Vijaya Laxmi Sugar Mills Ltd v. Commissioner Of Income Tax, Kanpur

Case: VIJAYA LAXMI SUGAR MILLS LTD. versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, KANPUR [[1991] 3 S.C.R. 383] (1991) ਵਿਜਯਾ ਲਕਸ਼ਮੀ ਸਗਰ ਵਮਿੱਲਜ਼ ਵਲਮਵਿਡ ਬਨਾਮ ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਵਮਸ਼ਨਰ, ਕਾਨਪੁਰ 6 ਅਗਸਤ, 1991 [ਕੇ. ਜਗਨਨਾਥ ਸ ਿੀ, ਬਨਾਮ ਰਾਮਾਸਿਾਮੀ ਅਤੇ ਯੋਗੇਸ਼ਿਰ ਵਿਆਲ ਜੇ.ਜੇ.] ਕੰਪਨੀ ਐਕਟ, 1956: ਲਿਕਲਿਡੇਸ਼ਨ ਲਿਿੱਚ ਕੰਪਨੀ- ਲਿਕੁਇਡੇਟਰ -ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਦੀ ਪਰਾਪਤੀ- ਚਾਹੇ ਕੰਪਨੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੋਿੇ। ਆਮਦਨ ਕਰ ਐਕਟ, 1961: ਧਾਰਾਿਾਂ:- 28, 56, 57 (iii) - ਲਿਕਲਿਡੇਸ਼ਨ-ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਦੀ ਲਿਕਰੀ-ਲਿਕਸਡ ਲਡਪਾਲ਼ਿਟ ਲਿਿੱਚ ਲਿਕਰੀ ਆਮਦਨ ਦਾ ਲਨਿੇਸ਼ ਕੀ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਹੈ: ਅਲਨਸ਼ਲਚਤ ਆਮਦਨ- ਕੀ ਧਾਰਾ 28 ਦੇ ਤਲਹਤ ਮੁਿਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: ਲਿਕੁਇਡੇਟਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਖਰਚੇ- ਕਟੌਤੀ- ਕੀ ਧਾਰਾ 57 (iii) ਦੇ ਤਲਹਤ ਸਿੀਕਾਰਯੋਗ ਹੈ: ਲਿਆਜ ਸੁਈ ਜੈਨੇਲਰਸ ਪਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਅਪੀਲਕਰਤਾ-ਕੰਪਨੀ ਨ਼ੂੰ 1949 ਵਿਿੱਚ ਬੰਿ ਕਰਨ ਿਾ ਆਿੇਸ਼ ਵਿਿੱਤਾ ਵਗਆ ਸੀ। ਇਸ ਿੇ ਬੰਿ ਹੋਣ ਿੇ ਿੌਰਾਨ ਵਲਕੁਇਡੇਿਰ ਨੇ ਕੰਪਨੀ ਿੀਆਂ ਕੁਝ ਜਾਇਿਾਿਾਂ ਿੇਚ ਵਿਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਇਸ ਿੀ ਵਿਕਰੀ ਿੀ ਰਕਮ ਨ਼ੂੰ ਕੁਝ ਬੈਂਕਾਂ ਕੋਲ ਵਿਕਸਡ ਵਡਪਾਵਜ਼ਿ ਵਿਿੱਚ ਵਨਿੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਵਲਕੁਇਡੇਿਰ ਨੇ ਤਨਖਾਹਾਂ, ਕਾਨ਼ੂੰਨੀ ਿੀਸਾਂ, ਯਾਤਰਾ ਖਰਵਚਆਂ, ਡਾਕ ਅਤੇ ਸਿੇਸ਼ਨਰੀ 'ਤੇ ਕੁਝ ਖਰਚੇ ਕੀਤੇ। ਵਨਰਧਾਰਤ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਵਿਆਜ ਆਮਿਨ ਤੋਂ ਉਕਤ ਖਰਵਚਆਂ ਿੀ ਕਿੌਤੀ ਿਾ ਿਾਅਿਾ ਕੀਤਾ। ਆਈ.ਿੀ.ਓ. ਨੇ ਇਸ ਿੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਵਿਿੱਤੀ ਅਤੇ "ਹੋਰ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਆਮਿਨ" ਵਸਰਲੇਖ ਹੇਠ ਆਮਿਨ ਿ ਕਸ ਐਕਿ, 1961 ਿੀ ਧਾਰਾ 56 ਿੇ ਤਵਹਤ ਸਮੁਿੱਚੀ ਵਿਆਜ ਆਮਿਨ ਿਾ ਿ ਕਸਯੋਗ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ। ਮੁਲਾਂਕਣ ਿੇ ਆਿੇਸ਼ਾਂ ਿੀ ਪੁਸ਼ਿੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਅਪੀਲ ਸਹਾਇਕ ਕਵਮਸ਼ਨਰ ਅਤੇ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਪੀਲ ਵਿਵਬਊਨਲ ਨੇ ਅਪੀਿ ਲਿਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਵਿਵਬਊਨਲ ਿੇ ਹਿਾਲੇ 'ਤੇ ਹਾਈ ਕੋਰਿ ਨੇ ਵਕਹਾ ਵਕ ਵਿਕਸਡ ਵਡਪਾਵਜ਼ਿ ਤੋਂ ਹੋਣ ਿਾਲੀ ਆਮਿਨ ਹੋਰ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਹੋਈ ਆਮਿਨ ਸੀ; ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ ਧਾਰਾ 57 (iii) ਿੇ ਤਵਹਤ ਖਰਚੇ ਿੀ ਕਿੌਤੀ ਨ਼ੂੰ ਇਸ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਰਿੱਿ ਕਰ ਵਿਿੱਤਾ ਵਕ ਿਾਅਿਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਖਰਚੇ ਵਿਆਜ ਆਮਿਨ ਿੀ ਕਮਾਈ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਨਾਰਾਜ਼ ਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾ-ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਇਸ ਅਿਾਲਤ ਵਿਿੱਚ ਲਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਲਗਆ ਰਾਹੀਂ ਅਪੀਲ ਕਰਨ ਨ਼ੂੰ ਤਰਜੀਹ ਵਿਿੱਤੀ। ਇਹਨਾਂ ਸਿਾਲਾਂ 'ਤੇ ਵਕ ਕੀ: (1) ਵਲਕਵਿਡੇਸ਼ਨ ਵਿਿੱਚ ਕੰਪਨੀ ਿੀਆਂ ਜਾਇਿਾਿਾਂ ਿੀ ਵਿਕਰੀ ਅਤੇ ਪਿਾਪਤੀ ਨ਼ੂੰ ਪਿਭਾਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਸਨ਼ੂੰ ਵਿਕਸਡ ਵਡਪਾਵਜ਼ਿਾਂ ਵਿਿੱਚ ਵਨਿੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਿਿੱਚ ਵਲਕੁਇਡੇਿਰ ਕੰਪਨੀ ਿੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿਿੱਚ ਲਿੱਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਵਿਆਜ ਆਮਿਨ ਐਕਿ ਿੀ ਧਾਰਾ 28 ਿੇ ਤਵਹਤ ਿ ਕਸਯੋਗ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਆਮਿਨ ਸੀ ਨਾ ਵਕ "ਹੋਰ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਆਮਿਨ" ਵਸਰਲੇਖ ਅਧੀਨ ਧਾਰਾ 56 ਿੇ ਤਵਹਤ, ਅਤੇ (2) ਵਲਕੁਇਡੇਿਰ ਿੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਖਰਚੇ ਵਸਰਿ ਵਿਆਜ ਆਮਿਨ ਕਮਾਉਣ ਿੇ ਉਿੇਸ਼ ਲਈ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਧਾਰਾ 57 (iii) ਿੇ ਤਵਹਤ ਕਿੌਤੀ ਿਾ ਿਾਅਿਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। 383 XXXXXX ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਿ ਵਰਪੋਰਿਾਂ [1991] 3 ਐਸ.ਸੀ.ਆਰ. ਅਪੀਲ ਨ਼ੂੰ ਖਾਰਜ ਕਰਵਿਆਂ, ਇਸ ਅਿਾਲਤ ਨੇ, ਲਕਹਾ ਲਕ : 1. ਵਲਕੁਇਡੇਿਰ ਨ਼ੂੰ ਵਸਰਿ ਕੰਪਨੀ ਿੀਆਂ ਜਾਇਿਾਿਾਂ ਿਾ ਅਵਹਸਾਸ -ਕਰਨ ਵਿਿੱਚ ਕੰਪਨੀ ਿਾ ਕੋਈ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰਨ ਿਾਲਾ ਨਹੀਂ ਮੰਵਨਆ ਜਾ ਸਕਿਾ। [387G] 2. ਤੁਰੰਤ ਮਾਮਲੇ ਵਿਿੱਚ, ਕੰਪਨੀ ਆਪਣੇ ਬੰਿ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਵਹਲਾਂ ਖੰਡ ਿੇ ਵਨਰਮਾਣ ਵਿਿੱਚ ਲਿੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਵਰਕਾਰਡਾਂ ਨੇ ਇਹ ਖੁਲਾਸਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਵਕ ਵਲਕੁਇਡੇਿਰ ਖੰਡ ਿੇ ਵਨਰਮਾਣ ਿਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰ ਵਰਹਾ ਸੀ, ਜਾਂ ਬੰਿ ਕਰਨ ਿੀ ਸਹ਼ੂਲਤ ਿੇ ਉਿੇਸ਼ ਨਾਲ ਕੋਈ ਿਪਾਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਕਰ ਵਰਹਾ ਸੀ। ਇਕੋ ਇਕ ਸਿੀਕਾਰਤ ਤਿੱਥ ਇਹ ਸੀ ਵਕ, ਵਿਆਜ ਆਮਿਨ ਸਮਾਪਤੀ ਿੌਰਾਨ ਜਾਇਿਾਿਾਂ ਿੀ ਵਿਕਰੀ ਿੀ ਆਮਿਨ ਵਿਚੋਂ ਖਰੀਿੀ ਗਈ ਵਿਕਸਡ ਵਡਪਾਵਜ਼ਿ ਤੋਂ ਪਿਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਨਹੀਂ ਵਕਹਾ ਜਾ ਸਕਿਾ ਵਕ ਵਨਰਧਾਰਕ ਨੇ ਵਿਆਜ ਆਮਿਨ ਨ਼ੂੰ ਐਕਿ ਿੀ ਧਾਰਾ 28 ਿੇ ਅਰਥਾਂ ਿੇ ਅੰਿਰ ਵਲਆਉਣ ਲਈ ਕੋਈ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ, ਵਿਆਜ ਆਮਿਨ ਿਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਵਸਰਿ "ਹੋਰ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਆਮਿਨ" ਵਸਰਲੇਖ ਿੇ ਤਵਹਤ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਿਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਵਿਵਬਊਨਲ ਿਾ ਇਹ ਕਵਹਣਾ ਸਹੀ ਸੀ ਵਕ ਤੁਰੰਤ ਕੇਸ ਵਿਿੱਚ ਵਿਆਜ ਆਮਿਨ ਧਾਰਾ 28 ਿੁਆਰਾ ਵਨਯੰਤਵਰਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਿੀ ਸੀ, ਬਲਵਕ ਧਾਰਾ 56 ਿੇ ਤਵਹਤ ਵਿਚਾਵਰਆ ਜਾਂਿਾ ਸੀ। [387F; 388B-C; 389A-B] ਵਿਜੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਸਗਰ ਵਮਿੱਲਜ਼ ਵਲਮਵਿਡ ਬਨਾਮ ਆਮਿਨ ਕਰ ਕਵਮਸ਼ਨਰ, ਵਿਿੱਲੀ ਸੈਂਿਰਲ, [1972] 86 ਆਈ.ਿੀ.ਆਰ. 402 ਨੇ ਏ.ਆਈ.ਆਈ.(A.I.I) ਨੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ। ਮੋਰਿੀ ਮਰਕੇਨਿਾਈਲ ਬੈਂਕ ਵਲਮਵਿਡ ਬਨਾਮ ਆਮਿਨ ਕਰ ਕਵਮਸ਼ਨਰ, ਗੁਜਰਾਤ, [1976] 104 ਆਈ. ਟੀ. ਆਰ. 568 ਗੁਜਰਾਤ ਨ਼ੂੰ ਮਨ਼ਿ਼ੂਰੀ ਲਦਿੱਤੀ ਗਈ। 3.1"ਹੋਰ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਆਮਿਨ" ਵਸਰਲੇਖ ਅਧੀਨ ਿਸ਼ੂਲੀ ਜਾਣ ਿਾਲੀ ਆਮਿਨ ਿੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਵਿਿੱਚ, ਐਕਿ ਿੀ ਧਾਰਾ 57 (iii) ਿੇ ਤਵਹਤ ਲੋੜ ਇਹ ਹ ਵਕ, ਖਰਚ "ਅਵਜਹੀ ਆਮਿਨ ਬਣਾਉਣ ਜਾਂ ਕਮਾਉਣ ਿੇ ਉਿੇਸ਼ ਲਈ" ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਿਾ ਹ ਅਤੇ ਕਿੌਤੀ ਅਵਜਹੀ ਆਮਿਨ ਬਣਾਉਣ ਜਾਂ ਕਮਾਉਣ ਿੇ ਉਿੇਸ਼ ਲਈ ਪ਼ੂਰੀ ਤਰਹਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਿੱਖੇ ਗਏ ਜਾਂ ਖਰਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਖਰਚੇ ਿੇ ਸਬੰਧ ਵਿਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਿੀ ਹ । [389C-D & G] 3.2ਇਹ ਸਿੱਚ ਹ ਵਕ ਖਰਚ ਅਤੇ ਆਮਿਨ ਿੀ ਕਮਾਈ ਿੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਬੰਧ ਵਸਿੱਧਾ ਹੋਣ ਿੀ ਜ਼ਰ਼ੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹ , ਅਤੇ ਇਹ ਅਵਸਿੱਧੇ ਹੋ ਸਕਿਾ ਹ । ਪਰ ਵਕਉਂਵਕ ਖਰਚ ਉਸ ਆਮਿਨ ਨ਼ੂੰ ਕਮਾਉਣ ਿੇ ਉਿੇਸ਼ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਿਾ ਹ , ਇਸ ਲਈ ਖਰਚ ਅਤੇ ਆਮਿਨ ਿੀ ਕਮਾਈ ਵਿਚਕਾਰ ਕੁਝ ਗਿੱਠਜੋੜ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਿਾ ਹ । [389D-E] 3.3ਵਿਆਜ ਸੁਈ ਜ ਨੇਵਰਸ ਦੁਆਰਾ ਪਿਾਪਤ ਲਕਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹ । ਵਿਆਜ ਬੈਂਕ ਿੁਆਰਾ ਭੁਗਤਾਨਯੋਗ ਹੁੰਿਾ ਹ , ਭਾਿੇਂ ਇਸ ਿਾ ਿਾਅਿਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਿਾ ਹ , ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਕੀ ਕੋਈ [389E-F]ਸੰਸਥਾ ਹ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। 384 XXXXXX ਸ਼ੁਗਰ ਵਮਿੱਲ ਬਨਾਮ ਸੀ.ਆਈ.ਿੀ. [ਰਾਮਾਸਿਾਮੀ, ਜੇ.] Case: VIJAYA LAXMI SUGAR MILLS LTD. versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, KANPUR [[1991] 3 S.C.R. 383] (1991) VIJAYA LAXMI SUGAR MILLS LTD. v. COMMISSIONER OF INCOME TAX, KANPUR AUGUST 6, 1991 A [K. JAGANNATHA SHETIY, V. RAMASWAMI AND YOGESHWAR DAYAL JJ.) B Companies Act, 1956: Company in liquidation-Liquidator-Rea/isation of assets-Whether carrying on a business of the Company. income Tax Act, 1961: Ss. 28, 56, 57(iii)-Company in liquida-tion-Sale of assets-investment of sale proceeds in fixed deposits-Whether a business of the company: inrerest income-Whether to be assessed under s. 28: expenditures incurred by liquidator-Deduction of-Whether admissible under s. 57(iii): interest accrues sui generis. C The appellant-company was ordered to be wound up in 1949. In D the course of its winding up the liquidator sold certain assets of the company and invested the sale proceeds thereof in fixed deposits with certain banks. The liquidator incurred certain expenditures on salaries, legal fees, travelling expenses, postage and stationery. The assessee-company claimed a ·deduction of the said expenses from the interest income. The I.T.O. did not allow it, and assessed the entire interest E income as taxable u/s 56 of the Income Tax Act, 1961 under the head "Income from other sources". The assessment orders were confirmed by .the Appellate Assistant Commissioner and by the Income Tax Appel-late Tribunal in appeal. On a reference by the Tribunal the High Court held that the F income from fixed deposit was income from other sources; and it disal-lowed deduction of the expenditure u/s. 57(iii) on the ground that the expenses claimed were not related to the earning of the interest income. Aggrieved the assessee-company preferred appeal by special leave to this Court. G On the questions whether: (1) in effecting the sale and realisation of the assets of the Company in liquidation and investing the same in fixed deposits the liquidator was engaged in the business of the company and the interest income was a business income taxable n/s 28 of the Act and not under s. 56 under the head "Income from other sources", and (2) the expenses incurred by the liquidator were incurred solely for the H A purpose of earning the interest income so as to claim deduction u/s. 57(iii). Dismissing the appE,al, this Court, HELD: I. The Liquidator in merely realising the assets of the B Company could not be considered as carrying on any business of the Company. [387G] 2. In the instant case, the company before its liquidation was engaged in the manufacture of sugar. The records did not disclose that the liquidator was carryiE1g on the business of manufacture of sugar or any trading activity for the purpose of facilitating the winding up. The c only accepted fact was th"t the interest income was derived from fixed deposits purchased out of the proceeds of sale of assets during winding up. The assessee, could not be said to have carried on any business to bring the interest income within the meaning of s. 28 of the Act and, therefore, the interest income was liable to be assessed only under the D head "Income from other sources". The Tribunal was, therefore, right in holding that the interest income in the instant caSe was not governed bys. 28 but fell to be consid.ered under s. 56. [387F; 388B-C; 389A-B] E Vijay Laxmi Sugar Mills Ltd. v. Commissioner of Income Tax, Delhi Central, [1972] 86 I. T.R. 402 All., affirmed. Morvi Mercantile Bank Ltd. v. Commissioner of Income Tax, Gujarat., [1976] 104 I. T.R. 568 Guj., approved. F 3.1 In computing the income chargeable under the bead "Income from other sources", requirement under s. 57(iii) of the Act is that the expenditure should have been incurred "for the purpose of making or earning such income" and the deduction is to be made in respect of expenditure laid out or expended wholly and exclusively for the purpose of making or earning such income. [389C-D & G] 3.2 It is true that the connection between the expenditure and the Case: VIJAYA LAXMI SUGAR MILLS LTD. versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, KANPUR [[1991] 3 S.C.R. 383] (1991) बनाम आयकर आयुक्त, कानपुर 6 1991 अगस्त (, , ) के जगन्नाथ शेटटी वी रामास्वामी व योगेश्वर दयालन्यायमूर्तिगण , 1956- - - - कम्पनीज अधिनियमपरिसमापन में कंपनी परिसमापक संपत्ति की वसूली क्याकंपनी का कोई व्यवसाय चल रहा है। , 1961 की धारा-28, 56, 57(iii)--आयकर अधिनियमपरिसमापन में कंपनीपरिसंपत्तियों की- - - -28बिक्री बिक्री आय का सावधि जमा में निवेश क्या कंपनी का व्यवसाय हैः ब्याज आय क्या धारा- 57(iii) के तहत मूल्यांकन किया जाना हैः परिसमापक द्वारा किए गए व्यय क्या धारा के तहत स्वीकार्यहैः ब्याज सामान्यतः अर्जित होता है। 1949 अपीलकर्ता कंपनी को में बंद करने का आदेश दिया गया था। इसके समापन के दौरानपरिसमापक ने कंपनी की कुछ संपत्तियां बेच दीं और विक्रय आय को कुछ बैंकों के साथ सावधि जमा में, , , निवेश कर दिया। परिसमापक ने वेतनकानूनी शुल्कयात्रा व्ययडाक और स्टेशनरी पर कुछ व्यय किए।.टी.ओ. निर्धारिती कंपनी ने ब्याज आय से उक्त खर्चों की कटौती का दावा किया। आईने इसकी अनुमति, 1961 की धारा 56 नहीं दी और संपूर्ण ब्याज आय को आयकर अधिनियमके तहत ‘‘अन्य स्रोतों सेआय’’ शीर्षक के तहत कर योग्य माना। मूल्यांकन आदेशों की पुष्टि अपीलीय सहायक आयुक्त औरआयकर अपीलीय न्यायाधिकरण द्वारा अपील में की गई थी। 0 ट्रिब्यूनल के एक संदर्भ पर माउच्च न्यायालय ने माना कि सावधि जमा से आय अन्य स्रोतों सेआय थी; और इसने धारा 57(iii) के तहत इस आधार पर व्यय की कटौती को अस्वीकार कर दिया कि0दावा किया गया खर्च ब्याज आय की कमाई से संबंधित नहीं था। व्यथित निर्धारिती कंपनी ने मान्यायालय में विशेषष अनुमति द्वारा अपील दायर की। (1) इस सवाल पर किः क्या परिसमापन में कंपनी की परिसंपत्तियों की बिक्री और वसूली कोप्रभभावित करने और उसे सावधि जमा में निवेश करने में परिसमापक कंपनी के व्यवसाय में लगा हुआ था28 और ब्याज आय एक व्यावसायिक आय थी जो ब्याज आय अधिनियम की धारा के अन्तर्गत कर56 (2) योग्य थी और धारा के तहत शीर्षक ‘‘अन्य स्रोतों से आय’’ के अन्तर्गत नही थी। परिसमापक57(iii)द्वारा किए गए व्यय केवल ब्याज आय अर्जित करने के उद्देश्य के लिये किये गये थे जिससे धारा के तहत कटौती का दावा किया जा सके। : इस न्यायालय द्वारा अपील को खारिज करते हुए अवधात या गया - 1. रिकिकिपरिसमापक द्वारा केवल कंपनी की संपत्तियों की वसूली को कंपनी के किसीभभ(387 जी) ी व्यवसाय को चलाने के रूप में नहीं माना जा सकता है 2. वर्तमान प्रकरण में कंपनी अपने परिसमापन से पहले चीनी के निर्माण में लगी हुयी थी। अभिलेखों नेइसका खुलासा नहीं किया कि परिसमापक चीनी के निर्माण या कोई भभी व्यापारिक गतिविधि का व्यवसायकर रहा था। एकमात्र स्वीकृत तथ्य यह था कि ब्याज आय परिसमापन के दौरान परिसम्पत्तियों की बिक्रीकी आय से खरीदी गयी जमा राशियों से प्राप्त हुई थी। यह नहीं कहा जा सकता कि निर्धारिती ने कोई28 व्यवसाय अधिनियम की धारा के अन्तर्गत ब्याज की आय प्राप्त करने हेतु नही किया इसलिए ब्याजआयका मूल्यांकन केवल‘‘अन्य स्रोतों से आय’’ शीर्षक के तहत किया जाना था। अतः न्यायाधिकरण28 केसही था जिसने यह मानते हुए कि तत्काल मामले में ब्याज आय नियंत्रित नहीं थी लेकिन धारा 56. (387 एफ; 388 बी-सी; 389 ए-बी,) अंतर्गत माना जाने लगा। 0 , , (1972) 86 आई.टी.आर.विजय लक्ष्मी शुगर मिल्स लिबनाम आयकर आयुक्तदिल्ली सेंट्रल402 इलाहाबाद, . पुष्टि की गई मोरवी मर्केंटाइल बैंक लिमिटेड बनाम आयकर आयुक्त, गुजरात, (1976) 104 आई.टी.आर. 568गुज., स्वीकृत। 3.1 ‘‘अन्य स्रोतों से आय’’ शीर्ष के अंतर्गत प्रभभार्य आय की गणना करने में अधिनियम की धारा57(iii) के अंतर्गत आवश्यकता यह है कि व्यय ‘‘ऐसी आय बनाने या अर्जित करने के उद्देश्य से’’ कियाजाना चाहिए और कटौती पूरी तरह से या विशेषष रूप से आय अर्जित करने के उद्देश्य से किए गए व्यय के(389 सी-डी एवं जी) संबंध में की जानी चाहिए। 3.2 यह सत्य है कि व्यय और आय अर्जन के बीच संबंध प्रत्यक्ष होना आवश्यक नहीं है और यह,अप्रत्यक्ष भभी हो सकता है। लेकिन चूंकि व्यय उस आय को अर्जित करने के उद्देश्य से किया गया होगा(389 डी-ई) इसलिए व्यय और आय अर्जित करने के बीच कुछ संबंध होना चाहिए। 3.3 , चाहेब्याज स्वनिर्धारित रूप से अर्जित होता है। ब्याज का भभुगतान बैंक द्वारा किया जाता है-(389 ईएफ) इसका दावा किया गया हो या नहीं और चाहे कोई प्रतिष्ठान हो या नहीं। Case: VIJAYA LAXMI SUGAR MILLS LTD. versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, KANPUR [[1991] 3 S.C.R. 383] (1991) ವಜಯ ಲಕಕಕ ಸಕಕರ ಮಲಲ ಲಮಟಡ. ವರದ ಆದಯ ತರಗ ಆಯಕಕರ, ಕನರ ಆಗಸಸ 6,1991 [ ಕ. ಜಗನನಥ ಶಟಸ, ವ. ರಮಸಸಮ ಮತಕ ಯಯಗಶಸರ ದನ ಜ. ಜ.] ಕಂಪನಿಗಳ ಕಾಯದ, 1956: ಕಂಪನಿಯು ದಿವಾಳಿಯಾಗಿರುತಕ್ತದ. ಪರಿಸಮಾಪಕಸಸ್ವಾತಕ್ತಗಳನನ್ನಾ ಸಕಾಕಕ್ಷ್ಯಾತಕ್ಕರಿಸಿದರೆ- ಕಂಪನಿಯು ವಾಕ್ಷ್ಯಾಪಾರವನನ್ನಾ ನಡೆಸಿದಂತೆಯ, ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಕಾಯರ, 1961: ಎಸಎಸ. 28 , 56 , 57 ( iii)- ದಿವಾಳಿಯಾದಕಂಪನಿಯು- ಸಸ್ವಾತಕ್ತಗಳ ಮಾರಾಟ-ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದ ಬಂಡವಾಳವನನ್ನಾ ಸಿಸ್ಥಿರ ಠೇವಣಮಾಡಿರುವುದ- ಕಂಪನಿಯ ವಕ್ಷ್ಯಾವಹಾರವಾಗುತಕ್ತದಯ- ಬಡಿಡ್ಡಿಯ ಆದಾಯವುಪರಿಸಮಾಪಕ ವೆಚಚ್ಚ ಮಾಡಿದ ಮೊತಕ್ತಕಕ್ಕ ಅದನನ್ನಾ ಮೌಲಕ್ಷ್ಯಾಮಾಪನವನನ್ನಾ ಕಲಂ 28ರಡಿಯಲಿಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗುತಕ್ತದ. ಕಡಿತಗೊಳಿಸುವಿಕಯು ಕಲಂ 57 ( iii) ರಡಿಯಲಿಲ್ಲಿಸಿಸ್ವಾಯೋಕಾರಾರರವ- ಬಡಿಡ್ಡಿಯು ಸೇರಿಕೊಳಳ್ಳುತಕ್ತದಯ- ಬಡಿಡ್ಡಿಯು ಅದೃಶಕ್ಷ್ಯಾವಾದಏಕಮೇವದಲಿಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಳಳ್ಳುತಕ್ತದ. ಮೇಲಕ್ಷ್ಮಿನವಿದಾರ ಕಂಪನಿಯನನ್ನಾ 1949 ರಲಿಲ್ಲಿ ಮುಕಾಕ್ತಯಗೊಳಿಸುವಂತೆಆದೇಶಿಸಲಾಗಿರುತಕ್ತದ. ಕಂಪನಿಯನನ್ನಾ ಮುಕಾಕ್ತಯಗೊಳಿಸುವ ಸಂದರರದಲಿಲ್ಲಿಪರಿಸಮಾಪಕನ ಕಂಪನಿಗೆ ಸೇರಿದ ಸಸ್ವಾತಕ್ತಗಳನನ್ನಾ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿ ಮಾರಾಟದಿದಿಂದಬಂದ ರಣವನನ್ನಾ ನಿಶಿಚ್ಚತ ಬಕ್ಷ್ಯಾದಿಂಕುಗಳಲಿಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕ ಮಾಡಿ ಠೇವಣ ಮಾಡಿರುತಕ್ತರೆ.ಪರಿಸಮಾಪಕ ಕಲವು ಮೊತಕ್ತವನನ್ನಾ ಸಂಬಳ, ಕಾನೂನಿನ ವೆಚಚ್ಚ, ಪಪ್ರಯಾಣ ವೆಚಚ್ಚ,ಅದಿಂಚೆ ವೆಚಚ್ಚ ಮತಕ್ತ ಲೇಖನ ಸಮಗಿಪ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ಖರರ ಮಾಡಿರುತಕ್ತರೆ.ಮೌಲಕ್ಷ್ಯಾಮಾಪಕ ಕಂಪನಿಯು ಸದರಿ ಮೊತಕ್ತವನನ್ನಾ ಬಡಿಡ್ಡಿಯ ಆದಾಯದಿದಿಂದಕಡಿತಗೊಳಿಸಬೇಕದಿಂದ ಕಲ್ಲಿಯೋಮು ಮಾಡಿರುತಕ್ತರೆ. ಐ.ಟ.ಓ. ರವರು ಅದಕಕ್ಕ ಅನಮತಿಸಿರುವುದಿಲಲ್ಲಿ ಮತಕ್ತ ಪೂಣರ ಬಡಿಡ್ಡಿಯ ಮೊತಕ್ತವನನ್ನಾ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಕಾಯದ1991 ರ ಕಲಂ 56 ರಡಿಯಲಿಲ್ಲಿ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾದ ಆದಾಯವೆದಿಂದ ಇತರೆಮೂಲಗಳ ಆದಾಯವೆದಿಂಬ ಶಿಯೋರರಕ ಅಡಿಯಲಿಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಸಿರುತಕ್ತದ. ಸದರಿಮೌಲಕ್ಷ್ಯಾಮಾಪನ ಆದೇಶವನನ್ನಾ ಮೇಲಕ್ಷ್ಮಿನವಿ ಆಯುಕಕ್ತಕರು ಮತಕ್ತ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆಮೇಲಕ್ಷ್ಮಿನವಿ ನಕ್ಷ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯು ಮೇಲಕ್ಷ್ಮಿನವಿಯನನ್ನಾ ಪುರಸಕ್ಕರಿಸಿರುತಕ್ತದ. ನಕ್ಷ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯ ಉಲೆಲ್ಲಿಯೋಖದ ಮೇಲೆ ಉಚಚ್ಚ ನಕ್ಷ್ಯಾಯಾಲಯವು ಸಿಸ್ಥಿರಠೇವಣಯದಿಂದ ಬರುವ ಆದಾಯವು ಇತರೆ ಮೂಲದಿದಿಂದ ಬಂದ ಆದಾಯವೆದಿಂಬಂತೆಕಲಂ 57(iii) ರಡಿಯಲಿಲ್ಲಿ ವೆಚಚ್ಚವನನ್ನಾ ಅನಮತಿಸದ ಕಡಿತಗಳನನ್ನಾ ಬಡಿಡ್ಡಿಗೆಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವೆಚಚ್ಚವೆದಿಂದ ಆ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕಲ್ಲಿಯೋಮು ಮಾಡದಿರುವುದಸರಿಯಲಲ್ಲಿವೆದಿಂದ ಅಭಿಪಾಪ್ರಯವನನ್ನಾ ನಿಯೋಡಿರುತಕ್ತದ. ಸದರಿ ಆದೇಶದಿದಿಂದ ನದಿಂದಮೌಲಕ್ಷ್ಯಾಮಾಪನ ಕಂಪನಿಯು ಮೇಲಕ್ಷ್ಮಿನವಿಯನನ್ನಾ ಈ ನಕ್ಷ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮುದಿಂದಸಲಿಲ್ಲಿಸಿರುತಕ್ತದ. ಈ ಪಪ್ರಶೆನ್ನಾಗಳ ಉದದ್ಬವಿಸುತಕ್ತವೆ. (1) ಕಂಪನಿಯು ದಿವಾಳಿಯಾದಾಗ ಅದರಸಸ್ವಾತಕ್ತಗಳನನ್ನಾ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿ ಅದನನ್ನಾ ಸಿಸ್ಥಿರ ಠೇವಣಯಾಗಿ ಹೂಡಿಕ ಮಾಡುವುದಪರಿಸಮಾಪಕ ಕಂಪನಿಯ ವಕ್ಷ್ಯಾವಹಾರವನನ್ನಾ ನಡೆಸುತಿಕ್ತದಾದನದಿಂದ ಪರಿಗಣಸಿ ಸದರಿಆದಾಯದ ಬಡಿಡ್ಡಿಯನನ್ನಾ ವಾಕ್ಷ್ಯಾಪಾರದ ಆದಾಯವೆದಿಂದ ಸದರಿ ಆದಾಯವು ಕಲಂ 28ರಡಿಯಲಿಲ್ಲಿ ತೆರಿಗೆ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾದ ಆದಾಯವೆದಿಂದ ಮತಕ್ತ ಕಲಂ 56 ರಡಿಯಲಿಲ್ಲಿ ಇತರೆಮೂಲಗಳ ಆದಾಯವೆದಿಂಬ ಶಿಯೋರರಕಯಡಿಯಲಿಲ್ಲಿ ಬರುತಕ್ತದಯ ಮತಕ್ತ (2)ಪರಿಸಮಾಪಕ ವಕ್ಷ್ಯಾಯಸಿರುವ ವೆಚಚ್ಚವನನ್ನಾ ಗಳಿಸಿದ ಆದಾಯದಿದಿಂದ ವಕ್ಷ್ಯಾಯಸಿದ ಏಕೈಕವೆಚಚ್ಚವೆದಿಂದ ಪರಿಗಣಸಬಹುದೇ ಬಡಿಡ್ಡಿ ಆದಾಯವು ಕಲಂ 57(iii) ರಡಿಯಲಿಲ್ಲಿಕಡಿತವನನ್ನಾ ಕಲ್ಲಿಯೋಮು ಮಾಡಬಹುದ. ಮೇಲಕ್ಷ್ಮಿನವಿಯನನ್ನಾ ವಜಾಗೊಳಿಸಿ ಈ ನಕ್ಷ್ಯಾಯಾಲಯವು ಈ ರಿಯೋತಿಯಾಗಿತಿಳಿಸುತಕ್ತದ. ಬ). 1) ಪರಿಸಮಾಪಕನ ಕಂಪನಿಯ ಸಸ್ವಾತಕ್ತಗಳನನ್ನಾ ಹೂಡಿಕ ಮಾಡಿದಾದನ ಎದಿಂಬಮಾತಪ್ರಕಕ್ಕ ಕಂಪನಿಯು ವಾಕ್ಷ್ಯಾಪಾರವನನ್ನಾ ನಡೆಸುತಿಕ್ತದ ಎದಿಂದ ಪರಿಗಣಸಲಸಧಕ್ಷ್ಯಾವಿರುವುದಿಲಲ್ಲಿ. 2)ಪಪ್ರಸುಕ್ತತ ಪಪ್ರಕರಣದಲಿಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯು ದಿವಾಳಿಯಾಗುವ ಮೊದಲ ಸಕಕ್ಕರೆತಯಾರಿಕ ವಕ್ಷ್ಯಾವಹಾರವನನ್ನಾ ನಡೆಸುತಿಕ್ತತಕ್ತ. ಪರಿಸಮಾಪಕನ ಸಕಕ್ಕರೆ ತಯಾರಿಕವಕ್ಷ್ಯಾವಹಾರವನನ್ನಾ ಅಥವಾ ಇತರೆ ವಾಕ್ಷ್ಯಾಪಾರವನನ್ನಾ ಸುಗಮಗೊಳಿಸುವಿಕಯಮುಕಕ್ತಯಾಗೊಳಿಸುವಿಕಗಾಗಿ ನಡೆಸುತಿಕ್ತದದ ಎದಿಂದ ಯಾವುದೇ ದಾಖಲೆಗಳಲಲ್ಲಿಇರುವುದಿಲಲ್ಲಿ. ಆದರೆಬಡಿಡ್ಡಿಯಆದಾಯವನನ್ನಾಕಂಪನಿಯನನ್ನಾಮುಕಾಕ್ತಯಗೊಳಿಸುವಾಗ ಅದರ ಸಸ್ವಾತಕ್ತಗಳನನ್ನಾ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿ ಬಡಿಡ್ಡಿಯಆದಾಯವನನ್ನಾ ಗಳಿಸಿರುವುದ ಒಪನ್ಪುಕೊದಿಂಡ ವಿಷಯವಾಗಿರುತಕ್ತದ. ಮೌಲಕ್ಷ್ಯಾಮಾಪಕಬಡಿಡ್ಡಿ ಆದಾಯವನನ್ನಾ ಕಾಯದ ಕಲಂ 28 ರಡಿಯ ಅಥರದಲಿಲ್ಲಿ ತರಲ ಯಾವುದೇವಕ್ಷ್ಯಾವಹಾರವನನ್ನಾ ನಡೆಸಬೇಕದಿಂದೇನ ಇಲಲ್ಲಿ. ಆದದರಿದಿಂದ ಬಡಿಡ್ಡಿ ಆದಾಯವನನ್ನಾ ಇತರೆಮೂಲಗಳ ಆದಾಯವೆದಿಂಬ ಶಿಯೋರರಕಯಲಿಲ್ಲಿ ಮಾತಪ್ರವ ಮೌಲಕ್ಷ್ಯಾ ಮಾಪನ ಮಾಡಲಹೊಣೆಗಾರವಾಗಿರುತಕ್ತದ. ನಕ್ಷ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯು ಬಡಿಡ್ಡಿ ಆದಾಯವು ಕಲಂ 28 ರಡಿಯಲಿಲ್ಲಿಬರುವುದಿಲಲ್ಲಿವೆದಿಂದ ಸರಿಯಾಗಿಯ ತಿಳಿಸಿರುತಕ್ತದ ಮತಕ್ತ ಈ ಪಪ್ರಕರಣವು ಕಲಂ 28 ರಡಿಗೆಒಳಪಡುವುದಿಲಲ್ಲಿವೆದಿಂದ ಕಲಂ 58 ರಡಿಯಲಿಲ್ಲಿ ಒಳಪಡುತಕ್ತದ ಎದಿಂಬುದಾಗಿಪರಿಗಣಸಿರುವುದ ಸರಿಯಾಗಿಯ ಇರುತಕ್ತದ. ವಜಯ ಲಕಕಕ ಶಗರ ಮಲಲ ಲಮಟಡ ವ. ಆದಯ ತರಗ ಆಯಕಕರ,ದರಲ ಸದಟಪಲ, [1972) 86 ಐ. ಟ. ಆರ. 402 ಎಲ. , ದಢಪಡಸದರ.ಮವರ ಮಕರದಟಲ ಬಕದಕ ಲಮಟಡ ವ. ಆದಯ ತರಗ ಆಯಕಕರ,ಗಜರತ. , [ 1976 ) 104 ಐ. ಟ. ಆರ. 568 ಗಜ. , ಅನಮಯದನ ನಯಡದ. Case: VIJAYA LAXMI SUGAR MILLS LTD. versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, KANPUR [[1991] 3 S.C.R. 383] (1991) 3.2ਇਹ ਸਿੱਚ ਹ ਵਕ ਖਰਚ ਅਤੇ ਆਮਿਨ ਿੀ ਕਮਾਈ ਿੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਬੰਧ ਵਸਿੱਧਾ ਹੋਣ ਿੀ ਜ਼ਰ਼ੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹ , ਅਤੇ ਇਹ ਅਵਸਿੱਧੇ ਹੋ ਸਕਿਾ ਹ । ਪਰ ਵਕਉਂਵਕ ਖਰਚ ਉਸ ਆਮਿਨ ਨ਼ੂੰ ਕਮਾਉਣ ਿੇ ਉਿੇਸ਼ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਿਾ ਹ , ਇਸ ਲਈ ਖਰਚ ਅਤੇ ਆਮਿਨ ਿੀ ਕਮਾਈ ਵਿਚਕਾਰ ਕੁਝ ਗਿੱਠਜੋੜ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਿਾ ਹ । [389D-E] 3.3ਵਿਆਜ ਸੁਈ ਜ ਨੇਵਰਸ ਦੁਆਰਾ ਪਿਾਪਤ ਲਕਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹ । ਵਿਆਜ ਬੈਂਕ ਿੁਆਰਾ ਭੁਗਤਾਨਯੋਗ ਹੁੰਿਾ ਹ , ਭਾਿੇਂ ਇਸ ਿਾ ਿਾਅਿਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਿਾ ਹ , ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਕੀ ਕੋਈ [389E-F]ਸੰਸਥਾ ਹ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। 384 XXXXXX ਸ਼ੁਗਰ ਵਮਿੱਲ ਬਨਾਮ ਸੀ.ਆਈ.ਿੀ. [ਰਾਮਾਸਿਾਮੀ, ਜੇ.] 3.4 ਤੁਰੰਤ ਮਾਮਲੇ ਵਿਿੱਚ, ਇਸ ਵਿਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ਿੱਕ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਾ ਵਕ, ਵਲਕੁਇਡੇਿਰ ਿੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਖਰਚੇ ਨ਼ੂੰ ਵਕਸੇ ਿੀ ਤਰਹਾਂ ਦੇ ਉਿੇਸ਼ ਨਾਲ ਜਾਂ ਵਿਆਜ ਆਮਿਨ ਕਮਾਉਣ ਿੇ ਉਿੇਸ਼ ਲਈ ਨਹੀਂ ਵਕਹਾ ਜਾ ਸਕਿਾ। ਇਹ ਨਹੀਂ ਵਕਹਾ ਜਾ ਸਕਿਾ ਵਕ, ਕੀਤਾ ਵਗਆ ਖਰਚ ਜਾਇਿਾਿ ਨ਼ੂੰ ਸੁਰਿੱਵਖਅਤ ਰਿੱਖਣ ਜਾਂ ਪਿਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸੀ। ਨਾ ਹੀ ਇਹ ਵਕਹਾ ਜਾ ਸਕਿਾ ਹ ਵਕ ਸਰੋਤ ਿੀ ਸਾਂਭ-ਸੰਭਾਲ ਿੇ ਉਿੇਸ਼ ਲਈ ਖਰਚੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਵਿਵਬਊਨਲ ਿਾ ਇਹ ਕਵਹਣਾ ਸਹੀ ਸੀ ਵਕ ਿਾਅਿਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਖਰਚੇ ਵਿਆਜ ਆਮਿਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਨਹੀਂ ਸਨ ਅਤੇ ਧਾਰਾ 57 ਿੇ ਤਵਹਤ ਕਿੌਤੀ ਯੋਗ ਖਰਚ ਨਹੀਂ ਸੀ। [390A-B; 389G] ਵਸਿਲ ਅਪੀਲ ਅਵਧਕਾਰ ਖੇਤਰ: 1979 ਿੀ ਵਸਿਲ ਅਪੀਲ ਨੰਬਰ 1103 ਅਤੇ 1104. ਇਿਾਹਾਬਾਦ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ 20.03.1978 ਦੇ ਿੈਸਿੇ ਅਤੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੋਂ 1973 ਦੇ ਆਈ.ਟੀ.ਆਰ. ਨੰਬਰ 428/72 ਅਤੇ 542 ਲਿਿੱਚ। ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਿਿੱਲੋਂ ਅਸ਼ੋਕ ਗਰੋਿਰ। ਉੱਤਰਿਾਤਾ ਿਿੱਲੋਂ ਜੇ. ਰਾਮ ਮ਼ੂਰਤੀ, ਐਸ. ਰਾਜਿੱਪਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿੀਮਤੀ ਏ. ਸੁਭਾਸ਼ੀਨੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਅਿਾਲਤ ਿਾ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆ ਿ ਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ ਵਗਆ ਸੀ। ਵੀ. ਰਾਮਾਸਵਾਮੀ, ਜੇ. ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਵਲਕਵਿਡੇਸ਼ਨ ਵਿਿੱਚ ਇਿੱਕ ਪਿਾਈਿੇਿ ਵਲਮਵਿਡ ਕੰਪਨੀ ਹ । 8 ਨਿੰਬਰ 1949 ਨ਼ੂੰ ਹਾਈ ਕੋਰਿ ਨੇ ਬੰਿ ਕਰਨ ਿਾ ਆਿੇਸ਼ ਵਿਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਵਲਕੁਇਡੇਿਰ ਨ਼ੂੰ ਵਨਰਿੇਸ਼ ਵਿਿੱਤਾ ਵਗਆ ਸੀ ਵਕ ਉਹ ਬੰਿ ਕਰਨ ਿੀ ਕਾਰਿਾਈ ਿੀ ਪਿਗਤੀ ਅਤੇ ਜਾਇਿਾਿਾਂ ਿੀ ਪਿਾਪਤੀ ਿੇ ਸਬੰਧ ਵਿਿੱਚ, ਹਰ ਵਤੰਨ ਮਹੀਵਨਆਂ ਬਾਅਿ ਵਰਪੋਰਿ ਪੇਸ਼ ਕਰੇ। ਬੰਿ ਕਰਨ ਿੌਰਾਨ ਵਲਕੁਇਡੇਿਰ ਨੇ ਕੁਝ ਜਾਇਿਾਿਾਂ ਿੇਚੀਆਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਬੈਂਕਾਂ ਵਿਿੱਚ ਵਿਕਸਡ ਵਡਪਾਵਜ਼ਿ ਵਿਿੱਚ ਪ ਸੇ ਜਮਹਾਂ ਕਰਿਾਏ। ਮੁਲਾਂਕਣ ਸਾਲ 1966-67 ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਪਛਲੇ ਸਾਲ ਿੌਰਾਨ ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਨੇ ਵਿਕਸਡ ਵਡਪਾਵਜ਼ਿ ਤੋਂ ਵਿਆਜ ਿੇ ਰ਼ੂਪ ਵਿਿੱਚ 32,237.60 ਰੁਪਏ ਿੀ ਰਕਮ ਕਮਾਈ। ਵਲਕੁਇਡੇਿਰ ਨੇ ਵਪਛਲੇ ਸਾਲ ਇਸੇ ਸਾਲ ਹੇਠ ਵਲਖੇ ਕੁਿੱਲ 12,379.45 ਰੁਪਏ ਖਰਚ ਕੀਤੇ ਸਨ: 385 XXXXXX 386 ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਿ ਵਰਪੋਰਿਾਂ [1991] 3 ਐਸ.ਸੀ.ਆਰ. ਵਨਰਿਾਤਾ-ਕੰਪਨੀ ਨੇ 32,237.60 ਰੁਪਏ ਿੀ ਵਿਆਜ ਆਮਿਨ ਤੋਂ ਉਪਰੋਕਤ ਰਕਮ 12,379.45 ਰੁਪਏ ਿੀ ਕਿੌਤੀ ਿਾ ਿਾਅਿਾ ਕੀਤਾ। ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਿਸਰ ਨੇ ਵਨਰਧਾਰਕ ਕੰਪਨੀ ਿੁਆਰਾ ਿਾਅਿਾ ਕੀਤੇ ਲਕ, ਖਰਚੇ ਿੇ ਵਕਸੇ ਿੀ ਵਹਿੱਸੇ ਿੀ ਆਵਗਆ ਨਹੀਂ ਵਿਿੱਤੀ ਅਤੇ ਆਮਿਨ ਿ ਕਸ ਐਕਿ, 1961 (ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਿ 'ਐਕਿ' ਿਜੋਂ ਜਾਵਣਆ ਜਾਂਿਾ ਹ ) ਿੀ ਧਾਰਾ 56 ਿੇ ਤਵਹਤ 32,237.60 ਰੁਪਏ ਿੀ ਪ਼ੂਰੀ ਰਕਮ ਿਾ ਮੁਲਾਂਕਣ 'ਹੋਰ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਆਮਿਨ' ਵਸਰਲੇਖ ਹੇਠ ਿ ਕਸਯੋਗ ਿਜੋਂ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਮੁਲਾਂਕਣ ਆਿੇਸ਼ ਿੀ ਪੁਸ਼ਿੀ ਅਪੀਲ ਸਹਾਇਕ ਕਵਮਸ਼ਨਰ ਅਤੇ ਵਿਵਬਊਨਲ ਨੇ ਇਿੱਕ ਅਪੀਲ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਮੁਲਾਂਕਣ ਸਾਲ 1967-68 ਵਿਿੱਚ ਿੀ ਵਨਰਧਾਰਕ ਨੇ ਵਿਕਸਡ ਵਡਪਾਵਜ਼ਿ ਤੋਂ ਵਿਆਜ ਿੇ ਰ਼ੂਪ ਵਿਿੱਚ ਕੁਝ ਰਕਮ ਕਮਾਈ, ਅਤੇ ਵਲਕੁਇਡੇਿਰ ਨੇ ਰਕਮ ਵਿਿੱਚ ਅੰਤਰ ਨ਼ੂੰ ਛਿੱਡ ਕੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਸਾਲ 1966-67 ਿੇ ਬਰਾਬਰ ਖਰਚ ਕੀਤੇ। ਆਮਿਨ ਕਰ ਅਵਧਕਾਰੀ ਨੇ ਮੁਲਾਂਕਣਕਰਤਾ ਿੁਆਰਾ ਿਾਅਿਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਖਰਚੇ ਿੇ ਵਕਸੇ ਿੀ ਵਹਿੱਸੇ ਿੀ ਕਿੌਤੀ ਿੀ ਆਵਗਆ ਿੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਵਿਿੱਤਾ। ਇਸ ਮੁਲਾਂਕਣ ਸਾਲ ਵਿਿੱਚ ਿੀ ਪ਼ੂਰੀ ਵਿਆਜ ਆਮਿਨ 'ਤੇ ਐਕਿ ਿੀ ਧਾਰਾ 56 ਿੇ ਤਵਹਤ "ਹੋਰ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਆਮਿਨ" ਵਸਰਲੇਖ ਹੇਠ ਿ ਕਸ ਲਗਾਇਆ ਵਗਆ ਸੀ। ਇਸ ਮੁਲਾਂਕਣ ਸਾਲ ਿੇ ਸਬੰਧ ਵਿਿੱਚ ਿਾਇਰ ਕੀਤੀਆਂ ਅਪੀਲਾਂ ਿੀ ਅਸਿਲ ਰਹੀਆਂ। ਇਨਹਾਂ ਿੋਿਾਂ ਮੁਲਾਂਕਣ ਸਾਲਾਂ ਿੇ ਸਬੰਧ ਵਿਿੱਚ ਵਿਵਬਊਨਲ ਿਿੱਲੋਂ ਧਾਰਾ 256 (1) ਤਵਹਤ ਹਿਾਿਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨ 'ਤੇ ਐਕਿ ਿੀ ਧਾਰਾ 56 (2) ਤਵਹਤ ਹਾਈ ਕੋਰਿ ਿੁਆਰਾ ਹੇਠ ਵਲਖੇ ਇਿੱਕੋ ਵਜਹੇ ਪਿਸ਼ਨ ਨ਼ੂੰ ਭੇਜਣ ਿਾ ਵਨਰਿੇਸ਼ ਵਿਿੱਤਾ ਵਗਆ ਸੀ: ਬੈਂਚ ਨੇ ਵਕਹਾ ਵਕ ਤਿੱਥਾਂ ਿੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਅਤੇ ਮਾਮਲੇ ਿੇ ਹਾਲਾਤ 'ਚ ਿ ਕਸਿਾਤਾ ਕੁਿੱਲ ਆਮਿਨ ਿੀ ਗਣਨਾ 'ਚ ਵਲਕੁਇਡੇਿਰ ਿਿੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਖਰਵਚਆਂ ਿੇ ਪ਼ੂਰੇ ਜਾਂ ਵਕਸੇ ਿੀ ਵਹਿੱਸੇ ਿੀ ਕਿੌਤੀ ਿਾ ਹਿੱਕਿਾਰ ਹ । ਵਜ਼ਕਰਯੋਗ ਹ ਵਕ ਮੁਲਾਂਕਣ ਸਾਲ 1962-63 ਿੇ ਸਬੰਧ ਵਿਿੱਚ ਿ ਕਸਿਾਤਾ ਨੇ ਵਿਕਸਡ ਵਡਪਾਵਜ਼ਿ ਤੋਂ ਪਿਾਪਤ ਵਿਆਜ ਆਮਿਨ ਵਿਿੱਚੋਂ ਇਸੇ ਤਰਹਾਂ ਿੇ ਖਰਚੇ ਿੀ ਕਿੌਤੀ ਿਾ ਿਾਅਿਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਵਨਰਧਾਰਕ ਿੇ ਕਵਹਣ 'ਤੇ ਵਿਵਬਊਨਲ ਨੇ ਹੇਠ ਵਲਖੇ ਪਿਸ਼ਨਾਂ ਿਾ ਹਿਾਲਾ ਵਿਿੱਤਾ: "ਕੀ, ਤਿੱਥਾਂ ਿੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਅਤੇ ਕੇਸ ਿੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿਿੱਚ, 13,023 ਰੁਪਏ ਿੀ ਰਕਮ ਵਪਛਲੇ ਸਾਲ ਿੀ ਆਮਿਨ ਿੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਸਿੀਕਾਰਯੋਗ ਚਾਰਜ ਹ । Case: VIJAYA LAXMI SUGAR MILLS LTD. versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, KANPUR [[1991] 3 S.C.R. 383] (1991) F 3.1 In computing the income chargeable under the bead "Income from other sources", requirement under s. 57(iii) of the Act is that the expenditure should have been incurred "for the purpose of making or earning such income" and the deduction is to be made in respect of expenditure laid out or expended wholly and exclusively for the purpose of making or earning such income. [389C-D & G] 3.2 It is true that the connection between the expenditure and the G earning of income need not be direct and it may be indirect. But since the expenditure must have been incurred for purpose of earning that income, there should be some nexus between the expenditure and the earning of the income. [389D-E] 3.3 The interest accrues sui generis. The interest is payable by the H bank whether it is claimed or not and whether there is any establish-ment or not. [389E-F] 3.4 In the instant case there could be no doubt that the expendi-dure incurred by the liquidator can by no stretch be said to have been incurred with the object or for the purpose of earning the interest income. It could not be said that the expenditure incurred was to pre-serve or acquire the asset. Nor could it be said that the expenses were incurred, for the purpose of maintenance of the source. The Tribunal was, therefore, right in holding that the expenses cia•med were not related to the interest income and was not a deductable expenditure unders. 57. [390A-B; 389G] CIVIL APPELLATE JURISDICTION: Civil Appeal Nos. 1103 & 1104 of I979. From the Judgment and Order dated 20.3.1978 of the Allahabad High Court in l.T.R. Nos. 428/72 and 542 of 1973. Ashok Grover for the Appellant. J. Ram Murthy, S. Rajappa and Ms. A. Subhashini for the Respondent. The Judgment of the Court was delivered by V. RAMASWAMI, J. The appellant is a private limited company in Liquidation. The winding up order was made by the High Court on 8th November, 1949 ·and the Liquidator was directed to submit reports every three months respecting the progress of the winding up proceedings and realisation of the assets. In the course of winding up the Liqwdator.sold certain assets and deposited the money in fixed deposits with certain banks. During the previous year relevant to the assessment year 1966-67 the appellant earned by way of interest from fixed deposits a sum of Rs.32,237.60. The Liquidator had in the relevant previous year incurred the following expenditure totalling Rs.12,379.45: A B c D E F H SUPREME COURT REPORTS The assessee-company claimed a deduction of the above said sum of A Rs.12,379.45 from the interest income of Rs.32,237.60. The Income Tax Officer did not allow any part of the expenditure claimed by the assessee company and assessed the entire amount of Rs.32,237.60 as taxable under section 56 of the Income Tax Act, 1961 (hereinafter referred to as the 'Act'), under the head 'INCOME FROM OTHER B SOURCES". This assessment order was confirmed by the Appellate Assistant Commissioner and the Tribunal on an appeal. In the assessment year 1967-68 also the assessee earned certain amounts of money by way of interest from fixed deposits and the Liquidator incurred identical expenditures as in the assessment year 1966-67 except for the difference in the amount. The Income Tax c Officer refused to allow any deduction of any part of the expenditure claimed by the assessee. Even in this assessment year the entire interest income was taxed under section 56 of the Act under the head ''Income From Other Sources''. The appeals filed in respect of this assessment year also were unsuccessful. D In respect of both these assessment years the following identical question was directed to be referred by t!i.e High Court under section 56(2) of the Act on the refusal of the Tribunal to refer the same under section 256(1): E "Whether on the facts and in the circumstances of the case, the assessee is entitled to the deduction of the whole or any part of the expenses incurred by the Liquidator in the com-putation of the assessee·s total income''. Case: VIJAYA LAXMI SUGAR MILLS LTD. versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, KANPUR [[1991] 3 S.C.R. 383] (1991) 3.2 यह सत्य है कि व्यय और आय अर्जन के बीच संबंध प्रत्यक्ष होना आवश्यक नहीं है और यह,अप्रत्यक्ष भभी हो सकता है। लेकिन चूंकि व्यय उस आय को अर्जित करने के उद्देश्य से किया गया होगा(389 डी-ई) इसलिए व्यय और आय अर्जित करने के बीच कुछ संबंध होना चाहिए। 3.3 , चाहेब्याज स्वनिर्धारित रूप से अर्जित होता है। ब्याज का भभुगतान बैंक द्वारा किया जाता है-(389 ईएफ) इसका दावा किया गया हो या नहीं और चाहे कोई प्रतिष्ठान हो या नहीं। 3.4 वर्तमान मामले में इसमें कोई संदेह नहीं हो सकता है कि परिसमापक द्वारा किया गया व्ययकिसी भभी तरह से वस्तु के साथ या ब्याज आय अर्जित करने के उद्देश्य से किया गया नहीं कहा जासकता है। यह नहीं कहा जा सकता कि किया गया व्यय संपत्ति के संरक्षण या अधिग्रहण के लिए था और,यह भभी नही कहा जा सकता है कि स्रोत के रखरखाव के उद्देश्य से खर्च किया गया था। इसलिए57 केट्रिब्यूनल यह मानने में सही था कि दावा किया गया खर्च ब्याज आय से संबंधित नहीं था और धारा (390 ए-बी; 389 जी) तहत कटौती योग्य व्यय नहीं था। सिविल अपीलीय केताधिकारः सिविल अपील संख्या 1103 व 1104 /1979 मा0 .टी.आर0 सं0- 428/72 व 542/7973 उच्च न्यायालय इलाहाबाद के आईमे पारित निर्णय20.3.1978 और आदेश दिनांकित अपीलकर्ता की ओर से अशोक ग्रोवर। न्यायालय का निर्णय सुनाया गया वी. रामासामी, जे. - 0 0 कंपनी है। समापन आदेश 8 नवंबर,्वअपीलकर्ता परिसमापन में एक प्रालि1949 को उच्च न्यायालय द्वारा पारित किया गया था और परिसमापक को समापन कार्यवाही की प्रगतिऔर संपत्ति की वसूली के संबंध में हर तीन महीने में रिपोर्ट प्रस्तुत करने का निर्देश दिया गया था।समापन के दौरान परिसमापक ने कुछ संपत्तियां बेचीं और कुछ बैंकों के पास सावधि जमा में पैसा जमा1966-67 किया। निर्धारण वर्ष से संबंधित पिछले वर्ष के दौरान अपीलकर्ता ने सावधि जमा से ब्याज के32,237.60 0 12,379.45 0रूप में रूकी राशि अर्जित की। परिसमापक ने प्रासंगिक पिछले वर्ष में कुल रू-का निम्नलिखित व्यय किया थाः -32,237.60/- 0 12,379.45/- 0निर्धारितीकंपनी द्वारा कुल रूकी ब्याज आय से उपरोक्त राशि रुकी कटौती का दावा किया। आयकर अधिकारी ने निर्धारिती कंपनी द्वारा दावा किए गए व्यय के किसी भभी, 1961 (हिस्से की अनुमति नहीं दी और आयकर अधिनियमइसके बाद ‘‘अधिनियम’’ के रूप में) की धारा 56 के तहत 32,237.60/- 0 संदर्भितरूकी पूरी राशि को शीर्ष ‘‘अन्य स्रोतों से आय’’ केअन्तर्गत कर योग्य माना। अपील पर अपीलीय सहायक आयुक्त और न्यायाधिकरण द्वारा इस मूल्यांकनआदेश की पुष्टि की गई थी। 1967-68 निर्धारण वर्ष में भभी निर्धारिती ने सावधि जमा से ब्याज के माध्यम से कुछ निश्चितधनराशि अर्जित की और परिसमापक ने राशि में अंतर को छोड़कर निर्धारण वर्ष 1966-67 के समान हीव्यय किया। आयकर अधिकारी ने निर्धारिती द्वारा दावा किए गए व्यय के किसी भभी हिस्से में कटौती की56अनुमति देने से इनकार कर दिया। इस मूल्यांकन वर्ष में भभी संपूर्ण ब्याज आय पर अधिनियम की धारा के तहत शीर्ष ‘‘अन्य स्रोतों से आय’’ के तहत कर लगाया गया था। इस मूल्यांकन वर्ष के संबंध में दायरअपीलें भभी असफल रहीं। , 256(1) इन दोनों मूल्यांकन वर्षों के संबंध मेंट्रिब्यूनल द्वारा धारा के तहत इसे संदर्भित करने से56(2) इनकार करने पर निम्नलिखित समान प्रश्न को अधिनियम की धारा के तहत उच्च न्यायालय द्वारा- संदर्भित करने का निर्देश दिया गया था ‘‘उपरोक मामले के तथयोवपरिस्थितियों में निर्धारिती संपूर्ण या परिसमापक द्वारा किए गए खर्च केहिस्से की कटौती का हकदार है’’। 1962-63 उल्लेखनीय है कि निर्धारण वर्ष के संबंध में निर्धारिती ने सावधि जमा से अर्जित ब्याजआय से समान व्यय की कटौती का दावा किया था। निर्धारिती के कहने पर ट्रिब्यूनल ने निम्नलिखित प्रश्न- का उल्लेख किया ‘‘13,023/- 0 क्या मामले के तथ्यों व परिस्थितियों के आधार पर अंकन रूकी राशि पिछले वर्ष की आयके विरुद्ध एक स्वीकार्य शुल्क है’’। , , (1972) 86विजय लक्ष्मी शुगर मिल्स लिमिटेड बनाम आयकर आयुक्तदिल्ली सेंट्रलआई.टी.आर. 402 इलाहाबाद मामले में रिपोर्ट किए गए निर्णय मे उच्च न्यायालय ने उस संदर्भ का उत्तरदेते हुए कहा कि सावधि जमा से आय को अन्य स्रोतों से आय माना जाना चाहिए और केवल उस व्यय में57(iii) कटौती की जा सकती है जो अधिनियम की धारा के तहत उस आय को अर्जित करने के लिएकिया गया खर्च माना जा सकता है और दावा किया गया व्यय उस आय की कमाई से संबंधित नहीं है।तदनुसार, उच्च न्यायालय ने प्रश्न का उत्तर नकारात्मक और राजस्व के पक्ष में दिया। यह भभी उल्लेखनीय है, जोकि अब प्रश्न में मूल्यांकन में मूल्यांकन अधिकारियों और न्यायाधिकरण ने इस निर्णय का पालन कियाकि पिछले मूल्यांकन वर्ष के लिए निर्धारिती का अपना मामला था। Case: VIJAYA LAXMI SUGAR MILLS LTD. versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, KANPUR [[1991] 3 S.C.R. 383] (1991) ವಜಯ ಲಕಕಕ ಶಗರ ಮಲಲ ಲಮಟಡ ವ. ಆದಯ ತರಗ ಆಯಕಕರ,ದರಲ ಸದಟಪಲ, [1972) 86 ಐ. ಟ. ಆರ. 402 ಎಲ. , ದಢಪಡಸದರ.ಮವರ ಮಕರದಟಲ ಬಕದಕ ಲಮಟಡ ವ. ಆದಯ ತರಗ ಆಯಕಕರ,ಗಜರತ. , [ 1976 ) 104 ಐ. ಟ. ಆರ. 568 ಗಜ. , ಅನಮಯದನ ನಯಡದ. 3.1 "ಇತರ ಮೂಲಗಳಿದಿಂದ ಬರುವ ಆದಾಯ" ಎದಿಂಬ ಶಿಯೋರರಕಯ ಅಡಿಯಲಿಲ್ಲಿವಿಧಿಸಬಹುದಾದ ಆದಾಯವನನ್ನಾ ಕಲಂ 57(iii) ರಡಿಯಲಿಲ್ಲಿ ಗಣನಗೆ ತೆಗೆದಕೊಳಳ್ಳುವಅವಶಕ್ಷ್ಯಾತೆ ಇರುತಕ್ತದ. ಈ ಕಾಯರ ಪಪ್ರಕಾರ, ವೆಚಚ್ಚವನನ್ನಾ "ಮಾಡುವ ಅಥವಾ ಮಾಡುವಉದದಯೋಶಕಾಕ್ಕಗಿ" ಮಾಡಿರಬೇಕು. ಅದಿಂತರ ಆದಾಯವನನ್ನಾ ಗಳಿಸುವುದ ಮತಕ್ತಕಡಿತಗೊಳಿಸುವಿಕ ಅದಿಂತರ ಆದಾಯವನನ್ನಾ ಮಾಡುವ ಅಥವಾ ಗಳಿಸುವ ಉದದಯೋಶಕಾಕ್ಕಗಿಸಂಪೂಣರವಾಗಿ ಮತಕ್ತ ಪಪ್ರತೆಕ್ಷ್ಯಾಯೋಕವಾಗಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಅಥವಾ ಖರರ ಮಾಡಿದವೆಚಚ್ಚಕಕ್ಕ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತಕ್ತದ. [ 389 ಸಿ-ಡಿ & ಜ]. 3.2 ವೆಚಚ್ಚ ಮತಕ್ತ ಆದಾಯ ಗಳಿಕಯ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ನೇರವಾಗಿರಬೇಕಲಲ್ಲಿಅದ ಪರಯೋಕ್ಷವಾಗಿರಬಹುದ ಎದಿಂಬುವ ಅದಿಂಶವು ನಿಜವಾಗಿರುತಕ್ತದ. ಆದರೆ ಆಆದಾಯವನನ್ನಾ ಗಳಿಸುವ ಉದದಯೋಶಕಾಕ್ಕಗಿ ವೆಚಚ್ಚವನನ್ನಾ ಮಾಡಿರಬೇಕು, ವೆಚಚ್ಚ ಮತಕ್ತಆದಾಯ ಗಳಿಕಯ ನಡುವೆ ಸಸ್ವಾಲನ್ಪು ಸಂಬಂಧವಿರಬೇಕು. [ 389 ಡಿ-ಇ]. 3.3 ಬಡಿಡ್ಡಿಯು ಏಕಮೇವವಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಳಳ್ಳುತಕ್ತದ. ಬಡಿಡ್ಡಿಯನನ್ನಾ ಕಲ್ಲಿಯೋಮು ಮಾಡಲಿಅಥವಾ ಮಾಡದಿರಲಿ ಬಕ್ಷ್ಯಾದಿಂಕ ಪಾವತಿಸುತಕ್ತದ. ಅದಕಕ್ಕ ಸಸ್ಥಿಪನ ಇದದರೂ ಇಲಲ್ಲಿದಿದದರೂ[ 389 ಇ-ಎಫ]. 3.4 ಈ ಪಪ್ರಸುಕ್ತತ ಪಪ್ರಕರಣದಲಿಲ್ಲಿ ಪರಿಸಮಾಪಕನ ಬಡಿಡ್ಡಿ ಆದಾಯವನನ್ನಾ ಗಳಿಸುವಸಲವಾಗಿ ಹೂಡಿಕ ಮಾಡಿದಾದರೆ ಎದಿಂಬ ಉದದಯೋಶದ ಕುರಿತ ಯಾವುದೇಅನಮಾನವಿರುವುದಿಲಲ್ಲಿ. ವೆಚಚ್ಚಗಳನನ್ನಾ ಸಸ್ವಾತಕ್ತನನ್ನಾ ಸಸ್ವಾಧಿಯೋನಪಡಿಸಿಕೊಳಳ್ಳುಲ ಅಥವಾಸಂರಕಕಸಲ ವಕ್ಷ್ಯಾಯಸಿದಾದನದಿಂದ ಹೇಳಲಾಗುವುದಿಲಲ್ಲಿ ಮತಕ್ತ ಮೂಲವನನ್ನಾನಿವರಹಿಸಲ ವಕ್ಷ್ಯಾಯಸಿದಾದನ ಎದಿಂದ ಹೇಳಲ ಸಧಕ್ಷ್ಯಾವಿರುವುದಿಲಲ್ಲಿ. ಆದದರಿದಿಂದನಕ್ಷ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯು ವೆಚಚ್ಚಗಳ ಬಡಿಡ್ಡಿಯ ಆದಾಯಕಕ್ಕ ಸಂಬಂಧಿಸಿದದಲಲ್ಲಿ ಮತಕ್ತ ಅದನನ್ನಾ ಕಲಂ 57 ರಡಿಯಲಿಲ್ಲಿ ಕಡಿತಗೊಳಿಸಬಹುದಾದ ವೆಚಚ್ಚವೆದಿಂದ ಕಲ್ಲಿಯೋಮುಮಾಡಲಾಗುವುದಿಲಲ್ಲಿವೆದಿಂದ ತಿಳಿಸಿರುವುದ ಸರಿಯಾಗಿರುತಕ್ತದ. ಸವಲ ಅಪಲಟ ಜಕರರಯನನ ಸವಲ ಮಲಕನವ ಸಖಕ. 1103 & 1104 1979 ರದದ. 20. 3ರ ತಯಪರ ಮತಕ ಆದಶದದ. 1978 ಅಲಹಬದನ 1ರಲ ಹಕಯಟರ. ಟ. ಆರ. ನ. 428/72 ಮತಕ 1973ರ 542. ಮಲಕನವದರನ ಪರವಗ ಅಶಯಕ ಗಯವರ. ಜ. ರಮ ಮತರ, ಎಸ. ರಜಪನ ಮತಕ ಶಯಮತ ಎ. ಸಭರಣ ಪಪತವದ. ನಕ್ಷ್ಯಾಯಾಲಯದ ತಿಯೋಪರನನ್ನಾ ನಿಯೋಡಿದವರು ವಿ. ರಾಮಸಸ್ವಾಮಿ, ಜ. ಮೇಲಕ್ಷ್ಮಿನವಿದಾರ ಖಾಸಗಿ ದಿವಾಳಿ ಕಂಪನಿಯಾಗಿರುತಕ್ತರೆ. ಕಂಪನಿಯನನ್ನಾಮುಕಾಕ್ತಯಗೊಳಿಸುವ ಆದೇಶವನನ್ನಾ ಉಚಚ್ಚ ನಕ್ಷ್ಯಾಯಾಲಯವು ದಿ: 08-11-1949 ರಂದಮಾಡಿರುತಕ್ತದಮತಕ್ತಪರಿಸಮಾಪಕನಿಗೆಪಪ್ರತಿ 3 ತಿದಿಂಗಳಿಗೊಮಕ್ಷ್ಮಿಮುಕಾಕ್ತಯಗೊಳಿಸುವಿಕಯ ಪಪ್ರಗತಿಯ ವರದಿಯನನ್ನಾ ಮತಕ್ತ ಆ ಸಸ್ವಾತಿಕ್ತನಅರಿತಕೊಳಳ್ಳುವಿಕಯನನ್ನಾ ವರದಿ ಮಾಡಿಬೇಕದಿಂದ ನಿದೇರಶನವನನ್ನಾ ನಿಯೋಡಲಾಗಿರುತಕ್ತದ.ಕಂಪನಿಯನನ್ನಾ ಮುಕಾಕ್ತಯಗೊಳಿಸುವಿಕಯ ಸಂದರರದಲಿಲ್ಲಿ ಪರಿಸಮಾಪಕನ ಕಲವುಸಸ್ವಾತಕ್ತಗಳನನ್ನಾ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿ ಅದರಿದಿಂದ ಬಂದ ರಣವನನ್ನಾ ನಿಶಿಚ್ಚತ ಬಕ್ಷ್ಯಾದಿಂಕುಗಳಲಿಲ್ಲಿಸಿಸ್ಥಿರ ಠೇವಣ ಇಟಸ್ಟ್ರುತಕ್ತರೆ. ಹಿದಿಂದಿನ ವಷರದ 1966-67 ರ ಸಂಬಂಧಿತ ಮೌಲಕ್ಷ್ಯಾಮಾಪನದ ಸಮಯದಲಿಲ್ಲಿ ಮೇಲಕ್ಷ್ಮಿನವಿದಾರ ಸಿಸ್ಥಿರ ಠೇವಣಯದಿಂದ ಬಡಿಡ್ಡಿಯ ಮೊತಕ್ತವಾಗಿರೂ. 32,237.60 ಪೈಸ ಗಳನನ್ನಾ ಗಳಿಸಿರುತಕ್ತನ. ಪರಿಸಮಾಪಕ ಸಂಬಂಧಿತ ಹಿದಿಂದಿನವಷರದಲಿಲ್ಲಿ ಈ ಕಳಕಂಡ ವೆಚಚ್ಚಗಳನನ್ನಾ ಒಟಸ್ಟ್ರೆ ರೂ. 12,379.45 ಪೈಸ ಗಳಿಗೆಮಾಡಿರುತಕ್ತನ. ಸಬಳಗಳ ರ. 1, 215.00 ಕನನಬದ ಶಲಕಗಳ, ರ. 9, 725.00 ಎ)ಮೌಲಕ್ಷ್ಯಾ ಮಾಪಕ ಕಂಪನಿಯು ಸದರಿ ರೂ. 12,379.45 ಗಳನನ್ನಾ ಬಡಿಡ್ಡಿಯಆದಾಯವಾದ ರೂ. 32,237.60 ಗಳಿದಿಂದ ಕಡಿತಗೊಳಿಸುವಂತೆ ಕಲ್ಲಿಯೋಮು ಮಾಡಿರುತಕ್ತರೆ.ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಅದಕಕ್ಕ ಅನಮತಿಸಿರುವುದಿಲಲ್ಲಿ. ಮೌಲಕ್ಷ್ಯಾ ಮಾಪಕಕಂಪನಿಯು ಒಟಸ್ಟ್ರೆ ರೂ. 32,237.60 ರೂಗಳಿಗೆ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಕಲಂ 1961 ರ ಕಲಂ56 ರಡಿಯಲಿಲ್ಲಿ ತೆರಿಗೆಯನನ್ನಾ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗುತಕ್ತದ ಎದಿಂದ ತಿಳಿಸಿರುತಕ್ತದ. (ಇನನ್ನಾಮುದಿಂದ ಇದನನ್ನಾ 'ಕಾಯರ' ಎದಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುತಕ್ತದ) ಮತಕ್ತ ಅದನನ್ನಾ 'ಇತರಮೂಲಗಳಿದಿಂದ ಆದಾಯ' ಎದಿಂಬ ಶಿಯೋರರಕಯಡಿಯಲಿಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಸಲಾಗುತಕ್ತದ ಎದಿಂದತಿಳಿಸಲಾಗಿರುತಕ್ತದ. ಸದರಿ ಮೌಲಕ್ಷ್ಯಾ ಮಾಪನ ಆದೇಶವನನ್ನಾ ಮೇಲಕ್ಷ್ಮಿನವಿ ಉಪಆಯುಕಕ್ತರು ಮತಕ್ತ ನಕ್ಷ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯು ದೃಢಪಡಿಸಿರುತಕ್ತದ. ಮೌಲಕ್ಷ್ಯಾಮಾಪನ ವಷರವಾದ 1967-68 ರಲಿಲ್ಲಿಯು ಸರ ಮೌಲಕ್ಷ್ಯಾಮಾಪಕ ಕಲವುಮೊತಕ್ತವನನ್ನಾ ಸಿಸ್ಥಿರ ಠೇವಣಗಳ ಮೂಲಕ ಬಡಿಡ್ಡಿಯಾಗಿ ಗಳಿಸಿರುತಕ್ತರೆ. ಪರಿಸಮಾಪಕಒದಿಂದೇ ರಿಯೋತಿಯ ವೆಚಚ್ಚಗಳನನ್ನಾ 1966-67 ರ ಮೌಲಕ್ಷ್ಯಾ ಮಾಪನ ವಷರದಲಿಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಮೊತಕ್ತವು ಹೊರತಪಡಿಸಿ ಭಿನನ್ನಾವಾಗಿರುತಕ್ತದ. ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಮೌಲಕ್ಷ್ಯಾಮಾಪಕ ಕಲ್ಲಿಯೋಮು ಮಾಡುತಿಕ್ತರುವ ವೆಚಚ್ಚದ ಭಾಗದಿದಿಂದ ಕಡಿತಗೊಳಿಸಲತಿರಸಕ್ಕರಿಸಿರುತಕ್ತರೆ. ಆದರೂ ಸರ ಮೌಲಕ್ಷ್ಯಾಮಾಪನದ ಈ ವಷರದಲಿಲ್ಲಿ ಪೂಣರ ಬಡಿಡ್ಡಿಯಆದಾಯವು ಕಾಯದ ಕಲಂ 56 ರಡಿಯಲಿಲ್ಲಿ ತೆರಿಗೆ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾದ ಇತರೆ ಮೂಲಗಳಆದಾಯಗಳ ಶಿಯೋರರಕ ಅಡಿಯಲಿಲ್ಲಿ ಬರುತಕ್ತದ. ಪಪ್ರಸುಕ್ತತ ಮೌಲಕ್ಷ್ಯಾ ಮಾಪನ ವಷರಕಕ್ಕಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ದಾಖಲಿಸಿದ ಮೇಲಕ್ಷ್ಮಿನವಿಯು ಸರ ಯಶಸಿಸ್ವಾಯಾಗಿರುವುದಿಲಲ್ಲಿ. ಡ.2 ಮಾಲಕ್ಷ್ಯಾಮಾಪನ ವಷರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒದಿಂದೇ ರಿಯೋತಿಯಪಪ್ರಶೆನ್ನಾಗಳನನ್ನಾ ಕಾಯದ ಕಲಂ 56(ii) ರಡಿಯಲಿಲ್ಲಿ ಉಚಚ್ಚ ನಕ್ಷ್ಯಾಯಾಲಯವು ನಕ್ಷ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯು ತಿರಸಕ್ಕರಿಸಿವುದನನ್ನಾ ಉಲೆಲ್ಲಿಯೋಖಿಸಿ ಕಲಂ 56(iii) ರಡಿಯಲಿಲ್ಲಿಉಲೆಲ್ಲಿಯೋಖಿಸಿರುತಕ್ತದ. Case: VIJAYA LAXMI SUGAR MILLS LTD. versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, KANPUR [[1991] 3 S.C.R. 383] (1991) ਬੈਂਚ ਨੇ ਵਕਹਾ ਵਕ ਤਿੱਥਾਂ ਿੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਅਤੇ ਮਾਮਲੇ ਿੇ ਹਾਲਾਤ 'ਚ ਿ ਕਸਿਾਤਾ ਕੁਿੱਲ ਆਮਿਨ ਿੀ ਗਣਨਾ 'ਚ ਵਲਕੁਇਡੇਿਰ ਿਿੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਖਰਵਚਆਂ ਿੇ ਪ਼ੂਰੇ ਜਾਂ ਵਕਸੇ ਿੀ ਵਹਿੱਸੇ ਿੀ ਕਿੌਤੀ ਿਾ ਹਿੱਕਿਾਰ ਹ । ਵਜ਼ਕਰਯੋਗ ਹ ਵਕ ਮੁਲਾਂਕਣ ਸਾਲ 1962-63 ਿੇ ਸਬੰਧ ਵਿਿੱਚ ਿ ਕਸਿਾਤਾ ਨੇ ਵਿਕਸਡ ਵਡਪਾਵਜ਼ਿ ਤੋਂ ਪਿਾਪਤ ਵਿਆਜ ਆਮਿਨ ਵਿਿੱਚੋਂ ਇਸੇ ਤਰਹਾਂ ਿੇ ਖਰਚੇ ਿੀ ਕਿੌਤੀ ਿਾ ਿਾਅਿਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਵਨਰਧਾਰਕ ਿੇ ਕਵਹਣ 'ਤੇ ਵਿਵਬਊਨਲ ਨੇ ਹੇਠ ਵਲਖੇ ਪਿਸ਼ਨਾਂ ਿਾ ਹਿਾਲਾ ਵਿਿੱਤਾ: "ਕੀ, ਤਿੱਥਾਂ ਿੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਅਤੇ ਕੇਸ ਿੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿਿੱਚ, 13,023 ਰੁਪਏ ਿੀ ਰਕਮ ਵਪਛਲੇ ਸਾਲ ਿੀ ਆਮਿਨ ਿੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਸਿੀਕਾਰਯੋਗ ਚਾਰਜ ਹ । ਵਿਜੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਸਗਰ ਵਮਿੱਲਜ਼ ਵਲਮਵਿਡ ਬਨਾਮ ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਵਮਸ਼ਨਰ, ਵਿਿੱਲੀ ਸੈਂਿਰਲ, [1972] 86 ਆਈ.ਿੀ.ਆਰ. 402 ਵਿਿੱਚ ਵਰਪੋਰਿ ਕੀਤੇ ਗਏ ਿ ਸਲੇ ਵਿਿੱਚ। ਹਾਈ ਕੋਰਿ ਨੇ ਜਿਾਬ ਵਿਿੱਤਾ ਵਕ ਵਿਕਸਡ ਵਡਪਾਵਜ਼ਿ ਤੋਂ ਹੋਣ ਿਾਲੀ ਆਮਿਨ ਨ਼ੂੰ ਹੋਰ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਹੋਣ ਿਾਲੀ ਆਮਿਨ ਮੰਵਨਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਿਾ ਹ ਅਤੇ ਵਸਰਿ ਉਸ ਖਰਚ ਨ਼ੂੰ ਕਿੱਵਿਆ ਜਾ ਸਕਿਾ ਹ , ਵਜਸ ਨ਼ੂੰ ਐਕਿ ਿੀ ਧਾਰਾ 57 (iii) ਿੇ ਤਵਹਤ ਉਸ ਆਮਿਨ ਨ਼ੂੰ ਕਮਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਿਾ ਹ , ਅਤੇ ਿਾਅਿਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਖਰਚੇ ਉਸ ਆਮਿਨ ਿੀ ਕਮਾਈ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਾਈ ਕੋਰਿ ਨੇ ਇਸ ਸਿਾਲ ਿਾ ਜਿਾਬ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਅਤੇ ਮਾਲ ਿੇ ਹਿੱਕ ਵਿਿੱਚ ਵਿਿੱਤਾ। ਇਹ ਿੀ ਵਜ਼ਕਰਯੋਗ ਹ ਵਕ ਮੁਲਾਂਕਣ ਅਵਧਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਵਬਊਨਲ ਨੇ ਇਸ ਿ ਸਲੇ ਿੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਪਵਹਲਾਂ ਿੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਸਾਲ ਲਈ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਿਾਵਲਆਂ ਿਾ ਆਪਣਾ ਕੇਸ ਸੀ। 387ਸ਼ੁਗਰ ਲਮਿੱਿ ਬਨਾਮ ਸੀ.ਆਈ.ਟੀ (ਰਾਮਾਸਿਾਮੀ.