United Commercial Bank, Calcutta v. Commissioner Of Income Tax, West Bengal-Iii Calcutta

Case: UNITED COMMERCIAL BANK, CALCUTTA versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, WEST BENGAL-III CALCUTTA. [[1999] SUPP. 3 S.C.R. 254] (1999) ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਮਰਸ਼ੀਅ਱ ਬੈਂਕ, ਕ਱ਕੱਤਾ ਬਨਾਮ ਇਨਕਮ ਿ੄ਕਸ ਕਟਮਸਨਰ, ਩ੱਛਮ਼ੀ ਬੰਗਾ਱-III ਕ਱ਕੱਤਾ ਸਤੰਬਰ 29, 1999 [ਡ਼ੀ.਩਼ੀ. ਵਾਧਵਾ ਅਤ੃ ਐਮ.ਬ਼ੀ. ਸਾਹ, ਜ੃.ਜ੃.] ਇਨਕਭ ਟ੄ਕਸ ਌ਕਟ, 1961-S.145-ਸਟਾਕ-ਇਨ-ਟਰ੃ਡ (ਨਨਵ੃ਸ਼}-ਯਾਸ਼ਟਯੀਨਕਰਤ ਫੈਂਕ ਦਾ ਭੁਰਾਂਕਣ-ਇਸ ਦ੃ ਸਟਾਕ-ਇਨ-ਟਰ੃ਡ ਦਾ ਭੁੁੱਰ ਫ੄ਰੇਂਸ ਸ਼ੀਟ ਨਵੁੱਚ ਰਾਗਤ 'ਤ੃ ਕਯਨਾ ਅਤ੃ ਰਾਗਤ ਜਾਂ ਭਾਯਕੀਟ ਭੁੁੱਰ 'ਤ੃ ਉਸ ਦਾ ਭੁੁੱਰ ਜ੅ ਵੀ ਘੁੱਟ ਹ੅ਵ੃। ਇਨਕਭ ਟ੄ਕਸ-ਨਵਧੀ ਦ੃ ਉਦ੃ਸ਼ਾਂ ਦਾ ਤੀਹ ਸਾਰਾਂ ਤੁੱਕ ਰਗਾਤਾਯ ਩ਾਰਣ ਕੀਤਾ ਨਗਆ ਅਤ੃ ਨਵਬਾਗ-ਭੁਰਾਂਕਣ ਸਾਰ 1982-83 ਦੁਆਯਾ ਸਵੀਕਾਯ ਕੀਤਾ ਨਗਆ-ਭੁਰਾਂਕਣ ਫੈਂਕ ਨੇ ਭਾਯਕੀਟ ਭੁੁੱਰ 'ਤ੃ ਩ਰਤੀਬੂਤੀਆਂ ਦ੃ ਫੰਦ ਹ੅ਣ ਵਾਰ੃ ਸਟਾਕ ਦ੃ ਭੁਰਾਂਕਣ ਦ੃ ਕਾਯਨ ਕਰ਩ਨਾਤਭਕ ਘਾਟ੃ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਯਦ੃ ਹ੅਋ ਟ੄ਕਸ ਨਯਟਯਨ ਜਭਹਾ ਕਯਨਾ-ਹ੅ਰਡ, ਫੰਦ ਹ੅ਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਸਟਾਕ ਦੀ ਕੀਭਤ ਜਾਂ ਭਾਯਕੀਟ ਭੁੁੱਰ ਜ੅ ਵੀ ਘੁੱਟ ਹ੅ਵ੃, ਦ੃ ਨਹਸਾਫ ਨਾਰ ਭੁਰਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹ੄--ਕਯਦਾਤਾ ਦੁਆਯਾ ਰਗਾਤਾਯ ਅ਩ਣਾ਋ ਗ਋ ਢੰਗ ਨੂੰ ਨਵਬਾਗ ਦੁਆਯਾ ਇਸ ਆਧਾਯ 'ਤ੃ ਯੁੱਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹ੄ ਨਕ ਉਸ ਨੂੰ ਖਾਤ੃ ਯੁੱਖਣ ਜਾਂ ਭੁੁੱਰਾਂਕਣ ਦਾ ਕ੅ਈ ਵੁੱਖਯਾ ਤਯੀਕਾ ਅ਩ਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ-ਅਸ੃ਸ ਫੈਂਕ ਦ੃ ਦਾਅਵ੃ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਹ੄- ਫੈਂਨਕੰਗ ਯ੄ਗੂਰ੃ਸ਼ਨ ਌ਕਟ, 1949 ਌ੱਸ. 29 ਅਤ੃ 53. ਅ਩ੀਰਕਯਤਾ-ਭੁਰਾਂਕਣ, ਇੁੱਕ ਯਾਸ਼ਟਯੀਨਕਰਤ ਫੈਂਕ, ਆ਩ਣੀ ਫ੄ਰੇਂਸ ਸ਼ੀਟ ਨਵੁੱਚ ਰਾਗਤ ਦ੃ ਨਹਸਾਫ ਨਾਰ ਵ਩ਾਯ ਨਵੁੱਚ ਸਟਾਕ ਦਾ ਭੁਰਾਂਕਣ ਕਯ ਨਯਹਾ ਸੀ। ਹਾਰਾਂਨਕ ਇਨਕਭ ਟ੄ਕਸ ਨਯਟਯਨ ਦ੃ ਉਦ੃ਸ਼ਾਂ ਰਈ, ਇਹ ਰਾਗਤ ਜਾਂ ਭਾਯਕੀਟ ਭੁੁੱਰ, ਜ੅ ਵੀ ਘੁੱਟ ਸੀ, 'ਤ੃ ਉਸ੃ ਨਨਵ੃ਸ਼ ਦਾ ਭੁਰਾਂਕਣ ਕਯ ਨਯਹਾ ਸੀ। ਭੁਰਾਂਕਣ ਦਾ ਉਕਤ ਤਯੀਕਾ ਘੁੱਟ੅-ਘੁੱਟ 30 ਸਾਰਾਂ ਰਈ ਰਗਾਤਾਯ ਅ਩ਣਾਇਆ ਨਗਆ ਸੀ ਅਤ੃ ਨਵਬਾਗ ਦੁਆਯਾ ਸਵੀਕਾਯ ਕੀਤਾ ਨਗਆ ਸੀ। ਕੇਂਦਯ ਸਯਕਾਯ ਨੇ 12.5.1982 ਦੀ ਇੁੱਕ ਅਨਧਸੂਚਨਾ ਦੁਆਯਾ, ਭੁਰਾਂਕਣ ਫੈਂਕ ਨੂੰ ਫ੄ਰੇਂਸ ਸ਼ੀਟ ਨਵੁੱਚ ਫਰ੄ਕਟਾਂ ਦ੃ ਅੰਦਯ ਵੁੱਖ-ਵੁੱਖ ਉ਩-ਨਸਯਰ੃ਖਾਂ ਦ੃ ਅਧੀਨ ਨਨਵ੃ਸ਼ਾਂ ਦ੃ ਆ਩ਣ੃ ਫਾਜ਼ਾਯ ਭੁੁੱਰ ਦਾ ਨਜ਼ਕਯ ਕਯਨ ਤੋਂ ਛ੅ਟ ਨਦੁੱਤੀ ਹ੄। ਭੁਰਾਂਕਣ ਸਾਰ 1982-83 ਰਈ, ਭੁਰਾਂਕਣ ਫੈਂਕ ਨੇ ਫਜ਼ਾਯ ਭੁੁੱਰ 'ਤ੃ ਩ਰਤੀਬੂਤੀਆਂ ਦ੃ ਸਟਾਕ ਨੂੰ ਫੰਦ ਕਯਨ ਦ੃ ਕਾਯਨ ਕਾਰ਩ਨਨਕ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ, ਨਜਸਦੀ ਆਭਦਨ ਕਯ ਦ੃ ਸਹਾਇਕ ਕਨਭਸ਼ਨਯ ਦੀ ਜਾਂਚ ਦੁਆਯਾ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਦੁੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਹਾਰਾਂਨਕ, ਇਨਕਭ ਟ੄ਕਸ ਕਨਭਸ਼ਨਯ ਨੇ ਇਸ ਦਾਅਵ੃ ਨੂੰ ਯੁੱਦ ਕਯ ਨਦੁੱਤਾ ਨਕ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਮਰਸ਼ੀਅ਱ ਬੈਂਕ ਬਨਾਮ ਸ਼ੀ.ਆਈ.ਿ਼ੀ. ਭੁਰਾਂਕਣ ਫੈਂਕ ਨੂੰ ਆ਩ਣ੃ ਅੰਤਭ ਖਾਨਤਆਂ ਤੋਂ ਫਾਹਯ ਯੁੱਖ ਕ੃ ਵ਩ਾਯ ਖਾਤ੃ ਨਵੁੱਚ ਰਾਬ ਜਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਯਨ ਦਾ ਕ੅ਈ ਅਨਧਕਾਯ ਨਹੀਂ ਹ੄। ਅ਩ੀਰ 'ਤ੃, ਇਨਕਭ ਟ੄ਕਸ ਅ਩ੀਰੀ ਨਟਰਨਫਊਨਰ ਨੇ ਇਸ ਆਧਾਯ 'ਤ੃ ਫੁੁੱਕ ਩ਰ੅ਨਪਟ ਤੋਂ ਧਾਯਣਾਤਭਕ ਘਾਟ੃ ਦੀ ਕਟ੆ਤੀ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਦੁੱਤੀ ਨਕ ਭੁਰਾਂਕਣ ਫੈਂਕ ਨ਩ਛਰ੃ 30 ਸਾਰਾਂ ਤੋਂ ਰਗਾਤਾਯ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਯਨ ਰਈ ਭੁਰਾਂਕਣ ਦੀ ਇੁੱਕ੅ ਨਵਧੀ ਦਾ ਩ਾਰਣ ਕਯ ਨਯਹਾ ਸੀ। ਸੰਦਯਬ 'ਤ੃, ਹਾਈਕ੅ਯਟ ਇਸ ਨਸੁੱਟ੃ 'ਤ੃ ਩ਹੁੰਨਚਆ ਨਕ ਨਕਉਂਨਕ ਫੈਂਕ ਨੇ ਰਗਾਤਾਯ ਖਾਤ੃ ਨਤਆਯ ਕਯਨ ਰਈ ਰਾਗਤ ਜਾਂ ਭਾਯਕੀਟ ਭੁੁੱਰ ਦੀ ਨਵਧੀ ਦੀ ਩ਾਰਣਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜ੅ ਵੀ ਘੁੱਟ ਸੀ, ਇਸ ਰਈ ਉਹ ਆਭਦਨ ਕਯ ਦ੃ ਉਦ੃ਸ਼ਾਂ ਰਈ ਸਟਾਕ ਭੁੁੱਰਾਂਕਣ ਦੀ ਕਾਰ਩ਨਨਕ ਨਵਧੀ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਨਹੀਂ ਕਯ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਰਈ ਭ੆ਜੂਦਾ ਅ਩ੀਰ. ਅਦਾਰਤ ਨੇ ਅ਩ੀਰ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਦੰਦ੃ ਹ੅਋ ਹ੅ਰਡ: 1. ਇਹ ਵ਩ਾਯਕ ਅਨਬਆਸ ਅਤ੃ ਰ੃ਖਾ-ਜ੅ਖਾ ਦਾ ਇੁੱਕ ਸਥਾਨ਩ਤ ਨਨਮਭ ਹ੄ ਨਕ ਫੰਦ ਕਯਨ ਵਾਰ੃ ਸਟਾਕ ਦਾ ਭੁੁੱਰ ਕੀਭਤ ਜਾਂ ਭਾਯਕੀਟ ਭੁੁੱਰ ਜ੅ ਵੀ ਘੁੱਟ ਹ੅ਵ੃, 'ਤ੃ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹ੄। ਫ੄ਰੇਂਸ ਸ਼ੀਟ ਨਵੁੱਚ, ਜ੃ਕਯ ਩ਰਤੀਬੂਤੀਆਂ ਅਤ੃ ਸ਼੃ਅਯਾਂ ਦੀ ਕੀਭਤ ਕੀਭਤ 'ਤ੃ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹ੄ ਩ਯ ਇਸ ਤੋਂ ਕ੅ਈ ਩ੁੱਕਾ ਨਸੁੱਟਾ ਨਹੀਂ ਕੁੱਨਢਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹ੄, ਤਾਂ ਇੁੱਕ ਟ੄ਕਸਦਾਤਾ ਆ਩ਣ੃ ਵ਩ਾਯ ਦ੃ ਉਦ੃ਸ਼ ਰਈ, ਖਾਤ੃ ਯੁੱਖਣ ਦੀ ਆ਩ਣੀ ਨਵਧੀ, ਅਤ੃ ਉਸ ਉਦ੃ਸ਼ ਰਈ, ਯੁਜ਼ਗਾਯ ਰਈ ਸੁਤੰਤਯ ਹ੄, ਸਟਾਕ-ਇਨ-ਟਰ੃ਡ ਦਾ ਭੁੁੱਰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਰਾਗਤ ਜਾਂ ਭਾਯਕੀਟ ਕੀਭਤ 'ਤ੃। ਇਸ ਰਈ, ਆਭਦਨ ਕਯ ਦ੃ ਉਦ੃ਸ਼ ਰਈ ਭੁਰਾਂਕਣ ਦੁਆਯਾ ਜ੅ ਵੀ ਤਯੀਕਾ ਅ਩ਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹ੄, ਉਸ ਨੂੰ ਭੁਨਾਫ੃ ਅਤ੃ ਰਾਬਾਂ ਦੀ ਇੁੱਕ ਸਹੀ ਤਸਵੀਯ, ਬਾਵ, ਅਸਰ ਆਭਦਨ ਦਾ ਖੁਰਾਸਾ ਕਯਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹ੄। ਅਸਰ ਆਭਦਨ ਨੂੰ ਨਨਯਧਾਯਤ ਕਯਨ ਰਈ, ਇੁੱਕ ਫ੄ਰੇਂਸ ਸ਼ੀਟ ਨਵੁੱਚ ਇੰਦਯਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਵਧਾਨਕ ਯੂ਩ ਨਵੁੱਚ ਫਣਾਈ ਯੁੱਖਣ ਦੀ ਰ੅ੜ ਹੁੰਦੀ ਹ੄, ਨਨਯਣਾਇਕ ਜਾਂ ਨਨਯਣਾਇਕ ਨਹੀਂ ਹ੅ ਸਕਦ੃ ਹਨ। ਅਨਜਹ੃ ਭਾਭਨਰਆਂ ਨਵੁੱਚ, ਆਭਦਨ ਕਯ ਨਯਟਯਨ ਜਭਹਾਂ ਕਯਦ੃ ਸਭੇਂ ਆਭਦਨ ਕਯ ਅਨਧਕਾਯੀ ਦ੃ ਨਾਰ-ਨਾਰ ਭੁਰਾਂਕਣਕਯਤਾ ਰਈ ਸਹੀ ਅਤ੃ ਸਹੀ ਆਭਦਨ ਦਾ ਩ਤਾ ਰਗਾਉਣ ਰਈ ਇਹ ਖੁੁੱਰਹਾ ਹ੄। ਌ਕਟ ਦ੃ ਌ਸ. 145 ਦ੃ ਤਨਹਤ, ਅਨਜਹ੃ ਭਾਭਰ੃ ਨਵੁੱਚ ਨਜੁੱਥ੃ ਖਾਤ੃ ਸਹੀ ਅਤ੃ ਸੰ਩ੂਯਨ ਹਨ ਩ਯ ਵਯਨਤਆ ਜਾਣ ਵਾਰਾ ਤਯੀਕਾ ਅਨਜਹਾ ਹ੄ ਨਕ ਆਭਦਨ ਕਯ ਅਨਧਕਾਯੀ ਦੀ ਯਾ਋ ਨਵੁੱਚ, ਇਸ ਤੋਂ ਆਭਦਨ ਨੂੰ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਰ ਨਹੀਂ ਕੁੱਨਢਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹ੄, ਗਣਨਾ ਅਨਜਹ੃ ਤਯੀਕ੃ ਨਾਰ ਕੀਤੀ ਜਾਵ੃ਗੀ ਅਤ੃ ਅਨਜਹ੃ ਆਧਾਯ 'ਤ੃ ਨਜਵੇਂ ਨਕ ਆਭਦਨ ਕਯ ਅਨਧਕਾਯੀ ਨਨਯਧਾਯਤ ਕਯ ਸਕਦਾ ਹ੄। [262-ਡੀ; 263-਋-ਫੀ; 265-ਈ; 267- ਈ-਌ੱਪ] ਚ੄ਨਯੂ਩ ਸੰ਩ਤਯਾਭ ਫਨਾਭ ਇਨਕਭ ਟ੄ਕਸ ਕਨਭਸ਼ਨਯ, ਩ੁੱਛਭੀ ਫੰਗਾਰ, (1953) 24 ITR 481 ਅਤ੃ UCO ਫੈਂਕ ਫਨਾਭ CIT, (1999) 237 ITR 889, 'ਤ੃ ਨਨਯਬਯ ਹ੄। Case: UNITED COMMERCIAL BANK, CALCUTTA versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, WEST BENGAL-III CALCUTTA. [[1999] SUPP. 3 S.C.R. 254] (1999) A UNITED COMMERCIAL BANK, CALCUTTA v. COMMISSIONER OF INCOME TAX, WEST BENGAL-III CALCUTTA. B SEPTEMBER 29, 1999 [D.P. WADHWA AND M.B. SHAH, JJ.] Income Tax Act, 1961-S.145-Stock-in-trade (investments}-Valua-tion of-Nationalised Bank-Valuing its stock-in-trade at cost in balance sheet C and valuing the same at cost or market value whichever was lower for the purposes of Income Tax-Method followed consistently for thirty years and accepted by Department-Assessment year 1982-83-Assessee Bank submit-ting tax return claiming notional loss on account of valuation of closing stock of securities at market value-Permissibility of-Held, closing stock can be D valued at cost or market value whichever was lower--Method adopted by a tax payer consistently cannot be discarded by the Department on the ground that he should have adopted a different method of keeping accounts or of valuation-Assessee Bank's claim allowed-Banking Regulation Act, 1949 Ss.29 and 53. E Appellant-assessee, a Nationalised Bank, had been valuing its stock-in-trade at cost in its balance sheet. However for the purposes of Income Tax return, it had been valuing the very same investment at cost or market value whichever was lower. The said method of valuation was adopted consistently for the least 30 years and was accpeted by the Department. F Central Government by a Notification dated 12.5.1982, exempted the as~ sessee bank from mentioning its market value of the investments under different sub-heads separately within brackets in the balance sheet. For the Assessment Year 1982-83, assessee Bank claimed notional loss on account of closing stock of securities at market value, which ws allowed G by Inspecting Assistant Commissioner of lricome Tax. However, Commis-sioner of Income Tax rejected the claim holding that assessee Bank had no right to calculate profit or loss in trading account by excluding it from its own final accounts. On appeal, Income Tax Appellate Tribunal allowed the deduction of notional loss from book profit on the ground that the assessee Bank was following the same method of valuation for claiming H loss consistently for the last 30 years. On reference, High Court came to 254 the conclusion that since the Bank had not followed the method of cost A or market value whichever was lower, in preparing accounts consistently, it could not claim notional method of stock valuation only for the pur-poses of Income Tax. Hence the present appeal. Allowing the appeal, the Court B HELD : 1. It is an established rule of commercial practice and ac-ccountancy that closing stock can be valued at cost or market value Whichever is lower. In the balance sheet, if the securities and shares are valued at cost but from that no firm conclusion can be drawn, a taxpayer is free to employ, for the purpose of his trade, his own method of keeping c accounts, and for that purpose, to value stock-in-trade either at cost or market price. Hence, for the purpose of income tax whichever method is adopted by the assesee a true picture of the profits and gains, that is to say, the real income is to be disclosed. For determining the real income, the entries in a balance sheet required to be maintained in the statutory form, may not be decisive or conclusive. In such cases, it is open to the Income Tax D Officer as well as the assessee to point out the true and proper income while submitting the income tax return. Under S.145 of the Act, in a case where accounts are correct and complete but the method employed is such that in the opinion of the Income Tax Officer, the income cannot be properly deduced therefrom, the computation shall be made in such manner and on E such basis as the Income Tax Officer may determine. c E [262-D; 263-A-B; 265-E; 267-E-F] Chainrnp Sampatram v. Commissioner of Income Tax, West Bengal, (1953) 24 ITR 481 and UCO Bank v. CIT, (1999) 237 ITR 889, relied on. F Case: UNITED COMMERCIAL BANK, CALCUTTA versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, WEST BENGAL-III CALCUTTA. [[1999] SUPP. 3 S.C.R. 254] (1999) ¼d½ ¼[k½ ¼x½ ¼?k½ ¼M-½ ¼d½ ¼[k½ ;wukbVsM def'kZ;y cSad] dydRrk cukevk;dj vk;qDr] if'pe caxky r`rh; dydRrk flrEcj 29]1999 [Mh0ih0 ok/kok vkSj ,e0ch0] 'kkg] ts0ts0] vk;dj vf/kfu;e] 1961&,l-145&LVkWd&bu&VzsM ¼fuos'k½&jk"Vzh;d`r cSad dk eqY;kaducSysal 'khV esa ykxr ij O;kikj esa vius LVkWd dk ewY;kadu djuk vkSj ykxr ;k cktkj ewY;ij tks Hkh de gks mldk ewY;kadu djuk vk;dj i)fr ds iz;kstuksa dk dbZ o"kksZa rd yxkrkjikyu fd;k x;k vkSj foHkkx }kjk Lohdkj fd;k x;kA vkdyu o"kZ 1982&83 fu/kkZfjr cSad uscktkj ewY; ij izfrHkwfr;ksa ds lekiu LVkWd ds ewY;kadu ds dkj.k vuqekfur gkfu dk nkokdjrs gq, dj fjVZu tek fd;k] /kkfjr LVkWd dh vuqefr] lekiu LVkWd Mh gks ldrk gSA ykxr;k ctkj ewY; ij ewY; fu/kkZj.k] tks Hkh de gks] djnkrk }kjk yxkrkj viukbZ xbZ fof/k dksfoHkkx }kjk bl vk/kkj ij [kkfjt ugha fd;k tk ldrk gS fd mls [kkrs j[kus ;k ewY;kadudh ,d vxy fof/k viukuh pkfg, Fkh] fu/kkZfjr cSad ds nkos dh vuwefr cSafdsax fofu;euvf/kfu;e] 1949 ,l-,l- 29 vkSj 53 vihydrkZ&fu/kkZfjr] ,d jk"Vzh;d`r cSad] vius LVkWd dk ewY;kadu dj jgk Fkk bldhcSysal 'khV esa yxkr ij bu&VzsMA gkykafd vk; ds iz;kstuksa ds fy, dj fjVZu] ;g ykxr ;kcktkj ewY;] tks Hkh de gks] ij mlh fuos'k dk ewY;kadu dj jgk FkkA ewY;kadu dh mDr i)frde ls de 30 o"kksZa rd yxkrkj viukbZ xbZ vkSj foHkkx }kjk Lohd`r dh xbZA dsUnz ljdkj us fnukad 12-05-1982 dh ,d vf/klwpuk }kjk] fu/kkZfjr cSad dks cSysal 'khVesa czSdsV ds Hkhrj vyx&vyx mi&'kh"kksZa ds rgr fuos'k ds vius cktkj ewY; dk mYys[k djusls NwV nhA vkdyu o"kZ 1982&83 ds fy,] fu/kkZfjr cSad us cktkj ewY; ij izfrHkqfr;ksa ds vafreLVkWd ds dkj.k vuqekfur gkfu dk nkok fd;k Fkk] ftls fujh{k.k lgk;d vk;dj vk;qDr }kjkvuqefr nh xbZ FkhA gkykafd vk;dj vk;qDr us bl nkos dks [kkfjt dj fn;k fd fu/kkZfjrh cSaddks vius Lo;a ds vafre [kkrksa ls VzsfMx [kkrs dks NksM+dj ykHk ;k gkfu dh x.kuuk djus dkdksbZ vf/kdkj ugha Fkk vihy ij vk;dj vihyh; U;k;f/kdj.k us bl vk/kkj ij cqd izkWfQV lsdkYifud gkfu dh dVkSrh dh vuqefr nh dh fu/kkZfjrh cSad fiNys 30 o"kksZ ls yxk gkfudk nkokdjus ds fy, ewY;kadu dh ,d gh i)fr dk ikyu dj jgk FkkA jsQjsal ij gkbZdksVZ vk;sfu"d"kZ ;g gS fd pwfd cSad us yxkrkj [kkrs rS;kj djus es ykxrA cktkj ewY;] tks Hkh dze gks dh i)fr dk ikyu ugha fd;k FkkA ;g dsoy vk;dj ds Ikz;kstuksads fy, LVkWd ewY;kadu dh dkYifud i)fr dk nkok ugha dju ldrk gSA blfy, orZekuvihyA dksVZ us vihy Lohdkj djrs gq, ekukA 1- ;g okf.kfT;d vH;kl vkSj ys[kkdau dk ,d LFkkfir fu;e gS fd lekiu LVkWd dk ewY;kadu ykxr ;k cktkj ewY;] tks Hkh de gks ij fd;k tk ldrk gSA cSysal 'khV esa] ;fn izfrHkwfr;ksavkSj 'ks;jksa dk ewY;kadu ykxr ij fd;k tkrk gS] ysfdu mlls dksbZ Bksl fu"d"kZ ugha fudkytk ldrk gS] rks djnkrk vius O;kikj ds m)s'; lds fy, [kkrs j[kus dh viuh fof/k vkSj mlm)s'; ds fy, fu;ksftr djus ds fy, Lora= gSA ykxr ;k cktkj ewY; ij LvkWd bu VzsM dkewY;akdu djuk blfy,] vk;dj ds izk;kstu ds fy, fu/kkZfjrh }kjk tks Hkh rjhdk viuk;k tkrkgS] og ykHk vkSj ykHk dh lgh rLohj crkrk gS] ;kuh okLrfod vk; dk [kqyklk djuk gksrk gSAokLrfod vk; fu/kkZfjr djus ds fy, oS/kkfud :i esa cuk, j[kus ds fy, vko';d cSaysl 'khVesa izfof"V;ka fu.kkZ;d ;k fu.kkZ;d ugha gks ldrh gSA ,sls ekeyksa esa] vk;dj Mh vf/kdkjh dslkFk&lkFk fu/kkZfjrh ds fy, ;g Hkh [kqyk gS fd os vk;dj fjVZu tek djrs le; lgha vkSjmfpr vk; crk,a vf/kfu;e dh /kkjk 145 ds rgr] ,sls ekeys esa tgka [kkrs lgha vkSj iw.kZ gSysfdu fu;ksftr fof/k ,slh gS dh vk;dj vf/kdkjh dh jk; esa] vk; mfpr :i ls ugha fudkyhtk ldrh gS] x.kuk bl rjg ls dh tk,xh vkSj ,sls vk/kkj ij tSlk fd vk;dj vf/kdkjhfu/kkZfjr dj ldrk gSA [262-Mh;263-,&ch;265-bZ;267-bZ&,Q-] ¼x½psu:i lairjke cuke vk;dj vk;qDr if'pe caxky ¼1953½ 24 vkbZVhvkj 481 vkSj ;wdks cSadcuke lhvkbZVh ¼1999½ 237 vkbZVhvkj 889] ij Hkjkslk fd;k x;kA ¼?k½=ko.kdksj jkT; cuke lhvkbZVh ¼1986½ 158 vkbZVhvkj 192 vkSj dkWejA vk;dj cuke fczfV'kisaVl bafM;k fyfeVsM lhvkbZVh ¼1991½ 188 vkbZVhvkj 44] dks vuqi;qDr Bgjk;k x;kA ¼M-½uouhr yky ¼lh½ tosjh cuke ds-ds- lsu] ¼1965½ 56 vkbZVhvkj ,llh 198 vkSj ds'kotyhjkoth ,aM daiuhA oh- lhvkbZVh] ¼1991½ 183 vkbZVhvkj 1 ,lh] lanfHkZrA Case: UNITED COMMERCIAL BANK, CALCUTTA versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, WEST BENGAL-III CALCUTTA. [[1999] SUPP. 3 S.C.R. 254] (1999) ¼x½psu:i lairjke cuke vk;dj vk;qDr if'pe caxky ¼1953½ 24 vkbZVhvkj 481 vkSj ;wdks cSadcuke lhvkbZVh ¼1999½ 237 vkbZVhvkj 889] ij Hkjkslk fd;k x;kA ¼?k½=ko.kdksj jkT; cuke lhvkbZVh ¼1986½ 158 vkbZVhvkj 192 vkSj dkWejA vk;dj cuke fczfV'kisaVl bafM;k fyfeVsM lhvkbZVh ¼1991½ 188 vkbZVhvkj 44] dks vuqi;qDr Bgjk;k x;kA ¼M-½uouhr yky ¼lh½ tosjh cuke ds-ds- lsu] ¼1965½ 56 vkbZVhvkj ,llh 198 vkSj ds'kotyhjkoth ,aM daiuhA oh- lhvkbZVh] ¼1991½ 183 vkbZVhvkj 1 ,lh] lanfHkZrA ¼d½2- djnkrk }kjk yxkrkj viukbZ tkus okyh ys[kkadu dh ,d fof/k vkSj fu;fer :i ls foHkkxh;vf/kdkfj;ksa }kjk [kkfjt ugha fd;k tk ldrk gS mudk ekuuk gS fd mUgsa fglkc&fdrkc j[kusdk ,d vyx rjhdk viukuk pkfg, Fkk ;k ewY;kadu dk] ekStwnk ekeys esa fu/kkZfjrh yxkrkj 30o"kksZ rd] oS/kkfud 'ks"k ,p ds izk;kstu ds fy, ykxr ij LvkWd bu VzsM dk ewY;kadu dj jgkFkkA ,d 'khV vkSj vk;dj fjVuZ ds fy,] ewY;kadu ykxr ;k cktkj ewY; tks Hkh de gks] ijFkkA ml izFkk dks foHkkx }kjk Lohdkjdj fy;k x;k Fkk vkSj mls Lohdkj u djus dk mfprdkj.k ugha FkkA oS/kkfud izko/kku ds vuqlkj cSysal 'khV rS;kj djus ls fu/kkZfjrh okLrfodvk;dj fjVZu tek djus ls oafpr ugha gksxkA ¼[k½djnkrk }kjk yxkrkj vkSj fu;fer :i ls viukbZ xbZ ys[kkadu i)fr ds vuqlkj dj ;ksX;vk;kA bls foHkkxh; vf/kdkfj;ksa }kjk bl vk/kkj ij [kkfjt ugha fd;k tk ldrk gS fdfu/kkfjrh fuos'k dh ykxr ds vk/kkj ij oS/kkfud :i ls cSyasl 'khV cuk, j[k jgk FkkA ment,sls nks vyx&vyx dk vuqlj.k djus dk loky gh ugha mBrk vius LVkWd&bu VzsM ¼fuos'k½ds ewY;kadu ds rjhds D;ksafd cSad dks fu/kkZfjr QkWdZ esa cSaysal 'khV rS;kj djus dh vko';drkFkh vkSj mlds ikl bls cnyus dk dksbZ fodYi ugha FkkA vk;dj ds iz;kstu ds fy,] ftl ijdj yxk;k tkuk gS og okLrfod vk; gS ftls fu/kkZfjrh }kjk fu;fer :I ls cuk, j[kh tkus okyh ys[kkdu iz.kkyh ds vk/kkj ij dkVk tkuk gS vkSj ;g orZeku ekeys esa fu/kkZfjrh }kjkfd;k x;k FkkA [268bZ; 269-th&,p; 270-,&ch] ¼x½,e@,l bUosLVesaV fyfeVsM cuke lh-vkbZVh- dydRrk]77 vkbZVhvkj 533 ij Hkjkslk fd;k x;kA3- ekStwnk ekeys esa] dsanz ljdkj ds cSafdax fofu;eu vf/kfu;e] 1949 dh /kkjk 53 ds }kjk iznr'kfDr;ksa dk iz;ksx djrs gq, vkSj Hkkjrh; fjtoZ cSad dh flQkfj'k ij] fu/kkZfjrh dks ,slk u djrsdh vuqefr nhA ¼?k½oS/kkfud izi= ds vuqlkj cuk, j[kus ds fy , vko';d cSaysal 'khV esa vius fuos'k ds cktkjewY; dk [kqyklk dkrj gSA ysfdu pwfd fu/kkfjrh vius [kkrs O;kikfjd iz.kkyh ij j[k jgk Fkk]blfy, og okLrfod dj ;ksX; vk; ij igwapus ds fy, ,sls fuos'kksa ds cktkj ewY; dks /;ku esaj[krs gq, viuh okLrfod vk; fn[kkus dk gdnkj FkkA [268-,-&ch-] ,Q flfoy vihyh; {ks=kf/kdkj: 1995 dh flfoy vihy la[;k 11888 of 1995 ,yVh-vkj- esa dydRrk mPp U;k;ky; ds fu.kZ; ,oa vkns'k fnukad 25-07-91 ls 1989 dh la[;k73 ¼M-½jes'k flag] lqJh] chuk xqIrk] ts-,l- xksLokeh vkSj lqJh vihdrkZ dh vksj ls ofurk HkkxZoA j.kohj panzk vkSj ,l-ds- izfroknh dh vksj ls f}osnh MkWA Mh-ih- iky] lqJh lksfe=k pkS/kjh] dq- fiz;k fgaxksjkuh vkSj gLr{ksidrkZ ds fy, veufgaxksjkuhA ;qukbZVsM dekf'kZ;y cSad-lh-vkbZVh-['kkg]ts-] U;k;ky; dk fu.kZ; lquk;k x;kA ¼d½ 'kkg] ts- ;g vihy ;wdks cSad] dydRrk }kjk 1989 ds vk;dj lanHkZ la[;k 73 esa dydRrk mPp U;k;ky; }kjk ikfjr 25 tqykbZ] 1991 ds Qslys vkSj vkns'k ds f[kykQ nk;j dhxbZ gSA jktLo ds mnkgj.k ij vk;dj vihyh; fVzC;wuy us fu/kkZj.k o"kZ 1982&83 ds fy, vk;dj vf/kfu;e] 1961 dh /kkjk 265¼1½ ds rgr mPp U;k;ky; dh jk; ds fy, fuEufyf[kr nks iz'uksa dks lanfHkZr fd;k\ 1- D;k rF;ksa vkSj ekeys dh ifjfLFkfr;ksa ds vk/kkj ij] U;k;kf/kdj.k }kjk vk;d vf/kfu;e dh /kkjk 263 ds rgr lhvkbZVh ds vkns'k dks j) djuk dkuwuu mfpr gS] D;skafd LVsV cSad vkWQ =ko.kdksj cuke lhvkbZVh] dsjy dk ekeyk ¼158 vkbZVhvkj 102½ orZeku ekeys ds rF;ksa ij ykxw ugha gS\ ¼[k½ 2- D;k rF; vkSj ekeys dh ifjfLFkfr;ksa ds vk/kkj ij] U;k;kf/kdj.k ;g ekuus esa lgh gS fd fuos'k O;kikj ¼Hkkjr½ esa :i;s dh vuqekfur gkfu gqbZ gSA vafre [kkrs esa fn[kk, x, 'ks;jksa ds cqd oSY;w vkSj [kkrksa ds vafre ns;s ds vuqlkj muds cktkj ewY; ds chp varj fudkydj 7]45]35]029] D;k fu/kkZfjrh cSad ds cqd izkWfQV ls dVkSrh ds fy, Lohdk;Z gS\ ¼x½ Case: UNITED COMMERCIAL BANK, CALCUTTA versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, WEST BENGAL-III CALCUTTA. [[1999] SUPP. 3 S.C.R. 254] (1999) ਚ੄ਨਯੂ਩ ਸੰ਩ਤਯਾਭ ਫਨਾਭ ਇਨਕਭ ਟ੄ਕਸ ਕਨਭਸ਼ਨਯ, ਩ੁੱਛਭੀ ਫੰਗਾਰ, (1953) 24 ITR 481 ਅਤ੃ UCO ਫੈਂਕ ਫਨਾਭ CIT, (1999) 237 ITR 889, 'ਤ੃ ਨਨਯਬਯ ਹ੄। ਤਰਾਵਣਕ੅ਯ ਯਾਜ ਫਨਾਭ ਸੀਆਈਟੀ, ਕ੃ਯਰਾ, (1986) 158 ਆਈ.ਟੀ.ਆਯ. 192 ਅਤ੃ ਆਭਦਨ ਟ੄ਕਸ ਫਨਾਭ ਨਫਰਨਟਸ਼ ਩ੇਂਟਸ ਇੰਡੀਆ ਨਰਭਨਟਡ, (1991) 188 ਆਈ.ਟੀ.ਆਯ. 44, ਰਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਨਵਨੀਤ ਰਾਰ (ਸੀ) ਜ੃ਵ੃ਯੀ ਫਨਾਭ ਕ੃ ਕ੃ ਸ੃ਨ, (1965) 56 ਆਈਟੀਆਯ ਌ਸਸੀ 198 ਅਤ੃ ਕ੃ਸ਼ਵਜੀ ਯਵਜੀ ਌ਡ ਕੰ਩ਨੀ ਫਨਾਭ ਸੀਆਈਟੀ, (1990) 183 ਆਈਟੀਆਯ 1 ਌ਸਸੀ, ਦਾ ਹਵਾਰਾ ਨਦੁੱਤਾ ਨਗਆ। ਟ੄ਕਸ ਦਾਤਾ ਦੁਆਯਾ ਰਗਾਤਾਯ ਅਤ੃ ਨਨਮਭਤ ਤ੆ਯ 'ਤ੃ ਅ਩ਣਾ਋ ਗ਋ ਰ੃ਖਾ-ਜ੅ਖਾ ਦੀ ਨਵਧੀ ਨੂੰ ਨਵਬਾਗੀ ਅਨਧਕਾਯੀਆਂ ਦੁਆਯਾ ਇਸ ਨਜ਼ਯੀ਋ ਤੋਂ ਯੁੱਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹ੄ ਨਕ ਉਸ ਨੂੰ ਖਾਤ੃ ਯੁੱਖਣ ਜਾਂ ਭੁਰਾਂਕਣ ਦਾ ਕ੅ਈ ਵੁੱਖਯਾ ਤਯੀਕਾ ਅ਩ਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ। ਤਤਕਾਰ ਕ੃ਸ ਨਵੁੱਚ, ਭੁਰਾਂਕਣ 30 ਸਾਰਾਂ ਤੋਂ ਰਗਾਤਾਯ, ਕਨੂੰਨੀ ਫ੄ਰੇਂਸ ਸ਼ੀਟ ਦ੃ ਉਦ੃ਸ਼ ਰਈ ਸਟਾਕ-ਇਨ-ਟਰ੃ਡ ਦੀ ਕੀਭਤ 'ਤ੃ ਭੁਰਾਂਕਣ ਕਯ ਨਯਹਾ ਸੀ, ਅਤ੃ ਇਨਕਭ ਟ੄ਕਸ ਨਯਟਯਨ ਰਈ, ਭੁਰਾਂਕਣ ਰਾਗਤ ਜਾਂ ਭਾਯਕੀਟ ਭੁੁੱਰ, ਜ੅ ਵੀ ਘੁੱਟ ਸੀ, 'ਤ੃ ਸੀ। ਉਸ ਩ਰਥਾ ਨੂੰ ਨਵਬਾਗ ਨੇ ਩ਰਵਾਨ ਕਯ ਨਰਆ ਸੀ ਅਤ੃ ਇਸ ਨੂੰ ਨਾ ਭੰਨਣ ਦਾ ਕ੅ਈ ਜਾਇਜ਼ ਕਾਯਨ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਨਵਧਾਨਨਕ ਉ਩ਫੰਧ ਦ੃ ਅਨੁਸਾਯ ਫ੄ਰੇਂਸ ਸ਼ੀਟ ਦੀ ਨਤਆਯੀ ਅਸਰ ਟ੄ਕਸਮ੅ਗ, ਭੁਰਾਂਕਣਕਯਤਾ ਦੁਆਯਾ ਰਗਾਤਾਯ ਅਤ੃ ਨਨਮਭਤ ਤ੆ਯ 'ਤ੃ ਅ਩ਣਾ਋ ਗ਋ ਰ੃ਖਾ-ਜ੅ਖਾ ਦ੃ ਇੁੱਕ ਢੰਗ ਦ੃ ਅਨੁਸਾਯ ਆਭਦਨ 'ਤ੃ ਆਭਦਨ ਟ੄ਕਸ ਨਯਟਯਨ ਜਭਹਾਂ ਕਯਾਉਣ ਨਵੁੱਚ ਭੁਰਾਂਕਣ ਨੂੰ ਅਮ੅ਗ ਨਹੀਂ ਕਯ੃ਗੀ। ਸ ਨੂੰ ਨਵਬਾਗੀ ਅਨਧਕਾਯੀਆਂ ਦੁਆਯਾ ਇਸ ਆਧਾਯ 'ਤ੃ ਯੁੱਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹ੄ ਨਕ ਭੁਰਾਂਕਣ ਨਨਵ੃ਸ਼ ਦੀ ਰਾਗਤ ਦ੃ ਆਧਾਯ 'ਤ੃ ਕਾਨੂੰਨੀ ਯੂ਩ ਨਵੁੱਚ ਫ੄ਰੇਂਸ ਸ਼ੀਟ ਨੂੰ ਕਾਇਭ ਯੁੱਖ ਨਯਹਾ ਸੀ। ਅਨਜਹ੃ ਭਾਭਨਰਆਂ ਨਵੁੱਚ, ਇਸ ਦ੃ ਸਟਾਕ-ਇਨ-ਟਰ੃ਡ (ਨਨਵ੃ਸ਼) ਦੀ ਭੁਰਾਂਕਣ ਕਯਨ ਰਈ ਦ੅ ਵੁੱਖ-ਵੁੱਖ ਤਯੀਨਕਆਂ ਦੀ ਩ਾਰਣਾ ਕਯਨ ਦਾ ਕ੅ਈ ਸਵਾਰ ਨਹੀਂ ਹ੄ ਨਕਉਂਨਕ ਫੈਂਕ ਨੂੰ ਨਨਯਧਾਯਤ ਪਾਯਭ ਨਵੁੱਚ ਫ੄ਰੇਂਸ ਸ਼ੀਟ ਨਤਆਯ ਕਯਨ ਦੀ ਰ੅ੜ ਸੀ ਅਤ੃ ਇਸ ਨੂੰ ਫਦਰਣ ਦਾ ਕ੅ਈ ਨਵਕਰ਩ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਨਕਭ-ਟ੄ਕਸ ਦ੃ ਉਦ੃ਸ਼ ਰਈ, ਜ੅ ਟ੄ਕਸ ਰਗਾਇਆ ਜਾਣਾ ਹ੄, ਉਹ ਅਸਰ ਆਭਦਨ ਹ੄ ਜ੅ ਭੁਰਾਂਕਣਕਯਤਾ ਦੁਆਯਾ ਨਨਮਭਤ ਤ੆ਯ 'ਤ੃ ਫਣਾਈ ਗਈ ਰ੃ਖਾ ਩ਰਣਾਰੀ ਦ੃ ਅਧਾਯ 'ਤ੃ ਕਟ੆ਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਹ੄ ਅਤ੃ ਜ੅ ਨਕ ਭੁਰਾਂਕਣਕਯਤਾ ਦੁਆਯਾ ਤੁਯੰਤ ਕ੃ਸ ਨਵੁੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। [268-ਈ; 269-ਜੀ-਌ੱਚ; 270-਋-ਫੀ] ਨਭਸ. ਇਨਵ੄ਸਟਭੈਂਟ ਨਰਭਨਟਡ ਫਨਾਭ ਸੀਆਈਟੀ, ਕਰਕੁੱਤਾ, 77 ਆਈ ਟੀ ਆਯ 533, 'ਤ੃ ਨਨਯਬਯ ਹ੄। 3. ਤੁਯੰਤ ਭਾਭਰ੃ ਨਵੁੱਚ, ਕੇਂਦਯ ਸਯਕਾਯ ਨੇ ਫੈਂਨਕੰਗ ਯ੄ਗੂਰ੃ਸ਼ਨ ਌ਕਟ, 1949 ਦ੃ 53 ਦੁਆਯਾ ਩ਰਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਵਯਤੋਂ ਕਯਦ੃ ਹ੅਋ ਅਤ੃ ਬਾਯਤੀ ਨਯਜ਼ਯਵ ਫੈਂਕ ਦੀ ਨਸਫਾਯਸ਼ 'ਤ੃, ਭੁਰਾਂਕਣਕਯਤਾ ਨੂੰ ਆ਩ਣ੃ ਨਨਵ੃ਸ਼ ਦ੃ ਭਾਯਕੀਟ ਭੁੁੱਰ ਦਾ ਖੁਰਾਸਾ ਨਾ ਕਯਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਦੁੱਤੀ। ਫ੄ਰੇਂਸ ਸ਼ੀਟ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਯੂ਩ ਦ੃ ਅਨੁਸਾਯ ਫਣਾਈ ਯੁੱਖਣ ਦੀ ਰ੅ੜ ਹ੄। ਩ਯ ਨਜਵੇਂ ਨਕ ਭੁਰਾਂਕਣ ਵ਩ਾਯਕ ਩ਰਣਾਰੀ 'ਤ੃ ਆ਩ਣ੃ ਖਾਨਤਆਂ ਦੀ ਸਾਂਬ-ਸੰਬਾਰ ਕਯ ਨਯਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਅਸਰ ਟ੄ਕਸਮ੅ਗ ਆਭਦਨ 'ਤ੃ ਩ਹੁੰਚਣ ਰਈ ਅਨਜਹ੃ ਨਨਵ੃ਸ਼ਾਂ ਦ੃ ਭਾਯਕੀਟ ਭੁੁੱਰ ਨੂੰ ਨਧਆਨ ਨਵੁੱਚ ਯੁੱਖ ਕ੃ ਆ਩ਣੀ ਅਸਰ ਆਭਦਨ ਨਦਖਾਉਣ ਦਾ ਹੁੱਕਦਾਯ ਸੀ। [268-਋-ਫੀ] ਨਸਵਰ ਅ਩ੀਰੀ ਅਨਧਕਾਯ ਖ੃ਤਯ: 1995 ਦੀ ਨਸਵਰ ਅ਩ੀਰ ਨੰ. 11888। ਕਰਕੁੱਤਾ ਹਾਈ ਕ੅ਯਟ ਦ੃ 25.7.91 ਦ੃ ਪ੄ਸਰ੃ ਅਤ੃ ਆਦ੃ਸ਼ ਤੋਂ ਌ਰ.ਟੀ.ਆਯ. 1989 ਦਾ 73 ਨੰ. ਜੀ ਯਭ੃ਸ਼ ਨਸੰਘ, ਸ਼ਰੀਭਤੀ ਫੀਨਾ ਗੁ਩ਤਾ, ਜ੃.਌ਸ. ਗ੅ਸਵਾਭੀ ਅਤ੃ ਅ਩ੀਰਕਯਤਾ ਰਈ ਸ਼ਰੀਭਤੀ ਵਨੀਤਾ ਬਾਯਗਵ। ਯਣਫੀਯ ਚੰਦਯ ਅਤ੃ ਌ੱਸ. ਨਦਵ੃ਦੀ, ਜਵਾਫਦ੃ਹ ਰਈ ਡਾ: ਡੀ.਩ੀ. ਩ਾਰ, ਸ਼ਰੀਭਤੀ ਸ੅ਨਭੁੱਤਯਾ ਚ੆ਧਯੀ, ਸ਼ਰੀਭਤੀ ਨ਩ਰਆ ਨਹੰਗ੅ਯਾਨੀ ਅਤ੃ ਅਭਨ ਨਹੰਗ੅ਯਾਨੀ ਇੰਟਯਵੀਨਯ ਰਈ ਸਨ। ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਮਰਸ਼ੀਅ਱ ਬੈਂਕ ਬਨਾਮ ਸ਼ੀ.ਆਈ.ਿ਼ੀ. [ਸਾਹ, ਜ੃.] ਵੁੱਰੋਂ ਅਦਾਰਤ ਦਾ ਪ੄ਸਰਾ ਸੁਣਾਇਆ ਨਗ ਸ਼ਾਹ, ਜ੃. ਇਹ ਅ਩ੀਰ ਮੂਕ੅ ਫੈਂਕ, ਕਰਕੁੱਤਾ ਦੁਆਯਾ 25 ਜੁਰਾਈ, 1991 ਦ੃ ਇਨਕਭ ਟ੄ਕਸ ਸੰਦਯਬ ਨੰਫਯ 73, 1989 ਨਵੁੱਚ ਕਰਕੁੱਤਾ ਹਾਈ ਕ੅ਯਟ ਦੁਆਯਾ ਩ਾਸ ਕੀਤ੃ ਗ਋ ਪ੄ਸਰ੃ ਅਤ੃ ਆਦ੃ਸ਼ ਦ੃ ਨਵਯੁੁੱਧ ਦਾਇਯ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹ੄। ਨਟਰਨਫਊਨਰ ਨੇ ਭੁਰਾਂਕਣ ਸਾਰ 1982-83 ਰਈ ਇਨਕਭ ਟ੄ਕਸ ਌ਕਟ, 1961 ਦੀ ਧਾਯਾ 256(1) ਦ੃ ਤਨਹਤ ਹਾਈ ਕ੅ਯਟ ਦੀ ਯਾ਋ ਰਈ ਹ੃ਠਾਂ ਨਦੁੱਤ੃ ਦ੅ ਸਵਾਰਾਂ ਦਾ ਹਵਾਰਾ ਨਦੁੱਤਾ: "1. ਕੀ ਤੁੱਥਾਂ ਅਤ੃ ਕ੃ਸ ਦ੃ ਹਾਰਾਤਾਂ 'ਤ੃, ਨਟਰਨਫਊਨਰ ਆਭਦਨ-ਕਯ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਧਾਯਾ 263 ਦ੃ ਤਨਹਤ ਸੀਆਈਟੀ ਦ੃ ਆਦ੃ਸ਼ ਨੂੰ ਯੁੱਦ ਕਯਨ ਰਈ ਕਾਨੂੰਨ ਨਵੁੱਚ ਜਾਇਜ਼ ਹ੄ ਨਕ ਸਟ੃ਟ ਫੈਂਕ ਆਪ ਤਰਾਵਣਕ੅ਯ ਫਨਾਭ ਸੀਆਈਟੀ, ਕ੃ਯਰ ( 158 ITR 102) ਕੀ ਭ੆ਜੂਦਾ ਕ੃ਸ ਦ੃ ਤੁੱਥਾਂ 'ਤ੃ ਰਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ? 2. ਕੀ ਤੁੱਥ ਅਤ੃ ਕ੃ਸ ਦੀਆਂ ਸਨਥਤੀਆਂ ਨਵੁੱਚ, ਨਟਰਨਫਊਨਰ ਇਹ ਭੰਨਣ ਨਵੁੱਚ ਕਨੂੰਨ ਨਵੁੱਚ ਸਹੀ ਹ੄ ਨਕ ਨਨਵ੃ਸ਼ ਵ਩ਾਯ (ਬਾਯਤ) ਨਵੁੱਚ ਯੁ. 7,45,35,029 ਨਵਚਕਾਯ ਅੰਤਯ ਫਣਾ ਕ੃, ਅੰਤਭ ਖਾਤ੃ ਨਵੁੱਚ ਦਯਸਾ਋ ਗ਋ ਸ਼੃ਅਯਾਂ ਦੀ ਫੁੁੱਕ ਵ੄ਰਮੂ ਅਤ੃ ਖਾਨਤਆਂ ਦ੃ ਆਖਯੀ ਫਕਾਇਆ ਅਨੁਸਾਯ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭਾਯਕੀਟ ਕੀਭਤ, ਕੀ ਭੁਰਾਂਕਣ ਵਾਰ੃ ਫੈਂਕ ਦ੃ ਫੁੁੱਕ ਭੁਨਾਪ੃ ਨਵੁੱਚੋਂ ਕਟ੆ਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹ੄? " ਹਾਈ ਕ੅ਯਟ ਨੇ ਭਾਰੀ਋ ਦ੃ ਩ੁੱਖ ਨਵਚ ਅਤ੃ ਨਾਂਹ-਩ੁੱਖੀ ਦ੅ਹਾਂ ਸਵਾਰਾਂ ਦ੃ ਜਵਾਫ ਨਦੁੱਤ੃ ਅਤ੃ ਇਸ ਨਸੁੱਟ੃ 'ਤ੃ ਩ਹੁੰਨਚਆ ਨਕ ਫੈਂਕ ਦ੃ ਅੰਤਭ ਖਾਨਤਆਂ ਨਵਚ ਨਦਖਾ਋ ਗ਋ ਸ਼੃ਅਯਾਂ ਦ੃ ਸਟਾਕ ਭੁੁੱਰਾਂਕਣ ਨੂੰ ਨਸਯਫ ਆਭਦਨ ਕਯ ਦ੃ ਉਦ੃ਸ਼ਾਂ ਰਈ ਭਾਯਕੀਟ ਭੁੁੱਰ 'ਤ੃ ਭੁੜ ਭੁਰਾਂਕਣ ਕਯਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਨਦੁੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹ੄। Case: UNITED COMMERCIAL BANK, CALCUTTA versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, WEST BENGAL-III CALCUTTA. [[1999] SUPP. 3 S.C.R. 254] (1999) c E [262-D; 263-A-B; 265-E; 267-E-F] Chainrnp Sampatram v. Commissioner of Income Tax, West Bengal, (1953) 24 ITR 481 and UCO Bank v. CIT, (1999) 237 ITR 889, relied on. F State of Travancore v. CIT, Kerala, (1986) 158 ITR 192 and Commr. of Income Tax v. British Paints India Ltd., (1991) 188 ITR 44, held inap-plicable. Navnit Lal (C) Javeri v. K.K Sen, (1965) 56 ITR SC 198 and Keshavji Ravji & Co. v. CIT, (1990) 183 ITR 1 SC, referred to. G 2. A method of accounting adopted by .the tax payer consistently and regularly cannot be discarded by the departmental authorities on the view that he should have adopted a different method of keeping accounts or of valuation. In the instant case, the assessee consistently for 30 years, was valuing the stock-in-trade at cost for the purpose of statutory balance H A sheet, and for the income tax return, valuation was at cost or market value whichever was lower. That practice was accepted by the Department and there was no justifiable reason for not accepting the same. Prepara-tion of the balance sheet in accordance with the statutory provision would not disentitle the assessee in submitting income tax return on the real B taxable ,income in accordance with a method of accounting adopted by the assessee consistently and regularly. That cannot be discarded by the departmental authorities on the ground that the assessee was maintaining balance sheet in the statutory form on the basis of the cost of the invest-ments. In such cases, there is no question of following two different methods for valuing its stock-in-trade (investments) because the Bank C was required to prepare balance sheet in the prescribed form and it had no option to change it. For the purpose of income-tax, what is to be taxed is the real income which is to be deduced on the basis of the accounting system regularly maintained by the assessee and that was done by the assessee in the instant case. [268-E; 269-G-H; 270-A-B] D Mis. Investment Ltd. v. 1he CIT, Calcutta, 77 ITR 533, relied on. 3. In the instant case, Central Government in exercise of the powers conferred by S. 53 of the Banking Regulation Act, 1949 and on the recom-mendation of the Reserve Bank of India, permitted the assessee not to E disclose the market value of its investment' in the balance sheet required to be maintained as per the statutory form. But as the assessee was maintaining its accounts on mercantile system, he was entitled to show his real income by taking into account market value of such investments in arriving at the real taxable income. [268-A-B] F CIVIL APPELLATE JURISDICTION: Civil Appeal No. 11888 of 1995. From the Judgment and Order dated 25.7.91 of the Calcutta High Court in l.T.R. No. 73 of 1989. G Ramesh Singh, Ms. Bina Gupta, J.S. Goswami and Ms. Vanita Bhar-gava for the Appellant. Ranbir Chandra and S.K. Dwivedi, for the Respondent Dr. D.P. Pal, Ms. Somitra Choudhari, Ms. Priya Hingorani and H Aman Hingorani for the Intervenor. The Judgment of the Court was delivered by SHAH, J. This appeal is filed by UCO Bank, Calcutta against the judgment and order dated 25th July, 1991 passed by the High Court of Calcutta in Income Tax Reference No. 73 of 1989. At the instance of revenue, the Income Tax Appellate Tribunal referred the following two · questions for the opinion of the High Court under Section 256( 1) 1) of the Income Tax Act, 1961 for the assessment year 1982-83 : questions for the opinion of the High Court under Section 256( 1) 1) of the B "1. Whether on the facts and in the circumstances of the case, the Tribun~l is justified in law in cancelling the CIT's order under Section 263 of the Income-tax Act holding that the case of State Bank of Travancore v. CIT, Kerala (158 ITR 102) is not applicable to the facts of the present case? Case: UNITED COMMERCIAL BANK, CALCUTTA versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, WEST BENGAL-III CALCUTTA. [[1999] SUPP. 3 S.C.R. 254] (1999) ¼[k½ 2- D;k rF; vkSj ekeys dh ifjfLFkfr;ksa ds vk/kkj ij] U;k;kf/kdj.k ;g ekuus esa lgh gS fd fuos'k O;kikj ¼Hkkjr½ esa :i;s dh vuqekfur gkfu gqbZ gSA vafre [kkrs esa fn[kk, x, 'ks;jksa ds cqd oSY;w vkSj [kkrksa ds vafre ns;s ds vuqlkj muds cktkj ewY; ds chp varj fudkydj 7]45]35]029] D;k fu/kkZfjrh cSad ds cqd izkWfQV ls dVkSrh ds fy, Lohdk;Z gS\ ¼x½ mPPk U;k;ky; us ukdkjRed vkSj jktLo ds i{k esa nksuksa i'uksa dk mRrj fn;k vkSj bl fu"d"kZ ij igwapk fd cSad ds vafre [kkrksa esa fn[kk, x, 'ks;jksa ds LVkWd ewY;kadu dks dsoy vk;dj ¼?k½ ¼M-½ ¼d½ ¼[k½ ¼x½ ¼?k½ mn~ns';ksa ds fy, cktkj ewy; ij iquewZY;kadu djus dh vuqefr ugha nh tk ldrh gSAmijksDr iz'u bl rF; ds lanHkZ esa mBrs gSa fd vihydrkZ& fu/kkZfjrh cSad us ewY;kadu o"kZ 1982&83 ds fy, fjVuZ izLrqr fd;k Fkk ftlesa dgk x;k Fkk fd :i;s dh vuqekfur gkfu gqbZ FkhA cktkj ewY; ij izfrHkqfr;ksa ds vafre LVkWd ds dk.k 7]45]35]029 :i;s fujh{k.k lgk;d vk;dj vk;qDr] lgk;d jsat&III] dydRrk us 19 ekpZ 1985 ds ewY;kadu vkns'k }kjk bls Lohdkj dj fy;kA vk;d vk;qDr] if'pe caxky us vk;dj vf/kfu;e] 1961 ¼blds ckn vf/kfu;e ds :Ik esa lanfHkZr½ dh /kkjk 263 ds rgr fnuakd 9 ekpZ] 1987 ds vkns'k }kjk mDr ewY;kadu vkn'sk dks ;g dgdj j) dj fn;k fd cSad dks bldk dksbZ vf/kdkj ugha gSA fuos'k VzsfMax [kkrs ls mRiUu gksus okys YkkHk ;k gkfu dh x.kuk djsa D;ksafd blus bls vius Lo;a ds vafre [kkrksa dh rS;kjh ls ckgj j[kk gSA tc rd dksbZ cSad Lo;a bl rjg ds uqdlku ;k y kHk dks vafre [kkrksa esa 'kkfey djds fLFkfr dks Lohdkj ugha djrk gS] rc rd mlds fy, bl rjg ds dkYifud uqdlku dks 'kkfey djus dk dksbZ vf/kdkj ugha gksxkA loksZPp U;k;ky; dh fjiksVZ [1999] leFkZuA 3,l-lh-vkj- vk;dj fu/kkZj.k ds mn~ns';] cSad }kjk viukbZ xbZ izFkk =ko.kdksj jkT; cuke lhvkbZVh dsjy]¼1986½ 158 vkbZVhvkj 102 esa bl U;k;ky; }kjk fn, x, fu.kZ; ds iwjh rjg ls foijhr gSA fu/kkZjrh fglkc&fdrkc dh O;kikfjd iz.kkyh dk ikyu dj jgk Fkk vkSj fu/kkZfjrh }kjk nkok fd, x, uqdlku dks MsfcV ugha fd;k x;k FkkA fglkc fdrkc esa ml vkns'k ds f[kykQ] cSad usvk;dj vihyh; U;k;kf/kdj.k ds le{k vihy nk;j dhA 14 vDVqcj] 1988 ds vkns'k }kjk fVzC;wuy bl fu"d"kZ ij igwapk fd ;g rF;ksa ij LFkkfir gS fdfu/kkZfjrh us mlh i)fr dk ikyu djds uqdku dk nkok fd;k Fkk tks og fiNys 30 o"kksZa ls viuk jgk Fkk vkSj bl U;k;ky; }kjk LVsV cSad esa fu/kkZfjr fl)kar dk ikyu fd;k x;k FkkALVsV cSad vkWQ =ko.kdksj cuke lhvkbZVh] dsjy ¼1986½ 158 vkbZVhvkj 102 orZeku ekeys ds rF;ksa ij ykxw ugha FkkA blfy,] lhvkbZVh }kjk /kkjk 263 ds rgr ikfjr vkns'k dks j) dj fn;k x;kA jktLo ds vuqjks/k ij mDr fu.kZ; ,oa vkns'k ds fo:) mijksDr nksuksa iz'uksa dks mPpU;k;ky; dh jk; gsrq lanfHkZr fd;k x;kA mDr i'uksa dk mRrj nsrs gq, mPp U;k;ky; us ik;k fd fu/kkfjrh us vius [kkrksa dh iqLrdksa esa 'ks;jksa vkSj izfrHkqfr;ksa ds LVkWd dk ewY;kadu ykxr ;k cktkj ewY; tks Hkh de gks i)fr ds vuqlkj ugha fd;k gS; ;fn bl i)fr dk yxkrkj ys[ku vkSj [kkrs rS;kj djrs le; ikyu ughafd;k tkrk gS] rks fu/kkfjrh dj vf/kdkfj;ksa }kjk dsoy vk; dh x.kuk ds fy, LVkWd ewY;kdu dh ,d dkYifud i)fr dk nkok ugha dj ldrk gS vkSj fu/kkfjrh }kjk fd;k x;k izLrqrhdj.k Li"V :i ls /kkjk 145¼1½ ds f[kykQ tkrk gSA dk;Zokgh djukA dksVZ us vkxs dgk fd dj vf/kdkfj;ksa }kjk cgh&[kkrs ds urhtksa dks dsoy rHkh [kkfjt fd;k tkldrk gS] tc fu/kkZfjrh }kjk viukbZ xbZ fof/k ;k rks nks"kiw.kZ gks ;k viukbZ xbZ iz.kkyh mfpr vkSj lPph vk; dk [kqyklk ugha djrh gksA U;k;ky; us vkxs dgk fd dsoy ;g rF; fd fu/kkZfjrh ,Q }kjk viukbZ xbZ iz.kkyh ij vrhr esa loky ugha mBk;k x;k Fkk] ;g dgus dk dksbZ vk/kkj ugha gS fd bls ges'kk Lohdkj fd;k tkuk pkfg, D;ksafd bu ekeyksa esa dksbZ jksd ughagSA ge bl Lrj ij mYys[k dj ldrs gSa fd fo}ku odhy] Jh nsch izlkn iky us ;wukbZVsM cSad vkSj bafM;k ds th dh vksj ls bl ekeys esa is'k gksus ds fy, gLr{ksi dh ekax dh FkhA muds }kjk ;g rdZ fn;k xk; fd ;gh iz'u vU; cSadksa ls lacaf/kr ekeyksa esa Hkh 'kkfey gS tks cSafdax fofu;eu vf/kfu;e] 1949 }kjk 'kkflr gksrs gSa vkSj geus mUgsa blesa 'kkfey dkuwu ds i'u ij viuk i{k j[kus dh vuqefr nh gSA ¼M-½vihydrkZ ds fo}ku vf/koDrk }kjk ;g crk;k x;k gS fd fu/kkZfjrh cSad cSysal 'khV dh rS;kjh fdlds }kjk fu;af=r gksrh gSA Case: UNITED COMMERCIAL BANK, CALCUTTA versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, WEST BENGAL-III CALCUTTA. [[1999] SUPP. 3 S.C.R. 254] (1999) ਹਾਈ ਕ੅ਯਟ ਨੇ ਭਾਰੀ਋ ਦ੃ ਩ੁੱਖ ਨਵਚ ਅਤ੃ ਨਾਂਹ-਩ੁੱਖੀ ਦ੅ਹਾਂ ਸਵਾਰਾਂ ਦ੃ ਜਵਾਫ ਨਦੁੱਤ੃ ਅਤ੃ ਇਸ ਨਸੁੱਟ੃ 'ਤ੃ ਩ਹੁੰਨਚਆ ਨਕ ਫੈਂਕ ਦ੃ ਅੰਤਭ ਖਾਨਤਆਂ ਨਵਚ ਨਦਖਾ਋ ਗ਋ ਸ਼੃ਅਯਾਂ ਦ੃ ਸਟਾਕ ਭੁੁੱਰਾਂਕਣ ਨੂੰ ਨਸਯਫ ਆਭਦਨ ਕਯ ਦ੃ ਉਦ੃ਸ਼ਾਂ ਰਈ ਭਾਯਕੀਟ ਭੁੁੱਰ 'ਤ੃ ਭੁੜ ਭੁਰਾਂਕਣ ਕਯਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਨਦੁੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹ੄। ਉ਩ਯ੅ਕਤ ਸਵਾਰ ਇਸ ਤੁੱਥ ਦ੃ ਸੰਦਯਬ ਨਵੁੱਚ ਉੱਠਦ੃ ਹਨ ਨਕ ਅ਩ੀਰਕਯਤਾ-ਭੁਰਾਂਕਣ ਵਾਰ੃ ਫੈਂਕ ਨੇ ਭੁਰਾਂਕਣ ਸਾਰ 1982-83 ਰਈ ਨਯਟਯਨ ਜਭਹਾ ਕਯ ਨਦੁੱਤੀ ਸੀ, ਨਜਸ ਨਵੁੱਚ ਨਕਹਾ ਨਗਆ ਸੀ ਨਕ 1982-83 ਯੁ਩਋ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹ੅ਇਆ ਸੀ। ਭਾਯਕੀਟ ਭੁੁੱਰ 'ਤ੃ ਩ਰਤੀਬੂਤੀਆਂ ਦ੃ ਸਟਾਕ ਨੂੰ ਫੰਦ ਕਯਨ ਦ੃ ਕਾਯਨ 7,45,35,029. 19 ਭਾਯਚ, 1985 ਦ੃ ਭੁਰਾਂਕਣ ਆਦ੃ਸ਼ ਦੁਆਯਾ ਇਨਕਭ ਟ੄ਕਸ ਦ੃ ਸਹਾਇਕ ਕਨਭਸ਼ਨਯ, ਸਹਾਇਕ ਯੇਂਜ-ਇਰ, ਕਰਕੁੱਤਾ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਯ ਕਯ ਨਰਆ। ਇਨਕਭ ਟ੄ਕਸ ਦ੃ ਕਨਭਸ਼ਨਯ, ਩ੁੱਛਭੀ ਫੰਗਾਰ ਨੇ ਆਭਦਨ ਕਯ ਌ਕਟ, 1961 ਦੀ ਧਾਯਾ 263 ਦ੃ ਤਨਹਤ ਨਭਤੀ 9 ਭਾਯਚ, 1987 ਦ੃ ਆਦ੃ਸ਼ ਦੁਆਯਾ (ਇਸ ਤੋਂ ਫਾਅਦ '਌ਕਟ' ਵਜੋਂ ਜਾਨਣਆ ਜਾਂਦਾ ਹ੄) ਉਕਤ ਭੁਰਾਂਕਣ ਆਦ੃ਸ਼ ਨੂੰ ਇਹ ਭੰਨ ਕ੃ ਯੁੱਦ ਕਯ ਨਦੁੱਤਾ ਨਕ ਫੈਂਕ ਕ੅ਰ ਕ੅ਈ ਅਨਧਕਾਯ ਨਹੀਂ ਹ੄। ਨਨਵ੃ਸ਼ ਵ਩ਾਯ ਖਾਤ੃ ਤੋਂ ਩੄ਦਾ ਹ੅ਣ ਵਾਰ੃ ਰਾਬ ਜਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਯਨ ਰਈ ਨਕਉਂਨਕ ਇਸ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਆ਩ਣ੃ ਅੰਨਤਭ ਖਾਨਤਆਂ ਦੀ ਨਤਆਯੀ ਤੋਂ ਫਾਹਯ ਯੁੱਨਖਆ ਹ੄। ਜਦੋਂ ਤੁੱਕ ਕ੅ਈ ਫੈਂਕ ਅੰਤਭ ਖਾਨਤਆਂ ਨਵੁੱਚ ਅਨਜਹ੃ ਨੁਕਸਾਨ ਜਾਂ ਰਾਬ ਨੂੰ ਸ਼ਾਭਰ ਕਯਕ੃ ਸਨਥਤੀ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਯ ਨਹੀਂ ਕਯਦਾ, ਉਦੋਂ ਤੁੱਕ ਇਸ ਨੂੰ ਆਭਦਨ ਕਯ ਭੁਰਾਂਕਣ ਦ੃ ਉਦ੃ਸ਼ ਰਈ ਅਨਜਹ੃ ਕਾਰ਩ਨਨਕ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਩ਾਯ ਕਯਨ ਦਾ ਕ੅ਈ ਅਨਧਕਾਯ ਨਹੀਂ ਹ੅ਵ੃ਗਾ। ਫੈਂਕ ਦੁਆਯਾ ਅ਩ਣਾਇਆ ਨਗਆ ਅਨਬਆਸ ਤਰਾਵਨਕ੅ਯ ਫਨਾਭ ਸੀਆਈਟੀ ਕ੃ਯਾ/਋, (1986) 158 ਆਈਟੀਆਯ 102 ਨਵੁੱਚ ਇਸ ਸੁ਩ਰ਼ੀਮ ਕ੅ਰਿ ਦ਼ੀਆਂ ਟਰ਩੅ਰਿਾਂ (1999] ਸਮਰਥਨ 3 ਐੱਸ.ਸ਼ੀ.ਆਰ. ਅਦਾਰਤ ਦੁਆਯਾ ਨਦੁੱਤ੃ ਗ਋ ਪ੄ਸਰ੃ ਦ੃ ਩ੂਯੀ ਤਯਹਾਂ ਉਰਟ ਹ੄। ਭੁਰਾਂਕਣ ਕਯਤਾ ਦੁਆਯਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਨਗਆ ਸੀ ਅਤ੃ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਵ਩ਾਯਕ ਩ਰਣਾਰੀ ਦਾ ਩ਾਰਣ ਕਯ ਨਯਹਾ ਸੀ ਖਾਨਤਆਂ ਦੀਆਂ ਨਕਤਾਫਾਂ ਨਵੁੱਚ ਡ੄ਨਫਟ ਕੀਤਾ ਨਗਆ ਹ੄। ਉਸ ਆਦ੃ਸ਼ ਦ੃ ਨਵਯੁੁੱਧ, ਫੈਂਕ ਨੇ ਇਨਕਭ ਟ੄ਕਸ ਅ਩ੀਰੀ ਨਟਰਨਫਊਨਰ ਅੁੱਗ੃ ਅ਩ੀਰ ਨੂੰ ਤਯਜੀਹ ਨਦੁੱਤੀ। ਨਟਰਨਫਊਨਰ 14 ਅਕਤੂਫਯ, 1988 ਦ੃ ਹੁਕਭਾਂ ਯਾਹੀਂ ਇਸ ਨਸੁੱਟ੃ 'ਤ੃ ਩ਹੁੰਨਚਆ ਹ੄ ਨਕ ਇਹ ਤੁੱਥਾਂ 'ਤ੃ ਸਥਾਨ਩ਤ ਹ੄ ਨਕ ਭੁਰਾਂਕਣਕਯਤਾ ਨੇ ਉਸ੃ ਢੰਗ ਦੀ ਩ਾਰਣਾ ਕਯਕ੃ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਨਜਸ ਦਾ ਇਹ ਨ਩ਛਰ੃ 30 ਸਾਰਾਂ ਤੋਂ ਩ਾਰਣ ਕਯ ਨਯਹਾ ਸੀ ਅਤ੃ ਇਸ ਅਦਾਰਤ ਦੁਆਯਾ ਸਟ੃ਟ ਫੈਂਕ ਨਵੁੱਚ ਨਨਯਧਾਯਤ ਨਸਧਾਂਤ। ਤਰਾਵਨਕ੅ਯ ਫਨਾਭ ਸੀ.ਟੀ., ਕ੃ਯਾ/਋ (1986) 158 ਆਈ ਟੀ ਆਯ 102 ਭ੆ਜੂਦਾ ਕ੃ਸ ਦ੃ ਤੁੱਥਾਂ 'ਤ੃ ਰਾਗੂ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਰਈ, ਸੀਆਈਟੀ ਦੁਆਯਾ ਧਾਯਾ 263 ਦ੃ ਤਨਹਤ ਩ਾਸ ਕੀਤ੃ ਗ਋ ਆਦ੃ਸ਼ ਨੂੰ ਯੁੱਦ ਕਯ ਨਦੁੱਤਾ ਨਗਆ ਸੀ। ਯ੄ਵ੃ਨਨਊ ਦ੃ ਕਨਹਣ 'ਤ੃ ਉਕਤ ਪ੄ਸਰ੃ ਅਤ੃ ਹੁਕਭ ਦ੃ ਨਖਰਾਪ ਉ਩ਯ੅ਕਤ ਦ੅ ਸਵਾਰ ਹਾਈ ਕ੅ਯਟ ਦੀ ਯਾ਋ ਰਈ ਬ੃ਜ੃ ਗ਋ ਸਨ। ਉਕਤ ਸਵਾਰਾਂ ਦ੃ ਜਵਾਫ ਨਦੰਨਦਆਂ ਹਾਈ ਕ੅ਯਟ ਨੇ ਨਕਹਾ ਨਕ ਭੁਰਾਂਕਣਕਯਤਾ ਨੇ ਇਸ ਨਵਚਰ੃ ਸ਼੃ਅਯਾਂ ਅਤ੃ ਩ਰਤੀਬੂਤੀਆਂ ਦ੃ ਸਟਾਕ ਦੀ ਕ੅ਈ ਕਦਯ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ! "ਰਾਗਤ ਜਾਂ ਭਾਯਕੀਟ ਕੀਭਤ ਜ੅ ਵੀ ਘੁੱਟ ਹ੅ਵ੃" ਨਵਧੀ ਦ੃ ਅਨੁਸਾਯ -ਖਾਨਤਆਂ ਦੀਆਂ ਨਕਤਾਫਾਂ; ਜ੃ਕਯ ਇਸ ਨਵਧੀ ਦੀ ਩ਾਰਣਾ ਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹ੄ ਅਤ੃ ਰ੃ਖਾਂ ਨੂੰ ਰਗਾਤਾਯ ਨਤਆਯ ਕਯਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹ੄, ਤਾਂ ਭੁਰਾਂਕਣਕਯਤਾ ਟ੄ਕਸ ਅਥਾਯਟੀਆਂ ਦੁਆਯਾ ਆਭਦਨ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਯਨ ਅਤ੃ ਭੁਰਾਂਕਣ ਦੁਆਯਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸ਩ੁਯਦਗੀ ਰਈ ਸਟਾਕ ਭੁਰਾਂਕਣ ਦੀ ਇੁੱਕ ਕਾਰ਩ਨਨਕ ਨਵਧੀ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਨਹੀਂ ਕਯ ਸਕਦਾ ਹ੄। ਌ਕਟ. ਅਦਾਰਤ ਨੇ ਅੁੱਗ੃ ਨਕਹਾ ਨਕ ਨਕਤਾਫ ਦ੃ ਨਤੀਨਜਆਂ ਨੂੰ ਟ੄ਕਸ ਅਨਧਕਾਯੀਆਂ ਦੁਆਯਾ ਤਾਂ ਹੀ ਯੁੱਦ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹ੄ ਜ੃ਕਯ ਭੁਰਾਂਕਣ ਦੁਆਯਾ ਅ਩ਣਾਇਆ ਨਗਆ ਤਯੀਕਾ ਜਾਂ ਤਾਂ ਨੁਕਸਦਾਯ ਹ੄ ਜਾਂ ਜ੃ਕਯ ਅ਩ਣਾਇਆ ਨਗਆ ਨਸਸਟਭ ਸਹੀ ਅਤ੃ ਸਹੀ ਆਭਦਨ ਦਾ ਖੁਰਾਸਾ ਨਹੀਂ ਕਯਦਾ ਹ੄। ਅਦਾਰਤ ਨੇ ਅੁੱਗ੃ ਨਕਹਾ ਨਕ ਨਸਯਫ ਇਹ ਤੁੱਥ ਨਕ ਭੁਰਾਂਕਣ ਦੁਆਯਾ ਅ਩ਣਾਈ ਗਈ ਩ਰਣਾਰੀ ਫਾਯ੃ ਨ਩ਛਰ੃ ਸਭੇਂ ਨਵੁੱਚ ਸਵਾਰ ਨਹੀਂ ਉਠਾ਋ ਗ਋ ਸਨ, ਇਹ ਕਨਹਣ ਦਾ ਕ੅ਈ ਆਧਾਯ ਨਹੀਂ ਹ੄ ਨਕ ਇਸ ਨੂੰ ਸਬ ਦ੃ ਨਾਰ ਸਵੀਕਾਯ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹ੄ ਨਕਉਂਨਕ ਇਹਨਾਂ ਭਾਭਨਰਆਂ ਨਵੁੱਚ ਕ੅ਈ ਯ੅ਕ ਨਹੀਂ ਹ੄। ਅਸੀਂ ਇਸ ਩ੜਾਅ 'ਤ੃ ਨਜ਼ਕਯ ਕਯ ਸਕਦ੃ ਹਾਂ ਨਕ ਨਵਦਵਾਨ ਵਕੀਰ, ਸ਼ਰੀ ਦ੃ਫੀ਩ਰਸਾਦ ਩ਾਰ ਨੇ ਮੂਨਾਈਨਟਡ ਫੈਂਕ ਆਪ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਤਯਪੋਂ ਇਸ ਭਾਭਰ੃ ਨਵੁੱਚ ਩੃ਸ਼ ਹ੅ਣ ਰਈ ਦਖਰ ਦੀ ਭੰਗ ਕੀਤੀ ਹ੄। ਉਸ ਵੁੱਰੋਂ ਦਰੀਰ ਨਦੁੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਨਕ ਇਹੀ ਸਵਾਰ ਫੈਂਨਕੰਗ ਯ੄ਗੂਰ੃ਸ਼ਨ ਌ਕਟ, 1949 ਦੁਆਯਾ ਨਨਮੰਤਨਯਤ ਹ੅ਯ ਫੈਂਕਾਂ ਨਾਰ ਸਫੰਧਤ ਭਾਭਨਰਆਂ ਨਵੁੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਭਰ ਹ੄ ਅਤ੃ ਅਸੀਂ ਇਸ ਨਵੁੱਚ ਸ਼ਾਭਰ ਕਾਨੂੰਨ ਦ੃ ਸਵਾਰ 'ਤ੃ ਉਸ ਨੂੰ ਩੃ਸ਼ ਕਯਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਦੁੱਤੀ ਹ੄। ਅ਩ੀਰਕਯਤਾ ਦ੃ ਵਕੀਰ ਦੁਆਯਾ ਇਹ ਦਯਸਾਇਆ ਨਗਆ ਹ੄ ਨਕ ਭੁਰਾਂਕਣ ਫੈਂਕ ਦੁਆਯਾ ਫ੄ਰੇਂਸ ਸ਼ੀਟ ਦੀ ਨਤਆਯੀ ਫੈਂਨਕੰਗ ਯ੄ਗੂਰ੃ਸ਼ਨ ਌ਕਟ, 1949 ਦ੃ ਉ਩ਫੰਧਾਂ ਦੁਆਯਾ ਨਨਮੰਤਨਯਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹ੄। ਸ੄ਕਸ਼ਨ 29, ਹ੅ਯ ਗੁੱਰਾਂ ਦ੃ ਨਾਰ, ਇਹ ਩ਰਦਾਨ ਕਯਦਾ ਹ੄ ਨਕ ਹਯ੃ਕ ਕ੄ਰੰਡਯ ਸਾਰ ਦੀ ਨਭਆਦ ਖਤਭ ਹ੅ਣ 'ਤ੃, ਬਾਯਤ ਨਵੁੱਚ ਸ਼ਾਭਰ ਹਯ ਫੈਂਨਕੰਗ ਕੰ਩ਨੀ ਆ਩ਣ੃ ਦੁਆਯਾ ਕੀਤ੃ ਗ਋ ਸਾਯ੃ ਕਾਯ੅ਫਾਯਾਂ ਦ੃ ਸਫੰਧ ਨਵੁੱਚ, ਤੀਜੀ ਅਨੁਸੂਚੀ ਨਵੁੱਚ ਦਯਸਾ਋ ਗ਋ ਪਾਯਭਾਂ ਨਵੁੱਚ ਜਾਂ ਇਸ ਦ੃ ਨੇੜ੃ ਦ੃ ਹਾਰਾਤਾਂ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਮਰਸ਼ੀਅ਱ ਬੈਂਕ ਬਨਾਮ ਸ਼ੀ.ਐ਱.ਿ਼ੀ. [ਸਾਹ, ਜ੃.] ਅਨੁਸਾਯ ਉਸ ਸਾਰ ਦ੃ ਸੰਦਯਬ ਨਵੁੱਚ ਇੁੱਕ ਫ੄ਰੇਂਸ ਸ਼ੀਟ ਅਤ੃ ਰਾਬ ਅਤ੃ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਖਾਤਾ ਨਤਆਯ ਕਯ੃ਗੀ। ਸੰ਩ਤੀ ਅਤ੃ ਸੰ਩ਤੀਆਂ ਦ੃ ਕਾਰਭ ਨਵੁੱਚ ਨਨਯਧਾਯਤ ਪਾਯਭ ਨਵੁੱਚ, ਆਈਟਭ 4 ਨਨਵ੃ਸ਼ਾਂ ਦਾ ਇਸ ਤਯਹਾਂ ਨਜ਼ਕਯ ਕਯਨ ਰਈ ਩ਰਦਾਨ ਕਯਦਾ ਹ੄: "ਨਨਵ੃ਸ਼ (ਭੁਰਾਂਕਣ ਦਾ ਨਫਆਨ ਭ੅ਡ ਨਜਵੇਂ ਨਕ ਰਾਗਤ ਜਾਂ ਭਾਯਕੀਟ ਭੁੁੱਰ (਌ੱਪ) Case: UNITED COMMERCIAL BANK, CALCUTTA versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, WEST BENGAL-III CALCUTTA. [[1999] SUPP. 3 S.C.R. 254] (1999) questions for the opinion of the High Court under Section 256( 1) 1) of the B "1. Whether on the facts and in the circumstances of the case, the Tribun~l is justified in law in cancelling the CIT's order under Section 263 of the Income-tax Act holding that the case of State Bank of Travancore v. CIT, Kerala (158 ITR 102) is not applicable to the facts of the present case? 2. Whether on the fact and in the circumstances of the case, the Tribunal is correct in law in holding that the notional loss in the investment trading (India) to the extent of Rs. Rs. 7,45,35,029 by working out a difference by working out a difference working out a difference between,he book value of shares as shown in the final account and their market price as on the last due of the accounts, is admissible to be deducted from the book profits of the assessee bank?" trading (India) to the extent of Rs. Rs. 7,45,35,029 by working out a difference by working out a difference working out a difference D The High Court answered both the questions in the negative and in favour of the revenue and arrived at the conclusion that stock valuation of shares shown in Bank's final accounts could not be permitted to be revalued at market value for income tax purposes