिमबंगाल(2) जहांएकनिजीलिमिटटेडकंपनीकीशेयरपूंजीथी। 250 लाखरुपयेकेमूल्यकेशेयर 50 लाखरुपयेएकेपासथेऔरशेषउनकेनामांकितव्यक्तियोंकेपासथे।कंपनीकोधनकीआवश्यकताथीऔरएकीसहमतिसेउसनेइसेकमकरनेकासंकल्पलिया। कंपनीकेपास50 रुपयेकीशेयरपूंजीकीकमीहै। Case: THE COMMISSIONER OF INCOME-TAX, BOMBAY versus CHANDULAL KESHAVLAL & CO., PETLAD [[1960] 3 S.C.R. 38] (1960) "It was assumed that what was in the Interest of the managed company was in the interest of the managing agent. The interests of the managing agent and the managed company are, so to say, linked up. If the managed company is put on a sounder position, not only the shareholders of the managed company benefit, but also the managing agent, inasmuch as the managing agent would get a larger commission in future." Tl;te basic facts· which arise out of the Statement of the Case and the documents which were produced by the Managing Agent are: (1) the rather unsatisfac-tory financial position of the Managed Company as shown by the Balance Sheet ; (2) in the pa;st also the Managing Agent had been remitting a part or whole of the commi5sion whenever the profits of the Managed Company were unsatisfactory; (3) in the year of account the profits of the managed company as per profit and loss account were Rs. 5,72,192. This was after paying to the Managing Agent a commis-sion of Rs. 1,00,000 and if the whole of the accrued commission had been deducted then the profits would have been Rs. 3,63,078 which would be the lowest amount since 1940 and the amount of commission would have been the highest; (4) it was not a bounty by the Managing Agent to the Managed Company; (5) the business of the Managing Agent was so linked up with the Managed Company that if the latter was put on a sounder position the Managing Agent would also get a larger commission in future ; and (6) the Managing Agent had accepted Rs. 1,00,000 at the instance of the Chairman of the B@ard of Direqtors of the Managed Company. This was the material on which the Tribunal gave a finding in its supple-mentary Statement 'that what was given up by the assessee was an expenditure for the purpose of the assessee's business'. On this statement the High Court by its judgment dated February 15, 1955, held r , - 3 S.C.R. SUPREME ·COURT REPORTS the finding of the Appellate Tribunal to be one of fact. It said : x96o Commissioner of Income-Tax, Bombay v. Chandulal "Now this is a finding of fact and unless it can be suggested that there was no evidence to sup-port the finding of fa0t we are concluded by this finding of fact." Therefore the question in regard to s. 10(2)(xv) was Ke•havlal & Co. answered in favour of the Managing Agent. It is' Kapur J. against this judgment and order that the appellant has come in appeal to this Co-µrt by special leave. For the appellant it was argued that there was no evidence in support of the finding that the amount of about rupees 2 lacs which was foregone by the Mana-ging Agent was wholly and exclusively laid out for the purpose of the Managing Agent's business and emphasis" was laid.'on the finding of the Appellate Tribunal in its order dated February 26, 1953, t·hat in the past the Commission had been given up by the Managing Agent in the interest of the Managed Com-pany and that if the Managing Agent's commission or part thereof was foregone in the interest of the Managed Company it was not an allowable expendi-ture under s: 10(2)(xv). Tb was also argued that there was no evidence in support of the finding that the amount was expended for the benefit of the Managing Agent and that even if as a result of the _amount being foregone the Managing Agent was helped because it benefited the Managed Company, then s. 10(2)(xv) would not be attracted; in other words the question had to be looked at from the point of view of the direct concern of the Managing Agent and not of remoter or indirect result which may flow as a result of the benefit to the Managed Company and in each case the question on each set of facts is whether the benefit is to the assessee i.e., the Managing Agent or to some one else. In his argument the learned Solicitor General referred to the following cases : Tata Sons Ltd. v. The Commissioner of Income-tax, Bombay ([1 ]). There the assessee was the Managing Agent of another company and was entitled to receive commission on the net profits of the Managed Com. (I) [1950) IS I.T.R. 460. Case: THE COMMISSIONER OF INCOME-TAX, BOMBAY versus CHANDULAL KESHAVLAL & CO., PETLAD [[1960] 3 S.C.R. 38] (1960) "ਹੁਣ ਇਹ ਇੱਕ ਤੱਥ ਦੀ ਖੋਜ ਹੈ ਅਤੇ ਜਦ ਤੱਕ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਕਿ ਤੱਥ ਦੀ ਇਸ ਖੋਜ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਇਸ ਤੱਥ ਦੀ ਖੋਜ ਦੁਆਰਾ ਸਮਾਪਤ ਹਾਂ," ਇਸ ਲਈ ਧਾਰਾ 10(2)(xv) ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਏਜੰਟ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਹੱਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਅਤੇ ਹੁਕਮ ਖਿਲਾਫ ਅਪੀਲਕਾਰ ਇਸ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਗਿਆ ਦੁਆਰਾ ਅਪੀਲ ਲਈ ਆਇਆ ਹੈ। ਅਪੀਲਕਾਰ ਲਈ ਇਹ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਖੋਜ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਏਜੰਟ ਦੁਆਰਾ ਛੱਡੀ ਗਈ ਲਗਭਗ 2 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੀ ਰਕਮ ਸਿਰਫ ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਏਜੰਟ ਦੇ ਵਪਾਰ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਖਰਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਜੋਰ ਦੇ ਕੇ ਅਪੀਲੇਟ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਦੇ ਹੁਕਮ ਵਿੱਚ 26 ਫਰਵਰੀ, 1953 ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ 'ਮੁੱਖ' ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਏਜੰਟ ਦਾ ਵਪਾਰ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਹਿੱਤ ਵਿੱਚ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਨਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਏਜੰਟ ਦਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਜਾਂ ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਹਿੱਸਾ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਹਿੱਤ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਇਹ ਧਾਰਾ 10(2)(xv) ਅਧੀਨ ਇਕ ਮਨਜ਼ੂਰ ਖਰਚ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਹ ਵੀ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਖੋਜ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਰਕਮ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਏਜੰਟ ਦੇ ਲਾਭ ਲਈ ਖਰਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਰਕਮ ਛੱਡਣ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਏਜੰਟ ਨੂੰ ਮਦਦ ਮਿਲੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਲਾਭਦਾਇਕ ਸੀ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ; ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨੁਕਸਾਨ (ਸਿੱਧਾ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਏਜੰਟ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਚਿੰਤਾ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਕਿ ਦੂਰ ਜਾਂ ਪਰੋਕਸ ਨਤੀਜੇ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਜੋ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਲਾਭ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਬਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਹਰ ਇੱਕ ਤੱਥ ਸੈਟ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਹੈ ਕਿ ਲਾਭ ਕਰਦਾਤਾ ਨੂੰ ਹੈ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ। ਇਸ ਦਲੀਲ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਸੌਲਿਸਿਟਰ ਜਨਰਲ ਨੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ: ਟਾਟਾ ਸਨਜ਼ ਲਿਮਿਟਡ ਬਨਾਮ ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਮਿਸ਼ਨਰ, ਬੰਬਈ (1)। ਉੱਥੇ ਕਰਦਾਤਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਏਜੰਟ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਨੈਟ ਮੁਨਾਫ਼ੇ 'ਤੇ ਕਮਿਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਹੱਕ ਸੀ। ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ ਕਰਦਾਤਾ ਨੇ ਸਵੈਚ੍ਛਾ ਨਾਲ ਕੁਝ ਪੈਸੇ ਬੋਨਸ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੇ ਜੋ ਕਿ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੁਝ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਐਕਟ ਦੇ ਸ. 10(2)(xv) ਅਧੀਨ ਕਟੌਤੀ ਯੋਗ ਖਰਚੇ ਵਜੋਂ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਕਟੌਤੀ ਇਸ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਭੁਗਤਾਨ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਵਪਾਰਕ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੇ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਵੀ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਵੀ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਭੁਗਤਾਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਦਾਰਤਾਪੂਰਨ ਸੀ ਪਰ ਇਹ ਤਰਕ ਖਾਰਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਭੁਗਤਾਨ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਵਪਾਰਕ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕੰਪਨੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਏਜੰਟ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੰਬੰਧ ਸੀ। ਇਹ ਵੀ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਪੈਸਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਰਚ ਜਾਂ ਵਪਾਰ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਖਰਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਸਧਾਰਨ ਵਪਾਰਕ ਵਪਾਰ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ 'ਤੇ ਤੈਅ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਦੂਜਾ ਕੇਸ ਸੀ ਯੂਨੀਅਨ ਕੋਲਡ ਸਟੋਰੇਜ ਕੰਪਨੀ ਲਿਮਿਟੇਡ ਬਨਾਮ ਜੋਨਸ(1)। ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਠੰਡਾ ਸਟੋਰੇਜ ਵਪਾਰ ਜੋ ਕਿ ਉਹ ਸਿੱਧੇ ਜਾਂ ਸਹਾਇਕ ਕੰਪਨੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਚਲਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਕੁਝ ਸਾਲਾਨਾ ਭੁਗਤਾਨਾਂ ਦੇ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਹਸਤਾਂਤਰਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਾਇਦਾਦ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਰਹੀ ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਇਕੱਲੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਹੇਠ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਪਾਰ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ। ਅਮਰੀਕੀ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਕਿਰਾਇਆ ਜਾ