The Commonwealth Trust Ltd. Calicut, Kerala v. The Commissioner Of Income Tax, Kerala Ii, Ernakulam

Case: THE COMMONWEALTH TRUST LTD. CALICUT, KERALA versus THE COMMISSIONER OF INCOME TAX, KERALA II, ERNAK... [[1997] SUPP. 3 S.C.R. 179] (1997) ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਟਰੱਸਟ ਲਲਲਮਟੇਡ ਕਾਲੀਕਟ, ਕੇਰਲਾ ਬਨਾਮ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਕਲਮਸ਼ਨਰ, ਕੇਰਲ II, ਏਰਨਾਕੁਲਮ [ਐਸ. ਸੀ. ਅਗਰਵਾਲ ਅਤੇ ਡੀ. ਪੀ. ਵਾਧਵਾ, ਜੇ. ਜੇ.] ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਐਕਟ, 1961 ਸੈਕਸ਼ਨ 32(1)(iii), 41(2), 43(6), 45, 48, 49, 50 ਅਤੇ 55-ਕੈਪੀਟਲ ਗੇਲਰ-ਅਪੱਤੀਯੋਗ ਲਵਅਕਤੀ/ਸੰਪੱਤੀ ਜੋ ਜਨਵਰੀ, 1, 1954 ਤੋਂ ਪਲਿਲਾਂ ਿਾਸਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ--ਉਕਤ ਪ ੰਜੀ ਸੰਪਤੀ ਦੀ ਲਵਕਰੀ 1 ਜਨਵਰੀ, 1954 ਤੋਂ ਬਾਅਦ-- ਪ ੰਜੀ ਸੰਪਤੀ ਦੇ ਤਬਾਦਲੇ ਤੋਂ ਪਲਿਲਾਂ ਮੁਲਾਂਕਣ ਭੱਤਾ ਪਰਾਪਤ ਕਰ ਲਰਿਾ ਿੈ- ਪਰਾਪਤੀ ਦੀ ਲਾਗਤ ਦੀ ਗਣਨਾ- ਆਯੋਲਜਤ ਕੀਤਾ ਲਗਆ, ਪਰਾਪਤੀ ਦੀ ਲਾਗਤ ਧਾਰਾ 48 ਦੇ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹੀ ਗਈ ਧਾਰਾ 50 ਦੇ ਪਰਬੰਧਾਂ ਦੇ ਦਸਾਂ ਲਵੱਚ ਲਨਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਿੀਦੀ ਿੈ- ਮੁਲਾਂਕਣ ਲਾਭ ਨਿੀਂ ਲੈ ਸਕਦਾ 1 ਜਨਵਰੀ, 1954 ਨ ੰ ਸੰਪੱਤੀ ਦਾ ਉਲਚਤ ਬਾਜਾਰ ਮੁੱਲ - ਧਾਰਾ 50(1) ਧਾਰਾ 55(2) ਦੇ ਉਪਬੰਧਾਂ 'ਤੇ ਕੋਈ ਲਨਰਭਰਤਾ ਨਿੀਂ ਿੈ - ਜੇਕਰ ਮੁਲਾਂਕਣ ਪ ੰਜੀ ਸੰਪੱਤੀ ਦੇ ਸਬੰਧ ਲਵੱਚ ਕੀਮਤੀ ਵਾਧਾ ਭੱਤਾ ਪਰਾਪਤ ਨਿੀਂ ਕਰ ਲਰਿਾ ਿੈ, ਤਾਂ ਸੈਕਸ਼ਨ 50 ਦੀ ਕੋਈ ਅਰਜੀ ਨਿੀਂ ਿੈ। ਸੈਕਸ਼ਨ 55(2)-ਜਦੋਂ-ਆਯੋਲਜਤ ਕੀਤਾ ਲਗਆ, ਧਾਰਾ 55(2) ਸਾਰੀਆਂ ਸੰਪਤੀਆਂ 'ਤੇ ਲਾਗ ਿੋਵੇਗਾ, ਘਟਣਯੋਗ ਜਾਂ ਗੈਰ-ਵਰਣਯੋਗ, ਐਕਟ ਦੇ ਸੈਕਸ਼ਨ 50 ਲਵੱਚ ਦੱਸੇ ਗਏ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸੋਧੀ ਗਈ ਸੀਮਾ ਨ ੰ ਛੱਡ ਕੇ। ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਵਾਕਾਂਸ਼ 'ਅਡਜੱਸਟਡ 'ਲਲਖਤ ਮੁੱਲ', 'ਸੰਤੁਲਨ (ਜਾਂ ਟਰਮੀਨਲ) ਭੱਤਾ', 'ਸੰਤੁਲਨ ਚਾਰਜ', 'ਪ ੰਜੀ ਲਾਭ', 'ਪਰਾਪਤੀ ਦੀ ਲਾਗਤ'-ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਐਕਟ, 1961 ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਲਵੱਚ ਅਰਥ। ਮੁਲਾਂਕਣ ਸਾਲ 1971-72 ਦੌਰਾਨ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਮੁਲਾਂਕਣ 1970-71 ਦੇ ਲੇਖਾ ਸਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਕਾਲੀਕਟ ਅਤੇ ਮੰਗਲੌਰ ਲਵਖੇ ਸਲਥਤ ਆਪਣੀਆਂ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਨ ੰ ਵੇਚ ਲਦੱਤਾ ਲਗਆ ਸੀ ਲਜਸ 'ਤੇ ਇਸ ਨੇ ਪਲਿਲਾਂ ਿੀ ਘਾਟੇ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਾਲੀਕਟ ਫੈਕਟਰੀ ਨ ੰ 20,000 ਰੁਪਏ ਲਵੱਚ ਵੇਲਚਆ, ਲਜਸਦਾ ਅਸਲ ਮੁੱਲ 10,000 ਰੁਪਏ ਸੀ, ਅਤੇ ਪ ੰਜੀ ਲਾਭ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਲਵੱਚ ਮੁਲਾਂਕਣ ਨੇ ਜਾਇਦਾਦ ਦੀ ਲਵਕਰੀ 'ਤੇ 78 ਰੁਪਏ ਦਾ ਪ ੰਜੀ ਘਾਟਾ ਲਦਖਾਇਆ। ਕਲਕੱਤਾ ਸੰਪੱਤੀ, ਲਜਸਦੀ ਮ ਲ ਲਵਵਸਲਥਤ ਕੀਮਤ 76,680 ਰੁਪਏ ਸੀ, ਨ ੰ ਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾ ਦੁਆਰਾ 2,25,000 ਰੁਪਏ ਲਵੱਚ ਵੇਲਚਆ ਲਗਆ ਸੀ ਅਤੇ ਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾ ਨੇ ਲਵਕਰੀ 'ਤੇ 44,713 ਰੁਪਏ ਲਵੱਚ ਪ ੰਜੀ ਲਾਭ ਲਦਖਾਇਆ। ਦੋਵਾਂ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਲਵੱਚ, ਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾ ਨੇ 1 ਜਨਵਰੀ, 1954 ਨ ੰ ਜਾਇਦਾਦ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ। ਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾ ਦੁਆਰਾ ਲਲਆ ਲਗਆ ਰੁਖ ਇਿ ਸੀ ਲਕ ਉਸ ਕੋਲ ਿੇਠ ਲਦੱਤਾ ਲਵਕਲਪ ਸੀ 180 ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੀਆਂ ਲਰਪੋਰਟਾਂ [1997] ਪ ਰਕ 3 ਐੱਸ.ਸੀ.ਆਰ. ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 55 (2)(i) ਜਾਂ ਤਾਂ ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਲਲਖਤੀ ਕੀਮਤ ਜਾਂ ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਕੀਮਤ 1 ਜਨਵਰੀ, 1954 ਨ ੰ ਅਪਣਾਉਣ ਲਈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਨ ੰ ਚੁਲਣਆ ਸੀ। ਿਾਲਾਂਲਕ, ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਲਧਕਾਰੀ ਨੇ ਇਿ ਲਵਚਾਰ ਲਲਆ ਲਕ 1 ਜਨਵਰੀ, 1954 ਨ ੰ ਮੁੱਲ ਨ ੰ ਬਦਲਣ ਦਾ ਅਲਧਕਾਰ ਅਸੈਸੀ ਕੋਲ ਨਿੀਂ ਸੀ ਲਕਉਂਲਕ ਸੰਪਤੀਆਂ ਘਟਣਯੋਗ ਸੰਪਤੀਆਂ ਸਨ, ਲਜਸ 'ਤੇ ਸੈਕਸ਼ਨ 50(1) ਲਾਗ ਕੀਤਾ ਲਗਆ ਸੀ, ਜੋ ਲਕ ਇਸ ਸਬੰਧ ਲਵੱਚ ਇੱਕ ਲਵਸ਼ੇਸ਼ ਲਵਵਸਥਾ ਸੀ। ਘਟਾਓਯੋਗ ਸੰਪਤੀਆਂ ਅਤੇ ਧਾਰਾ 55(2) (i) ਲਵੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਲਵਵਸਥਾ ਨ ੰ ਇਜਾਜਤ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਲਵਕਲਪ ਜੋ ਲਕ ਇੱਕ ਆਮ ਲਵਵਸਥਾ ਸੀ, ਘਟਾਓਯੋਗ ਸੰਪਤੀਆਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਲਵੱਚ ਲਾਗ ਨਿੀਂ ਸੀ। ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਅਫਸਰ, ਇਸ ਲਈ, ਅਸਲ ਮੁੱਲ ਨ ੰ ਬਦਲ ਲਦੱਤਾ ਅਤੇ ਕਾਲੀਕਟ ਸੰਪਤੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਲਵੱਚ 9021 ਰੁਪਏ ਅਤੇ ਮੰਗਲੌਰ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਲਵੱਚ 1,46,320 ਰੁਪਏ ਦੇ ਪ ੰਜੀ ਲਾਭ 'ਤੇ ਪਿੁੰਲਚਆ। ਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾ ਦੁਆਰਾ ਅਪੀਲੀ ਸਿਾਇਕ ਕਲਮਸ਼ਨਰ ਦੇ ਸਾਿਮਣੇ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਪੀਲ ਨ ੰ ਇਸ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਖਾਰਜ ਕਰ ਲਦੱਤਾ ਲਗਆ ਸੀ ਲਕ ਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾ ਨ ੰ 1 ਜਨਵਰੀ, 1954 ਨ ੰ ਕੀਮਤੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਸਬੰਧ ਲਵੱਚ ਮੁੱਲ ਨ ੰ ਬਦਲਣ ਦਾ ਅਲਧਕਾਰ ਨਿੀਂ ਸੀ। ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਅਪੀਲੀ ਲਟਰਲਬਊਨਲ ਦੇ ਸਾਿਮਣੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਵੀ ਖਾਰਜ ਕਰ ਲਦੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾ ਦੇ ਕਲਿਣ 'ਤੇ ਅਪੀਲੀ ਲਟਰਲਬਊਨਲ ਨੇ ਸਵਾਲ ਦਾ ਿਵਾਲਾ ਲਦੱਤਾ, ਕੀ ਕੇਸ ਦੇ ਤੱਥਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ 1/1/54 ਨ ੰ ਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾ ਕੋਲ ਮਾਰਕੀਟ ਮੁੱਲ ਨ ੰ ਬਦਲਣ ਦਾ ਅਲਧਕਾਰ ਨਿੀਂ ਸੀ। ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਲਈ, ਕੀਮਤੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਸਬੰਧ ਲਵੱਚ। ਿਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਅਪੀਲੀ ਲਟਰਲਬਊਨਲ ਦੇ ਲਵਚਾਰ ਨਾਲ ਸਲਿਮਤੀ ਪਰਗਟਾਈ ਅਤੇ ਜਵਾਬਦੇਿ ਮਾਲ ਦੇ ਿੱਕ ਲਵੱਚ ਸਵਾਲ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਨੇ ਲਕਿਾ ਲਕ ਿਾਲਾਂਲਕ ਧਾਰਾ 55 (2) ਨੇ ਇੱਕ ਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾ ਨ ੰ ਧਾਰਾ 48 ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਪਰਾਪਤੀ ਦੀ ਲਾਗਤ ਦੇ ਰ ਪ ਲਵੱਚ ਦੋ ਮੁੱਲਾਂ ਲਵੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨ ਦਾ ਲਵਕਲਪ ਲਦੱਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਇੱਕ ਮਾਮਲੇ ਲਵੱਚ ਲਜਸ ਲਵੱਚ ਧਾਰਾ 50 ਲਾਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਧਾਰਾ 48 ਨ ੰ ਸੋਧ ਦੇ ਅਧੀਨ ਪਲਹਆ ਜਾਣਾ ਸੀ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਲਵਕਲਪ ਉਪਲਬਧ ਨਿੀਂ ਿੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਪਰਾਪਤੀ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨ ੰ ਅਲਜਿੇ ਮਾਮਲੇ ਲਵੱਚ ਲਲਆ ਜਾਣਾ ਚਾਿੀਦਾ ਿੈ ਲਜਵੇਂ ਲਕ ਧਾਰਾ 43 ਦੀ ਧਾਰਾ (6) ਲਵੱਚ ਪਲਰਭਾਲਸ਼ਤ ਲਲਖਤੀ ਮੁੱਲ। ਿਾਈ ਕੋਰਟ ਵੱਲੋਂ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 261 ਤਲਿਤ ਸਰਟੀਲਫਕੇਟ ਲਦੱਤੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਮੌਜ ਦਾ ਅਪੀਲਾਂ ਇਸ ਅਦਾਲਤ ਲਵੱਚ ਆਈਆਂ ਿਨ। ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਅਪੀਲ ਨ ੰ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖਾਰਜ ਕਰ ਲਦੱਤਾ ਆਯੋਜਤ: 1. ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਐਕਟ, 1961 ਦੀ ਧਾਰਾ 40(ਏ) (v) ਦੇ ਤਲਿਤ 1,260 ਰੁਪਏ- ਮਕਾਨ ਲਕਰਾਇਆ ਨ ੰ ਿਟਾਉਣਾ ਅਪੀਲੀ ਲਟਰਲਬਊਨਲ ਕਾਨ ੰਨ ਲਵੱਚ ਸਿੀ ਨਿੀਂ ਸੀ। [184-ਬੀ; ਡੀ] ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਕਲਮਸ਼ਨਰ, ਬੰਬਈ ਅਤੇ ਿੋਰ ਬਨਾਮ ਮਫਤਲਾਲ ਗੰਗਾਭਾਈ ਅਤੇ ਕੰਪਨੀ (ਪੀ) ਲਲਲਮਟੇਡ ਅਤੇ ਿੋਰ, [1996] 7 ਐਸਸੀਸੀ 569, 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕੀਤਾ। ਕਾਮਨ ਵੈਲਥ ਟਰਸਟ ਲਲਲਮਟੇਡ ਬਨਾਮ ਸੀ.ਆਈ.ਟੀ. 181 Case: THE COMMONWEALTH TRUST LTD. CALICUT, KERALA versus THE COMMISSIONER OF INCOME TAX, KERALA II, ERNAK... [[1997] SUPP. 3 S.C.R. 179] (1997) दकॉमनवेल्थट्रस्टलिमिटेड।कालीकट, केरल वी. आयकरआयुक्त, केरलII, एर्नाकुलम 30 जुलाई, 1997 [ एस. सी. अग्रवालऔरडी. पी. वाधवा, जे. जे.] आयकरअधिनियम, 1961। धारा32 (1) (iii), 41 (2), 43 (6), 45,48,49,50 और55-पूंजीगतलाभ-1 जनवरी, 1954-सेपहलेअर्जितमूल्यह्रासयोग्यपूंजीगतसंपत्तिउक्तकीबिक्री 1 जनवरी, 1954 केबादपूंजीगतपरिसंपत्ति-मूल्यह्रासभत्ताप्राप्तकरनेवालानिर्धारिती पूंजीपरिसंपत्तिकेहस्तांतरणसेपहले-अधिग्रहणकीलागतकीगणना, अधिग्रहणकीलागतकोधारा48केसाथपठितधारा50 केप्रावधानोंकेसंदर्भमेंनिर्धारितकरनाहोगा-निर्धारितीउचितबाजारमूल्यकालाभनहींउठासकताहै। जनवरीकोपरिसंपत्तिका।I, 1954-धारा50 (1) कीधारा55 (2) केप्रावधानोंपरकोईनिर्भरतानहींहैयदिनिर्धारितीमूल्यह्रासभत्ताकालाभनहींउठारहाहै। पूँजीपरिसंपत्तिकेसंबंधमें, धारा50 काकोईअनुप्रयोगनहींहै। धारा55 (2) कबआयोजितकीजाएगी, धारा55 (2) लागूहोगी- अधिनियमकीधारा50 मेंबताएगएतरीकेसेसंशोधितसीमाकोछोड़कर, सभीपरिसंपत्तियोंपरलागू,--मूल्यह्रासयागैरमूल्यह्रासयोग्य।शब्दऔरवाक्यांशसमायोजित', लिखितमूल्य', संतुलन(यान्यूनतम) भत्ता',' संतुलनशुल्क',' पूंजीगतलाभ',' लागत 'अधिग्रहण'-आयकरअधिनियम, 1961 केसंदर्भमेंइसकाअर्थ। अपीलार्थी-निर्धारणवर्ष1971-72 लेखांकनकेदौराननिर्धारिती वर्ष1970-71 होनेकेकारण, कालीकटऔरमैंगलोरमेंस्थितअपनीसंपत्तियोंकोबेचदिया, जिनपरउसनेपहलेहीमूल्यह्रासकादावाकियाथा।निर्धारितीनेअपनीकालीकटफैक्ट्रीरुपयेमेंबेचदी।20,000, जिसकामूलमूल्यरु।10,000 , औरपूंजीगतलाभकीगणनामेंनिर्धारितीनेरुपयेकापूंजीगतनुकसानदिखाया।78 संपत्तिकीबिक्रीपर।कलकत्ताकीसंपत्ति, जिसकीमूलसमायोजितलागतरु।76,680 ,निर्धारितीद्वारारुपयेमेंबेचागयाथा।2,25,000 औरनिर्धारितीनेरुपयेपरपूंजीगतलाभदिखाया।44,713 बिक्रीपर।दोनोंलेन-देनोंमें, निर्धारितीने1 जनवरी, 1954 कोसंपत्तिकापुनर्मूल्यांकनकिया। निर्धारितीद्वारालियागयारुखयहथाकिउसकेपासनिम्नलिखितविकल्पथाः आर। 180 आयकरअधिनियमकीधारा55 (2) (i) यातोभवनकेलिखितमूल्यया1 जनवरी, 1954 कोभवनकेमूल्यकोअपनानेकेलिएऔर उसनेबादवालेकोचुनाथा।हालांकि, आयकरअधिकारीनेयहविचाररखाकिनिर्धारितीकोमूल्यकोप्रतिस्थापितकरनेकाअधिकारनहींथा 1 जनवरी, 1954 क्योंकिपरिसंपत्तियाँमूल्यह्रासयोग्यपरिसंपत्तियाँथींजिनकेलिएधारा 50 ( 1 ) लागूजोमूल्यह्रासयोग्यपरिसंपत्तियोंकेसंबंधमेंएकविशेषषप्रावधानथाऔरधारा55 (2) (i) अनुमतिदेनेवालेविकल्पमेंनिहितप्रावधानजोएकसामान्यप्रावधानथा, मूल्यह्रासकेमामलेमेंलागूनहींथा। संपत्ति।इसलिए, आयकरअधिकारीनेमूलमूल्यकोप्रतिस्थापितकिया।औररुपयेकेपूंजीगतलाभपरपहुंचे।9021 कालीकटसंपत्तिकेमामलेमें औररु. 1,46,320 मैंगलोरभवनकेमामलेमें।द्वारादायरकीगईयाचिका अपीलीयसहायकआयुक्तकेसमक्षनिर्धारितीकोइसआधारपरबर्खास्तकरदियागयाथाकिनिर्धारितीकोमूल्यकोप्रतिस्थापितकरनेकाअधिकारनहींथा 1 जनवरी, 1954 कोमूल्यह्रासयोग्यपरिसंपत्तियोंकेसंबंधमें।निर्धारितीकीअपील आयकरअपीलीयन्यायाधिकरणकेसमक्षभीखारिजकरदियागयाथालेकिन निर्धारितीकाउदाहरणअपीलीयन्यायाधिकरणनेप्रश्नकोसंदर्भितकिया, क्यामामलेकेतथ्योंपरनिर्धारितीकोमूल्यह्रासयोग्यपरिसंपत्तियोंकेसंबंधमें1/1/54 परबाजारमूल्यकोउप-निर्दिष्टकरनेकाअधिकारनहींथा, क्योंकि उच्चन्यायालयकानिर्णय।उच्चन्यायालयनेअपीलीयन्यायाधिकरणकेदृष्टिकोणसेसहमतिव्यक्तकीऔरप्रतिवादीकेपक्षमेंप्रश्नकानिर्णयलिया। राजस्व।इसनेअभिनिर्धारितकियाकिहालांकिधारा55 (2) एकनिर्धारितीकोइसउद्देश्यकेलिएअधिग्रहणकीलागतकेरूपमेंदोमूल्योंमेंसेएककोचुननेकाविकल्पदेतीहै। धारा48 की, लेकिनजिसमामलेमेंधारा50 लागूहोतीहै, धारा48 को संशोधनकेअधीनपढ़ाजाएगाऔर, परिणामस्वरूप, विकल्पहोगा उपलब्धनहींहोनाचाहिएऔरअधिग्रहणकीलागतलेनीहोगी केखंड(6) मेंपरिभाषितलिखितमूल्यकेरूपमेंऐसेमामलेमें धारा43. धाराकेतहतउच्चन्यायालयद्वाराप्रमाणपत्रदिएजानेपर 261 अधिनियमकीवर्तमानअपीलेंइसन्यायालयकेसमक्षआईहैं। अपीलकोआंशिकरूपसेखारिजकरतेहुए, न्यायालयनेपकड़नाः1. अपीलीयन्यायाधिकरणकोहटानेमेंकानूनीरूपसेसहीनहींथारु. 1,260 - आयकरकीधारा40 (ए) (वी) केतहतघरकेकिराएकेलिएअधिनियम,1961।[ 184 - बी; डीजे आयकरआयुक्त, बॉम्बेऔरअन्य।वी. मफतलालगंगाभाई & कं. (पी) लिमिटेडऔरअन्य।, [ 1996 ] 7 एस. सी. सी. 569, परभरोसाकिया। कॉमनवेल्थट्रस्टलिमिटेड।वी. सीआईटी। 2. आयकरअधिनियम, 1961 कीधारा48 केतहत, गणनाकरनेकेलिए "पूँजीगतलाभ" शीर्षकेतहतप्रभार्यआय, मूल्यपरविचारपूँजीपरिसंपत्तिकेहस्तांतरणपरप्राप्तराशिकीकटौतीव्द्वाराकीजानीहै। पूंजीपरिसंपत्तिकेहस्तांतरणऔरअधिग्रहणकीलागतपरउपगतराशि औरउसपरकिसीभीसुधारकीलागत।पूँजीपरिसंपत्तिकेहस्तांतरणपरहोनेवालाव्औरकिसीभीसुधारकीलागत -इसमामलेमेंकिसीभीविवादकाविषषयनहींहै।[ 191 - डीई] Case: THE COMMONWEALTH TRUST LTD. CALICUT, KERALA versus THE COMMISSIONER OF INCOME TAX, KERALA II, ERNAK... [[1997] SUPP. 3 S.C.R. 179] (1997) THE COMMONWEALTH TRUST LTD. CALICUT, KERALA v. THE COMMISSIONER OF INCOME TAX, KERALA II, ERNAKULAM A JULY 30, 1997 (S.C. AGRAWAL AND D.P. WADHWA, JJ.] B Income Tax Act, 1961. Sections 32(1)(iii), 41(2), 43(6), 45, 48, 49, 50 and 55-Capital C gailr-Depreciable capita/asset acquired before January, 1, 1954--Sale of said capital asset after January 1, 1954--Assessee availing depreciation allowance before the transfer of capital asset-Computation of cost of acquisition-Held, cost of acquisition shall have to be determined in tenns of the provisions of Section 50 read with Section 48-Assessee cannot avail the fair market value D of the asset as on Janumy 1, 1954-Section 50( 1) has no dependence on the provisions of Section 55(2)-If assessee not availing qepreciation allowance in respect of the capital asset, Section 50 has no application. Section 55(2)-Applicability of-When-Held, Section 55(2) would be applicable to all assets, depreciable or non-depiciable, except to the extent E nzod~{ied in tile .::1anrtP.f as stated itt Section 50 of the Act. Words & Phrase~'Adjusted~ 'written down value', 'balancing (or ter-minal) allowance', 'balancing charge', 'capital gain', 'cost of acquisition'-Meaning of in the context of Income Tax Act, 1961. F Appellant·assessee during the assessment year 1971·72 accounting year being 1970-71, sold its properties situated at Calicut and Mangalore on which it had already claimed depreciation. Assessee sold its Calicut Factory for Rs. 20,000, the original value of which was Rs. 10,000, and in computing the capital gains the assessee showed a capital loss of Rs. 78 G on the sale of the property. Calcutta property, the original adjusted cost of which came to Rs. 76,680, was sold by the assessee for Rs. 2,25,000 and the assessee showed capital gain at Rs. 44,713 on the sale. In both the transactions, assessee revalued the property as on January 1, 1954. The stand taken by the assessee was that it had the option under H SUPREME COURT REPORTS (1997] SUPP. 3 S.C.R. 180 Case: THE COMMONWEALTH TRUST LTD. CALICUT, KERALA versus THE COMMISSIONER OF INCOME TAX, KERALA II, ERNAK... [[1997] SUPP. 3 S.C.R. 179] (1997) The stand taken by the assessee was that it had the option under H SUPREME COURT REPORTS (1997] SUPP. 3 S.C.R. 180 ' A Section 55 (2)(i) of the Income Tax Act either to adopt the written down value of the building or the value of the building as on January 1, 1954 and it had chosen the latter. The Income Tax Officer, however, took the view that the assessee did not have the right to substitute the value as on January 1, 1954 because the assets were depreciable assets to which Section B 50(1) applied which was a special provision in respect of depreciable assets and the provision as contained in Section 55(2) (i) allowing option which was a general provision was not applicable in the case of depreciable assets. The Income Tax Officer, therefore, substituted the original value and arrived at a capital gain of Rs. 9021 in the case of Calicut property C and Rs. 1,46,320 in the case of Mangalore building. Appeal filed by the assessee before the Appellate Assistant Commissioner was dismissed on the ground that the assessee did not have the right to substitute the value as on January 1, 1954 in respect of depreciable assets. Assessee's Appeal before the Income Tax Appellate Tribunal was also dismissed but at the instance of the assessee the Appellate Tribunal referred the question, D whether on facts of the case the assessee did not have the right of sub-stituting the market. value as on 1/1/54 in respect of depreciable assets, for the decision of the High Court. High Court agreed with the view of the Appellate Tribunal and decided the question in favour of the respondent-Revenue. It held that though Section 55(2) gave an option to an assessee E to choose one of the two values as the cost of acquisition for the purpose of Section 48, but in a case to which Section 50 ap11lied, Section 48 had to be read subject to the modification and, consequently, the option would not to be available and that the cost of acquisition would have to be taken in such a case as the written down value as defined in clause (6) of the F Section 43. On Certificate being granted by the High Court under Section 261 of the Act, the present appeals have come before this Court. E to choose one of the two values as the cost of acquisition for the purpose Partly dismissing the appeal, the Court G HELD : 1. The Appellate Tribunal was not right in law in deleting Rs. 1,260-towards house rent under Section 40(a) (v) of the Income Tax Act, 1961. [184-B; DJ Commissioner of Income Tax, Bombay and Ors. v. Mafatlal Gangabhai H & Co. (P) Ltd. and Ors., [1996) 7 SCC 569, relied on. 2. Under Section 48 of the Income Tax Act, 1961, to compute the A income chargeable under the head "Capital gains", the value consideratioµ received on transfer of the capital asset is to be deducted by the expendi-ture incurred on the transfer and the cost of acquisition of the capital asset and the cost of any improvement thereon. The expenditure that might have been incurred on the transfer of capital asset and the cost of any improve-B ment thereon are not the subject of any controversy in the case. [191-D-E] Case: THE COMMONWEALTH TRUST LTD. CALICUT, KERALA versus THE COMMISSIONER OF INCOME TAX, KERALA II, ERNAK... [[1997] SUPP. 3 S.C.R. 179] (1997) आयकरआयुक्त, बॉम्बेऔरअन्य।वी. मफतलालगंगाभाई & कं. (पी) लिमिटेडऔरअन्य।, [ 1996 ] 7 एस. सी. सी. 569, परभरोसाकिया। कॉमनवेल्थट्रस्टलिमिटेड।वी. सीआईटी। 2. आयकरअधिनियम, 1961 कीधारा48 केतहत, गणनाकरनेकेलिए "पूँजीगतलाभ" शीर्षकेतहतप्रभार्यआय, मूल्यपरविचारपूँजीपरिसंपत्तिकेहस्तांतरणपरप्राप्तराशिकीकटौतीव्द्वाराकीजानीहै। पूंजीपरिसंपत्तिकेहस्तांतरणऔरअधिग्रहणकीलागतपरउपगतराशि औरउसपरकिसीभीसुधारकीलागत।पूँजीपरिसंपत्तिकेहस्तांतरणपरहोनेवालाव्औरकिसीभीसुधारकीलागत -इसमामलेमेंकिसीभीविवादकाविषषयनहींहै।[ 191 - डीई] 3. धारा50 में, जहाँतकयहप्रासंगिकहै, कहागयाहैकिजबपूंजीपरिसंपत्तिपरमूल्यह्रासप्राप्तकियागयाहै, तोधारा48 काप्रावधाननिम्नलिखितकेअधीनहै- संशोधनकि"परिसंपत्तिकीधारा43 केखंड(6) मेंपरिभाषितलिखितमूल्य, जैसाकिसमायोजित"कियागयाहै, कोपरिसंपत्तिकेअधिग्रहणकीलागतकेरूपमेंलियाजाएगा।यहवहअभिव्यक्तिहैजिसकाअर्थधारा55 (1) (ए) मेंदियागयाहैऔरइसेधारा50 (1) कीप्रयोज्यतापरविचारकरतेहुएलागूकियाजानाहै।धारा55 (1) (ए) केतहतलिखितमूल्ययाउचितबाजारमूल्यकेसंबंधमें"न्यायसंगतविज्ञापन" अभिव्यक्तिकाअर्थहै यथास्थिति, धारा32 कीउप-धारा(1) केखंड(iii) याधारा41 कीउप-धारा(2) केप्रावधानोंकेतहतमूल्यांकनकिएगएकिसीभीलाभद्वाराकटौतीयावृद्धिकिएगएकिसीभीनुकसानसेघटायागयाहैऔरजिनमामलोंमेंधारा50 काखंड(2) लागूहोताहै, इसउद्देश्यकेलिएगणनाकीजारहीहै।1 जनवरी, 1954 सेशुरूहोनेवालीअवधि।जहांधारा32 केतहतकिसीभीअंतिम(संतुलन) भत्तेयाधारा41 केतहतसंतुलनशुल्ककासवालशामिलहै, वहांदोहरेकरकीसंभावनासेबचनेकेलिएमहत्वपूर्णरूपसे"समायोजितकेरूपमें" शब्दोंकाउपयोगकियागयाहै।इसलिए"समायोजितकेरूपमें"अभिव्यक्तियोंकेअनुप्रयोगमें धारा43 कीउप-धारा(6) केअनुसारनिर्धारितलिखितमूल्यकोअंतिम(शेषष) भत्तेकेघटावकेसाथयाव्यापारआयमेंसेअनुमतयालीगईशेषषशुल्ककीराशि, यदिकोईहो, कोजोड़नेकेसाथसमायोजितकियाजाएगा।जहांपूंजीगतपरिसंपत्तिकोलिखितमूल्यसेकममेंबेचाजाताहै, वहांअंतरयाकमीहोतीहै।बिक्रीमूल्यऔरलिखितमूल्यकेबीचकीअनुमतिव्यावसायिकलाभकीगणनामेंकटौतीकेरूपमेंदीजातीहैधारा32 (i) (iii) जिसे"संतुलन(याअंतिम) भत्ता" कहाजाताहैऔरजहांसंपत्तिकोलिखितमूल्यसेअधिकमेंबेचाजाताहै, बिक्रीमूल्यलागतसेकमहोनेकेकारण, लिखितमूल्यपरप्राप्तअतिरिक्तराशिकोव्यावसायिकलाभकेरूपमेंलियाजाताहै(धारा41 (2)) औरइसे"संतुलनशुल्क" कहाजाता--है।[ 197 - ईएच; 198-एसी] 4. वाणिज्यिकभाषामेंपूंजीगतलाभकीगणनाकाअर्थबिक्रीमूल्यऔर182 केबीचकेअंतरसेमापाजानेवालावास्तविकलाभहोगा। सर्वोच्चन्यायालयकीरिपोर्ट[1997] एस. यू. पी. 3 एससीआर।लागतयाअधिग्रहण।यह"अधिग्रहणकीलागत" हैजिसेधारा48,49,50 और55 केप्रावधानोंकेतहतनिर्धारितकियाजानाआवश्यकहै।दोनोंकेतहतअधिग्रहणकीधारा48 और49 कीलागतकानिर्धारणऔरसमायोजनकरनाहोगाजैसाकिधारा50 और55 मेंदियागयाहै।धारा55(2) एकविकल्पदेतीहै। दोनोंप्रकारकेनिर्धारिती, यानीजिन्होंनेपूंजीखरीदीहैपरिसंपत्तिकेसाथ-साथजिन्होंनेउचितबाजारमेंअधिग्रहणकीवास्तविकलागतकेस्थानपरधारा49 मेंउल्लिखितकिसीभीतरीकेसेइसेअर्जितकियाहै। 1 जनवरी, 1954 कोपरिसंपत्तिकामूल्य।धारा55 (2) केवलतभीलागूहोगीजबनिर्धारितीकेदोवर्गोंमेंसेएकअपनेविकल्पकाप्रयोगकरेगा।हालांकि, धारा55 (2) यहस्पष्टकरतीहैकिविकल्पकेवलउनलोगोंकेलिएउपलब्धहैजो धारा48 और49 केप्रयोजनऔरयहकिसीमामलेकेलिएउपलब्धनहींहै धारा50 केतहत।यद्यपिधारा55 (2) केप्रावधानहरप्रकारकीपूंजीपरिसंपत्तिकेलिएलाभप्रदहोंगे,चाहेउन्होंनेइसकालाभउठायाहो। मूल्यह्रासभत्तायानहीं, चाहेवहनिर्धारितीयापिछलेमालिककेहाथोंमेंहो, निर्धारितीजिसकेमामलेमेंमूल्यह्रासभत्ताहैऐसाप्रतीतहोताहैकिपूंजीपरिसंपत्तिकेहस्तांतरणसेपहले"अधिग्रहणकीलागत" काअर्थधारा48 और49 मेंवर्णिततरीकेसेधारा50 मेंवर्णिततरीकेसेसंशोधितकियागयाथा।इसप्रकार, जहांनिर्धारितीनेपूंजीपरिसंपत्तिकेसंबंधमेंमूल्यह्रासभत्तेकालाभनहींउठायाहै, धारा50 काकोईअनुप्रयोगनहींहै।मामलेकेइसदृष्टिकोणमेंवहाँनहींहै धारा50 और55 (2) केप्रावधानोंकेबीचकोईटकरावप्रतीतहोताहै।धारा55 (2) उनसभीपरिसंपत्तियोंपरलागूहोगीजोधाराओंकेतहतअधिग्रहणकीलागतपरपहुंचनेकेउद्देश्योंकेलिएमूल्यह्रास-यागैरमूल्यह्रासयोग्यहैं। 48 और49 लेकिनधारा50 उनपूंजीपरिसंपत्तियोंकीएकश्रेणीकोबाहरनिकालतीहैजोमूल्यह्रासभत्तेकेअनुदानकेअधीनथींऔरधारा50 इसलिएऐसेमामलोंमेंअधिग्रहणकीलागतनिर्धारितकरनेकेलिएएकविशेषषविधिप्रदानकरताहै।धारा55 (2) काप्रावधानधारा50 केप्रावधानोंकेअधीननहींहै।येधारा50 (2) केप्रावधानहैं, जोकेवलधारा55 (2), 48 और49 केप्रावधानोंकेअधीनहैं।धारा48 और 49 धारा55 (2) काप्रावधानलागूहोगाजैसाकिउनकेद्वारासंशोधितकियागयाहै धारा50।धारा50 लागूहोतीहैजहांनिर्धारितीनेपूंजीगतसंपत्तिकेसंबंधमेंमूल्यह्रासकेकारणकटौतीप्राप्तकीहै। Case: THE COMMONWEALTH TRUST LTD. CALICUT, KERALA versus THE COMMISSIONER OF INCOME TAX, KERALA II, ERNAK... [[1997] SUPP. 3 S.C.R. 179] (1997) ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਅਪੀਲ ਨ ੰ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖਾਰਜ ਕਰ ਲਦੱਤਾ ਆਯੋਜਤ: 1. ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਐਕਟ, 1961 ਦੀ ਧਾਰਾ 40(ਏ) (v) ਦੇ ਤਲਿਤ 1,260 ਰੁਪਏ- ਮਕਾਨ ਲਕਰਾਇਆ ਨ ੰ ਿਟਾਉਣਾ ਅਪੀਲੀ ਲਟਰਲਬਊਨਲ ਕਾਨ ੰਨ ਲਵੱਚ ਸਿੀ ਨਿੀਂ ਸੀ। [184-ਬੀ; ਡੀ] ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਕਲਮਸ਼ਨਰ, ਬੰਬਈ ਅਤੇ ਿੋਰ ਬਨਾਮ ਮਫਤਲਾਲ ਗੰਗਾਭਾਈ ਅਤੇ ਕੰਪਨੀ (ਪੀ) ਲਲਲਮਟੇਡ ਅਤੇ ਿੋਰ, [1996] 7 ਐਸਸੀਸੀ 569, 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕੀਤਾ। ਕਾਮਨ ਵੈਲਥ ਟਰਸਟ ਲਲਲਮਟੇਡ ਬਨਾਮ ਸੀ.ਆਈ.ਟੀ. 181 2. ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਾਨ ੰਨ, 1961 ਦੀ ਧਾਰਾ 48 ਦੇ ਤਲਿਤ, "ਪ ੰਜੀ ਲਾਭ" ਲਸਰਲੇਖ ਦੇ ਤਲਿਤ ਚਾਰਜਯੋਗ ਆਮਦਨ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਪ ੰਜੀ ਸੰਪਤੀ ਦੇ ਤਬਾਦਲੇ ਉੱਤੇ ਪਰਾਪਤ ਮੁੱਲ ਲਵਚਾਰ ਨ ੰ ਤਬਾਦਲੇ ਉੱਤੇ ਿੋਏ ਖਰਚੇ ਅਤੇ ਪ ੰਜੀ ਸੰਪਤੀ ਦੀ ਪਰਾਪਤੀ ਦੀ ਲਾਗਤ ਅਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਲਕਸੇ ਵੀ ਸੁਧਾਰ ਦੀ ਲਾਗਤ ਦੁਆਰਾ ਕੱਲਟਆ ਜਾਣਾ ਿੈ। ਪ ੰਜੀ ਸੰਪਤੀ ਦੇ ਤਬਾਦਲੇ ਉੱਤੇ ਕੀਤਾ ਲਗਆ ਖਰਚਾ ਅਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਲਕਸੇ ਵੀ ਸੁਧਾਰ ਦੀ ਲਾਗਤ ਮਾਮਲੇ ਲਵੱਚ ਲਕਸੇ ਲਵਵਾਦ ਦਾ ਲਵਸ਼ਾ ਨਿੀਂ ਿੈ। [191-ਡੀ-ਈ] 3. ਸੈਕਸ਼ਨ 50 ਕਲਿੰਦਾ ਿੈ, ਿੁਣ ਤੱਕ ਇਿ ਪਰਸੰਲਗਕ ਿੈ ਲਕ ਜਦੋਂ ਪ ੰਜੀ ਸੰਪਤੀ 'ਤੇ ਘਟਾਓ ਪਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਿੈ, ਤਾਂ ਸੈਕਸ਼ਨ 48 ਦੀ ਲਵਵਸਥਾ ਇਸ ਸੋਧ ਦੇ ਅਧੀਨ ਿੈ ਲਕ "ਲਲਖਤ ਮੁੱਲ, ਲਜਵੇਂ ਲਕ ਧਾਰਾ (6) ਦੀ ਧਾਰਾ ਲਵੱਚ ਪਲਰਭਾਲਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਲਗਆ ਿੈ ਸੰਪੱਤੀ ਦੇ 43, ਲਜਵੇਂ ਲਕ ਸਮਾਯੋਲਜਤ, ਸੰਪਤੀ ਦੀ ਪਰਾਪਤੀ ਦੀ ਲਾਗਤ ਵਜੋਂ ਲਲਆ ਜਾਵੇਗਾ"। ਇਿ "ਐਡਜਸਟਡ" ਸਮੀਕਰਨ ਿੈ ਲਜਸਦਾ ਅਰਥ ਧਾਰਾ 55(1)(ਏ) ਲਵੱਚ ਲਦੱਤਾ ਲਗਆ ਿੈ ਅਤੇ ਇਸਨ ੰ ਧਾਰਾ 50(1) ਦੀ ਲਾਗ ਿੋਣ 'ਤੇ ਲਵਚਾਰ ਕਰਦੇ ਿੋਏ ਲਾਗ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਿੈ। ਸੈਕਸ਼ਨ 55(1)(ਏ) ਦੇ ਤਲਿਤ ਲਲਖਤੀ ਮੁੱਲ ਜਾਂ ਲਨਰਪੱਖ ਬਜਾਰ ਮੁੱਲ ਦੇ ਸਬੰਧ ਲਵੱਚ ਸਮੀਕਰਨ "ਅਡਜੱਸਟ" ਦਾ ਮਤਲਬ ਿੈ ਉਪ-ਧਾਰਾ (iii) ਦੇ ਉਪਬੰਧਾਂ ਦੇ ਤਲਿਤ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤੇ ਗਏ ਲਕਸੇ ਮੁਨਾਫੇ ਦੁਆਰਾ ਕਟੌਤੀ ਜਾਂ ਲਕਸੇ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਦੁਆਰਾ ਵਧਾਇਆ ਲਗਆ। ਧਾਰਾ 32 ਦੀ 1) ਜਾਂ ਧਾਰਾ 41 ਦੀ ਉਪ-ਧਾਰਾ (2), ਲਜਵੇਂ ਵੀ ਕੇਸ ਿੋਵੇ, ਅਤੇ ਲਜਨਹਾਂ ਮਾਮਲਲਆਂ ਲਵੱਚ ਧਾਰਾ 50 ਦੀ ਧਾਰਾ (2) ਇਸ ਮੰਤਵ ਲਈ ਗਣਨਾ ਲਾਗ ਿੁੰਦੀ ਿੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰ ਿੋਣ ਵਾਲੀ ਲਮਆਦ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਲਵੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਿੀ ਿੈ। 1 ਜਨਵਰੀ, 1954 ਦਾ ਲਦਨ। ਮਿੱਤਵਪ ਰਨ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਐਜ ਐਡਜਸਟਡ" ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੋਿਰੇ ਟੈਕਸ ਿੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਿੈ ਲਜੱਥੇ ਧਾਰਾ 32 ਅਧੀਨ ਲਕਸੇ ਵੀ ਟਰਮੀਨਲ (ਸੰਤੁਲਨ) ਭੱਤੇ ਜਾਂ ਧਾਰਾ 41 ਅਧੀਨ ਸੰਤੁਲਨ ਚਾਰਜ ਦਾ ਸਵਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਿੈ। . ਇਸਲਈ, "ਲਜਵੇਂ ਐਡਜਸਟਡ" ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਵੱਚ, ਸੈਕਸ਼ਨ 43 ਦੀ ਉਪ-ਧਾਰਾ (6) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਲਨਰਧਾਲਰਤ ਲਲਖਤੀ ਮੁੱਲ ਨ ੰ ਟਰਮੀਨਲ (ਸੰਤੁਲਨ) ਭੱਤੇ ਦੇ ਘਟਾਓ ਜਾਂ ਸੰਤੁਲਨ ਚਾਰਜ ਦੀ ਰਕਮ ਦੇ ਜੋੜ੍ ਨਾਲ ਐਡਜਸਟ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। , ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਿੈ, ਤਾਂ ਵਪਾਰਕ ਆਮਦਨ ਲਵੱਚੋਂ ਬਾਿਰ ਜਾਣ ਦੀ ਇਜਾਜਤ ਲਦੱਤੀ ਗਈ ਿੈ ਜਾਂ ਉਸ ਲਵੱਚ ਲਲਆ ਲਗਆ ਿੈ। ਲਜੱਥੇ ਪ ੰਜੀ ਸੰਪਤੀ ਨ ੰ ਲਲਖਤੀ ਮੁੱਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਕੀਮਤ ਲਵੱਚ ਵੇਲਚਆ ਜਾਂਦਾ ਿੈ ਤਾਂ ਲਵਕਰੀ ਮੁੱਲ ਅਤੇ ਲਲਖਤੀ ਮੁੱਲ ਲਵੱਚ ਅੰਤਰ ਜਾਂ ਕਮੀ ਨ ੰ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਮੁਨਾਲਫਆਂ ਦੀ ਗਣਨਾ ਲਵੱਚ ਕਟੌਤੀ ਦੇ ਰ ਪ ਲਵੱਚ ਅਨੁਮਤੀ ਲਦੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਿੈ ਸੈਕਸ਼ਨ 32(i) (iii) ਲਜਸਨ ੰ " ਸੰਤੁਲਨ (ਜਾਂ ਟਰਮੀਨਲ) ਭੱਤਾ" ਅਤੇ ਲਜੱਥੇ ਸੰਪੱਤੀ ਲਲਖਤੀ ਮੁੱਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲਈ ਵੇਚੀ ਜਾਂਦੀ ਿੈ, ਲਵਕਰੀ ਕੀਮਤ ਲਾਗਤ ਤੋਂ ਘੱਟ ਿੁੰਦੀ ਿੈ, ਲਲਖਤੀ ਮੁੱਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਸ ਲਣ ਨ ੰ ਵਪਾਰਕ ਮੁਨਾਫੇ ਵਜੋਂ ਚਾਰਜ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਿੈ (ਸੈਕਸ਼ਨ 41(2)) ਅਤੇ ਇਸਨ ੰ "ਸੰਤੁਲਨ ਚਾਰਜ" ਲਕਿਾ ਜਾਂਦਾ ਿੈ। [97-ਈ-ਐਚ; 198-ਏ-ਸੀ] 4. ਵਪਾਰਕ ਭਾਸ਼ਾ ਲਵੱਚ ਪ ੰਜੀ ਲਾਭ ਦੀ ਗਣਨਾ ਦਾ ਮਤਲਬ ਲਵਕਰੀ ਮੁੱਲ ਅਤੇ ਲਾਗਤ ਜਾਂ ਪਰਾਪਤੀ ਲਵਚਕਾਰ ਅੰਤਰ ਦੁਆਰਾ ਮਾਲਪਆ ਲਗਆ ਅਸਲ ਲਾਭ ਿੋਵੇਗਾ। Case: THE COMMONWEALTH TRUST LTD. CALICUT, KERALA versus THE COMMISSIONER OF INCOME TAX, KERALA II, ERNAK... [[1997] SUPP. 3 S.C.R. 179] (1997) 48 और49 लेकिनधारा50 उनपूंजीपरिसंपत्तियोंकीएकश्रेणीकोबाहरनिकालतीहैजोमूल्यह्रासभत्तेकेअनुदानकेअधीनथींऔरधारा50 इसलिएऐसेमामलोंमेंअधिग्रहणकीलागतनिर्धारितकरनेकेलिएएकविशेषषविधिप्रदानकरताहै।धारा55 (2) काप्रावधानधारा50 केप्रावधानोंकेअधीननहींहै।येधारा50 (2) केप्रावधानहैं, जोकेवलधारा55 (2), 48 और49 केप्रावधानोंकेअधीनहैं।धारा48 और 49 धारा55 (2) काप्रावधानलागूहोगाजैसाकिउनकेद्वारासंशोधितकियागयाहै धारा50।धारा50 लागूहोतीहैजहांनिर्धारितीनेपूंजीगतसंपत्तिकेसंबंधमेंमूल्यह्रासकेकारणकटौतीप्राप्तकीहै। धारा55 (1)।"समायोजित" अभिव्यक्तिधारा48,49 और50 केप्रयोजनोंकेलिएहै।धारा55(2), धारा48 और49 कोलागूकरनेकेप्रयोजनोंकेलिएधारा50 द्वारासंशोधितरूपमेंलागूकरनाहोगा।अतःयहइसप्रकारहैकिनिर्धारितीद्वाराखरीदीगईपूंजीगतसंपत्तिएकमूल्यह्रासयोग्य-यागैरसामान्यन्यासलिमिटेडहै। 183 मूल्यह्रासयोग्यपरिसंपत्ति, निर्धारितीकेपासइसकेप्रतिस्थापनकाविकल्पहोगा अधिग्रहणकीवास्तविकलागतकाउचितबाजारमूल्य1-1-54 परहै, लेकिनजहांयहएकमूल्यह्रासयोग्यसंपत्तिहैऔरनिर्धारितीनेमूल्यह्रासयोग्यभत्ताप्राप्तकियाहै, उसकीअधिग्रहणकीलागतकानिर्धारणधारा50 मेंदिएगएप्रावधानकेअनुसारकरनाहोगा। -- [ 198 - ईएच; 199-एएफ] 5. धारा50 (1) कीधाराकेप्रावधानोंपरकोईनिर्भरतानहींहै। 55 ( 2 ) . धारा50 (1) में"उचितबाजारमूल्य" काकोईउल्लेखनहींहैऔर इसकेअलावाजोसमायोजनबताएगएहैंवेकेवललिखितमूल्यकेसंदर्भमेंहैंजिनकाउचितबाजारमूल्यसेकोईलेना-देनानहींहै।ऐसाप्रतीतहोताहैकिधारा50 पूर्णशब्दोंमेंविशेषषरूपसेकेवलमूल्यह्रासयोग्यसंपत्तिकेमामलेमेंअधिग्रहणकीलागततयकरनेकेलिएप्रदानकरतीहै।अतःयहनिष्कर्षनिकालाजाताहैकिवर्तमानमामलेमेंजहांपूंजीपरिसंपत्तिमूल्यह्रासयोग्यहैऔरनिर्धारितीनेमूल्यह्रासकेकारणकटौतीकालाभउठायाहै, अधिग्रहणकीलागतधारा48 केसाथपठितधारा50 केप्रावधानोंकेसंदर्भमेंनिर्धारितकीजानीचाहिए।[ 199 - एफ-जी; 200-बी; 199-जी-एच] आर. वी. जिनिंगप्रेसिंगएंडएम. एफ. जी. को. लिमिटेडवी. सी. आई. टी. (1975) 99आई. टी. आर. 264 ( गुजरात); सी. आई. टी. बनामअपरदोआबशुगरमिल्स, (1979) 116 आईटीआर240(इलाहाबाद); प्राइमप्रोडक्ट्सप्राइवेटलिमिटेड।लिमिटेड, कानपुरबनाम।सी. आई. टी., (1979) 116आई. टी. आर. 473 (इलाहाबाद); इंडियाजूटकंपनीलिमिटेडबनाम।सी. आई. टी. (1982) 136आई. टी. आर. 597 (कलकत्ता) कोमंजूरीदीगई। गोकुलदासडोसाएंडकंपनीऔरओआरएस।वी. जे. पी. शाहऔरअन्य।, ( 1995 ) 211 आई. टी. आर. 706 ओवर-रूल। सिविलअपीलीयन्यायनिर्णयःसिविलअपील(एन. टी.) नहीं। 2978 1982 आदि। केरलउच्चन्यायालयके27.11.81 दिनांकितनिर्णयऔरआदेशसे 1978 केआई. टी. आर. सं. 120 मेंन्यायालय। एपेलकेलिएटी. एल. विश्वनाथअय्यर, एस. प्रसादऔरएस. बालकृष्णन डॉ. वी. गौरीशंकर, बी. के. प्रसाद, एस. राजप्पाऔरसी. राधाकृष्ण उत्तरदाताकेलिए। न्यायालयकानिर्णयइसकेद्वारादियागयाथा डी. पी. वाधवा, जे. धाराकेतहतप्रमाणपत्रद्वारायेदोनोंअपीलें 261 आयकरअधिनियम, 1961 (संक्षेपमें'अधिनियम') केरलउच्चन्यायालयके27 नवंबर, 1981 केफैसलेकेखिलाफनिर्देशितहै। 184 फैसलाअब(1982) 135 आई. टी. आर. 19 (एफ. बी.) मेंदर्जकियागयाहै।निम्नलिखितदोउच्चन्यायालयद्वाराप्रश्नोंकानिर्णयलियागयाथाः चाहेतथ्योंपरऔरमामलेकीपरिस्थितियोंमें, " 1. न्यायाधिकरणरुपयेकोहटानेमेंकानूनीरूपसेसहीहै।1,260 आयकरअधिनियम,1961 कीधारा40 (ए) (वी) केतहतघरकेकिराएकेलिए? 2. क्यातथ्योंऔरमामलेकीपरिस्थितियोंकेआधारपरन्यायाधिकरणनेयहअभिनिर्धारितकरनाउचितठहरायाकिनिर्धारितीकोमूल्यह्रासयोग्यपरिसंपत्तियोंकेसंबंधमेंबाजारमूल्यकोप्रतिस्थापितकरनेकाअधिकारनहींहै? जबकिपहलाप्रश्नराजस्वकेसंदर्भमेंसंदर्भितकियागयाथा, दूसराप्रश्ननिर्धारितीकेकहनेपरथा।हालाँकि, दोनोंप्रश्नोंकाउत्तरउच्चन्यायालयद्वाराराजस्वकेपक्षमेंऔरनिर्धारितीकेखिलाफदियागयाथा। जहाँतकपहलेप्रश्नकाउत्तरहै, विवादितनिर्णयने इसन्यायालयद्वाराआयकरआयुक्त, बॉम्बेऔरअन्यबनाममेंखारिजकरदियागयाथा।मफतलालगंगाभाईएंडकंपनी(पी) लिमिटेडऔरअन्य, [1996] 7 एस. सी. सी. 569।तदनुसारइसप्रश्नकाउत्तरनिर्धारितीकेपक्षमेंऔरराजस्वकेविरुद्धदियाजानाचाहिए। यहदूसरासवालहैजिसपरहमारेसामनेतर्कदिएगएथे।जहांराजस्वकोगुजरात, इलाहाबादऔरकलकत्ताकेउच्चन्यायालयोंकेविवादितफैसलेकोबरकराररखनेकेफैसलोंसेसमर्थनमिलताहै, वहींनिर्धारितीकोबॉम्बेउच्चन्यायालयकेफैसलेसेसमर्थनमिलताहै।गुजरात, इलाहाबादऔरकलकत्ताकेनिर्णयक्रमशःराजनगरवाकतापुरजिनिंग, प्रेसिंगएंडमैन्युफैक्चरिंगकंपनीलिमिटेडबनाममेंबताएगएहैं।सीआईटी, ( 1975 ) 99 आई. टी. आर. 264, सी. आई. टी. बनामअपरदोआबशुगरमिल्स, (1979) 116आई. टी. आर. 240 औरइंडियाजूटकंपनीलिमिटेडबनाम।सीआईटी, (1982) 136 आईटीआर597।बॉम्बेकानिर्णयगोकुलदासडोसाएंडकंपनीऔरअन्यबनाममेंबतायागयाहै।जे. पी. शाहऔरअन्य, (1995) 211 आईटीआर706। Case: THE COMMONWEALTH TRUST LTD. CALICUT, KERALA versus THE COMMISSIONER OF INCOME TAX, KERALA II, ERNAK... [[1997] SUPP. 3 S.C.R. 179] (1997) 4. ਵਪਾਰਕ ਭਾਸ਼ਾ ਲਵੱਚ ਪ ੰਜੀ ਲਾਭ ਦੀ ਗਣਨਾ ਦਾ ਮਤਲਬ ਲਵਕਰੀ ਮੁੱਲ ਅਤੇ ਲਾਗਤ ਜਾਂ ਪਰਾਪਤੀ ਲਵਚਕਾਰ ਅੰਤਰ ਦੁਆਰਾ ਮਾਲਪਆ ਲਗਆ ਅਸਲ ਲਾਭ ਿੋਵੇਗਾ। 182 ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੀਆਂ ਲਰਪੋਰਟਾਂ [1997] ਪ ਰਕ 3 ਐੱਸ.ਸੀ.ਆਰ. ਇਿ "ਐਕਵਾਇਰ ਦੀ ਲਾਗਤ" ਿੈ ਜੋ ਸੈਕਸ਼ਨ 48, 49, 50 ਅਤੇ 55 ਦੇ ਉਪਬੰਧਾਂ ਦੇ ਤਲਿਤ ਲਨਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਿੀਦੀ ਿੈ। ਸੈਕਸ਼ਨ 48 ਅਤੇ 49 ਦੇ ਤਲਿਤ ਪਰਾਪਤੀ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨ ੰ ਸੈਕਸ਼ਨ 50 ਅਤੇ 55 ਲਵੱਚ ਲਦੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਲਨਰਧਾਰਤ ਅਤੇ ਐਡਜਸਟ ਕਰਨਾ ਿੋਵੇਗਾ। ਸੈਕਸ਼ਨ 55(2) ਦੋਵਾਂ ਲਕਸਮਾਂ ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣਾਂ ਨ ੰ ਇੱਕ ਲਵਕਲਪ ਲਦੰਦਾ ਿੈ, ਯਾਨੀ ਲਕ, ਲਜਨਹਾਂ ਨੇ ਪ ੰਜੀ ਸੰਪਤੀ ਨ ੰ ਖਰੀਲਦਆ ਿੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਿੀ ਲਜਨਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨ ੰ ਸੈਕਸ਼ਨ 49 ਲਵੱਚ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਲਕਸੇ ਵੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਐਕਵਾਇਰ ਕਰਨ ਦੀ ਅਸਲ ਲਾਗਤ ਨ ੰ ਬਦਲ ਲਦੱਤਾ ਿੈ। 1 ਜਨਵਰੀ, 1954 ਨ ੰ ਸੰਪੱਤੀ ਦਾ ਉਲਚਤ ਬਾਜਾਰ ਮੁੱਲ ਸੈਕਸ਼ਨ 55(2) ਦੀ ਅਰਜੀ ਤਾਂ ਿੀ ਿੋਵੇਗੀ ਜੇਕਰ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੇ ਦੋ ਵਰਗਾਂ ਲਵੱਚੋਂ ਇੱਕ ਆਪਣੇ ਲਵਕਲਪ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਿੈ। ਸੈਕਸ਼ਨ 55(2), ਿਾਲਾਂਲਕ, ਇਿ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਿੈ ਲਕ ਲਵਕਲਪ ਲਸਰਫ ਸੈਕਸ਼ਨ 48 ਅਤੇ 49 ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਿੈ ਅਤੇ ਇਿ ਧਾਰਾ 50 ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦੇ ਕੇਸ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਨਿੀਂ ਿੈ। ਿਾਲਾਂਲਕ ਧਾਰਾ 55(2) ਦੇ ਉਪਬੰਧ ਉਪਲਬਧ ਿੋਣਗੇ। ਿਰ ਲਕਸਮ ਦੀ ਪ ੰਜੀ ਸੰਪੱਤੀ ਨ ੰ ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਨੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਭੱਤੇ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਲਣਆ ਿੋਵੇ ਜਾਂ ਨਿੀਂ ਭਾਵੇਂ ਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾ ਜਾਂ ਲਪਛਲੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਿੱਥਾਂ ਲਵੱਚ ਿੋਵੇ, ਉਿ ਮੁਲਾਂਕਣ ਲਜਸ ਦੇ ਕੇਸ ਲਵੱਚ ਪ ੰਜੀ ਸੰਪਤੀ ਦੇ ਤਬਾਦਲੇ ਤੋਂ ਪਲਿਲਾਂ ਘਾਟਾ ਭੱਤਾ ਲਲਆ ਲਗਆ ਿੈ, ਦਾ ਅਰਥ ਿੈ " ਪਰਾਪਤੀ ਦੀ ਲਾਗਤ" ਲਜਵੇਂ ਲਕ ਸੈਕਸ਼ਨ 48 ਅਤੇ 49 ਲਵੱਚ ਦੱਲਸਆ ਲਗਆ ਿੈ, ਧਾਰਾ 50 ਲਵੱਚ ਦੱਸੇ ਗਏ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸੋਲਧਆ ਲਗਆ ਜਾਪਦਾ ਿੈ। ਇਸ ਤਰਹਾਂ, ਲਜੱਥੇ ਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾ ਨੇ ਪ ੰਜੀ ਸੰਪਤੀ ਦੇ ਸਬੰਧ ਲਵੱਚ ਘਟਾਓ ਭੱਤੇ ਦਾ ਲਾਭ ਨਿੀਂ ਲਲਆ ਿੈ, ਸੈਕਸ਼ਨ 50 ਦੀ ਕੋਈ ਅਰਜੀ ਨਿੀਂ ਿੈ। ਮਾਮਲੇ ਦੇ ਇਸ ਲਦਰਸ਼ਟੀਕੋਣ ਲਵੱਚ ਧਾਰਾ 50 ਅਤੇ 55(2) ਦੇ ਉਪਬੰਧਾਂ ਲਵੱਚ ਕੋਈ ਟਕਰਾਅ ਨਿੀਂ ਜਾਪਦਾ ਿੈ। ਧਾਰਾ 55(2) ਸੈਕਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਐਕਵਾਇਰ ਦੀ ਲਾਗਤ 'ਤੇ ਪਿੁੰਚਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਘਟੀਆ ਜਾਂ ਨਾ-ਮੁੱਲਣਯੋਗ ਸੰਪਤੀਆਂ 'ਤੇ ਲਾਗ ਿੋਵੇਗਾ। ਪਰ 48 ਅਤੇ 49 ਸੈਕਸ਼ਨ 50 ਉਿਨਾਂ ਪ ੰਜੀ ਸੰਪਤੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਰੇਣੀ ਨ ੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਿੈ ਲਜਿਨਾਂ ਨ ੰ ਘਾਟਾ ਭੱਤਾ ਲਦੱਤਾ ਲਗਆ ਸੀ ਅਤੇ ਧਾਰਾ 50 ਇਸਲਈ ਅਲਜਿੇ ਮਾਮਲਲਆਂ ਲਵੱਚ ਪਰਾਪਤੀ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨ ੰ ਲਨਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਲਵਸ਼ੇਸ਼ ਲਵਧੀ ਪਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਿੈ। ਸੈਕਸ਼ਨ 55(2) ਦਾ ਉਪਬੰਧ ਸੈਕਸ਼ਨ 50 ਦੇ ਉਪਬੰਧਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਨਿੀਂ ਿੈ। ਇਿ ਧਾਰਾ 50(2) ਦੇ ਉਪਬੰਧ ਿਨ, ਜੋ ਲਸਰਫ ਸੈਕਸ਼ਨ 55(2), 48 ਅਤੇ 49 ਦੇ ਉਪਬੰਧਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਿਨ। ਸੈਕਸ਼ਨ 48 ਅਤੇ 49 ਧਾਰਾ 55(2) ਦੀ ਲਵਵਸਥਾ ਧਾਰਾ 50 ਦੁਆਰਾ ਸੋਧੇ ਅਨੁਸਾਰ ਲਾਗ ਿੋਵੇਗੀ। ਸੈਕਸ਼ਨ 50 ਲਾਗ ਿੁੰਦਾ ਿੈ ਲਜੱਥੇ ਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾ ਨੇ ਪਰਸ਼ਨ ਲਵੱਚ ਪ ੰਜੀ ਸੰਪਤੀ ਦੇ ਸਬੰਧ ਲਵੱਚ ਘਟਾਏ ਜਾਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕਟੌਤੀ ਪਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਿੈ ਅਤੇ ਉਸ ਸਲਥਤੀ ਲਵੱਚ ਧਾਰਾ 55(1) "ਅਡਜਸਟਡ" ਸਮੀਕਰਨ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜਰ ਵੀ ਕੰਮ ਲਵੱਚ ਆਉਂਦਾ ਿੈ ਜੋ ਲਕ ਧਾਰਾ 55(1) ਦੀ ਧਾਰਾ (ਏ) ਲਵੱਚ ਪਲਰਭਾਲਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਲਗਆ ਿੈ। "ਲਵਵਸਲਥਤ" ਸ਼ਬਦ ਧਾਰਾ 48, 49 ਅਤੇ 50 ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਿੈ। ਸੈਕਸ਼ਨ 55(2), ਸੈਕਸ਼ਨ 48 ਅਤੇ 49 ਨ ੰ ਸੈਕਸ਼ਨ 50 ਦੁਆਰਾ ਸੰਸ਼ੋਲਧਤ ਕੀਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਲਾਗ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਲਾਗ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਿੀਦਾ ਿੈ। ਇਸ ਲਈ, ਲਜੱਥੇ ਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾ ਦੁਆਰਾ ਖਰੀਦੀ ਗਈ ਪ ੰਜੀ ਸੰਪਤੀ ਇੱਕ ਘਟੀਆ ਜਾਂ ਗੈਰ ਿੈ ਕਾਮਨ ਵੈਲਥ ਟਰਸਟ ਲਲਲਮਟੇਡ ਬਨਾਮ ਸੀ.ਆਈ.ਟੀ. [ਡੀ.ਪੀ. ਵਾਧਵਾ, ਜੇ.] 183 ਮੁਲਾਂਕਣਯੋਗ ਸੰਪੱਤੀ, ਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾ ਕੋਲ 1-1-54 ਨ ੰ ਇਸਦੀ ਵਾਸਤਲਵਕ ਬਜਾਰ ਮੁੱਲ ਨ ੰ ਐਕਵਾਇਰ ਦੀ ਅਸਲ ਕੀਮਤ ਦੇ ਬਦਲ ਦਾ ਲਵਕਲਪ ਿੋਵੇਗਾ ਪਰ ਲਜੱਥੇ ਇਿ ਇੱਕ ਘਟੀਆ ਸੰਪੱਤੀ ਿੈ ਅਤੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਨੇ ਘਾਟੇਯੋਗ ਭੱਤੇ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਲਣਆ ਿੈ ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਪਰਾਪਤੀ ਦੀ ਲਾਗਤ ਿੋਣੀ ਚਾਿੀਦੀ ਿੈ ਸੈਕਸ਼ਨ 50 ਲਵੱਚ ਲਦੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਲਨਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਲਗਆ ਿੈ। [198-ਈ-ਐਚ; 199-ਏ-ਐਫ] 5. ਧਾਰਾ 50(1) ਦੀ ਧਾਰਾ 55(2) ਦੇ ਉਪਬੰਧਾਂ 'ਤੇ ਕੋਈ ਲਨਰਭਰਤਾ ਨਿੀਂ ਿੈ। ਸੈਕਸ਼ਨ 50(1) ਲਵੱਚ "ਉਲਚਤ ਬਜਾਰ ਮੁੱਲ" ਦਾ ਕੋਈ ਲਜਕਰ ਨਿੀਂ ਿੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸ ਲਵੱਚ ਦੱਸੇ ਗਏ ਸਮਾਯੋਜਨ ਕੇਵਲ ਲਲਖਤੀ ਮੁੱਲ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਲਵੱਚ ਿਨ, ਲਜਸਦਾ ਉਲਚਤ ਬਾਜਾਰ ਮੁੱਲ ਨਾਲ ਕੋਈ ਲੈਣਾ-ਦੇਣਾ ਨਿੀਂ ਿੈ। ਇਿ ਜਾਪਦਾ ਿੈ ਲਕ ਧਾਰਾ 50 ਪ ਰਨ ਰ ਪ ਲਵੱਚ ਲਵਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਸਰਫ ਘਟੀਆ ਸੰਪੱਤੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਲਵੱਚ ਪਰਾਪਤੀ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨ ੰ ਲਨਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਿੈ। ਇਸ ਲਈ, ਇਿ ਲਸੱਟਾ ਕੱਲਢਆ ਜਾਂਦਾ ਿੈ ਲਕ ਮੌਜ ਦਾ ਮਾਮਲੇ ਲਵੱਚ ਲਜੱਥੇ ਪ ੰਜੀ ਸੰਪਤੀ ਘਟਣਯੋਗ ਿੈ ਅਤੇ ਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾ ਨੇ ਘਾਟੇ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕਟੌਤੀ ਦਾ ਲਾਭ ਲਲਆ ਿੈ, ਪਰਾਪਤੀ ਦੀ ਲਾਗਤ ਧਾਰਾ 48 ਦੇ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹੇ ਗਏ ਸੈਕਸ਼ਨ 50 ਦੇ ਉਪਬੰਧਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਲਨਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਿੀਦੀ ਿੈ। [199-ਐਫ-ਜੀ; 200-ਬੀ; 199-ਜੀ-ਐਚ] ਆਰ.ਵੀ. ਲਜਲਨੰਗ, ਪਰੈੱਲਸੰਗ ਅਤੇ ਐੱਮ.ਐੱਫ.ਜੀ. ਕੰਪਨੀ ਲਲਲਮਟੇਡ ਬਨਾਮ ਸੀ.ਆਈ.ਟੀ., (1975) 99 ਆਈ.ਟੀ.ਆਰ. 264 (ਗੁਜਰਾਤ); ਸੀ.ਆਈ.ਟੀ ਬਨਾਮ ਅੱਪਰ ਦੁਆਬ ਸ਼ ਗਰ ਲਮੱਲ, (1979) 116 ਆਈ.ਟੀ.ਆਰ. 240 (ਅਲਾਿਾਬਾਦ); ਪਰਾਇਮ ਪਰੋਡਕਟਸ ਪਰਾਇਵੇਟ ਲਲਲਮਟੇਡ, ਕਾਨਪੁਰ ਬਨਾਮ ਸੀਆਈਟੀ, (1979) 116 ਆਈ.ਟੀ.ਆਰ. 473 (ਇਲਾਿਾਬਾਦ); ਇੰਡੀਆ ਜ ਟ ਕੰਪਨੀ ਲਲਲਮਟੇਡ ਬਨਾਮ ਸੀ.ਆਈ.ਟੀ, (1982) 136 ਆਈ.ਟੀ.ਆਰ. 597 (ਕਲਕੱਤਾ), ਮਨਜ ਰ। ਗੋਕੁਲਦਾਸ ਦੋਸਾ ਅਤੇ ਕੰਪਨੀ ਅਤੇ ਿੋਰ ਬਨਾਮ ਜੇ.ਪੀ. ਸ਼ਾਿ ਅਤੇ ਿੋਰ, (1995) 211 ਆਈ.ਟੀ.ਆਰ. 706 ਓਵਰ-ਲਨਯਮ. Case: THE COMMONWEALTH TRUST LTD. CALICUT, KERALA versus THE COMMISSIONER OF INCOME TAX, KERALA II, ERNAK... [[1997] SUPP. 3 S.C.R. 179] (1997) 3. Section 50 states, in so far it is relevant, that when depreciation has been obtained on the capital asset, the provision of Section 48 is subject to the modification that "the written d~wn value, as defined in clause (6) of C Section 43 of the asset, as adjusted, shall be taken as the cost of acquisition of the asset". It is the expression "as adjusted" of which meaning has been given in Section 55(1)(a) and it is to be applied while considering the applicability of Section 50(1). Under Section 55(1)(a) the expression "ad-justed" in relation to written down value or fair market value, means diminished by any loss deducted or increased by any profit assessed under D the provisions of clause (iii) of sub-section (1) of Section 32 or sub-section (2) of Section 41, as the case may be, and in cases to which clause (2) of Section 50 applies the computation for this purpose being made with ref-erence to the period commencing from the 1st day of January, 1954. Sig-nificantly the words "as adjusted" have been used in order to avoid the possibility of there being a double tax where the question of any terminal E (balancing) allowance under Section 32 or balancing charge under Section 41 is involved. Therefore in its application of the expressions "as adjusted" the written down value as ascertained according to sub-section (6) of Sec-tion 43 shall be adjusted with either subtraction of the terminal (balancing) allowance or with addition of the amount of balancing charge, if any, F allowed out of or taken into the business income. Where the capital asset is sold for less than the written down value the difference or deficiency between the sale price and the written down value is allowed as a deduction in computation of the business profits Section 32(i) (iii) which is termed as "balancing (or terminal) allowance" and where the asset is sold for more than the written down value, the sale price being less than the cost, the G excess realised over the written down value is charged as business profits (Section 41(2)) and is termed as "balancing charge". (197-E-H; 198-A-C] 4. In commercial parlance computation of capital gain would mean the actual gain measured by the difference between the sale price and the H SUPREME COURT REPORTS (1997] SUPP. 3 S.C.R. Case: THE COMMONWEALTH TRUST LTD. CALICUT, KERALA versus THE COMMISSIONER OF INCOME TAX, KERALA II, ERNAK... [[1997] SUPP. 3 S.C.R. 179] (1997) ( 1975 ) 99 आई. टी. आर. 264, सी. आई. टी. बनामअपरदोआबशुगरमिल्स, (1979) 116आई. टी. आर. 240 औरइंडियाजूटकंपनीलिमिटेडबनाम।सीआईटी, (1982) 136 आईटीआर597।बॉम्बेकानिर्णयगोकुलदासडोसाएंडकंपनीऔरअन्यबनाममेंबतायागयाहै।जे. पी. शाहऔरअन्य, (1995) 211 आईटीआर706। -प्रतिद्वंद्वीविवादोंकोसमझनेकेलिएहमसंक्षेपमेंइनतथ्योंकाविज्ञापनकरसकतेहैं मामला।मूल्यांकनवर्ष1971-72 है, लेखावर्ष1970-71 है।निर्धारिती, एकसीमितकंपनी, केपासकाफीसंपत्तियाँथीं। कालीकटऔरमंगलौरमें।1920 सेइनसंपत्तियोंकास्वामित्वउसकेपासथा। आगेकीओर।निर्धारितीनेअपनेकारखानेकीइमारतोंकेलिएमूल्यह्रासकादावाकियाथा185 कॉमनवेल्थट्रस्टलिमिटेड।वी. सीआईटी।(डी. पी. वाधवा, जे.) जिसकीअनुमतिपिछलेवर्षोंमेंदीगईथी।निर्धारणवर्ष1971-72 सेसंबंधितअवधिकेदौराननिर्धारितीनेइनमेंसेकुछसंपत्तियोंकोबेचदिया, जिनपरउसनेपहलेहीमूल्यह्रासकादावाकियाथा।कालीकटबुनाईकारखानारुपयेमेंबेचागयाथा।20,000 , इसकामूलमूल्यरु।10,000 . निर्धारितीनेएककरोड़रुपयेकाअतिरिक्तखर्चकियाथा।979 इससंपत्तिपर।केरूपमें ऊपरउल्लिखितसंपत्तिकेमूल्यपरमूल्यह्रासकीअनुमतिदीगईथी। अपीलीयसहायकआयुक्तनेआयकरअधिकारीसेसहमतिव्यक्तकी।उनकायहभीविचारथाकिनिर्धारितीकोमूल्यह्रासयोग्यपरिसंपत्तियोंकेसंबंधमें1 जनवरी, 1954 कोमूल्यकोप्रतिस्थापितकरनेकाअधिकारनहींहै।निर्धारितीतबआयकरअपीलीयन्यायाधिकरणगयाऔरअपीललेटट्रिब्यूनलनेअपीलकोखारिजकरदियालेकिननिर्धारितीकेकहनेपरउपरोक्तदूसरेप्रश्नकोउच्चन्यायालयकेनिर्णयकेलिएभेजागया।उच्चन्यायालयनेअपीलीयन्यायाधिकरणकेदृष्टिकोणसेसहमतिव्यक्तकीऔर प्रश्नकानिर्णयसकारात्मकरूपसे, राजस्वकेपक्षमेंऔरनिर्धारितीकेखिलाफकिया।अधिनियमकीधारा261 केतहतउच्चन्यायालयद्वारादिएगएप्रमाणपत्रपरयहअपीलहमारेसमक्षआईहै। इससेपहलेकिहमउच्चन्यायालयोंकेनिर्णयोंपरविचारकरें, कानूनकेप्रासंगिकप्रावधानोंकोनिर्धारितकरनाउचितहोगा।येभागडीमेंधारा32 (1) (iii), 41 (2) और43 (6) औरधारा45,48,सर्वोच्चन्यायालयरिपोर्ट[1997] उपधाराएँहोंगी। 3 एससीआर। औरकुलकीगणनासेसंबंधितअध्यायIV केतहतभागE में55 : " 32. मूल्यह्रास।- ( 1 ) भवनोंकेमूल्यह्रासकेसंबंधमें, निर्धारितीकेस्वामित्ववालीऔरउसकेलिएउपयोगकीजानेवालीमशीनरी, संयंत्रयाफर्नीचर व्यवसाययापेशेकेउद्देश्य, निम्नलिखितअनुमान धारा34 केप्रावधानोंकेअधीनरहतेहुए, निम्नलिखितकीअनुमतिदीजाएगी- ( (ग) किसीभीभवन, मशीनरी, संयंत्रयाफर्नीचरकेमामलेमें उपयोगमेंलाईगई), वहराशिजिसकेद्वाराधनदेयहैऐसीइमारत, मशीनरी, संयंत्रयाफर्नीचरकेसंबंधमें, स्क्रैपमूल्यकीराशिकेसाथ, यदिकोईहो, तोलिखितमूल्यसेकमहै। उसकामूल्यघटानाः41 ( 2 ) जहांकोईभवन, मशीनरी, संयंत्रयाफर्नीचरजोनिर्धारितीकेस्वामित्वमेंहैऔरजिसकाउपयोगव्यवसाययापेशेकेउद्देश्योंकेलिएकियागयाथायाकियागयाहै,बेचाजाताहै, तोउसेध्वस्तकरदियाजाताहै। यानष्टकरदियागयाऔरऐसीइमारत, मशीनरी, संयंत्रयाफर्नीचरकेसंबंधमेंदेयधन, जोभीमामलाहो, कबाड़मूल्यकीराशिकेसाथ, यदिकोईहो, लिखितमूल्यसेअधिकहै, जोदोनोंकेबीचकेअंतरसेअधिकनहींहै। -वास्तविकलागतऔरलिखितमूल्यपिछलेवर्षकेव्यवसाययापेशेकीआयकेरूपमेंआयकरसेप्रभार्यहोगाजिसमेंभवन, मशीनरी, संयंत्रकेलिएदेयधनदेयहोगा। याफर्नीचरबकायाहोगयाः बशर्तेकिजहांइमारतबेचीगई, उसेफेंकदियागया, ध्वस्तकरदियागया यानष्टकियागयाभवनवहहैजिसकेलिएधारा43 कास्पष्टीकरण5 दियागयाहै। लागूहोताहै, औरऐसेभवनकेसंबंधमेंदेयधन, स्क्रैपमूल्यकीराशि, यदिकोईहो, स्पष्टीकरणकेतहतनिर्धारितवास्तविकलागतसेअधिकहोजातीहै,तोउतनीअधिकराशिजोवास्तविकलागतकेबीचकेअंतरसेअधिकनहींहै, इसलिएखननऔरलिखितमूल्यकोऐसेपिछलेवर्षकेव्यवसाययापेशेकीआयकेरूपमेंआयकरकेलिएप्रभार्यहोगा। स्पष्टीकरण।जहाँकेसंबंधमेंदेयधन इसउप-अनुभागमेंनिर्दिष्टभवन, मशीनरी, संयंत्रयाफर्नीचर यहपिछलेवर्षमेंदेयहोजाताहैजिसमेंव्यवसायया187 मॉनवेल्थट्रस्टलिमिटेड।वी. सीआईटी।[डी. पी. वाधवा, जे.] जिसप्रयोजनकेलिएभवन, मशीनरी, संयंत्र उपयोगकियाजारहाफर्नीचरअबअस्तित्वमेंनहींहै, प्रावधान यहउप-धाराइसप्रकारलागूहोगीजैसेकिव्यवसाययापेशा यहपिछलेवर्षकीबातहै। "- 43 ( 6 ) " लिखितमूल्यकाअर्थहै ( (क) पिछलेवर्षअर्जितपरिसंपत्तियोंकेमामलेमें- निर्धारितीकोवास्तविकलागत; ( ख) पिछलेवर्षसेपहलेअर्जित परिसंपत्तियोंकेमामलेमें, निर्धारितीकेलिएवास्तविकलागतवास्तवमेंसभीमूल्यह्रासकोकमकरतीहैइसअधिनियमकेतहतयाभारतीयआयकेतहतउसेअनुमतिदीगई करअधिनियम, 1922 (1922 का11) याउसअधिनियमद्वारानिरस्तकोईअधिनियम, याजारीकिएगएकिसीभीकार्यकारीआदेशकेतहतजबभारतीय करअधिनियम, 1886 (1886 काद्वितीय) लागूथा।