only. E The aforesaid questions arise in the context of the fact that appel-lant-assessee Bank submitted return for the assessment year 1982-83 con-F tending that there was·notional loss of Rs. 7,45,35,029 on account of closing stock of securities at the market value. The Inspecting Assistant Commis-sioner of Income Tax, Assistant Range-Ill, Calcutta by the assessment order dated 19th March, 1985 accepted the same. The €ommissioner of Income Tax, West Bengal by order dated 9th March, 1987 under Section 263 of the Income .Tax Act, 1961 (hereinafter referred to as 'the Act') set G aside the said assessment order by holding that the Bank had no right to calculate profit or loss arising out of investment trading account as it has excluded it from the preparation of its own final accounts. Unless a Bank itself accepts the position by incorporating such loss or profit in the final accounts, it would have no right to put across such hypothetical loss for H 263 of the Income .Tax Act, 1961 (hereinafter referred to as 'the Act') set G A the purpose of income tax assessment. The practice followed by the Bank is entirely contrary to the decision rendered by this Court in State of Travancore v. CIT Kera/a, (1986) 158 ITR 102. The assessee was following mercantile system of according and loss claimed by the assessee had not been debited in the books of accounts. B B Against that order, Bank preferred an appeal before the Income Tax Appellate· Tribunal. The Tribunal by order dated 14th October, 1988 arrived at the conclusion that it is established on facts that assessee had claimed the loss by following the same method which it was following for the last 30 years and the principle laid down by this Court in State Bank C of Travancore v. C./. T., Kera/a (1986) 158 ITR 102 was not applicable to the facts of the present case. Hence, the order passed by the CIT under Seetion 263 was set aside. Against the said judgment and order at the instance of the revenue, the aforesaid two questions were referred for the opinion of the High Court. D Case: UNITED COMMERCIAL BANK, CALCUTTA versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, WEST BENGAL-III CALCUTTA. [[1999] SUPP. 3 S.C.R. 254] (1999) vkSj bafM;k ds th dh vksj ls bl ekeys esa is'k gksus ds fy, gLr{ksi dh ekax dh FkhA muds }kjk ;g rdZ fn;k xk; fd ;gh iz'u vU; cSadksa ls lacaf/kr ekeyksa esa Hkh 'kkfey gS tks cSafdax fofu;eu vf/kfu;e] 1949 }kjk 'kkflr gksrs gSa vkSj geus mUgsa blesa 'kkfey dkuwu ds i'u ij viuk i{k j[kus dh vuqefr nh gSA ¼M-½vihydrkZ ds fo}ku vf/koDrk }kjk ;g crk;k x;k gS fd fu/kkZfjrh cSad cSysal 'khV dh rS;kjh fdlds }kjk fu;af=r gksrh gSA ;qukbZVsM dekf'kZ;y cSad] lh-vkbZVh-['kkg-tsA] ¼d½cSafdax fofu;eu vf/kfu;e] 1949 ds izko/kkuA /kkjk 29] vU; ckrksa ds lkFk esa izko/kku gS fd izR;sd dSysaMj o"kZ dh lekfIr ij] Hkkjr esa 'kkfey izR;sd cSafdax daiuh vius }kjk fd, x, lHkhO;olk; ds laca/k esa ,d cSaysal 'khV vkSj ykHk rS;kj djsxhA vkSj ml o"kZ ds lanHkZ esa gkfu [kkrkrhljh vuqlwph esa fu/kkZfjr izi=ksa esa ;k mlds fudV tSlk fd ifjfLFkfr;ksa Lohdkj djrh gSA laiRrh vkSj laiRrh ds dkWye esa fu/kkZfjr QkWeZ esa] vkbVe 4 esa fuos'k dk mYys[k bl izdkj fd;k x;k gSA fuos'k ¼eqY;kadu dk rjhdk lhth ykxr ;k cktkj ewY; crkrs gq,A½ 1-dsUnz vkSj jkT; ljdkjksa dh izfrHkwfr;ksa vkSj dsUnz vkSj izkarh; ljdkjksa ds Vzstjh fcy lfgr vU; VzLVh izfrHkqfr;kaA 2- 'ks;j ¼ ojh;rk] lk/kkj.k] vkLFkfxr vkSj 'ks;jksa ds vU; oxksZa esa oxhZd`r djuk vkSj iwjh rjg ls Hkqxrku fd, x, vkSj vkaf'kd :i ls Hkqxrku fd, x, 'ks;jksa dks vyx&vyx fn[kkuk½ 3- fMosapj ;k ckWM 4- vU; fuos'k ¼mfpr 'kh"kZdksa ds varxZr oxhZd`r fd;k tkuk gSA½ 5- lksuk uksV bl izdkj gS% tgka cSysal 'khV ds ckgjh dkWye esa fn[kk, x, fuos'k dk ewY; cktkj ewY; ls vf/kd gS] ogka cktkj ewY; dks"Vd esa vyx ls fn[kk;k tk,xkA blds vykok] cSafdax fofu;eu vf/kfu;e] 1949dh /kkjk 53 }kjk iznRr 'kfDr;ksa dk iz;kx djrs gq,] Hkkjrh; fjtoZ cSad dh flQkfj'k ij dsanz ljdkj us ewY;kadu ds fy, fu/kkZfjrh cSad ds fy, ,d vf/klwpuk tkjh dh Fkh fd uksV ds izko/kku mDr vf/kfu;e dh rhljh vuqlwph esa QkWeZ ^,^ ls tqMk gqvk 31 fnlacj] 1981 dks viuhcSysal 'khV ds laca/k esa ;wukbVsM def'kZ;y cSad ij ykxw ugha gksxk] tc fdlh ds lkeus vkarfjddkWye esa ewY; fn[kk;k x;k gks mDr QkWeZ ds laifRr vkSj ifjlaifRr i{k ds vkbVe 4 ds mi&'kh"kZ ¼ii½] ¼iii½] ¼iv½ vkSj ¼v½] ml mi&'kh"kZ ds rgr fuos'k ds cktkj ewY; ls vf/kd gS] dks"Bd ds Hkhrj vyx ls fn[kk;k x;k gS mi&'kh"kZ ds varxZr fuos'k dk cktkj ewY;A loksZPp U;k;ky; dh fjiksVZ [1999] leFkZuA 3 ,l-lh-vkj- ¼[k½ mDr vf/klwpuk ds vk/kkj ij] fu/kkZfjrh cSad us cSysal 'khV esa dks"Bd ds Hkhrj mi&'kh"kksZa ds rgr vyx ls fuos'k ds cktkj ewY; dk mYys[k ugha fd;k gSA fu/kkZfjrh ds fy, fo}ku odhy us vkxs crk;k gS fd ykxr ij 'ks;jksa vkSj izfrHkwfr;ksa ds leku LVkWd ds ewY; dk [kqyklk djusvkSj cktkj ewY; dk mYys[k djus dh vko';drk] ;fn dks"Bd ds Hkhrj de gS] rks vc ifji= fnukad 20 twu] 1992 }kjk lekIr dj fn;k x;k gSA Hkkjrh fjtoZ cSad }kjk tkjh fd;k x;kA bl ifji= }kjk] vuqeksfnr izfrHkwfr;ksa ds vykok vU; izfrHkwfr;ksa esa ekud fuos'k dks ^orZeku^ Js.kh ds varxZr oxhZd`r fd;k tkuk gS vkSj cktkj ewY; ;k ykxr ij tks Hkh de gks] ewY; fu/kkZj.k fd;k tkuk gS vkSj deh] ;fn dksbZ gks] ds fy, ewY;gzkl iznku fd;k tkuk gSA fu/kkZfjr cSysal 'khV ds mijksDr izi= ls ;g Li"V gS fd vuqlwfpr jk"Vzh;d`r cSadksa dks 'ks;jksa vkSj izfrHkwfr;ksa ds ewY; dks ykxr ij j[kus ds fy, funsZf'kr fd;k x;k Fkk vkSj ;fn cktkj ewY; de gS] rks bls dks"Bd esa vyx ls fn[kk;k tkuk FkkA Case: UNITED COMMERCIAL BANK, CALCUTTA versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, WEST BENGAL-III CALCUTTA. [[1999] SUPP. 3 S.C.R. 254] (1999) ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਮਰਸ਼ੀਅ਱ ਬੈਂਕ ਬਨਾਮ ਸ਼ੀ.ਐ਱.