ਜੇ) ਅਪੀਲਕਰਤਾ ਿੇ ਵਿਿਿਾਨ ਿਕੀਲ ਨੇ ਵਿਜੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਸਗਰ ਵਮਿੱਲਜ਼ ਵਲਮਵਿਡ ਬਨਾਮ ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਵਮਸ਼ਨਰ, ਵਿਿੱਲੀ ਸੈਂਿਰਲ, (ਸੁਪਰਾ) ਵਿਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵਿਚਾਰਾਂ ਿੀ ਸੰਹੀਤਾ ਿਾ ਪਿਚਾਰ ਕੀਤਾ। ਵਿਿਿਾਨ ਿਕੀਲ ਨੇ ਿਲੀਲ ਵਿਿੱਤੀ ਵਕ, ਕੰਪਨੀ ਿੇ ਯਾਦ ਪਿੱਤਰ ਦੇ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਵਿਿੱਚ ਵਜ਼ਕਰ ਕੀਤੇ ਉਿੇਸ਼ਾਂ ਵਿਿੱਚ, ਪ ਸੇ ਨ਼ੂੰ ਅਿੱਗੇ ਿਧਾਉਣ ਅਤੇ ਉਧਾਰ ਿੇਣ, ਕੰਪਨੀ ਿੇ ਪ ਸੇ ਿਾ ਵਨਿੇਸ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵਡਬੈਂਚਰ, ਸ਼ੇਅਰ, ਸਿਾਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਵਕਓਵਰਿੀਜ਼ ਵਿਿੱਚ ਲ ਣ-ਿੇਣ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਨ਼ੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਪਿਬੰਧ ਕੀਤਾ ਵਗਆ ਹ , ਵਜਿੇਂ ਵਕ ਕੰਪਨੀ ਨ਼ੂੰ ਵਕਸੇ ਹੋਰ ਕਾਰੋਬਾਰ ਿੇ ਬਿਲੇ ਲੋੜੀਂਿਾ ਮੰਵਨਆ ਜਾਂਿਾ ਹ , ਵਜਸ ਨ਼ੂੰ ਜਾਰੀ ਰਿੱਖਣ ਲਈ ਅਵਧਕਾਰਤ ਕੀਤਾ ਵਗਆ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ, ਵਲਕਵਿਡੇਸ਼ਨ ਵਿਿੱਚ ਕੰਪਨੀ ਿੀਆਂ ਜਾਇਿਾਿਾਂ ਿੀ ਵਿਕਰੀ ਅਤੇ ਪਿਾਪਤੀ ਅਤੇ ਵਿਕਸਡ ਵਡਪਾਵਜ਼ਿ ਵਿਿੱਚ ਵਨਿੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਿਿੱਚ ਵਲਕਵਿਡੇਸ਼ਨ ਵਿਕਸਡ ਵਡਪਾਵਜ਼ਿ ਵਿਿੱਚ ਵਨਿੇਸ਼ ਕਰਨ ਿੇ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਵਿਿੱਚ ਲਿੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਿਾਪਤ ਵਿਆਜ ਆਮਿਨ ਐਕਿ ਿੀ ਧਾਰਾ 28 ਿੇ ਤਵਹਤ ਿ ਕਸਯੋਗ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਆਮਿਨ ਹ ਨਾ ਵਕ ਐਕਿ ਿੀ ਧਾਰਾ 56 ਿੇ ਤਵਹਤ "ਹੋਰ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਆਮਿਨ" ਵਸਰਲੇਖ ਹੇਠ। ਜੇ ਉਸ ਿੀ ਇਹ ਿਲੀਲ ਸਹੀ ਹ ਤਾਂ ਵਲਕੁਇਡੇਿਰ ਿੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਖਰਚੇ ਨ਼ੂੰ ਉਪਰੋਕਤ ਆਮਿਨ ਕਮਾਉਣ ਿੇ ਉਿੇਸ਼ ਲਈ ਿੀ ਮੰਵਨਆ ਜਾਿੇਗਾ ਜਾਂ ਘਿੱਿੋ ਘਿੱਿ ਉਸ ਕਾਰੋਬਾਰ ਿੇ ਉਿੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਪ਼ੂਰੀ ਤਰਹਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਨਰਧਾਰਤ ਜਾਂ ਖਰਚ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਿਾ ਹ ਅਤੇ ਸੰਬੰਵਧਤ ਵਪਛਲੇ ਸਾਲ ਿੌਰਾਨ ਕੰਪਨੀ ਿੁਆਰਾ ਕਮਾਈ ਗਈ ਕੁਿੱਲ ਆਮਿਨ ਨ਼ੂੰ ਕਿੌਤੀਯੋਗ ਮੰਵਨਆ ਜਾ ਸਕਿਾ ਹ । ਅਸੀਂ ਇਹ ਸਮਝਣ ਲਈ ਪ਼ੂਰੀ ਤਰਹਾਂ ਘਾਿੇ ਵਿਿੱਚ ਹਾਂ ਵਕ ਇਸ ਕੇਸ ਿੇ ਤਿੱਥਾਂ ਅਤੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਬਾਰੇ ਇਹ ਿਲੀਲ ਵਕਿੇਂ ਸੰਭਿ ਹ । ਵਜਿੇਂ ਵਕ ਪਵਹਲਾਂ ਹੀ ਿਿੱਵਸਆ ਵਗਆ ਹ , ਕੰਪਨੀ ਨ਼ੂੰ ਬੰਿ ਕਰਨ ਿਾ ਵਨਰਿੇਸ਼ ਵਿਿੱਤਾ ਵਗਆ ਸੀ ਅਤੇ 1950 ਿੇ ਸ਼ੁਰ਼ੂ ਵਿਿੱਚ ਹਾਈ ਕੋਰਿ ਿੁਆਰਾ ਇਿੱਕ ਵਲਕੁਇਡੇਿਰ ਵਨਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਵਗਆ ਸੀ। ਕੰਪਨੀ ਆਪਣੇ ਵਲਕਵਿਡੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਪਵਹਲਾਂ ਖੰਡ ਿੇ ਵਨਰਮਾਣ ਵਿਿੱਚ ਲਿੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਵਰਕਾਰਡ ਇਸ ਗਿੱਲ ਿਾ ਖੁਲਾਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਿੇ ਵਕ ਵਲਕੁਇਡੇਿਰ ਖੰਡ ਿੇ ਵਨਰਮਾਣ ਿਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰ ਵਰਹਾ ਸੀ, ਜਾਂ ਬੰਿ ਕਰਨ ਿੀ ਸਹ਼ੂਲਤ ਿੇ ਉਿੇਸ਼ ਨਾਲ ਕੋਈ ਿਪਾਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਕਰ ਵਰਹਾ ਸੀ। ਵਰਕਾਰਡ 'ਤੇ ਤਿੱਥਾਂ ਿੇ ਵਬਆਨ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਿੱਗਿਾ ਹ ਵਕ ਵਲਕੁਇਡੇਿਰ ਨੇ ਵਲਕਵਿਡੇਸ਼ਨ ਵਿਿੱਚ ਕੰਪਨੀ ਿੀਆਂ ਜਾਇਿਾਿਾਂ ਿੀ ਵਿਕਰੀ ਰਾਹੀਂ ਕੁਝ ਰਕਮ ਪਿਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਹ ਉਹ ਵਿਕਰੀ ਆਮਿਨੀ ਹ , ਜੋ ਵਿਕਸਡ ਵਡਪਾਵਜ਼ਿ ਵਿਿੱਚ ਵਨਿੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਵਜਸ ਨੇ ਵਿਆਜ ਕਮਾਇਆ। ਵਲਕੁਇਡੇਿਰ ਨ਼ੂੰ ਵਸਰਿ ਕੰਪਨੀ ਿੀਆਂ ਜਾਇਿਾਿਾਂ ਿਾ ਅਵਹਸਾਸ ਕਰਨ ਵਿਿੱਚ ਕੰਪਨੀ ਿੇ ਵਕਸੇ ਿੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨ਼ੂੰ ਜਾਰੀ ਰਿੱਲਖਆ ਨਹੀਂ ਮੰਵਨਆ ਜਾ ਸਕਿਾ। ਜਾਇਿਾਿਾਂ ਨ਼ੂੰ ਪਿਾਪਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਨਹਾਂ ਨ਼ੂੰ ਵਿਕਸਡ ਵਡਪਾਵਜ਼ਿ ਵਿਿੱਚ ਬੈਂਵਕੰਗ ਕਰਨ ਿੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਬੰਿ ਹੋਣ ਿੇ ਿੌਰਾਨ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਕੰਪਨੀ ਿੁਆਰਾ ਬੰਿ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਵਹਲਾਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਵਕਸੇ ਿੀ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਨ਼ੂੰ ਅਿੱਗੇ ਿਧਾਉਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਸੀ। XXXXXX Case: VIJAYA LAXMI SUGAR MILLS LTD. versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, KANPUR [[1991] 3 S.C.R. 383] (1991) D In respect of both these assessment years the following identical question was directed to be referred by t!i.e High Court under section 56(2) of the Act on the refusal of the Tribunal to refer the same under section 256(1): E "Whether on the facts and in the circumstances of the case, the assessee is entitled to the deduction of the whole or any part of the expenses incurred by the Liquidator in the com-putation of the assessee·s total income''. It may be mentioned that in respect of the assessment year 1962-F 63 the assessee had claimed deduction of simmilar expenditure from the interest income earned from fixed deposit. At the instance of the assessee the Tribunal referred the following question: "Whether, on the facts and in the circumstances of the case, the sum of Rs. 13,023 is an admissible charge against G the income of the previous year". In the decision reported in Vijay Laxmi Sugar Mills Ltd. v. Com-missioner of Income-Tax, Delhi Central, 11972] 861.T.R. 402 All. the High Court answered that reference holding that the income from the fixed deposit has to be considered as income from other sources and H only that expenditure can be deducted which under section 57(iii) of the Act can be considered as incurred for earning that income and that the expenses claimed are not related to the earning of that income. Accordingly the High Court answered the question in the negative ar.d in favour of the Revenue. It may also be mentioned that the assessing officers and the Tribunal followed this decision which was assessee's own case for the ear1ier assessment year, in the assessments now in question. A B c D The learned counsel for the appellant canvassed the correctness of the view propounded in Vijay Laxmi Sugar Mills Ltd. v. Commis-sioner of Income-Tax, Delhi Cenrral, (supra). The learned counsel contended that among the objects mentioned in the memorandum of association of the company provision is made for advancing and lend-c ing money, investment of the company's money and dealing in debentures, shares, stocks and other securities and carrying on various other businesses such as the company considered desirable in lieu of any other business which it was authorised to carry on. Therefore, in effecting sale and realising of the assets of the company in Liquidation D and investing in fixed deposits the Liquidation was engaged in the businesses of making investment in fixed deposits. Tile interest income earned therefrom is a business income taxable under section 28 of the Act and not under section 56 of the Act under the head "Income From Other Sources''. If this contention of his is right the expenditure incur-red by the Liquidator shall also be considered as for the purpose of E earning the above mentioned income or at least could be said as wholly and exclusively laid out or expended for the purposes of that business and deductable from the total income earned by the company during the relevant previous year. We are wholly at a loss to understand how this argument is possible on the facts and circumstances of this case. As already stated the company had been directed to be wound up and a F Liquidator was appointed by the High Court as early as in 1950. The company before its Liquidation was engaged in the manufacture of sugar. The records do not disclose that the Liquidator was carrying on the business of manufacture of sugar or any trading activity for the purpose of facilitating the winding up. The statement of facts on record show that the Liquidator realised certain amount by way of sale G of the assets of the cl.'mpany in Liquidation and it is those sale pro-ceeds that was invest<{) in fixed deposit which earned the interest. The Liquidator in merely realising the assets of the company could not be considered as carry on any business of the