बशर्तेकिलिखितमूल्यनिर्धारितकरनेमें केप्रयोजनोंकेलिएभवनों, मशीनरीयासंयंत्रकासम्मान धारा32 कीउप-धारा(1) काखंड(ii), "मूल्यह्रास"वास्तवमेंअनुमत"मेंअनुमतमूल्यह्रासशामिलनहींहोगाउपखंड(vi) केउपखंड(ए), (बी) और(सी) केतहत Case: THE COMMONWEALTH TRUST LTD. CALICUT, KERALA versus THE COMMISSIONER OF INCOME TAX, KERALA II, ERNAK... [[1997] SUPP. 3 S.C.R. 179] (1997) ਆਰ.ਵੀ. ਲਜਲਨੰਗ, ਪਰੈੱਲਸੰਗ ਅਤੇ ਐੱਮ.ਐੱਫ.ਜੀ. ਕੰਪਨੀ ਲਲਲਮਟੇਡ ਬਨਾਮ ਸੀ.ਆਈ.ਟੀ., (1975) 99 ਆਈ.ਟੀ.ਆਰ. 264 (ਗੁਜਰਾਤ); ਸੀ.ਆਈ.ਟੀ ਬਨਾਮ ਅੱਪਰ ਦੁਆਬ ਸ਼ ਗਰ ਲਮੱਲ, (1979) 116 ਆਈ.ਟੀ.ਆਰ. 240 (ਅਲਾਿਾਬਾਦ); ਪਰਾਇਮ ਪਰੋਡਕਟਸ ਪਰਾਇਵੇਟ ਲਲਲਮਟੇਡ, ਕਾਨਪੁਰ ਬਨਾਮ ਸੀਆਈਟੀ, (1979) 116 ਆਈ.ਟੀ.ਆਰ. 473 (ਇਲਾਿਾਬਾਦ); ਇੰਡੀਆ ਜ ਟ ਕੰਪਨੀ ਲਲਲਮਟੇਡ ਬਨਾਮ ਸੀ.ਆਈ.ਟੀ, (1982) 136 ਆਈ.ਟੀ.ਆਰ. 597 (ਕਲਕੱਤਾ), ਮਨਜ ਰ। ਗੋਕੁਲਦਾਸ ਦੋਸਾ ਅਤੇ ਕੰਪਨੀ ਅਤੇ ਿੋਰ ਬਨਾਮ ਜੇ.ਪੀ. ਸ਼ਾਿ ਅਤੇ ਿੋਰ, (1995) 211 ਆਈ.ਟੀ.ਆਰ. 706 ਓਵਰ-ਲਨਯਮ. ਲਸਵਲ ਅਪੀਲੀ ਅਲਧਕਾਰ ਖੇਤਰ : ਲਸਵਲ ਅਪੀਲ (ਐਨ.ਟੀ.) ਨੰਬਰ 2978 ਆਫ 1982 ਆਲਦ। 1978 ਦੇ ਆਈ.ਟੀ.ਆਰ ਨੰਬਰ 120 ਲਵੱਚ ਕੇਰਲ ਿਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ 27.11.81 ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਅਤੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੋਂ। ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਲਈ ਟੀ.ਐਲ. ਲਵਸ਼ਵਨਾਥ ਅਈਅਰ, ਐਸ. ਪਰਸਾਦ ਅਤੇ ਐਸ. ਬਾਲਾਲਕਰਸ਼ਨਨ। ਡਾ.ਵੀ.ਗੌਰੀਸ਼ੰਕਰ, ਬੀ.ਕੇ. ਪਰਸਾਦ, ਐਸ. ਰਾਜੱਪਾ ਅਤੇ ਸੀ. ਰਾਧਾਲਕਰਸ਼ਨ ਜਵਾਬਦੇਿ ਲਈ। ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਲਦੱਤਾ ਲਗਆ ਸੀ ਡੀ.ਪੀ. ਵਾਧਵਾ, ਜੇ. ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਐਕਟ, 1961 ਦੀ ਧਾਰਾ 261 (ਛੋਟੇ ਤੌਰ 'ਤੇ 'ਐਕਟ') ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਰਟੀਲਫਕੇਟ ਦੁਆਰਾ ਇਿ ਦੋ ਅਪੀਲਾਂ ਕੇਰਲ ਿਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ 27 ਨਵੰਬਰ, 1981 ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਦੇ ਲਵਰੁੱਧ ਲਨਰਦੇਲਸ਼ਤ ਿਨ। 184 ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੀਆਂ ਲਰਪੋਰਟਾਂ [1997] ਪ ਰਕ 3 ਐੱਸ.ਸੀ.ਆਰ. ਇਿ ਫੈਸਲਾ ਿੁਣ (1982) 135 ਆਈ. ਟੀ. ਆਰ. 19 (ਐੱਫ. ਬੀ.) ਲਵੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਲਗਆ ਿੈ। ਿੇਠ ਲਲਖੇ ਦੋ ਪਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਿਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀੀਃ "1. ਕੀ ਤੱਥਾਂ ਅਤੇ ਕੇਸ ਦੀਆਂ ਸਲਥਤੀਆਂ ਲਵੱਚ ਲਟਰਲਬਊਨਲ ਆਮਦਨ ਕਰ ਐਕਟ, 1961 ਦੀ ਧਾਰਾ 40(ਏ)(v) ਦੇ ਤਲਿਤ ਮਕਾਨ ਦੇ ਲਕਰਾਏ ਲਈ 1,260 ਰੁਪਏ ਨ ੰ ਿਟਾਉਣਾ ਕਾਨ ੰਨ ਲਵੱਚ ਸਿੀ ਿੈ? 2. ਕੀ ਤੱਥਾਂ ਅਤੇ ਕੇਸ ਦੀਆਂ ਸਲਥਤੀਆਂ ਲਵੱਚ, ਲਟਰਲਬਊਨਲ ਨ ੰ ਇਿ ਮੰਨਣ ਲਵੱਚ ਉਲਚਤ ਸੀ ਲਕ ਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾ ਨ ੰ 1.1.54 ਨ ੰ ਕੀਮਤੀ ਸੰਪਤੀਆਂ ਦੇ ਸਬੰਧ ਲਵੱਚ ਮਾਰਕੀਟ ਮੁੱਲ ਨ ੰ ਬਦਲਣ ਦਾ ਅਲਧਕਾਰ ਨਿੀਂ ਿੈ?" ਜਦੋਂ ਲਕ ਪਲਿਲਾ ਸਵਾਲ ਮਾਲੀਆ ਦੇ ਕਲਿਣ 'ਤੇ ਭੇਲਜਆ ਲਗਆ ਸੀ, ਦ ਜਾ ਸਵਾਲ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੇ ਕਲਿਣ 'ਤੇ ਸੀ। ਿਾਲਾਂਲਕ, ਿਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਆਮਦਨ ਦੇ ਿੱਕ ਲਵੱਚ ਅਤੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੇ ਲਵਰੁੱਧ ਦੋਵਾਂ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਲਦੱਤੇ ਸਨ। ਇਸ ਅਦਾਲਤ ਦੁਆਰਾ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਕਲਮਸ਼ਨਰ, ਬੰਬੇ ਅਤੇ ਿੋਰ ਬਨਾਮ ਮਫਤਲਾਲ ਗੰਗਾਭਾਈ ਅਤੇ ਕੰਪਨੀ (ਪੀ) ਲਲਮਲਟਡ ਅਤੇ ਿੋਰ, [1996] 7 ਐਸ.ਸੀ.ਸੀ. 569 ਲਵੱਚ ਪਲਿਲੇ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਫੈਸਲੇ ਨ ੰ ਿੁਣ ਤੱਕ ਰੱਦ ਕਰ ਲਦੱਤਾ ਲਗਆ ਿੈ। ਇਸ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੇ ਿੱਕ ਲਵੱਚ ਅਤੇ ਮਾਲੀਆ ਦੇ ਲਵਰੁੱਧ ਦੇਣਾ ਿੋਵੇਗਾ। ਇਿ ਦ ਜਾ ਸਵਾਲ ਿੈ ਲਜਸ 'ਤੇ ਸਾਡੇ ਸਾਿਮਣੇ ਦਲੀਲਾਂ ਲਦੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਲਕ ਮਾਲੀਏ ਨ ੰ ਗੁਜਰਾਤ, ਇਲਾਿਾਬਾਦ ਅਤੇ ਕਲਕੱਤਾ ਦੀਆਂ ਿਾਈ ਕੋਰਟਾਂ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਨ ੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸਮਰਥਨ ਲਮਲਦਾ ਿੈ, ਮੁਲਾਂਕਣ ਨ ੰ ਬੰਬਈ ਿਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਤੋਂ ਸਮਰਥਨ ਲਮਲਦਾ ਿੈ। ਗੁਜਰਾਤ, ਇਲਾਿਾਬਾਦ ਅਤੇ ਕਲਕੱਤਾ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਕਰਮਵਾਰ ਰਾਜਨਗਰ ਵਕਤਪੁਰ ਲਗਲਨੰਗ, ਪਰੈਲਸੰਗ ਅਤੇ ਮੈਨ ਫੈਕਚਲਰੰਗ ਕੰਪਨੀ ਲਲਲਮਟੇਡ ਬਨਾਮ ਸੀਆਈਟੀ, (1975) 99 ਆਈਟੀਆਰ 264, ਸੀਆਈਟੀਵੀ ਲਵੱਚ ਲਰਪੋਰਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਿਨ। ਅੱਪਰ ਦੋਆਬ ਸ਼ ਗਰ ਲਮੱਲਜ, (1979) 116 ਆਈ.ਟੀ.ਆਰ. 240 ਅਤੇ ਇੰਡੀਆ ਜ ਟ ਕੰਪਨੀ ਲਲਮਲਟਡ ਬਨਾਮ ਸੀ.ਆਈ.ਟੀ., (1982) 136 ਆਈ.ਟੀ.ਆਰ. 597. ਬੰਬਈ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਦੀ ਲਰਪੋਰਟ ਗੋਕੁਲਦਾਸ ਦੋਸਾ ਅਤੇ ਕੰਪਨੀ ਅਤੇ ਿੋਰ ਬਨਾਮ ਜੇਪੀ ਸ਼ਾਿ ਅਤੇ ਿੋਰ, (1995) 211 ਲਵੱਚ ਦਰਜ ਿੈ। ਆਈ.ਟੀ.ਆਰ 706 ਲਵਰੋਧੀ ਦਲੀਲਾਂ ਨ ੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਅਸੀਂ ਕੇਸ ਦੇ ਤੱਥਾਂ ਨ ੰ ਸੰਖੇਪ ਲਵੱਚ ਇਸ਼ਲਤਿਾਰ ਦੇ ਸਕਦੇ ਿਾਂ। ਮੁਲਾਂਕਣ ਸਾਲ 1971-72 ਿੈ, ਲੇਖਾ ਸਾਲ 1970-71 ਿੈ। ਮੁਲਾਂਕਣ, ਇੱਕ ਲਲਮਲਟਡ ਕੰਪਨੀ, ਕੋਲ ਕਾਲੀਕਟ ਅਤੇ ਮੰਗਲੌਰ ਲਵੱਚ ਕਾਫੀ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਸਨ। ਇਿ 1920 ਤੋਂ ਿੀ ਇਿਨਾਂ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਦੀ ਮਾਲਕ ਸੀ। ਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫੈਕਟਰੀ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਲਈ ਘਾਟੇ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਾਮਨ ਵੈਲਥ ਟਰਸਟ ਲਲਲਮਟੇਡ ਬਨਾਮ ਸੀ.ਆਈ.ਟੀ. [ਡੀ.ਪੀ. ਵਾਧਵਾ, ਜੇ.] 185 Case: THE COMMONWEALTH TRUST LTD. CALICUT, KERALA versus THE COMMISSIONER OF INCOME TAX, KERALA II, ERNAK... [[1997] SUPP. 3 S.C.R. 179] (1997) 4. In commercial parlance computation of capital gain would mean the actual gain measured by the difference between the sale price and the H SUPREME COURT REPORTS (1997] SUPP. 3 S.C.R. A cost or acquisition. It is the "cost of acquisition" that is required to be determined under the provisions of Sections 48, 49, 50 and 55. Both under Sections 48 and 49 cost of acquisition will have to be determined and adjusted as provided in Sections 50 and 55. Section 55(2) gives an option to both kinds of assessees, that is, those who have purchased the capital B asset as well as those who have acquired it by any of the modes mentioned in Section 49 to substitute for the actual cost of acquisition the fair market value of the asset as on January 1, 1954. Section 55(2) will have application only if one of the two classes of the assessees exercises his option. Section 55(2), however, makes it clear that the option is available only for the purposes of Sections 48 and 49 and it is not available for a case falling c under Section 50. Though the provisions of Section 55(2) would be avail-able to every kind of capital asset whether the same has enjoyed the depreciation allowance or not whether in the hands of the assessee or the previous owner, the assessee in whose case depreciation allowance has been availed of before the transfer of the capital asset the meaning of "cost D of acquisition" as stated in Sections 48 and 49 would appear to have been modified in the manner stated in Section 50. Thus, where the assessee has not availed of depreciation allowance in respect of the capital asset, Section 50 has no application. In this view of the matter there does not appear to be any conflict between the provisions of Sections 50 and 55(2). E Section 55(2) would be applicable to all assets depreciable or non-depreci-able for the purposes of arriving at the cost of acquisition under Sections 48 and 49 but Section 50 carves out a category of those capital assets which had been subjected to grant of depreciation allowance and section 50 therefore provides a special method for determining the cost of acquisition · in such cases. Provision of Section 55(2) is not subject to the provisions F of Section 50. These are the provisions of Section 50(2), which only are subject to the provisions of Sections 55(2), 48 and 49. To sections 48 and 49 the provision of Section 55(2) would apply as modified by those of Section 50. Section 50 is applicable where the assessee has obtained deduction on account of depreciation in respect o{ the capital asset in G question and in that case Section 55(1) also comes into operation in view of the expression "adjusted" which is defined therein in clause (a) of Section 55(1). The expression "adjusted" is for the purposes of Sections 48, 49 and 50. For the purposes of applying Section 55(2), Sections 48 and 49 will have to be applied as modified by Section 50. It follows, therefore, H where the capital asset purchased by the assessee is a depreciable or non B c COMMONWEALTHTRUSTLTD.v. C.I.T.