ਿ਼ੀ. [ਸਾਹ, ਜ੃.] ਅਨੁਸਾਯ ਉਸ ਸਾਰ ਦ੃ ਸੰਦਯਬ ਨਵੁੱਚ ਇੁੱਕ ਫ੄ਰੇਂਸ ਸ਼ੀਟ ਅਤ੃ ਰਾਬ ਅਤ੃ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਖਾਤਾ ਨਤਆਯ ਕਯ੃ਗੀ। ਸੰ਩ਤੀ ਅਤ੃ ਸੰ਩ਤੀਆਂ ਦ੃ ਕਾਰਭ ਨਵੁੱਚ ਨਨਯਧਾਯਤ ਪਾਯਭ ਨਵੁੱਚ, ਆਈਟਭ 4 ਨਨਵ੃ਸ਼ਾਂ ਦਾ ਇਸ ਤਯਹਾਂ ਨਜ਼ਕਯ ਕਯਨ ਰਈ ਩ਰਦਾਨ ਕਯਦਾ ਹ੄: "ਨਨਵ੃ਸ਼ (ਭੁਰਾਂਕਣ ਦਾ ਨਫਆਨ ਭ੅ਡ ਨਜਵੇਂ ਨਕ ਰਾਗਤ ਜਾਂ ਭਾਯਕੀਟ ਭੁੁੱਰ (਌ੱਪ) (i) ਕੇਂਦਯ ਅਤ੃ ਸੂਫਾ ਸਯਕਾਯਾਂ ਦੀਆਂ ਩ਰਤੀਬੂਤੀਆਂ ਅਤ੃ ਕੇਂਦਯੀ ਅਤ੃ ਸੂਫਾਈ ਸਯਕਾਯਾਂ ਦ੃ ਖਜ਼ਾਨਾ ਨਫੁੱਰਾਂ ਸਭ੃ਤ ਹ੅ਯ ਟਯੁੱਸਟੀ ਩ਰਤੀਬੂਤੀਆਂ। (ii) ਸ਼੃ਅਯ (ਤਯਜੀਹੀ, ਸਾਧਾਯਨ, ਭੁਰਤਵੀ ਅਤ੃ ਸ਼੃ਅਯਾਂ ਦੀਆਂ ਹ੅ਯ ਸ਼ਰ੃ਣੀਆਂ ਨਵੁੱਚ ਸ਼ਰ੃ਣੀਫੁੱਧ ਕਯਨਾ ਅਤ੃ ਵੁੱਖਯ੃ ਤ੆ਯ 'ਤ੃ ਸ਼੃ਅਯਾਂ ਨੂੰ ਩ੂਯੀ ਤਯਹਾਂ ਅਦਾਇਗੀ ਅਤ੃ ਩ਾਯਰੀ ਅਦਾਇਗੀਸ਼ੁਦਾ ਨਦਖਾਉਣਾ) ... (iii) ਨਡਫੈਂਚਯ ਜਾਂ ਫਾਂਡ (iv) ਹ੅ਯ ਨਨਵ੃ਸ਼ (ਉਨਚਤ ਨਸਯਰ੃ਖਾਂ ਅਧੀਨ ਵਯਗੀਨਕਰਤ ਕੀਤ੃ ਜਾਣ ਰਈ) (v) ਸ੅ਨਾ" ਨੋਟ (਌ੱਪ) ਹ੃ਠ ਨਰਖ੃ ਅਨੁਸਾਯ ਩ੜਹਦਾ ਹ੄: "ਨਜੁੱਥ੃ ਫ੄ਰੇਂਸ ਸ਼ੀਟ ਦ੃ ਫਾਹਯੀ ਕਾਰਭ ਨਵੁੱਚ ਦਯਸਾ਋ ਗ਋ ਨਨਵ੃ਸ਼ਾਂ ਦਾ ਭੁੁੱਰ ਭਾਯਕੀਟ ਭੁੁੱਰ ਤੋਂ ਵੁੱਧ ਹ੄, ਤਾਂ ਭਾਯਕੀਟ ਭੁੁੱਰ ਨੂੰ ਫਯ੄ਕਟਾਂ ਨਵੁੱਚ ਵੁੱਖਯ੃ ਤ੆ਯ 'ਤ੃ ਨਦਖਾਇਆ ਜਾਵ੃ਗਾ": ਇਸ ਤੋਂ ਇਰਾਵਾ, ਫੈਂਨਕੰਗ ਯ੄ਗੂਰ੃ਸ਼ਨ ਌ਕਟ, 1949 ਦੀ ਧਾਯਾ 53 ਦੁਆਯਾ ਩ਰਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਵਯਤੋਂ ਕਯਦ੃ ਹ੅਋, ਕੇਂਦਯ ਸਯਕਾਯ ਨੇ ਬਾਯਤੀ ਨਯਜ਼ਯਵ ਫੈਂਕ ਦੀ ਨਸਫਾਯਸ਼ 'ਤ੃ ਭੁਰਾਂਕਣ ਰਈ ਭੁਰਾਂਕਣ ਫੈਂਕ ਰਈ ਨੋਟੀਨਪਕ੃ਸ਼ਨ ਜਾਯੀ ਕੀਤਾ ਸੀ ਨਕ ਨੋਟ (਌ਪ) ਦੀਆਂ ਨਵਵਸਥਾਵਾਂ ਨਾਰ ਜ੅ਨੜਆ ਨਗਆ। ਉ਩ਯ੅ਕਤ ਌ਕਟ ਦੀ ਤੀਜੀ ਅਨੁਸੂਚੀ ਨਵੁੱਚ ਪਾਯਭ '਋' ਮੂਨਾਈਨਟਡ ਕਭਯਸ਼ੀਅਰ ਫੈਂਕ 'ਤ੃ 31 ਦਸੰਫਯ, 1981 ਨੂੰ ਆ਩ਣੀ ਫ੄ਰੇਂਸ ਸ਼ੀਟ ਦ੃ ਸਫੰਧ ਨਵੁੱਚ ਰਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹ੅ਵ੃ਗਾ, ਜਦੋਂ ਨਕਸ੃ ਵੀ ਉ਩-ਨਸਯਰ੃ਖ ਦ੃ ਨਵਯੁੁੱਧ ਅੰਦਯਰ੃ ਕਾਰਭ ਨਵੁੱਚ ਨਦਖਾਇਆ ਨਗਆ ਭੁੁੱਰ (ii), (iii), (iv) ਅਤ੃ (v) ਉਕਤ ਪਾਯਭ ਦ੃ ਸੰ਩ੁੱਤੀ ਅਤ੃ ਸੰ਩ੁੱਤੀ ਵਾਰ੃ ਩ਾਸ੃ ਦੀ ਆਈਟਭ 4, ਉਸ ਉ਩-ਨਸਯਰ੃ਖ ਦ੃ ਅਧੀਨ ਨਨਵ੃ਸ਼ਾਂ ਦ੃ ਭਾਯਕੀਟ ਭੁੁੱਰ ਤੋਂ ਵੁੱਧ ਹ੄, ਫਰ੄ਕਟਾਂ ਦ੃ ਅੰਦਯ ਵੁੱਖਯ੃ ਤ੆ਯ 'ਤ੃ ਨਦਖਾਉਂਦਾ ਹ੄ ਉ਩-ਨਸਯਰ੃ਖ ਅਧੀਨ ਨਨਵ੃ਸ਼। ਉਕਤ ਨੋਟੀਨਪਕ੃ਸ਼ਨ ਦ੃ ਆਧਾਯ 'ਤ੃, ਭੁਰਾਂਕਣ ਕਯਤਾ ਫੈਂਕ ਨੇ ਫ੄ਰੇਂਸ ਸ਼ੀਟ ਨਵੁੱਚ, ਉ਩-ਨਸਯਰ੃ਖਾਂ ਦ੃ ਅਧੀਨ ਨਨਵ੃ਸ਼ਾਂ ਦ੃ ਫਾਜ਼ਾਯ ਭੁੁੱਰ ਦਾ ਵੁੱਖਯ੃ ਤ੆ਯ 'ਤ੃ ਨਜ਼ਕਯ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਅ਩ੀਰਕਯਤਾ-ਭੁਰਾਂਕਣ ਰਈ ਨਸੁੱਨਖਅਤ ਵਕੀਰ ਨੇ ਅੁੱਗ੃ ਦੁੱਨਸਆ ਨਕ ਸ਼੃ਅਯਾਂ ਅਤ੃ ਩ਰਤੀਬੂਤੀਆਂ ਦ੃ ਕਰ੅ਨਜ਼ੰਗ ਸਟਾਕ ਦੀ ਕੀਭਤ ਦਾ ਖੁਰਾਸਾ ਕਯਨ ਦੀ ਜ਼ਯੂਯਤ ਅਤ੃ ਭਾਯਕੀਟ ਕੀਭਤ ਦਾ ਨਜ਼ਕਯ ਕਯਨ ਦੀ ਜ਼ਯੂਯਤ, ਜ੃ਕਯ ਫਰ੄ਕਟਾਂ ਦ੃ ਅੰਦਯ ਘੁੱਟ ਹ੄, ਤਾਂ ਹੁਣ 20 ਜੂਨ, 1992 ਦ੃ ਜਾਯੀ ਕੀਤ੃ ਸਯਕੂਰਯ ਦੁਆਯਾ ਖਤਭ ਕਯ ਨਦੁੱਤੀ ਗਈ ਹ੄। ਬਾਯਤੀ ਨਯਜ਼ਯਵ ਫੈਂਕ ਦੁਆਯਾ. ਇਸ ਸਯਕੂਰਯ ਦੁਆਯਾ, ਩ਰਵਾਨਨਤ ਩ਰਤੀਬੂਤੀਆਂ ਤੋਂ ਇਰਾਵਾ ਹ੅ਯ ਩ਰਤੀਬੂਤੀਆਂ ਨਵੁੱਚ ਨਭਆਯੀ ਨਨਵ੃ਸ਼ ਨੂੰ 'ਭ੆ਜੂਦਾ' ਸ਼ਰ੃ਣੀ ਦ੃ ਅਧੀਨ ਸ਼ਰ੃ਣੀਫੁੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਹ੄ ਅਤ੃ ਭਾਯਕੀਟ ਕੀਭਤ 'ਤ੃ ਜਾਂ ਕੀਭਤ 'ਤ੃ ਭੁੁੱਰ ਜ੅ ਵੀ ਘੁੱਟ ਹ੄, ਅਤ੃ ਜ੃ਕਯ ਕ੅ਈ ਹ੅ਵ੃, ਤਾਂ ਘਾਟ੃ ਰਈ ਭੁਦਯਾ ਩ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਹ੄। ਨਨਯਧਾਯਤ ਫ੄ਰੇਂਸ ਸ਼ੀਟ ਦ੃ ਉ਩ਯ੅ਕਤ ਪਾਯਭ ਤੋਂ, ਇਹ ਸ਩ੁੱਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹ੄ ਨਕ ਅਨੁਸੂਨਚਤ ਯਾਸ਼ਟਯੀਨਕਰਤ ਫੈਂਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼੃ਅਯਾਂ ਅਤ੃ ਩ਰਤੀਬੂਤੀਆਂ ਦ੃ ਭੁੁੱਰ ਨੂੰ ਕੀਭਤ 'ਤ੃ ਰਗਾਉਣ ਰਈ ਨਨਯਦ੃ਸ਼ ਨਦੁੱਤਾ ਨਗਆ ਸੀ ਅਤ੃ ਜ੃ਕਯ ਭਾਯਕੀਟ ਭੁੁੱਰ ਘੁੱਟ ਹ੄, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਫਰ੄ਕਟਾਂ ਨਵੁੱਚ ਵੁੱਖਯ੃ ਤ੆ਯ 'ਤ੃ ਨਦਖਾਉਣਾ ਸੀ। ਹੁਣ, ਸਵਾਰ ਇਹ ਹ੅ਵ੃ਗਾ ਨਕ "ਜਦੋਂ ਅਨਜਹਾ ਫੈਂਕ ਆਭਦਨ ਦੀ ਆ਩ਣੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਨਯਟਯਨ ਜਭਹਾਂ ਕਯ ਨਯਹਾ ਹ੄, ਤਾਂ ਕੀ ਇਹ ਩ਰਤੀਬੂਤੀਆਂ ਅਤ੃ ਸ਼੃ਅਯਾਂ ਦ੃ ਭਾਯਕੀਟ ਭੁੁੱਰ ਦ੃ ਆਧਾਯ 'ਤ੃ ਆ਩ਣੀ ਨਯਟਯਨ ਨਵੁੱਚ ਅਸਰ ਰਾਬ ਅਤ੃/ਜਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਖੁਰਾਸਾ ਕਯ ਸਕਦਾ ਹ੄? ਇਸ ਵੁੱਰ ਇਸ਼ਾਯਾ ਕੀਤਾ ਨਗਆ ਹ੄। ਫ੄ਰੇਂਸ ਸ਼ੀਟ ਜਾਂ ਕੀਭਤ 'ਤ੃ ਸ਼੃ਅਯਾਂ ਨਵਚ ਨਨਵ੃ਸ਼ ਦ੃ ਆਧਾਯ 'ਤ੃ ਯੁੱਖ੃ ਗ਋ ਆਨਡਟ ਕੀਤ੃ ਖਾਤ੃ ਇਸ ਤੁੱਥ ਦ੃ ਭੁੱਦ੃ਨਜ਼ਯ ਫੈਂਕ ਦ੃ ਅਸਰ ਰਾਬ ਜਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਖੁਰਾਸਾ ਨਹੀਂ ਕਯਨਗ੃ ਨਕ ਸ਼੃ਅਯਾਂ ਦ੃ ਭੁੁੱਰ ਨਵਚ ਨਗਯਾਵਟ ਜਾਂ ਭਾਯਕੀਟ ਭੁੁੱਰ ਨਵਚ ਨਗਯਾਵਟ ਆਨਡਟ ਕੀਤ੃ ਖਾਨਤਆਂ ਨਵੁੱਚ ਸ਼੃ਅਯ ਅਤ੃ ਩ਰਤੀਬੂਤੀਆਂ ਩ਰਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਅ਩ੀਰਕਯਤਾ ਦ੃ ਵਕੀਰ ਨੇ ਩੃ਸ਼ ਕੀਤਾ ਨਕ ਬਾਵੇਂ ਭੁਰਾਂਕਣਕਯਤਾ ਦੁਆਯਾ ਫਣਾਈ ਗਈ ਫ੄ਰੇਂਸ ਸ਼ੀਟ ਨਵੁੱਚ, ਸ਼੃ਅਯਾਂ ਅਤ੃ ਩ਰਤੀਬੂਤੀਆਂ ਦੀ ਭਾਯਕੀਟ ਕੀਭਤ ਦਾ ਨਜ਼ਕਯ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਨਗਆ ਹ੄, ਨਪਯ ਵੀ ਭੁਰਾਂਕਣ ਫੈਂਕ ਦੀ ਅਸਰ ਆਭਦਨ ਨੂੰ ਨਨਯਧਾਯਤ ਕਯਨ ਰਈ। , ਉ਩ਯ੅ਕਤ ਕੀਭਤ ਨੂੰ ਨਧਆਨ ਨਵੁੱਚ ਯੁੱਖਣਾ ਜ਼ਯੂਯੀ ਹ੄ ਅਤ੃, ਇਸ ਉਦ੃ਸ਼ ਰਈ, ਭੁਰਾਂਕਣ ਫੈਂਕ ਅਨਜਹ੃ ਸ਼੃ਅਯਾਂ ਅਤ੃ ਩ਰਤੀਬੂਤੀਆਂ ਦੀ ਭਾਯਕੀਟ ਕੀਭਤ ਨੂੰ ਨਧਆਨ ਨਵੁੱਚ ਯੁੱਖ ਕ੃ ਇਨਕਭ ਟ੄ਕਸ ਨਯਟਯਨ ਜਭਹਾਂ ਕਯ ਨਯਹਾ ਸੀ ਜ੅ ਨਵਬਾਗ ਦੁਆਯਾ ਨਫਨਾਂ ਨਕਸ੃ ਇਤਯਾਜ਼ ਦ੃ ਸਵੀਕਾਯ ਕੀਤ੃ ਗ਋ ਹਨ। . ਉਸਨੇ ਇਹ ਵੀ ਨਕਹਾ ਨਕ ਫ੄ਰੇਂਸ ਸ਼ੀਟ ਨਵੁੱਚ ਸਹੀ ਌ਟਯੀਆਂ ਨਾ ਫਣਾਉਣਾ ਅਸਰ ਆਭਦਨ ਦਾ ਭੁਰਾਂਕਣ ਨਾ ਕਯਨ ਰਈ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਇੁੱਕ ਆਧਾਯ ਹ੅ ਸਕਦਾ ਹ੄। ਕਾਯਨਾਂ ਕਯਕ੃, ਕੇਂਦਯ ਸਯਕਾਯ ਨੇ 12 ਭਈ, 1982 ਨੂੰ ਨੋਟੀਨਪਕ੃ਸ਼ਨ ਜਾਯੀ ਕੀਤਾ ਸੀ ਨਜਸ ਨਵੁੱਚ ਭੁਰਾਂਕਣ ਫੈਂਕ ਨੂੰ ਨਕਸ੃ ਵੀ ਉ਩-ਨਸਯਰ੃ਖ (ii) ਦ੃ ਨਵਯੁੁੱਧ ਅੰਦਯੂਨੀ ਕਾਰਭ ਨਵੁੱਚ ਉ਩-ਨਸਯਰ੃ਖਾਂ ਦ੃ ਅਧੀਨ ਨਨਵ੃ਸ਼ ਦ੃ ਭਾਯਕੀਟ ਭੁੁੱਰ ਨੂੰ ਫਯ੄ਕਟਾਂ ਨਵੁੱਚ ਩ਰਗਟ ਨਾ ਕਯਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਦੁੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, (ii), ( iii), (iv) ਅਤ੃ (v) ਨਨਯਧਾਯਤ ਪਾਯਭ ਦ੃ ਸੰ਩ੁੱਤੀ ਵਾਰ੃ ਩ਾਸ੃ ਦੀ ਆਈਟਭ 4 ਦੀ। ਇਹ ਵੀ ਨਨਯਨਵਵਾਦ ਹ੄ ਨਕ: (਋) ਅ਩ੀਰਕਯਤਾ ਇੁੱਕ ਯਾਸ਼ਟਯੀਨਕਰਤ ਫੈਂਕ ਹ੄ ਅਤ੃ ਇਸਰਈ ਫੈਂਨਕੰਗ ਯ੄ਗੂਰ੃ਸ਼ਨ ਌ਕਟ, 1949 ਦੁਆਯਾ ਨਨਮੰਤਨਯਤ ਹ੄। Case: UNITED COMMERCIAL BANK, CALCUTTA versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, WEST BENGAL-III CALCUTTA. [[1999] SUPP. 3 S.C.R. 254] (1999) D D Answering the said questions, the High Court observed that the assessee hits not valu.ed the stock of shares and securities in it\'! books of -accounts in accordance with the method "cost or market price whichever is lower"; if this method is not followed in writing and preparing accounts consistently, the assessee cannot claim a notional method of stock valuation E only for computation of income by the tax authorities and the submission made by the assessee .clearly goes against Section 145(1) of the Act. The Court further observed that the book results can be rejected by the tax authorities only if the method adopted by the assessee is either defective or if the system adopted does not disclose a proper and true income. The Court further held that mere fact that the system followed by the assessee F had not been questioned in the past, is no ground, to say that it should be accepted all along as there is no estoppel in these matters. We may mention at this stage that the learned Counsel, Mr. Debiprosad Pal sought an intervention to appear in this matter on behalf G of the United Bank of India. It was contended by him that the same question is involved in matters pertaining to other banks which are governed by the Banking Regulation Act, 1949 and we have permitted him to make his submission on the question of law involved. It has been pointed out by the learned Counsel for the appellant that H preparation of balance sheet by the assessee bank is governed by the --' provisions of the Banking Regulation Act, 1949. Section 29, inter alia, provides that at the expiration of each calendar year, every banking com-• pany incorporated in India in respect of all business transacted by it, shall prepare a balance sheet and profit and loss account with reference to that year in the Forms set out in the Third Schedule or as near thereto as ci