company. The activity of realising the assets and banking them in fixed deposit was in the course of winding up and it was not in furtherance of any business activity H A carried on by the company before its winding up. Case: VIJAYA LAXMI SUGAR MILLS LTD. versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, KANPUR [[1991] 3 S.C.R. 383] (1991) ,अपीलकर्ता के विद्वान अधिवक्ता ने विजय लक्ष्मी शुगर मिल्स लिमिटेड बनाम आयकर आयुक्त, ()दिल्ली सेंट्रलसुप्रामामले में प्रतिपादित सिद्धान्त की सत्यता का प्रचार किया। विद्वान अधिवक्ता ने तर्कदिया कि कंपनी के मेमोरेंडम आफ एसोसिएशन में उल्लिखित तत्वो में से धन को आगे बढ़ाने और उधारदेने, , शेयर, कंपनी के पैसे का निवेश करने और डिबेंचरस्टॉक और अन्य प्रतिभभूतियों में व्यवहार करनेऔर विभिन्न अन्य व्यवसायों को चलाने के लिए प्रावधान किया गया है। जैसे कि कंपनी को किसी अन्य,व्यवसाय के बदले वांछनीय माना जाता है जिसे चलाने के लिए उसे अधिकृत किया गया था। इसलिएपरिसमापन में कंपनी की संपत्तियों की बिक्री और वसूली करने और सावधि जमा में निवेश करने मेंपरिसमापन सावधि जमा में निवेश करने के व्यवसाय में लगा हुआ था। इससे अर्जित ब्याज आय28 , अधिनियम की धारा के तहत कर योग्य व्यावसायिक आय हैन कि शीर्षक ‘‘अन्य स्रोतों से आय’’56 अधिनियम की धारा के तहत। यदि उनका यह तर्क सही है तो परिसमापक द्वारा किया गया व्यय भभीउपर्युक्त आय अर्जित करने के उद्देश्य से माना जाएगा या कम से कम यह कहा जा सकता है कि यह पूरीतरह से और विशेषष रूप से उस व्यवसाय के प्रयोजनों के लिए निर्धारित या प्रासंगिक पिछले वर्ष के दौरानकंपनी द्वारा अर्जित कुल आय से व्यय किया गया है और कटौती योग्य है। हम यह समझने में पूरी तरहअसमर्थ हैं कि इस मामले के तथ्यों और परिस्थितियों पर यह तर्क कैसे संभभव है। जैसा कि पहले ही कहा1950 जा चुका है कि कंपनी को बंद करने का निर्देश दिया गया था और में ही उच्च न्यायालय द्वारा एकपरिसमापक नियुक्त किया गया था। परिसमापन से पहले कंपनी चीनी के निर्माण में लगी हुई थी। रिकार्डयह खुलासा नहीं करते हैं कि परिसमापक समापन की सुविधा के उद्देश्य से चीनी के निर्माण या किसीव्यापारिक गतिविधि का व्यवसाय कर रहा था। रिकार्ड से पता चलता है कि परिसमापक को परिसमापनमें कंपनी की संपत्तियों की बिक्री के माध्यम से कुछ राशि प्राप्त हुई और यह वह बिक्री आय है जिसे सावधि जमा में निवेश किया गया था जिस पर ब्याज अर्जित हुआ था। परिसमापक द्वारा केवल कंपनी कीसंपत्तियों की वसूली को कंपनी के किसी भभी व्यवसाय को आगे बढ़ाने के रूप में नहीं माना जा सकता है।परिसंपत्तियों की वसूली और उन्हें सावधि जमा में बैंकिंग करने की गतिविधि समापन की प्रक्रिया में थीऔर यह किसी भभी व्यावसायिक गतिविधि को आगे बढ़ाने में नहीं थी। ऐसे मामले हो सकते हैं जहां परिसमापक को कंपनी के व्यवसाय को उस हद तक जारी रखने केलिए कहा जा सकता है जहां तक समापन के लिए आवश्यक है या समापन की सुविधा प्रदान करता है याकंपनी की संपत्ति का एहसास इस तरह से करता है कि व्यापार को आगे बढ़ाने में शामिल हो। लेकिन इस1950 प्रकरण में इस संबंध में कोई सबूत नहीं है। वास्तव में समापन का आदेश में ही दे दिया गया थाऔर समापन की कोई भभी गतिविधि साक्ष्य में नहीं है। एकमात्र स्वीकृत तथ्य यह है कि ब्याज आयपरिसमापन के दौरान परिसंपत्तियों की बिक्री की आय से खरीदी गई सावधि जमा से प्राप्त हुई थी।28 इसलिए यह नहीं कहा जा सकता है कि निर्धारिती ने अधिनियम की धारा के अर्थ के तहत ब्याजआय लाने के लिए कोई व्यवसाय किया है और इसलिए ब्याज आय का मूल्यांकन केवल शीर्षक ‘‘अन्यस्रोतों से आय’’ के तहत किया जाना चाहिए। 0 () बनाम आयकरइस मामले के तथ्यों के बहुत करीब मोरवी मर्केंटाइल बैंक लिपरिसमापन मेंआयुक्त, गुजरात, (1976) 104 आई.टी.आर. 568 गुजरात, मामले में सुनाया गया निर्णय है। उस मामले मेंनिर्धारिती एक बैंकिंग कंपनी को अनिवार्य रूप से बंद कर दिया गया था और रिजर्व बैंक द्वारा उसकालाइसेंस निलंबित कर दिया गया था। आधिकारिक परिसमापक ने परिसंपत्तियों का एहसास किया औरवितरण के लिए लंबित अल्पावधि जमा में धन का निवेश किया। परिसमापन में कंपनी की ओर से यह तर्कदिया गया कि परिसमापक द्वारा प्राप्त आय व्यावसायिक आय थी और आयकर अधिकारी इसे ‘‘अन्यस्रोतों से आय’’ के रूप में मानने में सही नहीं थे। इस तर्क को खारिज करते हुए गुजरात उच्च न्यायालय-ने अवधारित किया कि Case: VIJAYA LAXMI SUGAR MILLS LTD. versus COMMISSIONER OF INCOME TAX, KANPUR [[1991] 3 S.C.R. 383] (1991) ಡ.2 ಮಾಲಕ್ಷ್ಯಾಮಾಪನ ವಷರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒದಿಂದೇ ರಿಯೋತಿಯಪಪ್ರಶೆನ್ನಾಗಳನನ್ನಾ ಕಾಯದ ಕಲಂ 56(ii) ರಡಿಯಲಿಲ್ಲಿ ಉಚಚ್ಚ ನಕ್ಷ್ಯಾಯಾಲಯವು ನಕ್ಷ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯು ತಿರಸಕ್ಕರಿಸಿವುದನನ್ನಾ ಉಲೆಲ್ಲಿಯೋಖಿಸಿ ಕಲಂ 56(iii) ರಡಿಯಲಿಲ್ಲಿಉಲೆಲ್ಲಿಯೋಖಿಸಿರುತಕ್ತದ. 1) (ಇ). ಹಾಗಾದರೆ ಈ ಪಪ್ರಕರಣದ ಸಂಗತಿ ಮತಕ್ತ ಸಂದರರಗಳ ಪಪ್ರಕಾರ ಮೌಲಕ್ಷ್ಯಾಮಾಪಕದಿವಾಳಿಯಾಗುವಸಂದರರದಲಿಲ್ಲಿವಕ್ಷ್ಯಾಯಸಿರುವವೆಚಚ್ಚಗಳಿಗೆಲೆಕಾಕ್ಕಚಾರಗಳನನ್ನಾ ಮಾಡಬೇಕು ಅಥವಾ ಒಟಸ್ಟ್ರೆ ಮೊತಕ್ತಕಕ್ಕ ಮೌಲಕ್ಷ್ಯಾ ಮಾಪನಮಾಡಬೇಕೊಯೋ" ಎಫ.)1962-63 ಮೌಲಕ್ಷ್ಯಾ ಮಾಪನ ವಷರದಲಿಲ್ಲಿ ಮೌಲಕ್ಷ್ಯಾ ಮಾಪಕ ಈಸಂದರರದಲಿಲ್ಲಿ ಒದಿಂದೇ ತರರದ ಖರರಗಳನನ್ನಾ ನಿಶಿಚ್ಚತ ಠೇವಣಯದಿಂದ ಗಳಿಸಿದ ಬಡಿಡ್ಡಿಆದಾಯದಿದಿಂದ ಗಳಿಸಿರುವುದ ಇರುಬಹುದ ಅದನನ್ನಾ ಉಲೆಲ್ಲಿಯೋಖಿಸಲಾಗಿದ. ಮೌಲಕ್ಷ್ಯಾಮಾಪನ ನಿದಶರನದ ಸಂದರರದಲಿಲ್ಲಿ ನಕ್ಷ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯು ಈ ಕಳಕಂಡ ಪಪ್ರಶೆನ್ನಾಗಳನನ್ನಾಉಲೆಲ್ಲಿಯೋಖಿಸಿರುತಕ್ತದ. " ಪಪ್ರಕರಣದ ವಾಸಕ್ತವ ಸಂಗತಿ ಮತಕ್ತ ಸಂದರರಗಳಲಿಲ್ಲಿ ರೂ. 13,023/-ಗಳ ಹಿದಿಂದಿನ ವಷರದ ಆದಾಯಕಕ್ಕ ಸಿಸ್ವಾಕಾರಾರರ ಶುಲಕ್ಕವಾಗಿದಯ. ಜ). ವಿಜಯಲಕಕಕ್ಷ್ಮಿಯೋ ಸಕಕ್ಕರೆ ಮಿಲಲ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ V/s ಕಮಿಯೋಷನರ ಆಪ್ ಇನಕಮಟಕ್ಷ್ಯಾಕ್ಲ್ಸ್ ಕದಿಂದಪ್ರ ದರಲಿ, (1972) 86 ಐ.ಟ.ಆರ್. 402 ಎ.ಎಲ.ಎಲ. ಉಚಚ್ಚನಕ್ಷ್ಯಾಯಾಲಯವು ಸಿಸ್ಥಿರ ಠೇವಣಗಳಿದಿಂದ ಬಂದ ಆದಾಯವನನ್ನಾ ಇತರೆ ಮೂಲಗಳಿದಿಂದಬಂದ ಆದಾಯಗಳದಿಂದ ಪರಿಗಣಸಬೇಕದಿಂದ ಉಲೆಲ್ಲಿಯೋಖಿಸಿರುತಕ್ತದ ಮತಕ್ತ ಖರರಗಳನನ್ನಾಮಾತಪ್ರವ ಕಾಯದ ಕಲಂ 57(iii) ರಡಿಯಲಿಲ್ಲಿ ಕಡಿತಗೊಳಿಸಬೇಕದಿಂದ ಮತಕ್ತ ಅದರಆದಾಯವು ಗಳಿಸಿದ ಆದಾಯಕಕ್ಕ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವುದಿಲಲ್ಲಿ. ಆ ಪಪ್ರಕಾರ ಉಚಚ್ಚನಕ್ಷ್ಯಾಯಾಲಯವು ಕಂದಾಯರವರ ಪರವಾಗಿ ಪಪ್ರಶೆನ್ನಾಗೆ ನಕಾರಾತಕ್ಷ್ಮಿಕವಾಗಿ ಉತಕ್ತರವನನ್ನಾನಿಯೋಡಿರುತಕ್ತದ. ಮೌಲಕ್ಷ್ಯಾ ಮಾಪನ ಅಧಿಕಾರಿಯು ಮತಕ್ತ ನಕ್ಷ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯು ಈನಿಧಾರರವನನ್ನಾ ಪಾಲಿಸಬೇಕು ಎದಿಂದ ಸರ ತಿಳಿಸಲಾಗಿರುತಕ್ತದ ಮತಕ್ತ ಅದ ಅಲಲ್ಲಿದಮೌಲಕ್ಷ್ಯಾಮಾಪಕನ ಹಿದಿಂದಿನ ವಷರದ ತನನ್ನಾ ಸಸ್ವಾದಿಂತ ಪಪ್ರಕರಣವನನ್ನಾ ಹೊದಿಂದಿರುತಕ್ತನ.ಪಪ್ರಸುಕ್ತತ ಮೌಲಕ್ಷ್ಯಾ ಮಾಪನವ ಪಪ್ರಶೆನ್ನಾಯಾಗಿರುತಕ್ತದ. ಮೇಲಕ್ಷ್ಮಿನವಿದಾರರ ಪರವಾಗಿ ಹಾಜರಾದ ವಕಯೋಲರು ವಿಜಯಲಕಕಕ್ಷ್ಮಿಯೋ ಸಕಕ್ಕರೆ ಮಿಲಲ್ಸ್ಲಿಮಿಟೆದ ವಿರುದದ ಕಮಿಯೋಷನರ ಆಪ್ ಇನಕಮ ಟಕ್ಷ್ಯಾಕ್ಲ್ಸ್ (ಮೇಲಕ್ಕದಿಂಡಂತೆ) ಪಪ್ರಕರಣದಲಿಲ್ಲಿ ಪಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿರುವ ವಿಷಯದ ಕುರಿತ ವಾದವನನ್ನಾ ಮಂಡಿಸಿರುತಕ್ತರೆ. ವಕಯೋಲರುಕಂಪನಿಯ ಅಸಯೋಸಿಯಷನ ಜಾಜ್ಞಾಪಕ ಪತಪ್ರದಲಿಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯು ರಣವನನ್ನಾ ಸಲನಿಯೋಡುವುದ ಮತಕ್ತ ಡಿಬದಿಂಚರ ಮತಕ್ತ ಷೇರುಗಳಿಗೆ ಮತಕ್ತ ಇತರೆ ರದಪ್ರತವಕ್ಷ್ಯಾವಹಾರಗಳಿಗೆ ಮತಕ್ತ ಇತರೆ ವಾಕ್ಷ್ಯಾಪಾರಗಳಿಗೆ ಕಂಪನಿಯು ಇಚಚ್ಚಸಿ ಪರಿಗಣಸಿದಂತೆಹೂಡಿಕ ಮಾಡಲ ಅವಕಾಶವಿರುತಕ್ತದ. ಆದದರಿದಿಂದ ದಿವಾಳಿಯಾಗುತಿಕ್ತರುವ ಕಂಪನಿಯಸಸ್ವಾತಕ್ತಗಳನನ್ನಾ ಮಾರಾಟ ಮತಕ್ತ ಅರಿಯವುದರಲಿಲ್ಲಿ ಮತಕ್ತ ಅದನನ್ನಾ ಸಿಸ್ಥಿರ ಠೇವಣಗಳಲಿಲ್ಲಿಹೂಡಿಕ ಮಾಡುವುದನನ್ನಾ ಸಿಸ್ಥಿರ ಠೇವಣಯ ವಕ್ಷ್ಯಾವಹಾರದ ಹೂಡಿಕ ಎದಿಂದೇಪರಿಗಣಸಲಾಗುತಕ್ತದ. ಬಡಿಡ್ಡಿಯದಿಂದ ಗಳಿಸಿದ ಆದಾಯವು ವಾಕ್ಷ್ಯಾಪಾರದ ಆದಾಯವಆಗಿದದ ಕಲಂ 28 ರಡಿಯಲಿಲ್ಲಿ ತೆರಿಗೆಯು ಪಾವತಿಸಬೇಕಾದ ರಣವಾಗುತಕ್ತದ. ಆದರೆಕಾಯದ ಕಲಂ 56 ರಡಿಯಲಿಲ್ಲಿ ಇತರೆ ಮೂಲಗಳ ಆದಾಯಗಳಿಗೆ ಬರುವುದಿಲಲ್ಲಿ. ವಕಯೋಲರುವಾದವು ಸರಿಯಾಗಿದದರೆ ಪರಿಸಮಾಪಕ ಮಾಡಿ ತಿಳಿಸಿದ ವೆಚಚ್ಚವನನ್ನಾ ಗಳಿಸುವಉದದಯೋಶಕಾಕ್ಕಗಿ ಪರಿಗಣಸಬೇಕು ಎದಿಂದ ಹೇಳವುದ ಕನಿಷ್ಠ ಎದಿಂದ ಹೇಳಬಹುದಮತಕ್ತ ಆ ಉದದಯೋಶಗಳಿಗಾಗಿ ಖರರಗಳನನ್ನಾ ಪಪ್ರತೆಕ್ಷ್ಯಾಯೋಕವಾಗಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಹುದ ಅಥವಾಖರರ ಮಾಡಬಹುದ ಮತಕ್ತ ಸಂಬಂಧಿತ ಹಿದಿಂದಿನ ವಷರದಲಿಲ್ಲಿ ಕಂಪ