[D.P. WADHWA,J.] 183 depreciable asset, the assessee will have the option for substituting for its A actual cost of acquisition its fair market value as on 1-1-54 but where it is a depreciable asset and the assessee has enjoyed depreciable allowance his cost of acquisition shall have to be determined as provided in Section 50 . . [198-E-H; 199-A-F] 5. Section 50(1) has no dependence on the provisions of Section B Case: THE COMMONWEALTH TRUST LTD. CALICUT, KERALA versus THE COMMISSIONER OF INCOME TAX, KERALA II, ERNAK... [[1997] SUPP. 3 S.C.R. 179] (1997) ਲਵਰੋਧੀ ਦਲੀਲਾਂ ਨ ੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਅਸੀਂ ਕੇਸ ਦੇ ਤੱਥਾਂ ਨ ੰ ਸੰਖੇਪ ਲਵੱਚ ਇਸ਼ਲਤਿਾਰ ਦੇ ਸਕਦੇ ਿਾਂ। ਮੁਲਾਂਕਣ ਸਾਲ 1971-72 ਿੈ, ਲੇਖਾ ਸਾਲ 1970-71 ਿੈ। ਮੁਲਾਂਕਣ, ਇੱਕ ਲਲਮਲਟਡ ਕੰਪਨੀ, ਕੋਲ ਕਾਲੀਕਟ ਅਤੇ ਮੰਗਲੌਰ ਲਵੱਚ ਕਾਫੀ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਸਨ। ਇਿ 1920 ਤੋਂ ਿੀ ਇਿਨਾਂ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਦੀ ਮਾਲਕ ਸੀ। ਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫੈਕਟਰੀ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਲਈ ਘਾਟੇ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਾਮਨ ਵੈਲਥ ਟਰਸਟ ਲਲਲਮਟੇਡ ਬਨਾਮ ਸੀ.ਆਈ.ਟੀ. [ਡੀ.ਪੀ. ਵਾਧਵਾ, ਜੇ.] 185 ਲਜਸ ਦੀ ਲਪਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਲਵੱਚ ਇਜਾਜਤ ਲਦੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਮੁਲਾਂਕਣ ਸਾਲ 1971-72 ਨਾਲ ਸੰਬੰਲਧਤ ਲਮਆਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾ ਨੇ ਇਿਨਾਂ ਲਵੱਚੋਂ ਕੁਝ ਸੰਪਤੀਆਂ ਨ ੰ ਵੇਚ ਲਦੱਤਾ ਲਜਸ 'ਤੇ ਇਸ ਨੇ ਪਲਿਲਾਂ ਿੀ ਘਟੀਆਪਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਕਾਲੀਕਟ ਵੇਲਵੰਗ ਫੈਕਟਰੀ ਰੁਪਏ ਲਵੱਚ ਵੇਚੀ ਗਈ ਸੀ। 20,000, ਇਸਦਾ ਅਸਲ ਮੁੱਲ 10,000 ਰੁਪਏ ਿੈ। ਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾ ਨੇ ਇਸ ਜਾਇਦਾਦ 'ਤੇ 979 ਰੁਪਏ ਦਾ ਵਾਧ ਖਰਚ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਲਜਵੇਂ ਲਕ ਉੱਪਰ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਲਗਆ ਿੈ, ਪਲਿਲੇ ਸਾਲਾਂ ਲਵੱਚ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਮੁੱਲ 'ਤੇ ਘਟਾਓ ਦੀ ਇਜਾਜਤ ਲਦੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਪ ੰਜੀ ਲਾਭ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਦੇ ਿੋਏ ਮੁਲਾਂਕਣ ਨੇ ਇਸ ਸੰਪਤੀ ਦੀ ਲਵਕਰੀ 'ਤੇ 78 ਰੁਪਏ ਦਾ ਪ ੰਜੀ ਘਾਟਾ ਲਦਖਾਇਆ। ਇਿ ਮੁਲਾਂਕਣ 1 ਜਨਵਰੀ 1954 ਨ ੰ ਜਾਇਦਾਦ ਦੀ ਮੁੜ੍-ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਕੀਤਾ ਲਗਆ ਸੀ। ਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾ ਨੇ ਮੰਗਲੌਰ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨ ੰ 2,25,000 ਰੁਪਏ ਲਵੱਚ ਵੇਚ ਲਦੱਤਾ ਸੀ। ਇਸਦੀ ਮ ਲ ਕੀਮਤ 76,680 ਰੁਪਏ ਿੈ। ਇਿਨਾਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੇ ਸਬੰਧ ਲਵੱਚ ਲਪਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਲਵੱਚ ਵੀ ਘਟਾਓ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਲਗਆ ਸੀ ਅਤੇ ਆਲਗਆ ਲਦੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਦੁਬਾਰਾ ਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾ ਨੇ 1 ਜਨਵਰੀ, 1954 ਨ ੰ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੀ ਮੁੜ੍ ਸਮੀਲਖਆ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਅਧਾਰ 'ਤੇ 44,713 ਰੁਪਏ ਪ ੰਜੀ ਲਾਭ ਲਦਖਾਇਆ। ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੁਆਰਾ ਲਲਆ ਲਗਆ ਸਟੈਂਡ ਇਿ ਸੀ ਲਕ ਇਸ ਕੋਲ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 55(2)(i) ਦੇ ਤਲਿਤ ਜਾਂ ਤਾਂ ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਲਲਖਤੀ ਕੀਮਤ ਜਾਂ ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਕੀਮਤ 1 ਜਨਵਰੀ, 1954 ਨ ੰ ਅਪਣਾਉਣ ਦਾ ਲਵਕਲਪ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਕੋਲ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ. ਿਾਲਾਂਲਕ, ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਲਧਕਾਰੀ ਨੇ ਇਿ ਲਵਚਾਰ ਲਲਆ ਲਕ 1 ਜਨਵਰੀ, 1954 ਨ ੰ ਮੁੱਲ ਨ ੰ ਬਦਲਣ ਦਾ ਅਲਧਕਾਰ ਅਸੈਸੀ ਕੋਲ ਨਿੀਂ ਸੀ ਲਕਉਂਲਕ ਸੰਪਤੀਆਂ ਘਟਣਯੋਗ ਸੰਪਤੀਆਂ ਸਨ, ਲਜਸ 'ਤੇ ਸੈਕਸ਼ਨ 50(1) ਲਾਗ ਕੀਤਾ ਲਗਆ ਸੀ, ਜੋ ਲਕ ਇਸ ਸਬੰਧ ਲਵੱਚ ਇੱਕ ਲਵਸ਼ੇਸ਼ ਲਵਵਸਥਾ ਸੀ। ਘਟਾਓਯੋਗ ਸੰਪਤੀਆਂ ਅਤੇ ਧਾਰਾ 55(2)(i) ਲਵੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਲਵਵਸਥਾ ਨ ੰ ਇਜਾਜਤ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਲਵਕਲਪ ਜੋ ਲਕ ਇੱਕ ਆਮ ਲਵਵਸਥਾ ਸੀ, ਘਟਾਓਯੋਗ ਸੰਪਤੀਆਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਲਵੱਚ ਲਾਗ ਨਿੀਂ ਸੀ। ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਅਫਸਰ, ਇਸ ਲਈ, ਅਸਲ ਮੁੱਲ ਨ ੰ ਬਦਲ ਲਦੱਤਾ ਅਤੇ ਰੁਪਏ ਦੇ ਪ ੰਜੀ ਲਾਭ 'ਤੇ ਪਿੁੰਚ ਲਗਆ। ਕਾਲੀਕਟ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਲਵੱਚ 9021 ਰੁਪਏ ਅਤੇ ਮੰਗਲੌਰ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਲਵੱਚ 1,46,320 ਰੁਪਏ। ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੁਆਰਾ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਪੀਲ 'ਤੇ ਅਪੀਲੀ ਸਿਾਇਕ ਕਲਮਸ਼ਨਰ ਨੇ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਲਧਕਾਰੀ ਨਾਲ ਸਲਿਮਤੀ ਪਰਗਟਾਈ। ਉਸ ਦਾ ਇਿ ਵੀ ਲਵਚਾਰ ਸੀ ਲਕ ਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾ ਨ ੰ 1 ਜਨਵਰੀ, 1954 ਨ ੰ ਕੀਮਤੀ ਸੰਪਤੀਆਂ ਦੇ ਸਬੰਧ ਲਵੱਚ ਮੁੱਲ ਨ ੰ ਬਦਲਣ ਦਾ ਅਲਧਕਾਰ ਨਿੀਂ ਸੀ। ਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾ ਲਫਰ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਅਪੀਲੀ ਲਟਰਲਬਊਨਲ ਕੋਲ ਲਗਆ ਅਤੇ ਅਪੀਲੀ ਲਟਰਲਬਊਨਲ ਨੇ ਅਪੀਲ ਨ ੰ ਖਾਰਜ ਕਰ ਲਦੱਤਾ ਪਰ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੇ ਕਲਿਣ 'ਤੇ ਿਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਲਈ ਉਪਰੋਕਤ ਦ ਜੇ ਸਵਾਲ ਦਾ ਿਵਾਲਾ ਲਦੱਤਾ। ਿਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਅਪੀਲੀ ਲਟਰਲਬਊਨਲ ਦੇ ਲਵਚਾਰ ਨਾਲ ਸਲਿਮਤੀ ਪਰਗਟਾਈ ਅਤੇ ਸਵਾਲ ਦਾ ਿਾਂ-ਪੱਖੀ, ਮਾਲੀਏ ਦੇ ਿੱਕ ਲਵੱਚ ਅਤੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੇ ਲਵਰੁੱਧ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 261 ਤਲਿਤ ਿਾਈਕੋਰਟ ਵੱਲੋਂ ਲਦੱਤੇ ਸਰਟੀਲਫਕੇਟ 'ਤੇ ਇਿ ਅਪੀਲ ਸਾਡੇ ਸਾਿਮਣੇ ਆਈ ਿੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਲਿਲਾਂ ਲਕ ਅਸੀਂ ਉੱਚ ਅਦਾਲਤਾਂ ਦੇ ਫੈਸਲਲਆਂ 'ਤੇ ਲਵਚਾਰ ਕਰੀਏ, ਕਾਨ ੰਨ ਦੇ ਸੰਬੰਲਧਤ ਉਪਬੰਧਾਂ ਨ ੰ ਲਨਰਧਾਰਤ ਕਰਨਾ ਉਲਚਤ ਿੋਵੇਗਾ। ਇਿ ਭਾਗ ਡੀ ਲਵੱਚ ਧਾਰਾਵਾਂ 32(1)(iii), 41(2) ਅਤੇ 43(6) ਅਤੇ ਧਾਰਾਵਾਂ 45, 48, 186 ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੀਆਂ ਲਰਪੋਰਟਾਂ [1997] ਪ ਰਕ 3 ਐੱਸ.ਸੀ.ਆਰ. 49, 50 ਅਤੇ 55 ਅਲਧਆਇ IV ਦੇ ਅਧੀਨ ਭਾਗ ਈ ਲਵੱਚ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ ਦੀ ਗਣਨਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ: "32. ਘਾਟਾ (1) ਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਵਾਲੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ, ਮਸ਼ੀਨਰੀ, ਪਲਾਂਟ ਜਾਂ ਫਰਨੀਚਰ ਦੇ ਘਟਾਓ ਦੇ ਸਬੰਧ ਲਵੱਚ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਜਾਂ ਪੇਸ਼ੇ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